RIB afhandeling Rekenkameronderzoek toegankelijkheid stemlokalen.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 1 juni 2026 Algemene Zaken Burgemeester Halsema Dienstverlening, dienstverlening@amsterdam.nl) Afronding opvolging aanbevelingen van Rekenkameronderzoek toegankelijkheid van stemlokalen

Geachte leden van de gemeenteraad, Hierbij bieden wij u de eindrapportage aan van het meerjarig actieplan naar aanleiding van het onderzoek van de Rekenkamer naar de toegankelijkheid van stemlokalen. Op 10 oktober 2024 heeft de Amsterdamse Rekenkamer het rapport Toegankelijkheid van stemlokalen1 gepubliceerd. De Rekenkamer gaf daarin drie aanbevelingen om de toegankelijkheid van stemlokalen, of de communicatie over de toegankelijkheid te verbeteren: 1. Creëer een realistischer beeld van toegankelijkheid. 2. Verbeter de toegankelijkheid van stemlocaties. 3. Geef betere informatie over toegankelijkheid. Bij de bestuurlijke reactie op het rapport van 3 oktober 2024 zat ook meteen een actieplan waarin stond aangegeven hoe de aanbevelingen opgepakt zouden worden. Het startpunt voor de uitvoering van het actieplan was een objectief rapport over de daadwerkelijke toegankelijkheid van de stemlocaties. Met deze rapportage als basis zijn we verdergegaan. Enerzijds met het aanpakken van de toegankelijkheid van stembureaus, anderzijds met het eenduidig communiceren over de mate van toegankelijkheid van stemlocaties. In bijlage 1 staat hoe de activiteiten uit het actieplan zijn afgerond. Onderzoek naar toegankelijkheid stemlocaties Om een helder en objectief beeld te krijgen van de toegankelijkheid van de Amsterdamse stemlocaties is Ongehinderd ingehuurd.

Deze onafhankelijke organisatie zet zich in voor een toegankelijker Nederland en heeft alle stemlocaties uit het bestand bezocht en gecontroleerd aan de hand van het codeerschema van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). Aan de hand van de uitgebreide rapportage konden nog voor de ingelaste Tweede Kamerverkiezingen van 29 oktober 2025 concrete maatregelen worden genomen om de toegankelijkheid te verbeteren. Daardoor steeg het percentage volledig toegankelijke stemlocaties (A-score) van 6% naar 14%, terwijl het percentage niet-toegankelijke stemlocaties 1

Bestuurlijk-rapport-Toegankelijkheid-van-stemlokalen.pdf

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 1 juni 2026 Pagina 2 van 5

(C-score) daalde van 86% naar 80%. Bij de Gemeenteraadsverkiezingen zijn deze percentages verder verbeterd naar respectievelijk 19% en 69%. Het laaghangend fruit is nu grotendeels geplukt. Een verdere verhoging van het percentage A-locaties vergt meer (middelen, afstemming, toestemming eigenaren locatie, etc.). Als bij toekomstige verkiezingen een nieuwe stemlocatie aan het bestand wordt toegevoegd, wordt Ongehinderd weer ingeschakeld voor een check. Op deze manier houden we doorlopend een compleet beeld van toegankelijkheid. Communicatie Ten aanzien van de communicatie over de mate van toegankelijkheid voeren we vooralsnog een tweesporenbeleid. Een toegankelijkheidskwalificatie B zegt niets over welke voorzieningen ontbreken. Daarom maken we in onze communicatie gebruik van bekende iconen om aan te geven welke (extra) voorzieningen op de stemlocaties aanwezig zijn, zoals: rolstoeltoegankelijk (met hulp), gehandicaptenparkeerplaats binnen 100 meter of voorzieningen voor blinden/slechtzienden of doven/slechthorenden. Dezelfde iconen worden gebruikt in onze gemeentelijke communicatiemiddelen, zoals: website, verkiezingskrant en Amsterdam App. In de evaluatie, die na elke verkiezingen met de raad wordt gedeeld, rapporteren we wel op het niveau van categorie A (volledig toegankelijk), B (toegankelijk met hulp) of C (niet toegankelijk).

Afhandeling toezegging In de commissie Algemene Zaken van 7 november 2024 heb ik aan raadslid Havelaar een toezegging gedaan. Bij agendapunt 4 Kennisnemen van het rapport van de rekenkamer Toegankelijkheid van stemlokalen en de aanbevelingen overnemen. Nr. VN2024-014854 heb ik toegezegd periodiek te rapporteren over de aanpak en aanbevelingen van de Rekenkamer (TA2024-001347). Na bespreking van de bestuurlijke reactie op de aanbevelingen van de Rekenkamer op 7 november 2024 heeft de raad op de volgende momenten kennisgenomen van de voortgang van de opvolging daarvan:  3 juli 2025: commissie AZ heeft kennisgenomen van de raadsinformatiebrief Update uitvoering aanbevelingen rekenkamer toegankelijkheid stemlokalen;  2 december 2025: commissie AZ heeft kennisgenomen van de evaluatie Tweede Kamerverkiezingen 2025 waarin aandacht werd besteed aan toegankelijkheid en het Rekenkameronderzoek. Met deze raadsinformatiebrief beschouw ik deze toezegging als afgedaan. Tot slot Toegankelijkheid is niet alleen belangrijk op de dag van de verkiezingen. Veel stemlocaties bevinden zich in openbaar toegankelijke gebouwen. Het college streeft er evenwel naar om zoveel mogelijk stemlocaties zo toegankelijk mogelijk te maken binnen de beschikbare middelen. Daarnaast wil het college de loopafstand naar een stemlocatie beperken tot maximaal 500 meter. Deze twee doelen botsen soms.

Amsterdam is een historische stad met oude gebouwen en een specifieke inrichting. Hierdoor is het vaak niet haalbaar om volledig aan de toegankelijkheidseisen van het Rijk te voldoen. Als een stembureau niet voldoet aan één van de cruciale toegankelijkheidscriteria, krijgt dat niet het predicaat toegankelijk. In Amsterdam zijn hierdoor veel stemlocaties niet toegankelijk. Een sprekend voorbeeld van de strenge eisen is de hoogte van

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 1 juni 2026 Pagina 3 van 5

de deur die, volgens de criteria van toegankelijkheid, minimaal 2,30 meter hoog moet zijn. Is dat niet het geval, dan wordt het gehele stembureau gecategoriseerd als niet toegankelijk (categorie C). Is de hoogte minimaal 2,10 meter, dan valt deze weer in categorie B, maar heeft nog steeds niet het predicaat toegankelijk (geen categorie A). Ook krijgt een locatie die bijvoorbeeld gebruik maakt van een traanplaat om de drempel te overbruggen nooit een A-predicaat als deze plaat niet nagelvast bevestigd is. Samen met de gemeente Utrecht, ook een historische stad, zullen we dit onder de aandacht brengen bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) Met deze raadsinformatiebrief (en bijlagen) hebben wij u geïnformeerd hoe we uitvoering hebben gegeven aan de 3 aanbevelingen uit het Rekenkameronderzoek. Hiermee sluiten we dit traject af. Rondom de verkiezingen blijven we u informeren over de toegankelijkheid van stemlocaties.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Femke Halsema Burgemeester

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 1 juni 2026 Pagina 4 van 5

Bijlage 1 Afronding activiteiten Plan van aanpak Toegankelijkheid stemlokalen d.d. 20-05-2026 # Aanbeveling Activiteit 1 Creëer een Geef helder aan waar de huidige realistischer beeld van classificatie van stemlocaties op toegankelijkheid gebaseerd is.

Wijze van afronding De gemeentelijke communicatie over toegankelijkheid is gebaseerd op de rapportage van Ongehinderd, die alle stembureaus heeft gecontroleerd aan de hand van het codeerschema van het Ministerie van BZK. Breid de intern beschikbare Voorafgaand aan de verkiezingen informatie over afstanden tot de brengen we op kaart in beeld waar dichtstbijzijnde stemlocatie uit. zich de stemlocaties bevinden en hoe lang de loopafstand naar de stemlocaties is. Daar waar de afstand naar stemlocaties te groot is, wordt gezocht naar extra locaties. Pas de checklist van het Ongehinderd heeft alle stemlocaties ministerie van Binnenlandse uit het bestand bezocht en Zaken en Koninkrijksrelaties toe. gecontroleerd aan de hand van het codeerschema van BZK. Ga elke stemlocatie op dezelfde Zie hiervoor. manier na. # Aanbeveling Activiteit Verbeter de  Start met het aanpakken van Voornoemde rapportage van toegankelijkheid van Ongehinderd geeft objectief inzicht in het 'laaghangend fruit'. stemlocaties welke aanpassing nodig zijn om te  Start met de cruciale voldoen aan de toegankelijkheidsonderdelen van toegankelijkheid uit de checklist eisen van het Rijk. Met de resultaten uit het rapport van van het ministerie van Ongehinderd, is het ‘laaghangend Binnenlandse Zaken en fruit‘ geplukt.

Voor de Tweede Koninkrijksrelaties Kamerverkiezingen steeg hierdoor  Begin bij ingrepen die zorgen voor meer ruimtelijke gelijkheid het percentage volledig toegankelijke stemlocaties (A-score) van 6% naar in kansen 14%, terwijl het percentage niettoegankelijke stemlocaties (C-score) daalde van 86% naar 80%. Bij de Gemeenteraadsverkiezingen is dit percentage verder verbeterd naar respectievelijk 19% en 69%. Tegelijkertijd wordt tijdens de fysieke training voor de (plaatsvervangend) voorzitters aandacht besteed aan hulpmiddelen op het stembureau (vb. verlichte loep) en het op juiste wijze inrichten van het stembureau.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

# Aanbeveling Geef betere informatie over toegankelijkheid

Datum 1 juni 2026 Pagina 5 van 5

Activiteit Verbeter informatie over het aantal toegankelijke stemlocaties.

De informatie op de website van de gemeente Amsterdam en de verkiezingskrant, is ten tijde van de verkiezingen ook te vinden in de Amsterdam App. Bij elke stemlocatie staat met een icoon de toegankelijkheid aangegeven. Op de kaart van Amsterdam kan men gemakkelijk zien waar de stembureaus zich bevinden. Na alle verkiezingen volgt een evaluatie. Hierin maakt toegankelijkheid van de stemlocaties vast onderdeel van uit. Deze evaluatie wordt met de raad gedeeld.

Verbeter informatie over Samen met de stempas wordt een afstanden en de classificatie van lijst meegestuurd van alle de stemlocaties. stemlocaties, ingedeeld per stadsdeel. Deze locaties zijn ook terug te vinden op de website van de gemeente Amsterdam en in de Amsterdam App. Omdat de toegankelijkheidskwalificatie B of C voor de kiezer niet altijd vanzelfsprekend is, maken we voor toegankelijkheid gebruik van bekende iconen voor bijvoorbeeld rolstoeltoegankelijkheid of de aanwezigheid van voorzieningen voor doven/slechthorenden. Verbeter de informatie op de website en in de verkiezingskrant en zorg dat er geen tegenstrijdigheden ontstaan.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

We gebruiken dezelfde iconen voor toegankelijkheid in onze gemeentelijke communicatie, zoals: website, verkiezingskrant en Amsterdam App.