RIB onderzoek sport en bewegen en zorgkosten

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 26 september 2025 Sport en Zorg Sofyan Mbarki en Alexander Scholtes Sport en Bewegen bestuurszaken.sportenbos@amsterdam.nl Kennisnemen van de uitkomsten van het onderzoek “De relatie tussen sport en bewegen en sociaaleconomische verschillen in zorgkosten voor Amsterdam en Rotterdam”

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over de publicatie van het onderzoek “De relatie tussen sport en bewegen en sociaaleconomische verschillen in zorgkosten in Amsterdam en Rotterdam”. Dit onderzoek is uitgevoerd door onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG), onder leiding van Dr. Willem de Boer van de RUG, tevens associate lector aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN) op het gebied van de maatschappelijke waarde van sport en bewegen. In het onderzoek zijn buurten met een vergelijkbare sociaaleconomische status (SES) in Amsterdam en Rotterdam met elkaar vergeleken, evenals met landelijke gemiddelden. Het betreft het eerste onderzoek dat op deze wijze op buurtniveau is uitgevoerd. Om verstorende effecten van de coronapandemie te voorkomen, is gebruik gemaakt van gegevens uit 2019. Enkele opvallende bevindingen uit het onderzoek: Sporten en bewegen loont: • Bij twee buurten met een vergelijkbare sociaaleconomische status (SES) blijkt dat in de meeste gevallen de buurt waar meer wordt gesport of bewogen substantieel lagere zorgkosten heeft. • Als 1% van alle Amsterdammers – zo'n 9.350 mensen die nu nog te weinig bewegen – wekelijks gaat sporten of aan de beweegrichtlijnen gaat voldoen, bespaart dit de samenleving naar schatting 14 miljoen euro aan zorgkosten per jaar.

• Bovengenoemde bedragen zijn gemiddelde potentiële zorgkostenbesparingen, die jaar in jaar uit kunnen worden gerealiseerd. Het onderzoek impliceert ook dat investeren in sport en bewegen op gebied van zorgkosten directe jaarlijkse besparingen kan opleveren en dus niet alleen maar een lange termijneffect is. Sporten en bewegen kan je niet op één hoop gooien: • De verschillen in zorgkosten tussen buurten waar meer wordt gesport en die waar minder wordt gesport zijn het grootst in buurten met relatief weinig welvarende mensen (lage SES buurten). Dit effect van sporten wordt kleiner naarmate de welvaart van de buurten

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

•

Datum 26 september 2025 Pagina 2 van 3

toeneemt. In buurten met meer welvaart (hogere SES) zijn er vooral lagere zorgkosten als er meer inwoners aan de beweegrichtlijn1 voldoen. Als in Amsterdam Nieuw West 1% van de inwoners (circa 1.700 mensen) meer wekelijks zou sporten, dan bespaart dit naar verwachting totaal 2,7 miljoen per jaar aan zorgkosten.

Door te sporten en bewegen wordt meer gezondheid ervaren: • Zowel bewegen, wekelijks sporten als ook het sportverenigingslidmaatschap hebben allemaal ook op buurtniveau een duidelijk significante relatie met (betere) ervaren gezondheid. Deze factoren hebben dus een positief effect op de gezondheid én betaalbaarheid van zorg. Welvaart is de belangrijkste verklarende factor in zorgkosten: • Naast bovenstaande nieuwe resultaten, waarbij buurten met gelijke SES worden vergeleken, toont dit onderzoek wederom aan dat juist de verschillen in welvaart (SES) de zorgkosten tussen buurten het meest verklaart. Conclusie uit het onderzoek Geconcludeerd kan worden dat meer sporten en bewegen bijdraagt aan lagere zorgkosten en dat stimulering daarvan tot aanzienlijke besparingen zouden kunnen leiden. Sport en bewegen zijn belangrijke factoren bij het verkleinen van kansenongelijkheid. Dat is een belangrijk inzicht voor de overweging van 0.a.lokale en landelijke overheid en zorgverzekeraars om meer te investeren in preventie via sport en bewegen. Verschillen in de effecten van sport en bewegen naar type buurten pleiten voor meer sportstimulering in lagere SES buurten.

Vervolgstappen De sterke relatie tussen sport en bewegen en zorgkosten die uit dit onderzoek naar voren komt is zeer actueel en relevant, zeker in het licht van de toenemende druk op de zorg; de stijgende zorgkosten en het stijgende personeelstekort. Ook biedt het onderzoek naast bovengenoemde conclusies nog veel meer relevante informatie en aanknopingspunten. Deze kunnen dienen als basis voor verdere analyses en beleidsontwikkeling, zowel op buurtniveau als op stadsniveau. De komende tijd zullen we zowel binnen de gemeentelijke organisatie als met de partners van Amsterdam Vitaal & Gezond2 verkennen waar we de uitkomsten van het rapport kunnen inzetten om het zorg, sport- en beweegaanbod te versterken. In het regioplan Amsterdam 2023-2026 is reeds afgesproken dat de netwerksamenwerking Amsterdam Vitaal & Gezond de inzet op de belangrijkste determinanten van gezondheid, waaronder bewegen, vergroot met focus op de Amsterdammers in de meest kwetsbare posities. Denk hierbij aan de armoederegelingen voor jeugd om te sporten en bewegen en aan de uitbreiding van Stadspasregeling Sportvergoeding 55+ voor Amsterdammers met een stadspas van 55 jaar en ouder over de hele stad.

1

De beweegrichtlijn voor volwassen luidt: (1) Minstens 150 minuten per week matig of zwaar intensieve inspanning, verspreid over meerdere dagen. (2) Minstens twee keer per week spier- en botversterkende activiteiten, voor senioren aangevuld met balansoefeningen. (3) Voorkom veel stilzitten. 2 Het samenwerkingsverband waarin de gemeente Amsterdam sinds 2019 samenwerkt met Zilveren Kruis, zorg- en welzijnsaanbieder verenigd in Sigra, Elaa en Cliëntenbelang Amsterdam aan gelijke kansen op goede gezondheid, de beweging van zorg(en) naar positieve gezondheid en het toegankelijk houden van ondersteuning en zorg in Amsterdam.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 26 september 2025 Pagina 3 van 3

Om onze doelstelling te realiseren dat in 2028, 60% van de Amsterdammers voldoet aan de beweegrichtlijn, is een gezamenlijke inspanning nodig van iedereen in Amsterdam, evenals steun, inzet en financiering vanuit het Rijk. Dit vraagt om een brede samenwerking. Aan de hand van dit rapport gaan wij het gesprek aan over gezamenlijke plannen om sport en bewegen in Amsterdam te stimuleren en voor iedereen toegankelijk te maken. Het doel is dat alle Amsterdammers de mogelijkheid hebben om meer te sporten en te bewegen. Over de resultaten van deze verkenning wordt u in de eerste helft van 2026 nader geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Sofyan Mbarki Wethouder Sport en Bewegen

Alexander Scholtes Wethouder Zorg

Bijlagen 1. Onderzoek “De relatie tussen sport en bewegen en sociaaleconomische verschillen in zorgkosten voor Amsterdam en Rotterdam”, september 2025, Rijksuniversiteit Groningen, Dr. Willem de Boer, Dr. Laura Viluma, Prof. Dr. Jochen Mierau 2. ‘Samenvatting van het onderzoek naar de relatie tussen sport en bewegen en sociaaleconomische verschillen in zorgkosten voor Amsterdam en Rotterdam’, september 2025