RIB afdoening toezegging inz elektrische taxiën Schiphol

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 28 januari 2025 Lucht – en zeehaven Hester van Buren Economische Zaken en Cultuur, (bestuurszaken.ezc@amsterdam.nl) Afdoening toezegging uitfaseren giftige dampen en elektrisch taxiën van de vliegtuigen (TA2024-001256) naar aanleiding van de bespreking van de position paper Schiphol

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 10 oktober 2024 heeft u de position paper Schiphol voor kennisgeving aangenomen. Bij de bespreking van de position paper heb ik naar aanleiding van een vraag van het lid Bakker (PvdD) toegezegd u nader te informeren over het uitfaseren van giftige dampen en elektrisch taxiën van de vliegtuigen op Schiphol. Voortgang duurzaam taxiën op Schiphol In het Akkoord Duurzame Luchtvaart (2018) hebben de overheid en luchtvaartsector zich gecommitteerd aan de ambitie om duurzaam taxiën in 2030 de standaardprocedure te laten zijn op de Nederlandse luchthavens. Deze ambitie staat ook in de Luchtvaartnota 2020-2050. Duurzaam taxiën draagt bij aan het behalen van de gestelde CO2-reductiedoelen voor de luchtvaart, aan het terugdringen van de stikstofuitstoot en aan een schonere werkomgeving voor grondpersoneel. Om deze ambitie te realiseren zijn Schiphol, Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL), luchtvaartmaatschappijen en grondafhandelaren een samenwerking aangegaan. Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (I en W) ondersteunt deze partijen om het duurzaam taxiën zo snel mogelijk in te voeren. Met de motie Koerhuis (VVD)/Boucke (D66), door de Tweede Kamer aangenomen op 30 mei 2023, is de regering verzocht LVNL prioriteit te laten geven aan de uitrol van elektrische TaxiBots op Schiphol en een tijdpad naar de Tweede Kamer te sturen.

Er zijn verschillende manieren om vermijdbare emissies van vliegtuigen – zoals CO2, stikstof en (ultra)fijnstof – tijdens grondbewegingen te verminderen. Een eerste manier is om tijdens het taxiën van vertrekkende en aankomende vliegtuigen zo min mogelijk gebruik te maken van de vliegtuigmotoren. Deze vorm wordt op Schiphol al als standaardprocedure voorgeschreven. Een andere techniek om het taxiën tijdens de vertrekprocedure te verduurzamen, is het aanpassen en optimaliseren van de push-back- en pushpullprocedure. Hiermee wordt de afstand tussen het startende vliegtuig en de platformmedewerkers vergroot, om werknemers te beschermen tegen blootstelling aan schadelijke stoffen. Daarbij wordt de totale draaitijd van vliegtuigmotoren verminderd. Schiphol werkt aan plannen om de optimalisatie van de push-back- en push-pullprocedure zo breed mogelijk

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 28 januari 2025 Pagina 2 van 4

toe te passen. Bij een aantal gates heeft LVNL die optimalisatie al doorgevoerd. Een derde manier is het inzetten van TaxiBots of vergelijkbare sleepvoertuigen. TaxiBots zijn sleepvoertuigen die in staat zijn om vliegtuigen op relatief hoge snelheden van of naar start- en landingsbanen te slepen. De vliegtuigmotoren hoeven dan voor een groot deel van het taxitraject niet te worden gebruikt. Ik ga op het gebruik en de implementatie van de taxibots in het navolgende uitgebreid in, omdat de TaxiBot vernieuwend is en Schiphol wereldwijd vooroploopt in de implementatie van deze technologie. Echter merk ik graag eerst iets op over de situatie in Kopenhagen, omdat hier in de raadsvergadering van 10 oktober jl. door het lid Bakker (PvdD) aan werd gerefereerd. Vergelijking met Kopenhagen In Kopenhagen wordt gebruik gemaakt van elektrische pushback trucks op het platform. Op dit moment worden er op Schiphol ook al veel elektrische pushback trucks ingezet door KLM en Transavia. Deze zijn geschikt voor vliegtuigen van het formaat Boeing 737, Airbus A320, Embraer Ejet en Airbus A220 (narrow body toestellen). Later wil KLM ook voor wide body toestellen elektrische pushbacktrucks inzetten. Dit is echter nu nog maar beperkt mogelijk vanwege de accucapaciteit. Grondafhandelaar Viggo heeft vorig jaar al wel de eerste volledig elektrisch sleeptrekker voor widebodyvliegtuigen in gebruik genomen.

Inmiddels is daar een tweede aan toegevoegd. Viggo rijdt al sinds 2021 met een honderd procent elektrisch aangedreven pushbackvloot op Schiphol rond, waarmee onder andere de Boeing 737’s van Transavia worden versleept. Het op het platform gebruik maken van elektrisch aangedreven pushback truck voor de platform operatie is echter iets anders dan het duurzaam taxiën met een TaxiBot, maar draagt uiteraard ook bij aan vermindering van schadelijke emissies. De inzet van TaxiBots op Schiphol Als eerste stap in het implementatieproces van TaxiBots richten LVNL, Schiphol, luchtvaartmaatschappijen en afhandelaren zich op de baan met het hoogste emissiereductiepotentieel, namelijk de Polderbaan. De Polderbaan is op Schiphol het verst verwijderd van de terminal. De taxiafstanden zijn relatief lang en er kan veel vliegtuiguitstoot worden vermeden. De benodigde infrastructurele aanpassingen voor een eerste operatie van en naar de Polderbaan zijn inmiddels grotendeels gerealiseerd. Op 10 december vorig jaar heeft KLM de eerste passagiersvlucht – een Boeing 737 - met succes door een TaxiBot van de gate naar de Polderbaan gesleept om vanaf daar naar zijn bestemming te vertrekken. Schiphol onderzoekt nog samen met de sectorpartijen de mogelijkheden en effecten van de inzet van TaxiBots of vergelijkbare sleepvoertuigen naar de andere banen.

De uitrol van TaxiBots op de Polderbaan zal de luchthaven belangrijke inzichten opleveren, onder andere over de meest optimale scenario’s om op te schalen naar andere start- en landingsbanen als stap twee in het implementatieproces. De implementatie van TaxiBots of vergelijkbare sleepvoertuigen op de overige start – en landingsbanen is naar verwachting een stuk complexer, onder meer door de zeer beperkte ruimte voor het (ont)koppelen en het manoeuvreren van de sleepvoertuigen. Zo moeten de dienstwegen breed genoeg zijn of over voldoende uitwijkhavens beschikken. Ook zal de verkeerscirculatie op drukke knooppunten moeten worden herzien en zijn er waarschijnlijk nieuwe (ont)koppellocaties nodig nabij de start- en landingsbaan. Deze infrastructurele beperkingen kunnen er ook toe leiden dat de inzet van TaxiBots op sommige banen op Schiphol niet mogelijk of wenselijk blijkt, en dat er naar andere manieren van duurzaam

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 28 januari 2025 Pagina 3 van 4

taxiën moet worden gekeken. I en W beschouwt duurzaam taxiën als beleidsprioriteit en vindt het belangrijk dat dit zo snel mogelijk op de gehele luchthaven van Schiphol wordt geïmplementeerd. Om het implementatieproces van de TaxiBots op de Polderbaan inzichtelijk te maken, werkt de sector (Schiphol, LVNL, KLM, Transavia, Corendon Dutch Airlines, grondafhandelaren en KLM Ground Services) aan een roadmap. Schiphol heeft hierbij een trekkersrol. In de huidige conceptversie zijn de volgende hoofdlijnen en mijlpalen opgenomen: 







De twee hybride TaxiBots waarover Schiphol beschikt, zijn volgens de planning in 2024 volledig operationeel op de Polderbaan. De implementatie heeft betrekking op in- en uitgaande vluchten van de vliegtuigtypen Airbus A320 en Boeing 737. De betrokken luchtvaartmaatschappijen in dit stadium betreffen Corendon, Tui Fly, Transavia en KLM. Schiphol verwacht het aantal TaxiBots in de jaren hierna stapsgewijs uit te breiden en meer luchtvaartmaatschappijen bij het proces te betrekken. Het is nog niet bekend hoeveel TaxiBots er nodig zijn voor de volledige implementatie op de Polderbaan. Parallel hieraan zetten partijen zich in voor de ontwikkeling van TaxiBots met een emissievrije aandrijflijn en de ontwikkeling van TaxiBots voor inzet bij meer vliegtuigtypen, zodat deze op termijn ook op de Polderbaan kunnen worden ingezet. De volledige operationele uitrol van duurzaam taxiën in de vorm van TaxiBots op de Polderbaan, zal volgens de huidige planning in 2030 worden afgerond.

Ondanks afhankelijkheden en uitdagingen die de voortgang van het implementatieproces van TaxiBots kunnen beïnvloeden, blijft I en W met de sectorpartijen in gesprek om dit proces te ondersteunen en waar mogelijk te versnellen. Daar waar de inzet van TaxiBots niet mogelijk of wenselijk blijkt, zet I en W in op andere manieren van duurzaam taxiën, zoals het eenmotorig taxiën en de push-back en push-pullprocedure. Dat geldt zowel voor Schiphol als voor de andere luchthavens van nationale betekenis. De luchtvaartsector streeft ernaar de twee nu beschikbare (hybride) TaxiBots optimaal in te zetten binnen operationele randvoorwaarden, zoals baangebruik en weersomstandigheden. Het ontwikkelen van de procedures behoeft een gecontroleerde omgeving, waarbij veiligheid voorop staat. In eerste instantie zal daarom het gebruik van de TaxiBots gelimiteerd zijn. Na tussentijdse evaluaties kan worden besloten om het gebruik te verhogen. De inzet wordt gemaximaliseerd door samen met de luchtvaartmaatschappijen en afhandelaren een strakke maar realistische planning te maken van de vluchtverdeling, zodat opgeleide piloten en chauffeurs goed zijn verdeeld over de dag. Omdat de inzet gepaard gaat met onzekerheden is het vooralsnog niet mogelijk om een exact aantal vliegbewegingen te noemen. De sector verwacht dat in 2024 tussen de 1.000 en 2.000 vluchten met deze twee TaxiBots kunnen taxiën.

In de periode naar 2030 toe wordt dit verder opgeschaald naar een aantal tussen de 125.000 en 185.000 vluchten bij volledige implementatie op de Polderbaan in 2030. Tot aan 2030 worden geleidelijk alle grondvoertuigen op Schiphol emissieloos gemaakt.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 28 januari 2025 Pagina 4 van 4

Ik beschouw de toezegging hiermee als afgedaan. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Hester van Buren Wethouder lucht – en zeehaven

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl