Reactie SDC Adviesaanvraag Transformatie OR Amstel III - Hondsrugpark 25032025

Adviesaanvraag DB aan stadsdeelcommissie Stadsdeel:

Zuidoost

Onderwerp adviesaanvraag: Nota van Uitgangspunten en Schetsontwerp Hondsrugpark Portefeuille: Openbare Ruimte en Groen

Bijlage 1: Schetsontwerp Bijlage 2: Nota van Uitgangspunten Procesbegeleider: Leontine van der Breggen Datum weekstart/staf: 04-02-2025 Datum dagelijks bestuur: 11-02-2025 Datum stadsdeelcommissie 17-02-2025 en 25-03-2025 Opstellers reactie SDC: Margreet Simons/GroenLinks en Moenira Luqman/PvdA Registratienr. (optioneel): n.v.t. Meegestuurde stukken:

Over adviesaanvragen door het DB: Conform de Verordening stadsdelen en stadsgebied Amsterdam 2022: -

(art. 19, lid 2) vraagt DB de stadsdeelcommissie (SDC) om advies als het voornemens is gebiedsopgaven met belangrijkste vierjaren doelstellingen vast te stellen, en ook de zo nodig jaarlijkse herijking daarvan, of op eigen initiatief een taak of bevoegdheid uit te oefenen waarbij uniforme openbare voorbereidingsprocedure in de zin van afdeling 3.4 van de Awb of inspraak in de zin van de Algemene Inspraakverordening aan de orde is;

-

Bij besluitvorming maakt DB inzichtelijk wat advies van SDC is en hoe eventuele voorstellen of moties als bedoeld in art. 30, lid 3, zijn verwerkt. DB neemt advies van SDC over als is vastgesteld met meerderheid van stemmen en past binnen stedelijke en budgettaire kaders. DB kan uitsluitend schriftelijk met zeer zwaarwegende redenen afwijken van advies of voorstel van SDC. (art. 19, lid 5)

-

Als standpunten van stadsdeelcommissieleden bij uitbrengen van advies uiteenlopen, worden in advies standaard alle verschillende standpunten binnen commissie kenbaar gemaakt. (art. 30, lid 5)

Advies van het dagelijks bestuur aan de stadsdeelcommissie Gevraagd advies Het dagelijks bestuur biedt de stadsdeelcommissie de mogelijkheid om aandachtspunten mee te geven voor verder uitwerking van het Schetsontwerp voor het Hondsrugpark tot Voorlopig Ontwerp. De Nota van Uitgangspunten is ter kennisname bijgevoegd en omschrijft de ambities, eisen en wensen voor het park. Het bijbehorende Schetsontwerp is een verbeelding van de Nota. In 2025 wordt het Schetsontwerp uitgewerkt tot een Voorlopig Ontwerp. Context Amstel III Amstel III ontwikkelt zich tot een gemengde stadswijk waar niet alleen wordt gewerkt, maar waar ook wordt gewoond met bijpassende voorzieningen zoals groenvoorziening, scholen, gezondheidscentrum, jongerentalentcentrum, buurtkamers, winkels, horeca, sport en recreatie. Naar verwachting worden in Amstel III uiteindelijk tussen de 10.000 en 15.000 woningen toegevoegd. Omdat de gemeente bijna geen eigen grond heeft, gebeurt dit stap voor stap en in nauwe samenwerking met de huidige erfpachters. In een aantal deelgebieden van Amstel III gaat de transformatie voortvarend en ontstaan de komende jaren nieuwe woon- en werkbuurten. In het kader van groenvoorziening, sport en recreatie en vooral ook leefbaarheid wordt de Hondsrugweg getransformeerd tot Hondsrugpark. Toelichting Hondsrugpark Het park is lang en erg smal. Het loopt van gevel tot gevel.

Daar waar mogelijk zijn daarom verkeersfuncties gecombineerd. Zo is het de komende jaren nog nodig om vanaf de Hondsrugweg het terrein van Atlas Arena (noordoostzijde) bereikbaar te houden voor auto’s i.v.m. de parkeergarages onder het complex en voor laden en lossen. De zuidwestelijke zijde van het park moet bereikbaar blijven voor vuilophaalverkeer en laden en lossen. De belangrijkste principes zijn: - Een groene zone met sport en recreatie in een hoogstedelijk gebied; Pagina 1 van 6

-

-

-

-

Een hoofdroute door het park: de route loopt van noord naar zuid gezien, via de oostzijde van het park met een oversteek bij de Molenwetering naar de westzijde van het park en grenst hier aan de bebouwing. De middenzone is hierdoor beschikbaar voor voorzieningen zoals sport, spel, schoolplein, groen en recreatie; De route kent een erfinrichting. De voetganger heeft het primaat in het park. Andere weggebruikers te weten fietsers, logistiek verkeer en vuilophaaldiensten, maken (deels) gebruik van de hoofdroute maar houden rekening met de voetganger (beperken van de snelheid d.m.v. de inrichting). De route is toegankelijk voor nood-en hulpdiensten; De hoofdroute verbindt de toekomstige fietsstraat Haaksbergweg met de fietsverbinding via het tunneltje onder de A9 naar het Paasheuvelweggebied. Deze fietsverbinding is opgenomen in het Mobiliteitsplan Zuidoostflank. De fietsverbinding faciliteert geen snelrijdend fietsverkeer. Hiervoor zijn alternatieve routes beschikbaar over de Holterbergweg en door het Spoorpark; De hoofdroute fungeert als noodventiel (calamiteitenroute) in uitzonderlijke situaties voor uitrijdend evenementenverkeer; De Molenwetering krijgt een belangrijke rol in het park door het uitbreiden van het wateroppervlak ter plaatse van de kruising met het park.

Dit wordt een speciale plek in het park: het waterplein; Ter hoogte van het Bullewijkpad komt een buurtplein geschikt voor buurtactiviteiten met een waterspeelvoorziening voor kinderen in de zomer; Het park faciliteert goede oost-westverbindingen voor langzaam verkeer; Een schoolplein voor midden-en bovenbouw van de toekomstige school in het Hessenbergweggebied vormt een deel van de opgave; De Karspeldreef doorkruist het park vanwege de functie als uitvalsroute, maar wordt zodanig vormgegeven ter plaatse van het park, dat het een prettige en veilige oversteek wordt voor de parkbezoekers; De kruising met de buurtstraat Hogehilweg is ondergeschikt aan de parkfunctie; Het park biedt in het noordelijke deel plaats aan sport en spel, in het middendeel aan schoolplein en groene parkbeleving en in het zuidelijk deel aan buurtactiviteiten; Het park faciliteert een wateraanpak waarmee de gebiedsbrede Rainproofstrategie Amstel III wordt ondersteund. Tevens is de wateraanpak onderdeel van de identiteit van het Hondsrugpark; Het park blijft deel uitmaken van de hoofdbomenstructuur.

De belangrijkste ontwerpopgaven voor het Voorlopig Ontwerp zijn: - De uitwerking van het ontwerp vindt plaats in lijn met het Ontwikkelperspectief Amstel III dat in 2021 door de gemeenteraad is vastgesteld, tezamen met de Actualisering Investeringsbesluit Amstel III, en sluit aan op het Masterplan Zuidoost. De NvU sluit aan op beleid ten aanzien van Beheer, Sport en spelen, Materialisering, Groen en Water; - Leefbaarheid (zoals het voorkomen van geluidsoverlast) en veiligheid voor de parkbezoekers zijn belangrijke aandachtspunten in de NvU en bij verdere uitwerking. Er zal veel aandacht zijn voor zichtlijnen, routing en verlichting; - Beheer niveau C, dat ook hier geldt, is niet toereikend voor de vele vaste plantensoorten die nodig zijn om invulling te geven aan de belangrijke groen- en ecologiefunctie binnen Amstel III. In de komende ontwerpfase wordt in eerste instantie afstemming gezocht op ambtelijk niveau over het beheerniveau en indien noodzakelijk wordt dit op bestuurlijk niveau geagendeerd; - De functie noodventiel van de hoofdroute in het park voor calamiteiten bij uitstromend evenementenverkeer zal in de VO-fase nader uitgewerkt worden, evenals de maatvoering en detaillering van de fietsroute. Participatie Conform de participatieverordening is het voor het Hondsrugpark een participatieplan opgesteld.

Voor de SO-fase hebben de volgende activiteiten plaatsgevonden: - Begin 2024 heeft een Adviesraad van bewoners en werkenden uit de omgeving een zwaarwegend advies uitgebracht over de voorzieningen in het park. Dit advies is verwerkt in de NvU en het SO. Verantwoording hierover is opgenomen als bijlage van de NvU. De Adviesraad heeft ingestemd met de voorgestelde verwerking. In de Adviesraad waren de huidige bewoners, toekomstige bewoners, Amsterdammers met een binding in Zuidoost en werknemers uit het gebied vertegenwoordigd. Registratienummer Pagina 2 van 6

-

-

Na afronding van het concept Schetsontwerp (SO) heeft er een inloopbijeenkomst plaatsgevonden voor bewoners en werkenden uit de omgeving, waaronder ook de H-buurt, waarbij twee keer een presentatie van het SO is gegeven. Ook hebben bewoners uit de omgeving via een online vragenlijst reactie kunnen geven. Er is een samenvatting van de participatiereacties in de SO-fase verspreid via de nieuwsbrief Amstel III. Voor het VO krijgt de buurt opnieuw de gelegenheid om te reageren op het ontwerp. Naar verwachting zal dit in het derde kwartaal van 2025 zijn.

Advies stadsdeelcommissie: Advies van de stadsdeelcommissie aan het dagelijks bestuur

Op 3 maart was er een ontvangst in het Huis van de Toekomst, midden in het plangebied ArenaPoort/Amstel III, waar de komende jaren een transformatie plaatsvindt van een gebied met voornamelijk kantoren en winkels naar een gebied met een menging van wonen en werken. Ambtenaren van het stadsdeel namen leden van de stadsdeelcommissie - aan de hand van een maquette - in vogelvlucht mee in de plannen, de ambtelijke voorbereiding en voor welke uitdagingen zij staan. Een wandeling over de huidige Hondsrugweg, met nu vooral asfalt en beton, en een visualisatie van het toekomstige Hondsrugpark, prikkelde de verbeelding. Het is de bedoeling dat er in Amstel III – Bullewijk, Paasheuvelwijk en Holterbergdistrict - de komende jaren gefaseerd zo’n 19.000 woningen worden gebouwd. Verderop, in en rondom ArenAPoort komen er volgens de Ontwikkelstrategie ArenAPoort 2030 nog eens ruim 25.000 woningen bij. Met zo’n grote opgave is het voor de stadsdeelcommissie ingewikkeld om over een beperkt deelaspect – transformatie van weg naar park – advies te geven.

Een aantal grote vraagstukken komt in de onderliggende stukken bij de adviesaanvraag tussen de regels door, maar niet expliciet aan de orde, terwijl die fundamenteel zijn voor gemaakte keuzes bij de planvorming van het Hondsrugpark en te maken keuzes bij de toekomstige inrichting van het grotere plangebied: • Wat betekent een gefaseerde transformatie van een gebied met vooral bedrijven naar een gebied met een combinatie van wonen en werken? Welke belangenafwegingen worden gemaakt als de behoeften van gebruikers, bedrijven en bewoners elkaar bijten? • Wat betekent deze transformatie voor ontsluiting van wegen voor autoverkeer of juist inperking daarvan, in het belang van verbetering van de luchtkwaliteit en verkeersveiligheid? • Wat betekent deze transformatie voor de realisatie van maatschappelijke opgaven op het gebied van sport, welzijn, maatschappelijke voorzieningen, jongeren, etc.? • Wat doet de gemeente om haar onderhandelingspositie te versterken richting grondeigenaren en projectontwikkelaars, hen aan te spreken op hun maatschappelijke verantwoordelijk en bij te dragen aan de realisatie van maatschappelijke opgaven? De technische sessie in het Huis van de Toekomst en de onderliggende stukken bij de adviesaanvraag zijn exemplarisch voor de knelpunten die we nu op kleine schaal zien bij de inrichting van het Hondsrugpark en verder worden uitvergroot naarmate de

nieuwbouwplannen vorderen. Stip op de horizon Bij de transformatie van Amstel III initiëren marktpartijen de meeste bouwprojecten en voeren ze uit. De gemeente heeft niet of nauwelijks een grondpositie in het gebied en daarmee zijn de mogelijkheden tot sturing beperkt. Dit betekent dat er vooral koop- en vrijesectorhuurwoningen worden gebouwd en in slechts enkele bouwblokken, samen met woningcorporaties, sociale huur kan worden gerealiseerd. De gemeente is verantwoordelijk voor de inrichting van de openbare ruimte, voor de bereikbaarheid en voor de komst van voldoende maatschappelijke voorzieningen. We zien echter in het advies onvoldoende terug wat een menging van wonen en werken, de komst van scholen, parken en speelplekken, betekent voor maatschappelijke opgaven als verbetering van de luchtkwaliteit en verkeersveiligheid. Ook komt onvoldoende naar voren welke Registratienummer Pagina 3 van 6

belangenafwegingen zijn gemaakt tussen bereikbaarheid, gezondheid en veiligheid en dat dit een gedeelde verantwoordelijkheid is van overheid en bedrijven. Het wordt in de plannen van het Hondsrugpark bijvoorbeeld als vanzelfsprekend aangenomen dat fietspaden en wegen - voor bestemmingsverkeer, nooddiensten, laden en lossen en vuilophaal - beschikbaar moeten blijven als ‘noodventiel’ voor verkeersstromen afkomstig van de grote evenementenlocaties in ArenaPoort. In een gebied met menging van functies mag van alle stakeholders worden verwacht dat zij een inspanning leveren om dit een gebied te maken waarin het goed toeven is, en de gemeente daarbij een regierol vervult. We verwachten van gemeente en stadsdeelbestuur dat zij een stip op de horizon zetten t.a.v.: • Verbetering van de verkeersveiligheid en luchtkwaliteit Het stratenpatroon in Amstel III is nu gericht op bereikbaarheid en toegankelijkheid voor woon-werkverkeer en bezoekers van kantoren en winkels, met brede autobanen en ruimte voor parkeren. We verwachten een ‘masterplan’ met maatregelen ter verbetering van de verkeersveiligheid en luchtkwaliteit, door inperking van autoverkeer en invoering van 30 kilometer zones.

Dit betekent om te beginnen dat er afspraken worden gemaakt met evenementenlocaties om het gebruik van de auto door bezoekers in te perken en bezoekers te stimuleren om meer gebruik te maken van openbaar vervoer en per fiets naar ArenaPoort te komen. Op dit moment komt meer dan de helft van de bezoekers aan evenementenlocaties per auto (54%) en slechts 3,5% met de fiets. Dat levert een te grote druk op de inrichting en kwaliteit van de omliggende openbare ruimte, en is niet in het belang van de verkeersveiligheid en gezondheid van (toekomstige) bewoners en gebruikers. • Gefaseerde aanpak Bij een gebied in transitie mag van plannen voor inrichting van de openbare ruimte worden verwacht dat die op toekomstige veranderingen inspelen. Waar - zoals nu bij de inrichting van het Hondsrugpark - rekening moet worden gehouden met de toegankelijkheid van gebouwen die nu nog een kantoorfunctie hebben, willen we in de plannen terugzien hoe de inrichting kan worden aangepast als dit in de toekomst niet meer nodig is, omdat kantoren hebben plaatsgemaakt voor woningen, waarvan de toegang buiten het park wordt ontsloten. • Sportvelden Over de maquette gebogen viel op dat er in Amstel III nauwelijks ruimte is voor sportfaciliteiten en sportvelden waar teamsporten kunnen worden beoefend.

Vanwege de krappe ruimte in het Hondsrugpark is het enigszins begrijpelijk dat ruimte voor sport en spelen daar vooral is gericht op ‘urban’ sporten. Dat er elders in het plangebied, waar de komende jaren duizenden woningen bijkomen, nog nauwelijks zicht is op inpassing van volwaardige sportlocaties, doet vrezen dat de gemeente niet in staat is om haar verantwoordelijkheid te nemen voor invulling van deze maatschappelijke opgave. Bij de technische sessie over sportinpassing (4 maart) is gebleken dat er met het huidige inwoneraantal al een tekort is aan sportlocaties, laat staan als er de komende jaren duizenden bewoners bijkomen. Volgens een ambtelijke toelichting is het gebrek aan grondpositie van de gemeente een beperkende factor voor de realisatie van sportfaciliteiten. Dit is vragen om problemen. De stadsdeelcommissie dringt er op aan dat de gemeente zorgt voor volwaardige sportfaciliteiten in het gebied, niet alleen ten behoeve van de toekomstige bewoners, maar ook om gebrek aan sportlocaties elders in Zuidoost op te lossen. We zouden in het finale advies terug willen zien hoe de gemeente in de verdere planontwikkeling haar onderhandelingspositie kan versterken t.o.v. projectontwikkelaars, hen aanspreekt op maatschappelijk verantwoord ondernemen en hen committeert aan de realisatie van maatschappelijke opgaven.

Ook eventuele ruil van grond biedt de gemeente meer mogelijkheden om haar grondpositie te versterken. Hondsrugpark Het Hondsrugpark fungeert in de toekomst als groene long in de gebouwde omgeving, en moet voorzien in de behoefte aan schone lucht, recreatie en natuurbeleving. Zoals de plannen nu voorliggen wordt deze functie verstoord door autoverkeer in het park. Vanwege de vorm van het park - lang en erg smal – worden waar mogelijk verkeersfuncties gecombineerd. Volgens de adviesaanvraag is het de komende jaren nog nodig om vanaf de Hondsrugweg het terrein van Atlas Arena (noordoostzijde) bereikbaar te houden voor auto’s i.v.m. de parkeergarages onder het complex en voor laden en lossen. Bij een gebied in transitie mag van plannen voor inrichting van de openbare ruimte worden verwacht dat die op toekomstige veranderingen inspelen. Wanneer de transformatie van kantorengebied naar wonen vordert is bereikbaarheid voor auto’s geen noodzaak meer. Toegangswegen naar de woningen komen dan buiten het park te Registratienummer Pagina 4 van 6

liggen. Die notie ontbreekt nu. We willen in het voorstel graag terugzien dat delen van het park die nu nog bereikbaar moeten zijn voor auto’s – bijvoorbeeld vanwege de ligging van parkeergarages - in een latere fase worden afgesloten en de inrichting van het park daar op kan worden aangepast. Noodventiel ‘triple events’ De zuidwestelijke zijde van het park moet bereikbaar blijven voor vuilophaalverkeer en laden en lossen en voor een noodventiel bij zogenoemde ‘triple evenementen’ ArenaPoort. Hiermee wordt bedoeld dat de drie grote evenementenlocaties JC Cruijff Arena, Afas en Ziggo Dome gelijktijdig een maximale bezetting hebben. Als er in geval van calamiteiten of drukte verkeersopstoppingen plaatsvinden kan uitstromend evenementenverkeer gebruik maken van de hoofdroute in het park. Volgens de toelichting bij de technische sessie zal dit naar verwachting hooguit vier keer per jaar plaatsvinden. Zonder tegen zere schenen te willen aanschoppen is dit de wereld op zijn kop. Het wekt de schijn dat niet de behoeften en belangen van toekomstige bewoners en gebruikers de inrichting van het park bepalen maar de inrichting wordt gedicteerd door de grote evenementenlocaties. Bij een gebied in transitie zou dit ‘noodventiel’ hooguit een tijdelijke oplossing moeten zijn.

Ondertussen dient er hard te worden gewerkt aan inperking van verkeersstromen door autoverkeer van evenementenlocaties, en aan een verkeerscirculatie die het Hondsrugpark en omliggende woonwijken ontziet, zodat het ‘noodventiel’ in de toekomst niet meer nodig is. Karspeldreef Het Hondsrugpark wordt doorkruist door de Karspeldreef vanwege de functie als uitvalsroute. Als dit voorlopig niet anders kan vanwege de bereikbaarheid van kantoren dient de snelheid te worden beperkt tot maximaal 30 km of lager (stapvoets). Tegelijkertijd dient bij de verdere planontwikkeling van kantoren naar woningen, de verkeerscirculatie zodanig te worden vormgegeven dat de doorgang door het Hondsrugpark niet meer nodig is. Groenbeheer Voor het beheer van het Hondsrugpark geldt beheerniveau C, wat niet toereikend is voor de vele vaste plantensoorten die nodig zijn om invulling te geven aan biodiversiteit en kwalitatief hoogstaand en ecologisch verantwoord openbaar groen. me. de belangrijke groen- en ecologiefunctie binnen Amstel III. Het risico bestaat dat dit in de komende ontwerpfase zal leiden tot onderhoudsarm, sober groen en afbreuk doet aan de kwaliteit van de leefomgeving. De stadsdeelcommissie pleit ervoor voldoende middelen ter beschikking te stellen voor aanleg en onderhoud.

Wanneer er onvoldoende (publieke) middelen beschikbaar zijn, zouden we het billijk vinden als bedrijven in de omgeving en projectontwikkelaars structureel een extra bijdrage leveren aan de aanleg- en onderhoudskosten van het Hondsrugpark. Participatie en betrokkenheid De stadsdeelcommissie is benieuwd met welke partijen gesprekken worden gevoerd over de programmering van het theater dat in het Hondsrugpark is gepland. Ook zouden we in het finale advies graag terugzien hoe – mede in het kader van de gebiedsopgaven en het extra budget dat ter beschikking is gesteld - maatschappelijke organisaties (buurtplatform West, milieu- en natuurorganisaties, etc.) worden betrokken bij de verdere planvorming, realisatie van maatschappelijke opgaven en bevordering van de sociale cohesie in de wijk.

De ontwikkeling van het Hondsrugpark en het omliggende gebied brengt talrijke kansen met zich mee voor de inwoners van Amsterdam Zuidoost. De stadsdeelcommissie benadrukt het belang van het actief onder de aandacht brengen van deze kansen en mogelijkheden bij bewoners en ondernemers uit Zuidoost. Het is belangrijk dat zij in een vroeg stadium worden betrokken, geïnformeerd en gestimuleerd om hieraan deel te nemen, zodat de economische en sociale voordelen ten goede komen aan de bestaande gemeenschap. Deze kansen toegankelijk en inzichtelijk te maken, draagt bij aan brede welvaart en kansengelijkheid. Dit betekent niet alleen economische groei, maar ook een betere verdeling van de voordelen over de verschillende wijken van Zuidoost. Hierbij moet specifieke aandacht uitgaan naar bewoners die traditioneel minder toegang hebben tot stedelijke vernieuwing en economische vooruitgang. Daarnaast is het een must om de verbinding tussen de verschillende wijken binnen Zuidoost te versterken en segregatie zoveel mogelijk te voorkomen. Dit kan onder andere door investeringen in toegankelijke en inclusieve ontmoetingsplekken, sociale en culturele initiatieven, en het actief betrekken van bewoners bij de besluitvorming.

De stadsdeelcommissie roept op tot een structurele en doordachte aanpak waarbij participatie niet alleen een formele verplichting is, maar daadwerkelijk bijdraagt aan een inclusieve ontwikkeling van het gebied. Dit vereist nauwe samenwerking tussen de gemeente, projectontwikkelaars, bedrijven, maatschappelijke organisaties en Registratienummer Pagina 5 van 6

bewoners, zodat het Hondsrugpark, de verdere ontwikkeling van de openbare ruimte en maatschappelijke voorzieningen in de wijk plekken worden waar iedereen zich welkom en vertegenwoordigd voelt.

Reactie DB: Reactie van het dagelijks bestuur aan de stadsdeelcommissie

…

Registratienummer Pagina 6 van 6