RIB Schoon en Afvalvrij 2026 I

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door

Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 29 mei 2026 Afval en Reiniging Hester van Buren Afval en Grondstoffen (bestuurszaken.afvalketen@amsterdam.nl) Stadswerken (bestuurszaken.sw@amsterdam.nl) Halfjaarlijkse Rapportage Schoon en Afvalvrij;1ste halfjaarrapportage 2026 Monitor afval en reiniging 2026

Geachte leden van de gemeenteraad, Hierbij ontvangt u de voortgangsrapportage Schoon en Afvalvrij van het Kader Schoon en Afvalvrij 2025–2028, vastgesteld door de gemeenteraad op 11 december 2024, vergezeld van de Monitor Afval en Reiniging 2026. De rapportage blikt terug op 2025 en legt verantwoording af over de voortgang langs de zes pijlers van de aanpak: het voorkomen van afval, aanbiedmogelijkheden op orde, informeren en handhaven, reinigen waar nodig, samenwerken met de stad, en hoogwaardige verwerking. Voor zwerfafval en de vullingsgraad van afvalbakken voldoet Amsterdam aan de vastgestelde CROW-norm, maar voor bijplaatsingen wordt de norm niet gehaald. De opgave is dus onverminderd groot. Het college pakt de handschoen op en samen met de Amsterdammers, ondernemers en bezoekers willen we alles op alles zetten om de stad schoner te maken. Na een korte reflectie op de Monitor licht ik hieronder enkele maatregelen uit. Uitkomsten Monitor Afval en Reiniging De monitor laat een gedifferentieerd beeld zien. De objectieve CROW-metingen zijn in 2025 vrijwel stabiel gebleven ten opzichte van 2024.

De meningen van bewoners zijn over de hele linie iets negatiever geworden: het aandeel bewoners dat de stad schoon vindt nam licht af, de tevredenheid over aanbiedmogelijkheden van huishoudelijk en zwerfafval daalde, waarbij vooral in de wijken waar afval nog los in zakken op straat wordt ingezameld, de laagste tevredenheid is. Het rapportcijfer voor ervaren overlast ligt met een 5,4 onder het gemiddelde van vergelijkbare steden. De negatieve opinie van de Amsterdammer willen we doorbreken. Naast onze inzet op straat is ook de correcte afhandeling van meldingen daarbij een benodigd instrument. Het aantal afvalmeldingen steeg, onder meer door een toenemende populariteit van de AmsterdamApp, met 17% wat een grote druk legt op de uitvoering. Het percentage meldingen dat binnen de termijn wordt afgehandeld en de tevredenheid over de afhandeling liggen daarmee onder de doelstellingen. Het college erkent dat dit beter moet. Wij zijn vorig jaar begonnen met een verbeterslag in het meldingenproces. Het doel is om de verschillende afdelingen beter te laten samenwerken, zodat meldingen niet meer rondzwerven in het systeem maar snel en adequaat worden opgepakt.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Pagina 2 van 5

Gebiedsgericht werken Een fundamentele verandering in de uitvoering is de overstap naar gebiedsgericht werken: medewerkers werken zoveel mogelijk in een vast eigen gebied, met vaste voertuigen en een eigen team. Dit vergroot gebiedskennis, verbetert de samenwerking tussen inzameling en reiniging, en draagt bij aan werkplezier. Voor de reiniging is dit per januari 2026 ingevoerd via een nieuwe roosterregeling. Voor Afval en Grondstoffen wordt hiermee ook dit jaar gestart. Bijplaatsingen waarbij afval naast afvalcontainers wordt gezet is in de hele stad een probleem. Om dit gericht aan te pakken is al gestart met een buurtgerichte aanpak in Zuid, West, Noord en Zuidoost. We breiden dit uit naar Nieuw-West, Oost, Centrum en Weesp. Hoewel er veel meer nodig is om de situatie op straat te verbeteren verwachten we dat gebiedsgerichte inzet niet alleen bijdraagt aan een hoger schoonniveau maar ook aan een hogere tevredenheid van de Amsterdammer. Aanpak zwerfafval De invoering van statiegeld leidt tot grote overlast rondom afvalbakken in de openbare ruimte. Om de overlast van opengebroken afvalbakken te verminderen heeft de gemeente samen met Verpact een nieuw model prullenbak ontwikkeld en getest.

Deze zomer vervangen we het binnenwerk van 200 prullenbakken op drukke plekken door een robuuster ontwerp dat bakken in 83% van de gevallen gesloten houdt, tegenover 38% bij de bestaande uitvoering. De statiegeldproblematiek kost de gemeente Amsterdam jaarlijks minimaal 11 miljoen euro aan extra kosten en schade. Het college vindt dat de producenten van dit afval, verenigd in Verpact, hier een grotere bijdrage aan moeten leveren. Wij vinden het onverteerbaar dat de kosten nu vooral bij de maatschappij worden neergelegd terwijl de producenten, ondanks een wettelijke verplichting, die verantwoordelijkheid blijven ontlopen. Het prullenbakkenoffensief dat in 2025 is gestart, rollen we uit naar alle stadsdelen. Het uitgangspunt is: niet te veel, niet te weinig: de juiste bak op de juiste plek, bepaald door bewoners en reinigers zelf op basis van dagelijkse praktijkkennis. Amsterdam lobbyt ook voor uitbreiding van de statiegeld-innameplicht en het verhalen van reinigingskosten op producenten. In de drukke lente- en zomermaanden is het een extra uitdaging de stad schoon te houden. In het voorjaar zijn we gestart met de Lente-Aanpak: gebiedsgericht werken, buurtgerichte schoonmaakacties en slim inrichten van de openbare ruimte. De aanpak is op 21 maart gestart met een grote gezamenlijke actie aansluitend bij de Landelijke Opschoondag.

Bewoners, scholen, ondernemers en woningcorporaties werken daarin samen met de gemeente aan een schone buurt. Naast de reguliere toestroom aan bezoekers zijn er in de zomerperiode meerdere grote evenementen die zorgen voor nog meer drukte, en daarmee Afvalinzameling en Stadsreiniging voor extra uitdagingen stellen. We organiseren daarom ook dit jaar aanvullende maatregelen om de stad op orde te kunnen houden. We plaatsen afvalpiramides, zetten activatieteams in en zetten meerdere communicatiemiddelen in. Via stickers, posters en banieren wijzen we de bezoekers erop dat zij hun afval in de afvalbak gooien. Borden met posters staan bij de entrees van de parken, de lantaarnpaalbanieren staan in directe omgeving van drukke locaties, en met green graffiti geven we aan afval mee te nemen naar de volgende bak of naar huis als de afvalbak vol is. De activatieteams hebben daarbij een aanzienlijke rol in de communicatie. Teams van studenten en scholieren vragen recreanten om hun afval op te ruimen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Pagina 3 van 5

Ondernemers wijzen we op onze gedeelde opgave. Om de afvaloverlast tegen te gaan is in juli 2025 een verbod ingegaan voor bedrijven om bedrijfsafval in losse zakken op straat aan te bieden. Het afval mag uitsluitend in minirolcontainers voorzien van een adresstickers op straat worden gezet binnen de vastgestelde aanbiedtijden. Zodra de container geleegd is, moet hij direct van de straat worden gehaald. Bedrijfsafval mag daarnaast binnenkort niet meer de hele dag buiten staan. We gaan ondernemers ook wijzen op de 25-meterregel waarbij zwerfafval afkomstig uit het eigen bedrijf door de onderneming zelf moet worden opgeruimd. We helpen hen daarbij door afvalknijpers uit te delen en hen te wijzen op de mogelijkheid om een afvalbak te bestellen bij Verpact. Handhaving Naast dat de gemeente moet zorgen dat de Amsterdammer haar afval kwijt kan op schone en bereikbare locaties is het aan de Amsterdammer, ondernemers en bezoekers om afval correct aan te bieden. Bij afvalovertredingen wordt het woongenot van de buurt aangetast en daarom treden wij op. Eerst door te informeren maar daarna ook door te handhaven. In heel Amsterdam zijn in de eerste helft van 2025 ruim 6.000 afvalboetes uitgeschreven, waarvan het overgrote deel door het ABP-team. Wij willen de handhavingsstrategie dit jaar versterken door het inzetten van cameratoezicht op notoire overlastlocaties.

Cameratoezicht maakt gerichte opsporing van herhaalovertreders mogelijk en heeft op andere plekken in het land al zijn waarde bewezen als afschrikwekkend middel. We werken de komende periode de inzet verder uit. Aanpak grof afval De monitor laat zien dat de tevredenheid over de mogelijkheden om grof afval aan te bieden is gedaald. Dit zien wij als een signaal dat de Amsterdammer klaar is met grof afval op straat. De gemeente werkt toe naar een definitief einde van het normaliseren van deze gewoonte. De centrale pijlers zijn goed bereikbare recyclepunten, grof afval ophalen op afspraak en een netwerk van grof afvallocaties in de wijk. In 2025 zijn de voorbereidingen gestart in stadsdeel Oost en West. Het systeem 'grof op afspraak' is al ingevoerd in Weesp, Centrum en Watergraafsmeer. Daar optimaliseren we de dienstverlening eerst: we meten hoe snel bewoners een afspraak kunnen inboeken, hoeveel afspraken er worden gemaakt en of we onze servicenormen halen. Een meerjarenplanning voor de hele stad volgt later in 2026, waarna het systeem stapsgewijs wordt uitgerold.

Tegelijkertijd promoten we het zelf wegbrengen van grof afval naar één van onze zeven recyclepunten Alternatieve inzameling stadsdeel Centrum Stadsdeel Centrum vraagt om een eigen aanpak: de kades zijn kwetsbaar, de ruimte is overvol, zware inzamelvoertuigen kunnen niet overal komen en de huidige losse zakkeninzameling zorgt voor een vervuiling in het drukste gedeelte van de stad. In september 2025 is het programmaplan Centrum zonder Zak vastgesteld. Het plan biedt een mix van aansluitende oplossingen met ondergrondse containers, brengpunten op het water en afval ophalen op afspraak. We zijn daarbij goed op weg, naast de al bestaande afvalboot komen er dit jaar zeker twee locaties bij in het wallengebied, ook zijn er in Centrum al tientallen containers geplaatst waardoor steeds meer Amsterdammers hun huisvuil niet meer op straat hoeven te zetten. Een belangrijk onderdeel van de Centrumaanpak is de pilot ‘stedelijk afval’: het gezamenlijk inzamelen van huishoudelijk- en bedrijfsafval. Het experiment 'De negen straatjes' waarbij

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Pagina 4 van 5

huishoudelijk afval en bedrijfsafval gezamenlijk worden ingezameld, liep formeel af op 31 december 2025. Omdat verlenging een bevoegdheid van het Rijk is, heeft Amsterdam als tijdelijke overbrugging het reinigingsrecht uitgebreid voor dit gebied. Tegelijkertijd werken we aan een formeel verzoek aan het ministerie van BZK/VRO om het experiment onder te brengen bij het lopende experiment Sluisbuurt, dat doorloopt tot 2036. De exacte timing hangt mede af van de behandeling van het wetsvoorstel versterking regie volkshuisvesting in de Eerste Kamer maar de verwachting is dat het gezamenlijk inzamelen van stedelijk afval vanaf 1 januari 2027 kan worden hervat. In het kader van het programma ‘Lichter op de Wallen’ worden daarnaast afvalhubs verder uitgewerkt als alternatieve inzamelmethode voor De Wallen. De monitor bevestigt dat Centrum qua bewonerstevredenheid en qua hoeveelheid meldingen het meest onder druk staat; Centrum zonder Zak is daarmee een zeer urgente gebiedsopgave in de stad. Duurzaamheid en circulariteit Amsterdam zet in op een stad waar zo min mogelijk afval ontstaat en grondstoffen zoveel mogelijk worden hergebruikt. In 2025 is 3.278 ton gfe/t gescheiden ingezameld: goed voor 1.190 ton compost, 250.000 m³ biogas en 1 miljoen kWh warmte, en hebben kringlooppartners 3.000 ton goederen ingezameld waarvan 94% een tweede leven kreeg.

Om hergebruik laagdrempeliger te maken werken we in 2026 aan een dekkend netwerk van inlever-, ruil- en reparatieplekken in de wijken, in samenwerking met lokale kringloopinitiatieven en Repaircafé's. Daarnaast lobbyt de gemeente voor een steviger Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid (UPV), zodat producenten meer verantwoordelijkheid dragen voor de afvalfase van hun producten en de kosten voor gemeenten dalen. Want een circulaire stad begint niet bij de vuilnisbak, maar bij de keuzes van ontwerpers, producenten en inkopers. Tot slot Amsterdammers ervaren de stad als minder schoon dan vorig jaar. Dat is een serieus signaal waarbij we gedwongen worden om in de spiegel te kijken en te beseffen dat we er nog lang niet zijn. De maatregelen die in 2025 in gang zijn gezet: van gebiedsgericht werken en het prullenbakkenoffensief tot het programmaplan ‘Centrum zonder Zak’, zijn erop gericht de trend te keren. Deze verschillende vormen van vernieuwde aanpak hebben tijd, continuïteit en steun van alle betrokken partijen nodig. Een schone stad is geen vanzelfsprekendheid: het is het resultaat van dagelijkse inzet van de gemeente, van bewoners, ondernemers en iedereen die Amsterdam een warm hart toedraagt.

Initiatieven als Cleans Day, Amsterdam Cleanup Day, Landelijke Opschoondag, en de vele bewoners- en ondernemersgroepen die de handen uit de mouwen steken, laten zien dat die bereidheid er is. De opgave is nu om samen: college, raad, stadsdelen, en stad de schouders eronder te zetten zodat die spiegel er volgend jaar een stuk beter uitziet. Voor een volledig overzicht van alle maatregelen verwijs ik u naar de bijgevoegde rapportage.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Pagina 5 van 5

Met de informatie uit de rapportage beschouw ik de volgende moties en toezeggingen als afgedaan: • TA2025-001349 Hergebruik je grof afval! • TA2025-001399 Monitor de aanpak grof afval • TA2026-000096 Uitrollen van de afvalhubs in Amsterdam • TA2026-000234 Evaluatie prullenbakken offensief/ hondenpoepbakken

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Hester van Buren Wethouder Afval en Reiniging

Bijlagen 1. Halfjaarlijkse Rapportage Schoon en Afvalvrij;1ste halfjaarrapportage 2026 2. Monitor Afval en Reiniging 2026

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl