RIB voornemen recht van opstal windturbines NIJP 0.5.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 9 mei 2023 Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire economie Zita Pels Ruimte en Duurzaamheid (bestuurszaken.rd@amsterdam.nl) Voornemen uit geven recht van opstal aan Amsterdam Wind voor windturbines Noorder IJ-plas

Geachte leden van de gemeenteraad, De huidige klimaat- en energiecrises onderstrepen de urgentie om in te zetten op schone en duurzame energie. Windenergie is een zeer belangrijk onderdeel van de energietransitie waarin we onze afhankelijkheid van fossiele brandstoffen afbouwen en zo de ergste gevolgen van de klimaatcrisis een halt toe roepen. Daarom zet het college in op het benutten van het potentieel aan windenergie in Amsterdam waar dat mogelijk is zonder dat het onaanvaardbare risico’s voor gezondheid of natuur oplevert. In uw vergadering van 2 februari 2023 en 13 april 2023 en in de raadsinformatiebrieven van 20 december 2022 en 7 april 2023 heb ik u geïnformeerd over het voorkeursalternatief en het conceptadvies van het college van B&W aan de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG) naar aanleiding van de aanvraag omgevingsvergunning door het Wind Coöperatief. Op 10 mei is dit advies naar de OD NZKG verstuurd. Advisering op een aanvraag omgevingsvergunning vervult de gemeente vanuit haar publiekrechtelijke bevoegdheid. Besluiten over een eventuele samenwerking en de manier waarop dat zou kunnen neemt de Gemeente volgens het privaatrecht. Vanuit die rol wordt het recht van opstal geregeld, maar ook additionele afspraken zoals stilstand van windturbines ten behoeve van de toekomstige woningbouw.

In deze raadsinformatiebrief informeer ik u over dit privaatrechtelijke deel. Voorgeschiedenis In 2007 is onder de naam Burgerinitiatief Windenergie voor Noord, een eerste voorstel ingediend voor het onderzoeken en ontwikkelen van windturbines om bij te dragen aan de doelstelling van vermindering van CO2-uitstoot. De coöperaties Amsterdam Noord Energie Coöperatie en NDSM Energie zijn sinds 2012 actief met de (verdere) ontwikkeling van windenergie in het gebied. De gemeente heeft op 8 juli 2020 een intentieovereenkomst gesloten met samenwerkende coöperaties die voor eigen rekening en risico de windturbines willen ontwikkelen. Doel van de intentieovereenkomst van juli 2020 is te onderzoeken: - Of en hoe de partijen gezamenlijk tot uitwerking van een haalbare ontwikkeling kunnen komen,

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 9 mei 2023 Pagina 2 van 4

-

Of en hoe partijen kunnen samenwerken bij de planuitvoering De uitkomsten van dat onderzoek vastleggen in een beslisdocument voor verdere besluitvorming. Bij dat beslisdocument hoort een samenwerkingsovereenkomst (hierna: SOK), waarvan is vastgelegd dat deze dient te voldoen aan wet- en regelgeving (waaronder de Aanbestedingswet) en gemeentelijk beleid (waaronder tender- en selectiebeleid van marktpartijen). In de SOK worden onder meer onderlinge rolverdeling, (marktconforme) voorwaarden en vergoeding en bepalingen ten aanzien van de gronduitgifte van de gemeentelijke grond aan de Coöperaties vastgelegd. De twee bovengenoemde coöperaties zijn samen gaan werken met twee Amsterdamse windenergiecoöperaties (Amsterdamse Energie Coöperatie U.A. en Coöperatief Zuiderlicht U.A.) en de landelijke energiecoöperatie Coöperatieve Vereniging tot Collectief Bezit van Windmolens "De Windvogel" B.A.. Zij vertegenwoordigen een groot aantal Amsterdamse burgers en bedrijven die gezamenlijk windenergie willen opwekken in en rond Amsterdam. Zij zijn samen gegaan in Wind Ontwikkeling Amsterdam Noord B.V. (WOAN, ook bekend als Amsterdam Wind). WOAN heeft steeds aangegeven open te staan voor toetreding van andere energiecoöperaties. Deze samenwerking tussen de coöperaties is er dan ook gekomen om geen enkele partij buiten te sluiten.

Gemeente is aanbestedende dienst De gemeente is aanbestedende dienst. Voor de vraag naar toepasselijkheid van het aanbestedingsrecht is bepalend of sprake is van een aanbestedingsplichtige overheidsopdracht of concessie door de gemeente. Dat wordt bepaald door te toetsen of wordt voldaan aan de daarvoor geldende definitie in de wet, in combinatie met de waarde van de desbetreffende activiteit. Ook als het laatste altijd is bestempeld als eigen initiatief of bijvoorbeeld subsidie, kan nog steeds een aanbestedingsplicht aanwezig zijn als - materieel voldaan is aan een van de voornoemde definities, en - als de geraamde waarde boven de geldende aanbestedingsdrempel komt. Ook voor dit initiatief is onderzocht of er sprake is van aanbestedingsplicht. Op basis van wat nu bekend is en ervan uitgaande dat er geen principiële wijziging op bovenvermelde punten zal plaatsvinden, is de conclusie dat geen sprake is van een aanbestedingsplicht bij deze grondtransactie. Lokaal eigenaarschap Amsterdam heeft de ambitie om in 2030 minstens 127 megawatt vermogen windenergie gerealiseerd te hebben. Voor deze ambitie zijn nog circa 17 nieuwe windturbines van 3 megawatt nodig. Amsterdam heeft daarvoor in 2020 zoekgebieden aangewezen.

De zoekgebieden zijn voor de Regionale Energie Strategie Noord-Holland Zuid 1.0 (RES 1.0) verkleind en geprioriteerd in voorkeursgebieden, reservegebieden en extra reservegebieden. De locatie Noorder IJ-plas is in de Windvisie Amsterdam aangewezen als zoekgebied voor de ontwikkeling van windenergie en in de RES 1.0 als voorkeursgebied. Volgens de Omgevingsvisie Amsterdam 2050 zal de gemeente op de voorkeursgebieden onder voorwaarden medewerking verlenen aan initiatiefnemers van windprojecten. Bij het realiseren van windprojecten streeft de gemeente naar een zo groot mogelijk aandeel lokaal eigenaarschap. In zowel RES 1.0 als het coalitieakkoord is ingegaan op lokaal eigenaarschap. De gemeente stimuleert het lokaal eigenaarschap zodat Amsterdammers mee kunnen profiteren. De gemeente gaat uit van coöperatieve vormen van duurzame energieopwekking en daarbij wordt gestreefd naar minimaal 50% lokaal eigendom. Daarnaast acht de gemeente het wenselijk dat verdiensten

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 9 mei 2023 Pagina 3 van 4

uit de exploitatie van windturbines zo veel als mogelijk ten goede komen aan de directe omgeving van de windturbines. Didam Uit het Didam-arrest1 (26-11-2021) volgt dat de overheid (potentiële) gegadigden ruimte moet bieden om mee te dingen naar een onroerende zaak, zoals het verkrijgen van een opstalrecht voor windturbines, als er meerdere gegadigden zijn of redelijkerwijs te verwachten is dat er meerdere gegadigden zullen zijn. In dat geval zal het overheidslichaam criteria moeten opstellen aan de hand waarvan de koper wordt geselecteerd. Er is geen selectieprocedure nodig als bij voorbaat vaststaat of redelijkerwijs mag worden aangenomen dat slechts één serieuze gegadigde in aanmerking komt voor de aankoop. In dat geval moet het overheidslichaam zijn voornemen tot verkoop tijdig voorafgaand aan de verkoop op zodanige wijze bekend maken dat een ieder daarvan kennis kan nemen (kennisgeving). Daarbij moet worden onderbouwd waarom op grond van objectieve, toetsbare en redelijke criteria bij voorbaat vaststaat of redelijkerwijs mag worden aangenomen dat er slechts één serieuze gegadigde in aanmerking komt. In dit geval wordt ervan uitgegaan dat er geen andere serieuze gegadigde is. Een belangrijke reden daarvoor is dat er wordt gestreefd naar 50% lokaal eigendom.

WOAN vertegenwoordigt een groot aantal Amsterdamse burgers en bedrijven en staat open voor toetreding van andere energiecoöperaties. Dit betekent dat Amsterdam ervoor kiest een kennisgeving te doen van het voornemen een recht van opstal uit te geven voor de realisatie van dit windpark. Partijen die zich niet kunnen verenigen met dit voornemen kunnen een gerechtelijke procedure middels een kort geding starten bij de rechtbank tijdens de vervaltermijn van 20 dagen. In dat geval kan alsnog worden besloten over te gaan tot een openbare selectieprocedure. Risico’s Uit de analyses die gedaan zijn voorafgaand aan het opstellen van de intentieovereenkomsten en rekening houdende met het Didam-arrest zijn er geen andere gegadigden geïdentificeerd die de windturbines met een coöperatieve vorm van duurzame energieopwekking met minimaal 50% lokaal eigendom kunnen ontwikkelen. In het geval dat er toch een andere serieuze gegadigde is voor de realisatie en exploitatie van de windturbines aan de Noorder IJ-plas en die in een kort geding gemotiveerd aan kan geven ook voor de realisatie te kunnen zorgen, bestaat er een risico dat het voornemen af te zien van een openbare selectieprocedure geen stand zal houden.

In dit verband wordt erop gewezen dat het initiatief van WOAN al openbaar is (door terinzagelegging door de gemeente Amsterdam van de notitie Reikwijdte en Detailniveau Windturbines Noorder IJ-plas Cornelis Douwesterrein). Deze kennisgeving heeft niet geleid tot zienswijzen of andere gegadigden.

1

https://uitspraken.rechtspraak.nl/#!/details?id=ECLI:NL:HR:2021:1778

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 9 mei 2023 Pagina 4 van 4

Overeenkomst Wanneer zich geen andere serieuze gegadigde meldt, zal gestart worden met het opstellen van een samenwerkingsovereenkomst tussen Amsterdam en WOAN. Hierin zullen de voorwaarden voor verdere realisatie en opstal worden geregeld. Tot slot Naar verwachting wordt de kennisgeving begin mei 2023 gepubliceerd. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Zita Pels Wethouder Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl