RIB eindevaluatie Winteropvang 2024 2025 SED 020725 definitief.pdf

Raadsinformatiebrief

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 18 juni 2025 Opvang Wethouder Groot Wassink Jeugd Zorg en Diversiteit (bestuurszaken.ojzd@amsterdam.nl)

Onderwerp

Eindevaluatie Winteropvang 2024-2025

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s):

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief wordt u geïnformeerd over de eindevaluatie1 van de Winteropvang en de Winterkouderegeling (WKR) 2024-2025. Hiervan heeft u op 17 februari 2025 de tussenevaluatie ontvangen. Beide evaluaties worden uitgevoerd door de GGD van de gemeente Amsterdam. Er is voor deze eindevaluatie gesproken met o.a. de uitvoerende zorgpartijen, de Straatalliantie, de MDHG, Veldwerk, Arkin, InGeest, bezoekers van de Winteropvang en andere belanghebbenden uit de dakloze keten. Ook zijn data vanuit het registratiesysteem Trajectus gebruikt als input. Opzet Winteropvang en WKR 2024-2025 Winteropvang is een bovenwettelijke activiteit, die Amsterdam aanvullend op bestaande opvang organiseert. Als onderdeel van de ‘Versterking aanpak dakloosheid’ heeft uw raad de vorm, omvang en toegangseisen van de Winteropvang vastgesteld tot en met 2026. Van 1 december 2024 tot 1 april 2025 waren er 250 plekken Winteropvang beschikbaar, voor een periode van vier maanden. We hebben opvang geboden aan kwetsbare mensen die dak- of thuisloos zijn en binding hebben met Amsterdam. Economisch dakloze mensen die drie jaar binding hebben met Amsterdam hadden ook toegang. Dit jaar is aanvullend afgesproken dat jongvolwassenen van achttien tot drieëntwintig jaar altijd toegang kregen tot de Winteropvang, ongeacht kwetsbaarheid en/of binding.

Naast de Winteropvang wordt jaarlijks de WinterKoudeRegeling (WKR) uitgevoerd. Dit betekent dat iedereen in Amsterdam die dakloos is toegang krijgt tot de opvang, wanneer de gevoelstemperatuur onder de -0 graden is, en/of wanneer er sprake is van extreem weer. De start van de WKR wordt door de GGD bepaald, in afstemming met de andere G4 steden. Voor deze opvang hebben we 250 plekken extra beschikbaar. Tijdens de WKR zoekt Veldwerk Amsterdam in de nacht actief naar dakloze mensen. Zij proberen de mensen te motiveren gebruik te maken van de WKR. Samenvatting en conclusies voortkomend uit de eindevaluatie Winteropvang en WKR 2o24-2025. De eindevaluatie laat zien dat de Winteropvang voorziet in een behoefte aan extra capaciteit voor kwetsbare mensen die binding met Amsterdam hebben en die dakloos zijn.

1

Bijlage 1 Eindevaluatie Winteropvang 2024-2025

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 juni2025 Pagina 2 van 5

Gemiddeld verbleven er in de Winteropvang van vier maanden 205 mensen. Als de WKR van kracht was verbleven er gemiddeld 416 mensen. De verblijfsduur in de Winteropvang van vier maanden was gemiddeld 47 van de totaal 132 nachten. De gemiddelde verblijfsduur van mensen die alleen gebruik maakte van de Winterkouderegeling was achttien van de in totaal 91 nachten. De geplande capaciteit bleek voldoende, hierbij was altijd een opschaling mogelijk voor het geval dat we aan de maximale capaciteit zaten en de 500 plekken overschreden maar dat was niet nodig. Zoals eerder bij de tussenevaluatie aangegeven blijft de doorstroom naar permanentere opvangplekken vanuit de Winteropvang achter op de verwachting. Dit komt vooral omdat de dagen nachtopvang maar mondjesmaat nieuwe instroom kan opnemen. Binnen de Winteropvang van vier maanden krijgt iedere bezoeker een Winteropvanggesprek. In dit gesprek wordt er gekeken welke vervolgstappen iemand vanuit zijn situatie kan maken. Als er nog geen ambulante begeleiding gekoppeld is aan de bezoeker, krijgt iemand op basis van de voorliggende problematiek een ambulante begeleider toegewezen. Geconstateerd is dat aanbieders niet altijd aan het begin van de opvang met een bezoeker een Winteropvanggesprek hebben gevoerd.

Hierdoor is het perspectief van de bezoeker niet meteen duidelijk en wordt deze persoon pas later in het verblijf gekoppeld aan ambulante begeleiding. Voor aanbieders waar er veel mensen tijdens de WKR verblijven is het moeilijk om naast het bieden van opvang voor een grote groep gelijktijdig de Winteropvanggesprekken te organiseren. Dit maakt het lastig om op individueel casus niveau snel te kunnen doorpakken en goed regie te voeren. Net als het voorafgaande jaar zijn het aantal schorsingen op de grote locaties Transformatorweg en Barndesteeg beperkt. De schorsingen die er zijn geweest variëren van tijdelijke tot langdurige schorsingen. Bij al deze schorsingen gaat het om grensoverschrijdend gedrag door agressie en/of middelen gebruik. Als mensen na een schorsing uit beeld raken wordt het Mobiele Team van HVOQuerido of Veldwerk gevraagd naar deze persoon uit te kijken en een vinger aan de pols te houden. Aanbieders hebben dit jaar hard gewerkt om de registratie van de Winteropvang op orde te krijgen. De werkdruk in de Winteropvang is aanzienlijk, de focus gaat (zeker bij de start) uit naar het opvangen van mensen. De aanbieders hebben voor het einde van de Winteropvang de zaken goed op orde gebracht en dit is ook duidelijk te zien bij de continuering van de Winteropvang (overbruggingsplekken), welke nodig was voor 83 mensen.

Dit om de voor hen geplande vervolgstap te realiseren. Hierbij wordt duidelijk dat mensen sneller door- en uitstromen als het voorwerk goed is gedaan en er korte lijnen zijn met de ambulante begeleiding. Dit afhankelijk van de mogelijkheden die er zijn in de dakloze keten. Voor de Winteropvang 2025-2026 gaan we samen met de aanbieders en GGD kijken hoe we deze korte lijnen tijdens de gehele duur van de Winteropvang goed kunnen inregelen en borgen (waaronder het tijdig voeren van WInteropvanggesprekken). Ook zullen medewerkers van de aanbieders voor de start van de Winteropvang goed geïnstrueerd worden in het registratiesysteem, zodat zij de registraties efficiënt kunnen doen. Bij de overbruggingsbedden, die zijn opengesteld voor mensen die wachten op een vervolgplek, zien we dat 59% van de bezoekers wachten op een plek in de Beschermd Thuis Beschermd Verblijf keten. Deze groep bezoekers hebben gemiddeld 68 dagen gebruik gemaakt van de Winteropvang van vier maanden voorafgaand aan de overbruggingsplekken.

Informatie Winteropvang op www.Amsterdam.nl/dakloos

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 juni2025 Pagina 3 van 5

Dit jaar heeft de Straatalliantie zowel de bezoekersoverleggen als het project GPS2 (Gastfunctie, Peer support, Signalering) met ervaringsdeskundigen vormgegeven. Zowel vanuit de bezoekersoverleggen als vanuit het project GPS wordt aangegeven dat de bejegening vanuit personeel als beveiliging werd gewaardeerd. De samenwerking met de ervaringsdeskundigen was prettig en heeft voor een kwaliteitsslag gezorgd, zowel bij de aanbieders als bij de ondersteuners vanuit het project GPS. Ervaringsdeskundigen kunnen bezoekers efficiënt doorverwijzen, signalen oppakken en deze neerleggen bij de aanbieders van de Winteropvang. Voor de komende Winteropvang 2025-2026 willen we dit opnieuw inzetten met nog meer aandacht voor de afstemming tussen aanbieders en project GPS. Hierbij willen we de taken en rollen van een ieder beter op elkaar laten aansluiten. Daarnaast zal ook gekeken worden welk type ervaringsdeskundige passend is bij deze opdracht. Deze Winteropvang hebben we gezien dat enige ervaring en opleiding als ervaringsdeskundige de mogelijkheden om ervaringsdeskundigheid op een goede manier in te zetten vergroot.

Kernpunten eindevaluatie Winteropvang en WKR 2024-2025 • De totale groep die gebruik heeft gemaakt van de Winteropvang en Winterkouderegeling (1778 bezoekers) bestaat hoofdzakelijk uit mannen (87%), is gemiddeld 39 jaar oud en bestaat voor 27% uit mensen met een Nederlandse nationaliteit en 44% niet Nederlandse EU-burgers. De minderheid (41%) van de bezoekers was vooraf al bekend in de gemeentelijke registratie voor opvang (Trajectus). De groep van 571 bezoekers die toegang kreeg tot de Winteropvang kent, in verhouding tot de totale groep (Winteropvang en WKR), een hoger percentage vrouwen (21%), is gemiddeld ouder (42 jaar), heeft vaker de Nederlandse nationaliteit (50%) en minder vaak de nationaliteit van een ander EU land (22%). Een meerderheid is bekend in de gemeentelijke registratie (61%). Deze verschillen zijn in lijn met de bovengenoemde toegangscriteria voor de Winteropvang.

2

•

Gemiddeld maakten op dagen zonder WKR 205 mensen gebruik van de opvang. Op dagen met WKR verdubbelde dit aantal in de opvanglocaties tot gemiddeld 416 bezoekers. Ondanks de zachte winter zijn er acht periodes en totaal 91 dagen met WKR geweest.

•

In verhouding tot vorig winterperiode zijn er in totaal iets meer unieke mensen opgevangen (1778 t.o.v. 1713 vorig jaar). Dit als gevolg van het groot aantal dagen WKR. Er zijn weinig veranderingen in demografische kenmerken. Wel zien we dat het aantal mensen dat gebruik heeft gemaakt van de Winteropvang vier maanden lager is (571 t.o.v. 732). We weten niet of dit te maken heeft met het grote aantal dagen WKR die we hebben gehad, waarbij mensen ongeacht criteria gebruik kunnen maken van opvang en zodoende zich niet aanmelden voor de screening van de Winteropvang. Binnen de groep die gebruik maakt van de Winteropvang is het percentage jongvolwassenen (18-23 jaar) toegenomen van 5% vorig jaar naar 11% dit jaar, evenals het aandeel vrouwen (15% vorig jaar naar 21% dit jaar). Deze doelgroepen ervaren vaak in de Winteropvang een groter gevoel van onveiligheid en voelen zich kwetsbaar ten opzichte van de groep volwassen mannen. Op de locatie Barndesteeg, waar vrouwen en jongvolwassenen verbleven, hebben we gewerkt met pods (stapelbed met gordijn, waar je rechtop kunt zitten met eigen verlichting en stopcontact). Deze voorzieningen gaven mensen meer privacy en een groter gevoel van veiligheid. We denken dat o.a. hierdoor deze doelgroepen meer gebruik hebben gemaakt van de Winteropvang dan vorig jaar.

Bijlage 2 Evaluatie project GPS door Straatalliantie

Informatie Winteropvang op www.Amsterdam.nl/dakloos

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 juni2025 Pagina 4 van 5

•

Tijdens de Winteropvang zijn 89 mensen doorgestroomd naar een vervolgvoorziening binnen de Wmo keten van dakloosheid. Daarnaast zijn 5 personen doorgestroomd naar zogenaamde perspectiefplekken voor EU-burgers. Aan het einde van de Winteropvang zijn er 83 overbruggingsbedden geregeld voor mensen die een realistisch perspectief hadden. Hiervan komen er 49 in aanmerking voor de Wmo keten en 16 mensen voor de perspectiefplekken (EU en Tussen Wal en Schip).

•

Uit een inventarisatie bij de inloopvoorzieningen van De Regenboog Groep gedurende één dag tijdens de Winterkouderegeling bleek dat ruim 50% van de mensen die nacht gebruik heeft gemaakt van de Winteropvang/Winterkouderegeling en 8% gebruik heeft gemaakt van het Stoelenproject of nachtopvang in zelfbeheer van De Regenboog Groep. 21% gaf aan in de openbare ruimte te hebben geslapen. De meest gehoorde redenen om buiten te slapen waren de negatieve indruk van de Winteropvang/ Winterkouderegeling, het niet willen kwijtraken van de eigen plek op straat, de drukte, geen privacy hebben en zorg om onvoldoende veiligheid op de locaties. Deze feedback is vorig jaar ook naar voren gekomen en heeft te maken met de grootte van de locaties en het negatieve beeld dat mensen hebben bij de Transformatorweg. De locatie Transformatorweg is afgelopen jaar verbouwd om de locatie efficiënter in te richten en huiselijker te maken (de locatie is een oude jeugdgevangenis). Voor de komende Winteropvang 2025-2026 willen we met communicatie gaan kijken hoe we het imago van de Transformatorweg kunnen bijstellen, zodat dakloze mensen ervaren dat je hier prettig kunt verblijven.

•

Doelgroepen op verschillende locaties werkt goed, dit wordt ook aangegeven in de bezoekers overleggen en zou nog meer gedifferentieerd kunnen worden (bijvoorbeeld mensen die wel/niet werken, of wel/niet gebruiken). Dit kwam vorig jaar ook aan de orde, maar blijkt in de praktijk (en zeker met de WKR) moeilijk uitvoerbaar. De LHBTIQ+ doelgroep wordt dit jaar op twee kleinschalige locaties van De Regenboog Groep inloopvoorzieningen opgevangen. De doelgroep geeft aan dit als prettig te ervaren. Zij geven aan zich veiliger te voelen, minder bang te hoeven zijn voor fysieke en verbale aanvallen door andere bewoners en waarderen het om met mensen uit hun community samen te kunnen zijn.

•

Ook deze Winteropvang is er aandacht geweest voor mensen met somatische klachten. Op de locatie waar zij worden opgevangen is frequent een verpleegkundige aanwezig van dr. Valckenier (huisartspraktijk van de GGD voor mensen die dakloos zijn). Deze verpleegkundige biedt begeleiding en verzorging. Daarnaast is er de eerste helft van de Winteropvang wekelijks een huisartsen spreekuur gedraaid door dr. Valckenier. De tweede helft van de Winteropvang zijn mensen verwezen naar de praktijk van dr. Valckenier. De verpleegkundige zorgt in beide gevallen dat vervolgafspraken worden uitgezet en opgepakt. De verwijzingen naar de ziekenboegbedden van het Leger des Heils (drie bedden) en HVO Querido (één bed) lopen goed. Verzorgingshuis Amsta, dat voor het eerste jaar ziekenboegbedden voor de Winteropvang biedt (vier tot zes bedden), heeft moeite met het adhoc karakter van de Winteropvang en de flexibiliteit die nodig is vanuit de Winteropvang zodat zij dit goed kunnen inbedden in hun eigen processen. De doelgroep met de bijkomende problemen is nieuw voor hen. De GGD (dr. Valckenier en Veldregie) ondersteunt als het gaat om ingewikkeld gedrag van de bezoekers.

Informatie Winteropvang op www.Amsterdam.nl/dakloos

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

•

Datum 18 juni2025 Pagina 5 van 5

Bij de dakloze jongvolwassenen (18-23 jaar) zien we dat de korte lijnen binnen de keten rondom deze doelgroep goed werkt en jongeren sneller op de voor hen passende plek komen.

We zien dat de Winteropvang en de WKR goed is verlopen en dat de beoogde doelgroep de Winteropvang goed weet te vinden en vervolgstappen kan maken. Aandachtspunten blijven de winteropvanggesprekken en de doorstroommogelijkheden tijdens en na de Winteropvang. We zien dat de kortdurende opvang binnen de dakloze keten vaak een vervolgstap is voor de mensen die in de Winteropvang verblijven, maar niet gerealiseerd kan worden tijdens de verblijfsduur in de Winteropvang. Hierdoor hebben we voor het derde jaar op rij continuering van Winteropvang (overbruggingsplekken) nodig omdat doorstroom tijdens de Winteropvang niet kan worden gerealiseerd. Hierover blijven we in gesprek met de verschillende partijen en zullen we kijken hoe we dit voor de Winteropvang 2025-2026 nog efficiënter kunnen inregelen. Ik hoop u voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Rutger Groot Wassink Wethouder Opvang

Informatie Winteropvang op www.Amsterdam.nl/dakloos