RIB Terugblik Tweede Kamerverkiezing 2021

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 20 september 2021 Algemene Zaken Femke Halsema Directie Basisinformatie (bestuurszaken.binf@amsterdam.nl)

Onderwerp

Terugblik Tweede Kamerverkiezing 2021

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over het verloop van de Tweede Kamer Verkiezing 2021. Op 15, 16 en 17 maart 2021 vond de verkiezing van de leden van de Tweede Kamer plaats. Wegens de coronapandemie zagen deze verkiezingen er heel anders uit dan gebruikelijk. Zo moest in stemlokalen de 1,5 meter afstand gewaarborgd worden, mochten 70+’ers per brief hun stem uitbrengen en kon men op drie dagen stemmen. Er is in de stad hard gewerkt om deze bijzondere verkiezing goed te laten verlopen. Zowel de stembureauleden als de kiezers hebben zich stevig ingezet om de geldende maatregelen in de stemlokalen op te volgen en in totaal heeft 75,7% van de 582.177 kiesgerechtigden hun stem uitgebracht. Wij kijken met tevredenheid terug op het verloop van de verkiezing conform de op voorhand opgestelde uitgangspunten. Hieronder een toelichting per uitgangspunt. Daarnaast treft u in de bijlage nadere toelichting hierop. Extra stemmogelijkheden i.v.m. Covid-19 Kiezers die 70 jaar of ouder waren, in totaal 73.096 kiezers in Amsterdam, mochten per brief hun stem uitbrengen. Uiteindelijk hebben 24.245 kiezers (33%) hiervoor gekozen. Op 15 en 16 maart konden alle kiesgerechtigden in 55 stembureaus stemmen. In totaal hebben 40.479 kiezers (7%) gebruik gemaakt van de mogelijkheid tot vervroegd stemmen.

De eerder uitgebrachte stemmen en briefstemmen zijn op 17 maart in de Amsterdam RAI geteld. Toegankelijke verkiezingen In 2019 heeft de rekenkamer metropool Amsterdam een onderzoek gedaan naar de toegankelijkheid van stemlocaties voor lichamelijk beperkten. Ter opvolging van dit rapport heeft het college alle stemlocaties laten schouwen door een externe partij. Daarnaast is er gekeken, in samenwerking met Clientbelang Amsterdam, of er specifieke stembureaus voor kiezers met bijvoorbeeld visuele en auditieve beperkingen ingericht konden worden. Naar aanleiding hiervan zijn er maatregelen getroffen om stemlocaties optimaal in te richten en om een toegankelijke openbare ruimte rondom stemlocaties te creëren. Er zijn ook bijzondere stemlocaties gerealiseerd voor doven, slechthorenden en visueel beperkte mensen. Tevens is er extra aandacht besteed aan een inclusieve en duidelijke communicatie.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 20 september 2021 Pagina 2 van 3

Veilige verkiezing Vanwege corona hebben wij verschillende maatregelen getroffen om de verkiezing zo veilig mogelijk te laten verlopen. Zo hebben stembureauleden en kiezers een gezondheidscheck gedaan, een mondkapje gedragen, afstand gehouden en de aangewezen looproute gevolgd. Ook desinfecteerden stembureauleden minimaal elk half uur de stemhokjes en handcontactpunten. Kiezers mochten daarnaast drie in plaats van twee volmachtstemmen uitbrengen. In de Amsterdam RAI konden kiezers bovendien stemmen in auto- en fietsstemstraten om contacten zoveel mogelijk te verminderen. Betrouwbare verkiezing Voor de opleiding van stembureauleden, voorzitters en plaatsvervangend voorzitters is gebruik gemaakt van een speciaal voor Amsterdam ontwikkelde e-learningmodule. Ook is er voor het eerst door de gemeente Amsterdam gebruik gemaakt van de StembureauApp. De StembureauApp draagt bij aan de betrouwbaarheid doordat er onder andere een digitale check plaatsvindt op het stempasnummer in plaats van een visuele check. Daarnaast leidde de StembureauApp de stembureauleden door de verkiezingsdag met behulp van een aantal digitale checklists, zoals hoe het stembureau opgestart moet worden. De app ondersteunde tevens de stembureauleden bij de controle op de geldigheid van stempassen door de scanfunctie. Opkomstbevordering De gemeente heeft dit jaar extra ingezet op het gebied van opkomstbevordering.

Enkele voorbeelden hiervan zijn een campagne voor jongeren, folders en filmpjes voor laaggeletterden, animatiefilms ondertiteld in meerdere talen over de Tweede Kamer en hoe stemmen werkt, en een flyer om kiezers te attenderen op de stempas. Communicatie Naast de landelijke voorlichting over de verkiezing, zijn de kiesgerechtigden door de gemeente Amsterdam geïnformeerd via advertenties in kranten, de gemeentelijke website, het digitale loket van de gemeente, brieven (zoals de brief van de burgemeester aan alle 18-jarigen die voor het eerst mochten stemmen), posters en door de gemeente verzonden twitterberichten. Complicaties bij de uitvoering De volgende complicaties bij de uitvoering op de stemdagen vonden plaats:  Het was op de eerste stemdag nog onduidelijk of de stemmen meegeteld mochten worden wanneer de stemplusplas en het stembiljet in eenzelfde envelop zaten. Nadat duidelijk werd dat dit mocht, zijn deze stemmen verwerkt. Dit heeft geen consequenties gehad voor de betrouwbaarheid en de uitslag.  Enkele stembureaus kwamen kortstondig zonder stembiljetten te zitten door een onverwacht hoge opkomst. Met spoed zijn nieuwe stembiljetten gebracht. In een enkel geval kon er maximaal 15 minuten niet gestemd worden.  Een programmeerfout in de StembureauApp zorgde ervoor dat voorzitters die na 24.00 uur op 17 maart probeerden in te loggen, geen toegang meer kregen.

Dit had enkel betrekking op de invoer van de voorlopige uitslag. Gezien de voorlopige uitslag geen formele status kent en op dat moment 85% binnen was, is om 01.00 uur besloten te

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 20 september 2021 Pagina 3 van 3

stoppen met de invoer. De ontwikkelaar van de StembureauApp zorgt ervoor dat dit in de toekomst niet meer voor zal komen. Klachten Er zijn 36 schriftelijke klachten binnengekomen over de verkiezingen. Bij de behandeling van deze klachten bleken 15 klachten ongegrond en 21 gegrond. De gegronde klachten waren divers van aard. Het grootste deel van de klachten gingen over problemen met postbezorging. Indien hier problemen mee waren, konden kiezers tot 12 maart 17.00 uur een vervangende stempas aanvragen. De klachten over de postbezorging kwamen na deze deadline binnen, waardoor kiezers niet, of op een andere wijze dan gewenst, hun stem hebben uitgebracht. Overige klachten betroffen bijvoorbeeld de handelswijze van een stembureaulid of onduidelijkheid over stembureaus die op maandag en dinsdag open waren. Deze overige klachten hebben geen gevolgen gehad voor het verkiezingsproces . Financiën In totaal was er voor de organisatie van de Tweede Kamerverkiezing een budget van €5.0 miljoen beschikbaar bij de gemeente. Onderdeel hiervan was €2.3 miljoen van het Rijk voor alle extra maatregelen en scenario’s i.v.m. corona. Het budget wordt met € 615.000 overschreden. Dit komt door de gemaakte kosten voor opkomstbevordering, de StembureauApp en coronamaatregelen. Vanzelfsprekend zullen wij ons maximaal inzetten om de komende verkiezingen ook in goede banen te leiden.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Femke Halsema Burgemeester

Bijlagen 1. Nadere toelichting op raadsinformatiebrief Terugblik Tweede Kamerverkiezing 2021

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl