RIB bindend advies restitutiecommissie.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 15 december 2022 Kunst en Cultuur Touria Meliani Kunst en Cultuur (kunstencultuur@amsterdam.nl)

Onderwerp

Restitutie van een tweetal zilveren zoutvaten van Johannes Lutma

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 12 maart 2019 bent u vertrouwelijk geïnformeerd over een restitutieverzoek betreffende de Collectie Amsterdam. Het betrof een verzoek tot teruggave van een tweetal zilveren zoutvaten van Johannes Lutma uit 1643. Met deze brief informeert het college u dat zal worden overgegaan tot restitutie van de zoutvaatjes aan de erven van de voormalige eigenaar. Het leed dat met name Joodse burgers is aangedaan in de Tweede Wereldoorlog is ongekend en onomkeerbaar. De Joodse burgers is bezit, rechten, waardigheid en in veel gevallen het leven afgenomen. Voor zover nog iets hersteld kan worden van het grote onrecht dat hen is aangedaan, hebben we als samenleving de morele plicht hiernaar te handelen. Dat geldt zeker voor de vele kunstwerken die in bezit waren van Joodse burgers en geroofd werden door nazi’s of op een andere manier uit bezit zijn geraakt van de eigenaren. Het teruggeven van deze kunstwerken kan voor de slachtoffers heel veel betekenen en is van groot belang voor de erkenning van het onrecht dat hen is aangedaan. Wij hebben daar als stad een rol en verantwoordelijkheid in. Daarom staat de gemeente Amsterdam een rechtvaardig restitutiebeleid voor. Een beleid dat op basis van een redelijk en passend beoordelingskader zo veel mogelijk teruggaven van kunst aan de rechtmatige (erven van) eigenaren mogelijk maakt.

Dat is het minste wat we kunnen doen voor de slachtoffers van het nazibewind. De zilveren zoutvaten van Johannes Lutma maken deel uit van de Collectie Amsterdam en zijn in beheer bij het Amsterdam Museum. Het restitutieverzoek is gedaan door de vertegenwoordiger van de rechthebbenden op de nalatenschap van Emma Budge. Haar kunstcollectie, waartoe de twee zoutvaten behoorden, is na haar overlijden in 1937 op een veiling in Berlijn verkocht. De zoutvaten zijn door de gemeente Amsterdam in 1960 op een veiling in Nederland gekocht en in de Collectie Amsterdam opgenomen. In 2013 is de algemene beleidslijn ten aanzien van restitutieverzoeken vastgesteld. Hierin is opgenomen dat 'wanneer een oorspronkelijke eigenaar of diens erfgenamen bij de gemeente of de instellingen die de Collectie Amsterdam beheren een restitutieverzoek neerleggen op een werk waarvan zij stellen door omstandigheden die direct verband hielden met het naziregime onvrijwillig het bezit te hebben verloren, dan zal de gemeente de oorspronkelijke eigenaar of diens erfgenamen voorstellen een bindend advies te vragen aan de landelijke Adviescommissie Restitutieverzoeken Cultuurgoederen en Tweede Wereldoorlog.'

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 15 december 2022 Pagina 2 van 2

De gemeente Amsterdam en de erven Budge hebben in 2019 samen een verzoek aan de Restitutiecommissie gedaan om een bindend advies over de twee zoutvaten in de collectie Amsterdam uit te brengen. Een verzoek om bindend advies aan de Restitutiecommissie betekent dat een gedegen onderzoek naar de herkomst en de geschiedenis van de objecten wordt gedaan en dat door een onafhankelijke – door het Rijk ingestelde – commissie een oordeel over het restitutieverzoek wordt gegeven. Uitgangspunt is dat samen met de erfgenamen van de oorspronkelijke eigenaar een bindend advies wordt gevraagd. De gemeente en de erfgenamen verplichten zich om het advies van de Restitutiecommissie na te leven. Op 15 december 2022 heeft de Restitutiecommissie het bindend advies gepubliceerd. De Restitutiecommissie heeft geoordeeld dat in hoge mate aannemelijk is dat de twee zoutvaten van Lutma afkomstig zijn uit de collectie van Emma Budge en dat voldoende aannemelijk is dat de zoutvaten in 1937 onvrijwillig zijn verloren door omstandigheden die direct verband houden met het naziregime. De Restitutiecommissie adviseert de Gemeente Amsterdam om de twee zoutvaten te restitueren aan de rechthebbenden op de nalatenschap van Emma Ranette BudgeLazarus. Het volledige bindend advies is te lezen op de website van de Restitutiecommissie: Adviezen - Restitutiecommissie.

Op basis van dit bindend advies van de Restitutiecommissie zal het college, na het doorlopen van de Erfgoedwetprocedure waarbij het voorgenomen besluit van het college tot vervreemding van de zoutvaten bekend wordt gemaakt, in overleg gaan met de vertegenwoordiger van de rechthebbenden op de nalatenschap Budge om te komen tot een overdracht van de zoutvaten. Over de uitkomsten van dit overleg wordt u nog nader geïnformeerd. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Touria Meliani Wethouder Kunst en Cultuur

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl