RIB aanwijzingsbesluit fatbikeverbod Vondelpark (APV).pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door

Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 31 maart 2026 Regelgeving en Handhaving Femke Halsema Melanie van der Horst V&OR, bestuurlijke.zaken.VOR@amsterdam.nl THOR, bestuurszaken.thor@amsterdam.nl Aanwijzingsbesluit Fatbikeverbod Vondelpark (APV)

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over het volgende. De afgelopen jaren is in toenemende mate sprake van overlast in de stad, veroorzaakt door bestuurders (en/of passagiers) van snelle elektrische fietsen waaronder hoofdzakelijk fatbikes. Het college maakt zich hier al enige tijd zorgen om. Het moet voor iedereen mogelijk zijn zich veilig en prettig te verplaatsen en elkaar te ontmoeten in de stad. De gemeenteraad heeft in dit kader onlangs besloten dat in specifieke gebieden waar fatbikes voor overlast en onveilige situaties zorgen een verbod kan worden ingesteld. Fatbikes zijn daarbij gedefinieerd als fietsen met trapondersteuning en met banden breder dan 7 cm. Op 23 maart heeft de burgemeester daarom besloten om het Vondelpark aan te wijzen als eerste verbodsgebied voor fatbikes in Amsterdam. Het Vondelpark is een drukbezocht park waar veel verschillende gebruikers samenkomen, waaronder wandelaars, hardlopers, kinderen en recreanten en waar sprake is van overlast en hinder door gebruikers van fatbikes. Dit past niet bij het recreatieve karakter van het park en leidt tot gevoelens van onveiligheid bij bezoekers. De ingangsdatum van het verbod is 11 mei. Daarna volgt een waarschuwingsperiode van 2 weken. Fatbikers worden vanaf 11 mei geacht om het Vondelpark heen te fietsen of af te stappen en te voet het park te betreden.

Bij een overtreding kan een boete worden opgelegd. Voor personen van 16 jaar en ouder is de boete € 115,-. Voor personen van 12 tot en met 15 jaar is de boete € 57,50. Kinderen onder de 12 jaar kunnen nog geen boetes krijgen. Als zij zich niet aan het fatbikeverbod houden, volgt een gesprek met de ouders/verzorgers. Onderbouwing aanwijzingsbesluit Vondelpark De aanwijzing van het Vondelpark als verbodsgebied is gebaseerd op de geconstateerde overlast door fatbikers. Er is sprake van minimaal 120 concrete signalen en meldingen van fatbike overlast in het Vondelpark in 2025. Ook zien we een toename ten opzichte van 2024. Deze overlast is onderbouwd op basis van signalen van bewoners, bezoekers en ondernemers (gemeentelijke meldingen openbare ruimte) en kwalitatieve meldingen van het gemeentelijk

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 31 maart 2026 Pagina 2 van 5

gebiedsteam. Daarbij geldt dat meldingen doorgaans slechts een deel van de feitelijke overlast vormt, waardoor het werkelijke aantal incidenten naar verwachting hoger ligt. Deze informatie vormt de basis voor de aanwijzing van het Vondelpark als verbodsgebied: •

•

•

•

•

In de periode 2021 – 2025 zijn er 56 meldingen bij de gemeente gedaan over Overlast/Openbare orde in het Vondelpark, waarvan er 47 relevant waren vanwege de letterlijk opgenomen trefwoorden ‘fatbike’ en ‘overlast’. Deze meldingen schetsen een duidelijk beeld van overlast en onveilig (rij)gedrag van fatbikers, wat de beleving van het Vondelpark als recreatief gebied negatief beïnvloedt. Het gaat om gevaarlijk en hard rijgedrag, hoge snelheden op smalle paden, risicovol rijden en rakelings passeren, slalommen, slingeren, wheelies doen, afsnijden, rijden in groepen en het rijden met meer dan het aantal toegestane personen op één fatbike. Het gedrag gebeurt zowel individueel als in groepsverband. Het gaat om een indicatief aantal meldingen, het kan zijn dat er meer meldingen met andere trefwoorden over dit onderwerp zijn gedaan in het gemeentelijk informatiesysteem. Uit de geregistreerde politiecijfers waarin de trefwoorden 'Overlast' en 'Fatbike' samen worden vermeld blijkt dat in 2025 in het Vondelpark zich 73 incidenten hebben voorgedaan waarbij een bestuurder van een fatbike betrokken was, tegenover 38 incidenten in 2024. Deze cijfers geven een indicatief maar geen volledig beeld1. Deze incidenten betreffen onder meer aanrandingen, beledigingen, overlast door jeugdgroepen, (pogingen tot) straatroof, mishandelingen en verkeersovertredingen.

Ook blijkt uit de politiecijfers dat het park meermaals door fatbikers gebruikt is als vluchtroute na strafbare feiten in de omgeving. Er hebben zich ook aanrijdingen voorgedaan waarbij de bestuurder op de fatbike de plaats van het ongeval verliet. In april 2025 was er een duidelijke piek in meldingen, met name van vrouwen die tijdens het hardlopen werden lastiggevallen door personen op een fatbike. Regelmatig wordt melding gemaakt van (bijna-)botsingen met fatbikes, wat bijdraagt aan gevoelens van onveiligheid bij parkbezoekers. We zien risicovolle situaties met voetgangers, kinderen en toeristen, met name op drukke paden en kruispunten. Ook zien we een toename van Spoedeisende-hulp ongevallen door aanrijdingen met fatbikers, ook in het Vondelpark. We ontvangen kwalitatieve signalen van toezichthouders en gebiedscollega’s over overlast in het Vondelpark. Zij geven ook aan dat de werkelijke omvang van de overlast waarschijnlijk veel groter is dan de geregistreerde meldingen doen vermoeden (“topje van de ijsberg”).

Er zijn steeds meer fatbikes in Amsterdam en ook in de parken zoals het Vondelpark. Met het toenemende gebruik stijgt ook het aantal meldingen van overlast, hinder en gevaarlijke situaties. Deze incidenten en overlast gaan naast onveiligheid over gedragingen zoals het lastigvallen van voetgangers en hardlopers, het bespugen en naroepen van mensen, het De verkregen registraties zijn gelezen en beoordeeld op relevantie door de politie zodat er een beeld geschetst kan worden van de hoeveelheid en aard van incidenten in het Vondelpark waarbij een fatbike een rol speelt. Het is belangrijk om deze cijfers trendmatig te bekijken en niet als de exacte waarheid te beschouwen. 1

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 31 maart 2026 Pagina 3 van 5

opzettelijk dicht langs personen rijden, gevaarlijk rijgedrag op drukke plekken en situaties waarin andere weggebruikers worden gehinderd. Ook leidt het gebruik van de fatbike tot verkeershinder. De fatbike is een (relatief) groot en zwaar vervoermiddel dat met regelmaat wordt opgevoerd, waardoor ze met hoge snelheden voor onveilige situaties zorgen op fietspaden en wegen. Zo was er in september een ernstige aanrijding met een voetganger en een fatbiker in het Vondelpark2. Landelijk beleid nog niet concreet Hoewel het instellen van een lokaal gebiedsverbod een stap is om de overlast aan te pakken, is dit geen oplossing voor alle overlast van fatbikers. Een landelijke aanpak blijft wenselijk. We blijven dan ook in gesprek met het Rijk over landelijke regels zoals een minimumleeftijd, helmplicht, categorisering en kentekenplicht voor fatbikes en e-bikes. In het regeerakkoord (Aan de slag, Bouwen aan een beter Nederland, 2026) staat een minimumleeftijd en helmplicht voor fatbikes aangekondigd3. Uit eerder onderzoek van het Rijk is echter gebleken dat een juridisch onderscheid tussen fatbikes en e-bikes als voertuigen niet goed te maken is. Het risico bestaat dat fabrikanten de fietsen dusdanig aanpassen zodat zij niet meer in de categorie fatbike vallen. Daarom is het nog onzeker of dit landelijke voornemen gerealiseerd kan worden.

In het regeerakkoord staat ook dat “gemeenten de mogelijkheid krijgen om fatbikevrije zones in te voeren”. Vooralsnog is nog niet duidelijk of en in welke vorm dit gaat gebeuren en hoe dit zich verhoudt tot de mogelijkheid die gemeenten nu hebben om dit via de APV te doen (mits onderbouwd vanuit overlast en openbare orde). Omdat het invoeren van deze landelijke regels lang duurt en de overlast blijft toenemen, voeren we nu dit eerste gebiedsverbod in de stad in. We verwachten niet dat veel fatbike producenten hun producten zullen aanpassen n.a.v. het instellen van een lokaal fatbikeverbod in het Vondelpark in Amsterdam. Uitvoering We werken momenteel de benodigde communicatie, bebording en handhaving uit in overleg met THOR, stadsdeel Zuid, politie, Juridische Zaken en ontwerpers. De beoogde ingangsdatum van het gebiedsverbod is 11 mei 2026, waarna we starten met de waarschuwingsperiode van 2 weken. Daarna wordt gestart met handhaving en het uitdelen van boetes (tenzij iemand al eerder een waarschuwing heeft gehad in de periode van twee weken). Communicatie De invoering van een gebiedsverbod voor fatbikes in het Vondelpark vraagt om duidelijke en toegankelijke communicatie. Gebruikers moeten weten wat er verandert, waarom het verbod wordt ingesteld en waar het verbod geldt. Rondom het park geven we aan welke alternatieve routes fatbikes kunnen nemen.

We informeren omwonenden en andere belanghebbenden zoals fatbike-verhuurders over het gebiedsverbod en de ingangsdatum. Daarnaast zijn we

2

Voetganger en fatbiker gewond door botsing in Vondelpark | Het Parool

3 Aan de slag, Bouwen aan een beter Nederland (2026): “Er komt een aparte voertuigcategorie voor fatbikes, waarmee we

een minimumleeftijd en helmplicht en krijgen gemeenten de mogelijkheid fatbike-vrije zones in te voeren. “

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 31 maart 2026 Pagina 4 van 5

voornemens om in de beginperiode ook verkeersregelaars voor de ingangen van het park in te zetten om fatbikers op het verbod te attenderen en op de alternatieve routes te wijzen. Bebording en begrenzing Het gebied moet juridisch correct worden afgebakend. Dit doen we door het plaatsen van een gemeentelijk ontworpen verbodsbord dat duidelijk maakt waar het verbod geldt. Daarnaast worden de alternatieve routes rond het park bij de start van het verbod expliciet gecommuniceerd, zodat het besluit proportioneel en uitlegbaar blijft. Handhaving Het sluitstuk van ieder verbod is handhaving. Na een waarschuwingsperiode van twee weken zal er worden gehandhaafd door THOR. Er zullen gerichte, specifieke handhavingsacties plaatsvinden, in samenwerking met reguliere gebiedsinzet door THOR in Zuid. We verkennen de mogelijkheden tot samenwerking met de politie die vanuit andere prioriteiten al actief is in het Vondelpark. De precieze inzet en nadere detailuitwerking gebeurt in overleg met THOR en stadsdeel Zuid. Ook monitoren we na invoering hoe de naleving en inzet in het Vondelpark verloopt, ook samen met de politie. Wijzigingsverordening Bestuurlijke Boete Overlast Openbare Ruimte (BBOOR) Voor dit verbodsartikel is in de APV eerder al een strafbepaling opgenomen (Artikel 6.1).

Aangezien het artikel niet valt onder het bereik van het landelijke Besluit BBOOR (Bestuurlijke Boete Overlast Openbare Ruimte), is de gemeenteraad in dit geval bevoegd een eigen boetebedrag vast te stellen. Het parket OM Amsterdam heeft geadviseerd om hetzelfde boetebedrag als gemeente Enschede (de eerste gemeente die een gebiedsgericht fatbikeverbod instelde) aan te houden in het kader van rechtsgelijkheid. De voorgestelde boetes bedragen zodoende € 115 voor 16+ en € 57,50 voor 12+. Het college stelt de raad via een wijzigingsverordening voor om deze bedragen op te nemen in de gemeentelijke Verordening BBOOR. Vervolgens kunnen boa’s overtredingen bestuursrechtelijk beboeten via deze feitcode, waarbij ook bezwaar en beroep gemeentelijk wordt afgehandeld. Het instellen van een lokaal verbod via de APV is vooralsnog het enige instrument dat we als gemeente hebben om de overlast van fatbikes aan te pakken. Dit doen we ter bescherming van alle bezoekers, kinderen en ouderen in het park en om de veiligheid en het leefklimaat in het park te waarborgen. Het alternatief, niets doen, is geen optie gezien het toenemend gebruik van fatbikes en de groeiende overlast in de stad.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 31 maart 2026 Pagina 5 van 5

Als er al landelijke maatregelen komen duurt het mogelijk nog jaren voordat deze van kracht worden en intussen blijft de overlast toenemen. Dat willen we niet laten gebeuren.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Femke Halsema Burgemeester

Melanie van der Horst Wethouder Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl