RIB beantwoording aanvullende SV Havelaar ziekteverzuim afval en reiniging

Raadsinformatiebrief Beantwoording schriftelijke vragen

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 23 september 2025 Portefeuille(s) P&O, Afval en Reiniging Hester van Buren Afval en grondstoffen, Stadswerken (bestuurszaken.sw@amsterdam.nl) Beantwoording aanvullende schriftelijke vragen van het lid Havelaar inzake stijging ziekteverzuim gemeente Amsterdam en organisatiestructuur bij afval en reiniging

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 8 september 2025 heeft het college schriftelijke vragen ontvangen van het lid Havelaar inzake stijging ziekteverzuim gemeente Amsterdam en organisatiestructuur bij afval en reiniging. Onderstaand treft u de beantwoording van deze vragen aan. Toelichting vragensteller: Naar aanleiding van alarmerende berichtgeving van AT51 op 6 september 2025 over de problemen bij afval en reiniging en de eerdere schriftelijke vragen over het dramatisch gestegen ziekteverzuim binnen de gemeente Amsterdam (van 6,4% in 2021 naar 9,6% in de eerste helft van 2025), wil de CDA-fractie dringend opheldering over de schrijnende situatie bij de stadsreiniging. Uit het AT5-onderzoek blijkt dat bij reiniging het ziekteverzuim op 14,8% ligt en bij inzameling zelfs op 17%, ver boven het sectorgemiddelde van 6,3%. Meer dan 70% van dit verzuim is langdurig. Medewerkers spreken van een "angstcultuur", verlies van trots door het verdwijnen van vaste wijken sinds 2019, en gevaarlijke situaties met slecht onderhouden materieel. In mei 2024 stuurden 214 medewerkers een brandbrief naar de commissaris van de Koning over "een hiërarchische, racistische cultuur waarin machtsmisbruik en doofpotpraktijken voorkomen." Het college kan de gestelde vragen als volgt beantwoorden.

1 https://www.at5.nl/artikelen/234295/zieken-onvrede-en-hoge-werkdruk-hoe-door-problemen-bij-de-

reiniging-de-stad-steeds-viezer-wordt

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 september 2025 Pagina 2 van 8

1 Klopt het dat het ziekteverzuim bij reiniging 14,8% bedraagt en bij inzameling zelfs 17%? Wat zijn de actuele cijfers? Hoe verhouden deze cijfers zich tot de cijfers in andere grote steden? Ja, dat klopt. Dat zijn de cijfers uit 2024 opgevraagd door AT5 specifiek voor de afdelingen die voornamelijk op straat werken. Voor de reiniging is dat op dit moment 17,2% en voor de inzameling 21,7%. (Voortschrijdend gemiddelde tot 1 september) De cijfers van de directies als geheel zijn: Afval en Grondstoffen 2024 13,6% en in 2025 16,7% (voortschrijdend gemiddelde tot 1 september 2025) en voor Stadswerken waar de reiniging onder valt in 2024 10,3% en in 2025 11,7%. De verzuimcijfers van de grote steden lopen in zijn algemeenheid gelijk op. De cijfers voor de reiniging en afvalinzameling zijn lastig te vergelijken omdat de gemeentes op een andere manier zijn georganiseerd. Uit onderling contact blijkt dat de gemeenten tegen dezelfde problematiek aanlopen. 2 Klopt het dat meer dan 70% van het ziekteverzuim langdurig is (langer dan zes weken)? Wat betekent dit voor de continuïteit van de dienstverlening en de werkdruk voor overgebleven collega's? Ja, dat klopt. Dit betekent dat we daardoor het werk moeten herverdelen, en of keuzes maken wat als eerste wordt opgepakt.

Een deel van het verzuim wordt opgevangen door inhuur van uitzendkrachten, en of aannemers die ondersteunen bij de inzameling 3 De externe inhuur kost bij reiniging jaarlijks 14,2 miljoen euro. Hoeveel daarvan is direct gerelateerd aan ziekteverzuim en hoeveel aan structurele onderbezetting? Begin 2019 is een uitgebreid onderzoek uitgevoerd naar de externe inzet binnen de gemeentelijke organisatie (onderzoek vast/flex) dat op 3 april 2019 in de raad besproken is. In dit onderzoek zijn organisatieonderdelen bevraagd wat de reden van inhuur is geweest. Uit dit onderzoek kwam naar voren dat circa 3% van de externen wordt ingehuurd om ziekte of verlof op te vangen. Deze onderzoeksresultaten zijn inmiddels 6 jaar oud, maar maken wel inzichtelijk dat op de gehele externe inzet slecht een klein deel wordt ingezet om verzuim op te vangen. In dit bedrag zitten voornamelijk taken die we bewust uitbesteden aan aannemers of uitzendkrachten. Of voor het opvangen van piekmomenten op basis van een forecast (drukte, weer etc.) zoals in de zomer en bij evenementen. Een deel is ook voor het opvangen van het ziekteverzuim door uitzendkrachten. De reden van inhuur wordt door de gemeente niet geadministreerd. Een precieze uitsplitsing is daarom op dit moment niet te maken.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 september 2025 Pagina 3 van 8

4 Welk percentage van de vaste medewerkers bij afval en reiniging woont in Amsterdam? Uit welke gemeenten komen de overige medewerkers? Van de medewerkers van de reiniging woont iets meer dan 60% in Amsterdam. De overige medewerkers wonen in andere plaatsen in de regio, zoals Almere, Purmerend, Diemen, Duivendrecht en Amstelveen. Van de medewerkers van de afdeling Inzameling en de Recyclepunten/ Inzamelvoorzieningen en Wagenpark woont circa 47% in Amsterdam. De overige medewerkers wonen voornamelijk in Purmerend, Almere en Zaandam en verder verspreid over de regio. 5 Welke concrete acties lopen er momenteel om het personeelstekort bij afval en reiniging op te lossen? Worden er mogelijkheden onderzocht voor parttime werk om meer mensen aan te trekken die niet fulltime kunnen of willen werken? We herkennen niet dat er structureel sprake is van onderbezetting. Vacatures worden snel gevuld. Wel merken we dat de arbeidsmarkt op de uitzendmarkt krapper is, waardoor inhuur soms lastig is. Ook kan het zijn dat vacatures waar specifieke vaardigheden voor nodig zijn lastig zijn in te vullen, zoals de functie van chauffeur/belader.

Voor de volledigheid verwijs ik u naar de afdoening van motie 87 en verschillende toezeggingen van de leden Namane (PvdA) en Van Pijpen (GroenLinks) over dit onderwerp van 18 juni 2024.2 6 Wat is het gemiddelde verloop van nieuwe medewerkers in het eerste jaar na indiensttreding? Als medewerkers in hun eerste jaar vertrekken, welke redenen geven zij hiervoor op? We registreren alleen of de uitstroom op eigen verzoek was of niet. Bij de reiniging was de instroom 54, waarvan er 6 in het eerste jaar uitstroomden. 2 op eigen verzoek (binnen half jaar na start). En van 4 werd een tijdelijk contract niet omgezet in vast of verlengd vanwege onvoldoende functioneren. Bij de afvalinzameling kwamen vorige jaar 25 nieuwe uitvoerende medewerkers in dienst, waarvan er 7 in het eerste jaar uitstroomden, waarvan 4 op eigen verzoek. Van 3 medewerkers werd het contract niet omgezet in een vast dienstverband of verlengd vanwege onvoldoende functioneren of andere omstandigheden

2

Microsoft Word - B - 13 Personeel en Organisatie (37) Bijlage 1 Concept raadsinformatiebrief (002).docx

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 september 2025 Pagina 4 van 8

7 Hoeveel straten komen volgens de planning niet genoeg aan bod door personeelstekorten? In welke wijken speelt dit het meest en hoe communiceert het college hierover met bewoners? Dit is momenteel niet aan de orde. 8 In 2019 werd de stadsdeeloverstijgende centralisatie doorgevoerd waarbij medewerkers hun vaste wijken verloren. Erkent het college dat dit niet goed heeft uitgepakt, gezien de dramatische gevolgen voor werkplezier, het ziekteverzuim, verlies aan gebiedskennis en aan productiviteit? De oprichting van de directies Stadswerken (2018) en Afval en Grondstoffen (2019) heeft geleid tot het halen van de vooraf gestelde doelen, zoals efficiënter en doelmatiger werken, schaalvoordelen behalen bij bijvoorbeeld inkoop of uniforme processen, en het behalen van de toenmalige bezuinigingsdoelstellingen (o.a. € 30 miljoen in het kader van slagvaardig werken in de openbare ruimte). Ook doelen van de roosterregeling, zoals minder overwerk en minder risico's op overtreding van de Arbeidstijdenwet, zijn gehaald.

We herkennen natuurlijk dat medewerkers zich verbonden voelen met vaste gebieden en materieel. En dat ze trots zijn als hun wijk er goed bijligt. We nemen signalen van de reinigers serieus en zijn met hen in gesprek. Op dit moment kijken we hoe we bij de roosters voor 2026, meer met vaste wijken en vaste wagens kunnen werken, terwijl we tegelijk flexibel genoeg blijven om extra inzet te leveren waar dat nodig is. Ook in de avond en zeven dagen in de week. Overigens geldt voor de afvalinzameling dat circa 90- 95% van de medewerkers een vaste wijk heeft. 9 Hoeveel reistijd gaat er dagelijks verloren doordat medewerkers vanuit hun werf naar andere stadsdelen moeten? Op drukke dagen kan dit volgens medewerkers anderhalf uur duren. Welk percentage van de werktijd gaat hiermee verloren? Dat is op dit moment niet in een percentage uit te drukken. Het klopt dat soms medewerkers van de reiniging tussen werven moeten reizen. We proberen dit tot een minimum te beperken. Voor de afvalinzameling gaat het om een heel gering aantal medewerkers, de meeste collega’s rijden op een vaste wijk. 10 Wordt reistijd volledig vergoed als werktijd of moeten medewerkers dit deels in eigen tijd doen? Reistijd tussen opkomstlocatie en werklocatie valt onder werktijd.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 september 2025 Pagina 5 van 8

11 De OR spande een rechtszaak aan tegen de nieuwe roosters. Hoeveel heeft deze rechtszaak de gemeente gekost? Waarom is er gekozen voor een juridische procedure in plaats van verder overleg met de medewerkers? Het klopt dat de ondernemingsraad voor een juridische procedure heeft gekozen en niet de gemeente. Uiteindelijk heeft de rechter geen definitief oordeel hoeven te vellen omdat de partijen er in goed overleg zijn uitgekomen en de ondernemingsraad heeft ingestemd met de roosterregeling. En vervolgens het verzoek bij de rechter heeft ingetrokken. De kosten van beide partijen zijn door de gemeente gedragen. 12 Welke concrete voordelen hebben de nieuwe roosters opgeleverd? We zijn beter in staat te werken daar waar het hardst nodig is, de inzet over heel de stad en bij feestdagen te verbeteren en overtredingen van de arbeidstijdenwet te voorkomen. 13 Hoe beoordeelt het college achteraf de beslissing om door te gaan tegen de wil van 95% van de medewerkers? 14 De wethouder stelt dat ze "naar de medewerkers luistert en ze betrekt bij oplossingen." Hoe rijmt dit met het feit dat 95% tegen de roosters was, er een rechtszaak werd gevoerd, en 214 medewerkers een brandbrief stuurden? Werken op basis van de opgave van de stad was een wens vanuit de Gemeenteraad. De roosterregeling is eerder met u besproken in de raad en relevante commissies, waar ook is ingegaan op de brief.

Het standpunt van het college is hierin niet veranderd. De voorwaarden van de roosters zijn uitgebreid besproken en terechtgekomen in een convenant, waarbij zeggenschap en medezeggenschap beiden een rol hebben gespeeld. U wordt u separaat geïnformeerd over het recente belevingsonderzoek naar de roosters onder onze werknemers met een algemene duiding van dit onderzoek. Uit dit onderzoek blijkt dat de meningen verschillen, zowel positief als negatief, over in hoeverre de roosterregeling past bij het werk dat men doet. De implementatie van de roosterregeling was een grote verandering voor medewerkers. Weekendwerk en avonddiensten hebben grote impact op privélevens van medewerkers. Dat is een continu proces dat aandacht vraagt en zal blijven vragen. Op dit moment werken we aan de roosters van 2026 binnen de bestaande kaders en afspraken. Zo zijn we in gesprek met alle medewerkers van de reiniging om te horen welke verbeteringen er binnen de roosters mogelijk zijn. Naast het gebruik van data en informatie uit de gebieden, denken zij actief mee. En dat moet leiden tot nieuwe roosters in 2026. Voor afvalinzameling in het bijzonder gold dat het fractiegericht werken werd ingevoerd (papier, glas, restafval etc.). We zagen dat aansturing met het fractiegericht werken versnipperd is geraakt

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 september 2025 Pagina 6 van 8

en daarom werken we op korte termijn naar voorstellen toe om de inzameling gebiedsgericht te organiseren. Zie ook antwoord op vraag 16 15 Het college belooft in 2026 de roosters aan te passen voor meer werk in vaste wijken. Waarom duurt het nog maanden om deze aanpassing door te voeren? Kunnen bepaalde verbeteringen niet eerder worden ingevoerd? Nee. Zorgvuldigheid is op alle terreinen nodig. We werken conform de afspraken in de roosterregeling met jaarroosters, daarom kunnen we roosters alleen per jaar aanpassen. Die afspraak hebben we met de medezeggenschap gemaakt. We doen dat in overleg met medewerkers en medezeggenschap. Dit kost tijd en vraagt zorgvuldigheid. Zodat we de nieuwe roosters ook goed in de systemen kunnen verwerken en tijdig aan onze medewerkers kunnen laten weten. 16Bij feestdagen en weekenden wordt nu gewerkt volgens roosters. Kan dit niet onderling worden opgelost tussen medewerkers met verschillende culturele achtergronden? Bijvoorbeeld dat medewerkers die Kerstmis niet vieren wel willen werken tijdens Kerstmis, terwijl anderen vrijwillig werken tijdens het Suikerfeest? Ja, daar biedt de regeling nu al mogelijkheden voor. En dit gebeurt ook in de praktijk Ook de CAO biedt inmiddels de mogelijkheid om tweede paasdag en tweede pinksterdag te ruilen voor bijvoorbeeld Keti Koti of het Suikerfeest.

17 In mei 2024 stuurden 214 medewerkers een brandbrief naar de commissaris van de Koning waarin wordt gesproken over "een hiërarchische, racistische cultuur waarin machtsmisbruik en doofpotpraktijken voorkomen." Wat heeft het college concreet gedaan naar aanleiding van deze noodkreet? Elke dag zijn veel collega's aan de slag op straat. En die inzet wordt door de Amsterdammers en door ons erg gewaardeerd. Het college neemt de signalen van onze medewerkers zeer serieus. Hun werk is van groot belang voor de stad. Aan de ene kant werken we aan een veilige en gelijkwaardige organisatie waarin we systemische ongelijkheid (h)erkennen en racisme, discriminatie, ongewenst gedrag en andere vormen van uitsluiting tegengaan. Dat is de o.a. de basis van de Bestuursopdracht Inclusie & Diversiteit. Hierin heeft elk organisatieonderdeel een belangrijke rol te spelen en kent een eigen plan van aanpak. Aan de andere kant gaat elke individuele directie het (continue) gesprek aan met haar medewerkers om de roosters te verbeteren. Deze gesprekken worden op dit moment bij o.a. de reiniging gevoerd, zodat men de input kan gebruiken bij de nieuwe roosters. Daar staan we natuurlijk stil bij veiligheid, inclusie en diversiteit. Deze gesprekken worden goed gewaardeerd

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 september 2025 Pagina 7 van 8

door onze medewerkers. Dit jaar wordt gemeente breed een medewerkerstevredenheidsonderzoek gehouden, waar deze onderwerpen aan bod komen. 18Welke rol hebben OR en vakbonden gespeeld bij het aankaarten van deze problemen, en zijn hun signalen serieus genomen? Hoe verklaart het college dat het externe onderzoek en een brandbrief nodig waren om problemen te erkennen? In 2023 werd de nieuwe roosterregeling ingevoerd, wat heeft geleid tot nieuwe roosters. De vele gesprekken met o.a. medewerkers van de betrokken directies en haar vertegenwoordigers van de medezeggenschap lopen al veel langer. Het resultaat zijn afspraken die tot stand zijn gekomen na een lang en zorgvuldig proces. Deze input werd zeker gewaardeerd en heeft geleid tot de roosters zoals we ze nu kennen. Dat proces is zoals eerder al vermeld, nog niet af. We volgen daarbij de afspraken die eerder met de medezeggenschap hierover zijn gemaakt. 19 Wethouder Van Buren stelt dat "ontevredenheid over werkdruk, roosters of materieel geen onbekende signalen zijn, maar zaken die we oppakken." Als deze signalen al langer bekend waren, welke maatregelen zijn er dan genomen? We investeren op verschillende manieren in onze organisatie als onze medewerkers. Enkele voorbeelden zijn: • Het verlagen van de werkdruk: bijvoorbeeld door verbetering van materieel en het uitfaseren van zakkeninzameling, en externe inzet.

• Gezondere arbeidsomstandigheden: o.a. door continue op te leiden, trapliften op wagens te installeren, ergonomische hulpmiddelen te gebruiken. • Medewerkers te betrekken bij planvorming en verbeteringen in werkwijzen en het materieel. • Loopbaan en gezondheid: we hebben programma’s rond duurzame inzetbaarheid en begeleiding bij langdurig ziekteverzuim, waaronder doorstroom naar ander passend werk binnen inzameling en reiniging waar dat mogelijk is. 20 Medewerkers melden dat zij met "veegwagens zonder spiegels of remmen die niet goed functioneren" de straat op worden gestuurd. Hoe vaak komt dit voor en waarom wordt dit toegestaan? Voertuigen mogen uitsluitend de straat op als ze technisch veilig zijn. Veiligheid staat altijd voorop. We hebben onderhoudscontracten, periodieke keuringen en een meldingssysteem voor gebreken. Wanneer er een defect wordt gemeld, gaat de wagen direct naar de garage en wordt er vervangend materieel ingezet. We roepen we onze medewerkers daarom altijd op om gebreken te melden, zodat we ze kunnen oppakken.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 september 2025 Pagina 8 van 8

21 Een reiniger meldt acht keer per maand uit zijn wijk te worden weggehaald om in het centrum bij te springen. Is dit representatief? Wat is het gemiddelde en maximum aantal keren dat medewerkers per maand worden heringezet in het centrum? Wat voor gevolgen heeft dit voor andere wijken? Het uitgangspunt is dat mensen zoveel als mogelijk in de eigen wijk werken. Tegelijkertijd willen we medewerkers daar inzetten waar op dat moment het meeste werk is. Het klopt dat de meeste diensten gedraaid worden in het Centrum. Dat betekent dat medewerkers vaker naar het Centrum gaan, dan medewerkers uit het Centrum naar andere stadsdelen. Het streven is om de medewerker ruim van tevoren te laten weten op welke locatie hij/zij moet werken.

22 Is het college bereid om maandelijks te rapporteren over de voortgang van het ziekteverzuim, werkplezier en stadsvervuiling bij afval en reiniging, zodat de raad en Amsterdammers kunnen zien of er daadwerkelijk verbetering optreedt? We rapporteren elk half jaar over de kaders en interventies om de stad schoner te krijgen. Daarin zullen we de ontwikkelingen in het ziekteverzuim en werkplezier meenemen. Wij verwachten u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam, Hester van Buren Wethouder Afval en Reiniging

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl