Rib Afdoen toezegging doorontwikkeling schoolzwemmen en diplomazwemmen 20240131.pdf

Raadsinformatiebrief Afdoening toezegging

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 31 januari 2024 Sport en bewegen Sofyan Mbarki Sport en Bos, bestuurszaken.seb@amsterdam.nl Afdoen toezegging doorontwikkeling van diplomazwemmen en schoolzwemmen

Geachte leden van de gemeenteraad, In uw vergadering van 29 november 2023 heb ik op een vraag van raadslid Alberts van de SP toegezegd u nader te informeren over de doorontwikkeling van zwemmen en schoolzwemmen (TA2023-001504). Dit mede naar aanleiding van het Mulier onderzoek naar de landelijke ontwikkeling van het zwemdiplomabezit. U vroeg toen om meer informatie over de Amsterdamse situatie. In deze brief is ga ik in op: 1. Het huidig beleid voor schoolzwemmen en diplomazwemmen in Amsterdam 2. De ontwikkeling van het diplomabezit van de kinderen in Amsterdam en 3. Neem ik u mee in de pilot diplomazwemmen in het kader van de doorontwikkeling van de aanpak. Ad 1. Schets huidig beleid voor schoolzwemmen en diplomazwemmen Na de landelijke afschaffing van schoolzwemmen in 1985 hebben we in Amsterdam altijd scholen de mogelijkheid geboden om aan het schoolzwemmen mee te doen. De kosten hiervoor worden betaald door de gemeente, van scholen wordt wel inzet gevraagd, met name op het gebied van begeleiding. Aanvullend op het schoolzwemmen organiseren we voor kinderen, die nog geen diploma hebben en meedoen aan het schoolzwemmen, in Noord, Nieuw-west en Zuidoost zomercursussen en cursussen in de herfst- en de voorjaarsvakantie.

Kinderen zonder diploma in groep 6 en hoger en in het voortgezet onderwijs tot en met 17 jaar, kunnen via het vangnet schoolzwemmen alsnog op kosten van de gemeente een diploma halen. Via het arrangement diplomazwemmen van het Jeugd Fonds Sport en Cultuur Amsterdam (JFSCA) kunnen kinderen waarvan de ouders het niet zelf kunnen betalen op individuele basis een A, B en C-diploma halen. Het aantal kinderen dat gebruik maakt van het JFSCA stijgt. In 2023 zijn er circa 5.100 aanvragen voor diploma’s toegekend, volgend jaar verwachten we 5.200 vergoedingen voor diploma’s. Deze aantallen liggen hoger dan normaal, omdat er een inhaalslag plaatsvindt na de Coronapandemie. In 2019 was het aantal toegekende aanvragen 3.904. In de Coronajaren 2020 en 2021 is dit gezakt naar respectievelijk 2.675 en 2.777.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 31 januari 2024 Pagina 2 van 4

Ad 2. Ontwikkeling van het diplomabezit van de kinderen in Amsterdam Het diplomabezit van Amsterdamse kinderen was sinds 2003 steeds toegenomen1, maar in 2020 is een daling ingezet. Het aantal leerlingen in groep 8 in het Amsterdamse basisonderwijs met een A-diploma was bij de diplomameting in 2020 95,2%, in 2022 daalde het naar 93,7% en in 2023 naar 92,3%2. De voornaamste reden voor deze ontwikkeling is de Coronapandemie. Door de sluiting van de zwembaden konden kinderen niet op zwemles. We zijn bezig met een inhaalslag om deze achterstanden als gevolg van de Coronapandemie in te halen. Er zijn in 2022 en 2023 in de elf gemeentelijke baden meer zwemlessen aan kinderen gegeven dan in 2019 om de gemiste zwemlessen tijdens Corona in te kunnen halen. In de Coronaperiode ontstonden lange wachtlijsten doordat er minder zwemlessen konden worden gegeven. De zwembaden hebben zich ingezet om deze wachttijden te verkleinen. Om er voor te zorgen dat ook de kinderen waarvan de ouders zwemlessen niet zelf kunnen betalen, een diploma kunnen halen, worden er in 2023 en 2024 via het JFSCA veel meer diploma’s vergoed. We verwachten dat de inhaalslag die momenteel gemaakt wordt, de komende jaren effect gaat hebben. Het verloop in Amsterdam komt overeen met de landelijke afname sinds de Coronapandemie die het Mulier Instituut constateert.

Hierover concludeerde het Mulier Instituut dat het aandeel kinderen zonder zwemdiploma in 2022 zelfs twee keer zo hoog was als in 20183. Als we echter naar het diplomabezit van groep 8 kijken, is dit minder sterk afgenomen dan landelijk. Dat Amsterdam nog steeds schoolzwemmen aanbiedt en via het vangnet schoolzwemmen en het JFSCA de mogelijkheid geeft zwemdiploma’s te halen, heeft hoogstwaarschijnlijk aan de minder sterke afname bijgedragen. In de staafdiagram hieronder wordt per groep het percentage kinderen met een A-diploma in de jaren 2018 tot en met 2023 weergegeven.

1

Zie Sportmonitor 2022 | Website Onderzoek en Statistiek (amsterdam.nl). Het percentage 6-17 jarige dat een zwemdiploma heeft blijft sinds 2003 (64%) toenemen naar 91% in 2022 (figuur 1.20 p.28). 2 Hierbij moet opgemerkt worden dat ook het aantal scholen dat reageert op de uitvraag is gedaald. In 2023 heeft

138 van de 216 BO-scholen een bruikbare opgave gegeven. Inclusief het speciaal basisonderwijs bedraagt het diplomabezit 91,4% op basis van 156 van de 241 scholen. 3 Mulier Instituut, Zwemvaardigheid 2022 Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 31 januari 2024 Pagina 3 van 4

A-diplomabezit meting basisonderwijs Amsterdam verloop 2018-2023

Ook in Amsterdam verschillen in zwemdiplomabezit Het Mulier instituut concludeerde dat kinderen uit gezinnen met een laag inkomen, met een migratieachtergrond en woonachtig in sterk stedelijk gebied, minder vaak een zwemdiploma bezitten4. Ook in Amsterdam zien we dat de verschillen in de stad groot zijn. Het meest opvallend hierbij is Zuidoost. Bij de meting in 2023 had 85,6% van de kinderen in groep 8 een A-diploma. Ter vergelijking: in stadsdeel Centrum was het diplomabezit 98,6%. Ook uit de Sportmonitor 2022 (VN2023-023677) die in de commissie van 22 november 2023 met u is gedeeld, blijkt dat het zwemdiplomabezit in Zuidoost het laagst is5. Naast de financiële situatie van de ouders zijn onbekendheid met het belang van zwemmen en tijdgebrek van ouders en verzorgers redenen waarom kinderen geen zwemdiploma halen. In de bijlage van deze raadsbrief is de meting diplomabezit onder Amsterdamse basisscholen uitgesplitst naar stadsdeel. Sinds 2023 meten we ook het B-diploma bezit. Niet alle scholen die aan de meting diplomabezit hebben meegedaan, hebben ook het B-diplomabezit uitgevraagd. De meting is daarmee niet volledig representatief, maar geeft wel een eerste beeld. Op basis van een meting bij 118 scholen in het basisonderwijs heeft 71,4% een B-diploma in groep 8.6 Ad 3.

Pilot diplomazwemmen Bij het organiseren van het reguliere schoolzwemmen is een belangrijke rol voor de school weggelegd. De gemeente financiert schoolzwemmen voor alle scholen, maar deelname is 4

Mulier Instituut, Zwemvaardigheid 2022 In de Sportmonitor 2022 wordt vanaf pagina 27 de zwemvaardigheid van Amsterdammers behandeld, zie Sportmonitor 2022 | Website Onderzoek en Statistiek (amsterdam.nl). Het percentage 6-17 jarige dat een zwemdiploma heeft blijft sinds 2003 (64%) toenemen naar 91% in 2022 (figuur 1.20 p.28). Omdat er geen metingen zijn tussen 2017 (87%) en 2022, is de recente daling die pas vanaf 2020 is ingezet niet te zien. 6 Inclusief het Speciaal Basisonderwijs is het percentage met een B-diploma op basis van de meting bij 129 scholen 69,4% in groep 8. 5

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 31 januari 2024 Pagina 4 van 4

vrijwillig. We zien dat deelname van scholen aan het reguliere schoolzwemmen afneemt. In schooljaar 2016/2017 namen er 183 scholen van de 241 scholen deel. Dit schooljaar waren dat er 106. Enerzijds kiezen minder scholen voor deelname omdat het diplomabezit onder kinderen al hoog is of omdat ouders zelf al de weg naar zwemles hebben gevonden, onder andere via JFSCA. Anderzijds ervaren sommige scholen interne knelpunten zoals tijdsdruk, extra belasting van de groepsdocenten en onvoldoende tijd voor coördinatie van activiteiten. Daarom zijn we in het schooljaar 2023/2024 gestart met een pilot diplomazwemmen waarin we nieuwe vormen van diplomazwemmen uitproberen om de bovengenoemde problemen die scholen ervaren zoveel mogelijk op te lossen. Het doel van de pilot is om samen met de schooldirecties te testen wat werkt om: ▪ Scholen zoveel mogelijk te ontlasten bij de organisatie van het schoolzwemmen ▪ Meer kinderen éérder zwemvaardig laten zijn. ▪ Vergroten van het aantal zwemmomenten in schooljaar 2023-2024 voor kinderen uit midden- en bovenbouw van het basisonderwijs (blijven zwemmen). ▪ Meer aandacht voor signalering en doorverwijzing van kinderen zonder diploma of lage zwemvaardigheid naar een passend aanbod. ▪ Verbeteren van de voorlichting naar ouders over het zwemaanbod in de buurt of de zwemlocatie.

Vervolg De afname van het zwemdiplomabezit baart het college uiteraard zorgen. Zwemvaardigheid is van levensbelang, vooral in een waterrijke stad als Amsterdam. De gemeente investeert al jaren samen met onze partners in school- en diplomazwemmen: We nemen financiële belemmeringen weg voor huishoudens met een laag inkomen, vergoeden de kosten voor het schoolzwemmen en bieden vangnetten aan voor kinderen die ondanks het schoolzwemmen nog geen diploma hebben gehaald. Desondanks blijft de opgave groot en zien dat er nog steeds verschillen zijn tussen stadsdelen. We monitoren het diplomabezit nauwgezet en onderzoeken hoe we de aanpak kunnen doorontwikkelen. Vóór de zomer informeren wij u over de tussenresultaten van de pilot en de doorontwikkeling van de aanpak diplomazwemmen. In het najaar ontvangt u een geactualiseerde Agenda Zwemmen waarin naast de ontwikkeling van de zwemvaardigheid ook wordt ingegaan op het tekort aan overdekt zwemwater en de personeelstekorten. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en beschouw de toezegging hier als afgedaan. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Sofyan Mbarki Wethouder Sport en Bewegen

Bijlagen 1. Meting A-diplomabezit 2023 Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl