Reactie op schriftelijke bijdrage commissie AZ 8 mei 2025

X

Gemeente Amsterdam

Bezoekadres Amstel 1 1011 PN Amsterdam

Postbus 202 woo AE Amsterdam Telefoon 14 ozo amsterdam.n1 X

Retouradres: Postbus zoz, woo AE Amsterdam

Aan de leden van de gemeenteraad van Amsterdam

Datum Behandeld door Onderwerp

19 mei 2025 Presidium, raadsbox@amsterdam.n1 Reactie schriftelijke bijdrage cie AZ 8 mei

Geachte leden van de gemeenteraad, Op verzoek van het lid Veenhoff (GroenLinks) treft u bij deze een reactie op hoofdlijnen aan van het presidium op de afzonderlijke punten zoals opgenomen in de schriftelijke bijdrage die is ontvangen voor agendapunt 3 inzake het vaststellen van de Referendumverordening Amsterdam etc. voor de commissie AZ d.d. 8 mei en gericht is aan de commissie. Deze brief kunt u desgewenst betrekken bij de tweede termijn in de commissie AZ van 4 juni 2025 over de voordracht tot onder meer het vaststellen van de Referendumverordening Amsterdam. Ad 1— Samenhang tussen de was>wordt-list en de voorgestelde nieuwe verordening Deze omissie is hersteld zoals ook in de vergadering van 8 mei is aangegeven. Voor de goede orde wordt meegegeven was-wordt-lijsten geen onderdeel zijn van het dictum. Ad 2—

Raad-gevend en raad-plegend referendum

Tijdens het referendum Hoofdgroenstructuur is meerdere malen door raadsleden en fractievertegenwoordigers de vraag gesteld of er gekeken kon worden naar het opnemen van regels voor het geval de raad initiatiefnemer is van een referendum. De opname van dit instrument komt dus (deels) tegemoet aan eerdere signalen vanuit de raad. Het presidium acht het verstandig om de opname ervan in de verordening te handhaven om zo ook van ervaringen te kunnen leren. Mocht een meerderheid van de raad dit instrument niet van toegevoegde waarde vinden, dan heeft het presidium geen bezwaartegen het schrappen ervan. Het instrument is zodanig in de verordening opgenomen dat het schrappen ervan niet leidt tot onoverkomelijke (uitvoerings)problemen. Het schrappen ervan kan met een amendement. De griffie kan hier vanzelfsprekend bij helpen. Ad 3 — Primaat van de politiek In toelichting bij de verordening is hier aandacht aan geschonken. Bij het referendumproces Hoofdgroenstructuur heeft de Initiatief- en referendumcommissie onder meer in de hoorzitting over de vraagstelling van het referendum Hoofdgroenstructuur maar ook in haar advies over de vraagstelling referendum Hoofdgroenstructuur het belang benadrukt van een neutrale vraagstelling om te voorkomen dat de vraagstelling politiek gestuurd/gekleurd wordt.

De Initiatief- en referendumcommissie heeft ook een aanbeveling gedaan rondom de vraagstelling in de evaluatie referendum

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.n1

Gemeente Amsterdam

Datum ig mei 2025 Pagina 2 van 4

Hoofdstructuur. Deze is in de verordening verwerkt door bij elke referendumvorm bij de vraagstelling 'in beginsel' op te nemen. De suggestie die wordt gedaan, is daarmee overbodig. Ad 4 — Overstappen Het verwerken van de aanbevelingen en met name het overwegen van het veranderen/switchen tussen referendumvormen heeft geleid tot veel overdenkingen. Er zijn diverse scenario's doordacht en nagelopen op uitvoerbaarheid. Dit heeft uiteindelijk geleid tot het mogelijk maken van het overstappen op een andere referendumvorm. Dit is alleen mogelijk van tussen de referendumvormen `referendum' en 'alternatief burgervoorstel'. Het middel om over te stappen is het indienen van een wijzigingsverzoek. Er is bewust gekozen voor de term wijzigingsverzoek omdat het overstappen op een andere referendumvorm betekent dat het inmiddels ingewilligde inleidende verzoek als het ware wordt gewijzigd. De term wijzigingsverzoek dekt daarmee de lading van het middel. De suggestie om de term overstapverzoek te gebruiken geeft wel weer dat er sprake is van overstappen op een andere referendumvorm maar niet dat er sprake is van een wijziging van het (oorspronkelijke) ingewilligde inleidende verzoek en daarom wordt het hanteren van deze term afgeraden omdat deze niet dekkend is.

Ads— Referendumkrant De Initiatief- en referendumcommissie is geen partij in een referendum en heeft een adviserende taak en houdt toezicht op het proces. Wanneer de Initiatief- en referendumcommissie een melding ontvangt over het proces bijvoorbeeld wanneer een partij in de campagne zich niet juist of onterecht uitlaat, dan neemt de Initiatief- en referendumcommissie hierop vanzelfsprekend actie. Echter dan moet de Initiatief- en referendumcommissie wel meldingen ontvangen. Bij het referendum Hoofdgroenstructuur heeft de Initiatief- en referendumcommissie geen enkele melding ontvangen. Vanwege het ontbreken ervan kan de Initiatief- en referendumcommissie niet in actie komen. Kortom de Initiatief- en referendumcommissie kan in actie komen maar pas wanneer er meldingen worden ontvangen hetgeen passend is bij hun toebedeelde taken. Ad 6 — Uitzonderingen De betreffende woorden zijn toegevoegd omdat bij het referendum Hoofdgroenstructuur er vanuit de raad signalen zijn ontvangen om afhankelijk van de situatie de mogelijkheid te hebben om een nuance te kunnen aanbrengen. Door de toevoeging 'in ieder geval' wordt hieraan tegemoetgekomen. De Initiatief- en referendumcommissie zal in haar advisering de uitzonderingen betrekken. Het primaat van besluitvorming is te alien tijde aan de raad.

Ad 7— Vaststelling van de uitslag Het is juist dat met de voorliggende verordening de tekst van de huidige verordening wordt gewijzigd. Hierover heeft de Initiatief- en referendumcommissie in haar evaluatie referendum Hoofdgroenstructuur ook aandacht aan geschonken. De regels in de huidige verordening stuiten op uitvoeringsproblemen. Zo is namelijk niet beschreven wat onder absolute meerderheid moet worden verstaan. De Initiatief- en referendumcommissie is voorstander om voor alle referendumvormen dezelfde vaststelling van de uitslag te hanteren. Uiteraard met elk hun eigen mogelijkheden. Daarbij is enkel relevant hoeveel stemmen voor/tegen (bij een referendum) zijn uitgebracht. Het aantal blanco stemmen en ongeldige stemmen komen (uiteraard) in het proces-verbaal te staan maar is uiteindelijk niet relevant voor de raad bij de besluitvorming over het onderwerp van het referendum.

Gemeente Amsterdam

Datum 19 mei 2025 Pagina 3 van 4

Ad 8— Subsidieverlening De subsidieregeling die in 2023 door de raad is vastgesteld had tot doel om enkel van kracht te zijn voor het referendum Hoofdgroenstructuur. Dit is ook letterlijk verwoord destijds en tot uiting gebracht in de naamgeving door het jaartal op te nemen. Dit is een bewuste keuze geweest namelijk om ervaring op te doen en lessen die hieruit te trekken zijn te verwerken in een aangepaste/nieuwe subsidieregeling. Met het herzien van deze subsidieregeling wordt pas begonnen wanneer deze verordening is vastgesteld. Dit omdat er mogelijk nog wijzigingen kunnen worden voorgesteld die van invloed kunnen zijn op de te maken subsidieregeling. De planning is om deze regeling in 03/04 voor te bereiden en vervolgens het besluitvormingsproces in te gaan. Ad 9 — Afronding van de besluitvorming Bij het Centraal Stembureau (CSB) kunnen bezwaren worden ingediend en tegen het besluit van het CSB staat een rechtsgang open. In het proces-verbaal wordt melding gemaakt van eventuele bezwaren. Voorgaande is de reden voor het hanteren van de term onherroepelijk. Ter informatie wordt meegegeven dat bij het afgelopen referendum Hoofdgroenstructuur bezwaren waren ingediend bij het CSB en die heeft het CSB ter zitting ongegrond verklaart. Door bezwaarden zijn verder geen rechtsmiddelen ingezet en daarmee is er sprake van onherroepelijkheid.

Verder is het aan de raad om te besluiten om al dan niet tot hertelling over te gaan. Logischerwijs zal dit besluit genomen worden naar aanleiding van de uitspraak of de stemming op wettige wijze is geschied maar volgens de wet (naar analogie aan gemeenteraadsverkiezingen) hoeft dit niet. Er is gekozen om zo dicht mogelijk bij de wet te blijven met deze bepaling. In de voorliggende verordening is er geen mogelijkheid opgenomen voor de raad om tot herstemming over te gaan. Dit is bij gemeenteraadsverkiezingen wel mogelijk maar dus niet mogelijk gemaakt bij referenda. Het zomerreces duurt in Amsterdam geen twee maanden. De laatste raadsvergadering voor het reces is in juli en de eerstvolgende weer in september. Kortom de termijn van twee maanden is uitvoerbaar en komt ook niet uit de lucht vallen. Tijdens het referendum Hoofdgroenstructuur was een veel gehoorde klacht dat de huidige verordening veelal verwees naar procedures van de raad terwijl er geen duidelijke termijnen waren opgenomen. Hierdoor was het voor een leek vaak niet duidelijk wanneer lets in besluitvorming zou kunnen of moeten komen. De voorliggende verordening is er juist op gericht om termijnen te verduidelijken. Ad zo — lnitiatiefnemers De voorgestelde suggestie sluit aan bij wat in de vorige verordening was opgenomen.

De gemarkeerde toevoeging is juist geschrapt omdat het onduidelijk is hoe in praktijk bepaald/beoordeeld moet worden wie gerechtigd zijn het initiatief te vertegenwoordigen. Dit is zeker lastig omdat dit van directe invloed is op de vormvereisten waarover de huidige verordening niets zegt. Doordat de initiatiefnemers zich met naam, adres, woonplaats en geboortedatum zich kenbaar moeten maken bij hun verzoek, is het voldoende kenbaar dat zij met elkaar de vertegenwoordigers zijn van dat verzoek en dat nadere eisen opleggen niet van toegevoegde waarde is maar mogelijk ook disproportioneel is. Ad ss — Indiening van verzoeken Het probleem dat diverse malen is gesignaleerd bij het proces referendum Hoofdgroenstructuur is dat heel vaak 'de raad' lets moest doen. Dat is in de praktijk lastig gebleken omdat de raad grofweg ix per maand optreedt als raad. Daarmee is de raad als 'procesbegeleider/behandelaar' niet flexibel

Datum ig mei 2025

Gemeente Amsterdam

Pagina 4 van 4

en toegankelijk wat een referendumproces wel nodig heeft. Daarom is ervoor gekozen dat het indienen gebeurt aan de voorzitter van de raad. Daarmee is er een link naar de raad gelegd maar wordt tevens wel geborgd dat het proces soepeler en flexibeler kan verlopen. Het gaat hiermee echt om uitvoering en het gaat niet om inhoudelijke keuzes of besluiten op verzoeken. Dit is te alien tijde voorbehouden aan de raad zelf. Ad 12 — Geldigheid ondersteuningsverklaringen Als een verzoek niet wordt ingewilligd dan is er sprake van een afwijzing. In het geval van het niet inwilligen van een inleidend verzoek, kan een nieuw/aangepast inleidend verzoek worden ingediend. Deze wordt beoordeeld aan de hand van de eisen die neergelegd zijn in de verordening. Er is dan sprake van een nieuw verzoek en vanzelfsprekend kunnen ondersteuningsverklaringen die betrekking hebben op een oud (afgewezen) verzoek nooit en te nimmer als geldige ondersteuningsverklaring worden ingebracht. Temeer omdat de ondersteuningsverklaringen binnen de opengestelde termijn ingediend moeten worden. Het probleem wat geschetst wordt, wordt niet herkend. Ad 13 — Behandeling van klachten Formeel gezien is klachtenbehandeling voorbehouden aan het orgaan dat het besluit heeft genomen. Dat is dus in dit geval aan de raad en dus niet de Initiatief- en referendumcommissie.

Kortom, wat in de huidige verordening is opgenomen is juridisch gezien niet juist en is met de voorliggende verordening gewijzigd. Het presidium verwacht u hiermee voldoende te hebben geinformeerd. Met vriendelijke groet,

une Burgers

Dafne S ijk

voorzitter

plaatsvervangend griffier