Rapportage Smart Mobility 2023.pdf
Tekst van het document
Projectbijlage Smart Mobility
Inhoud Ambitie 1: Alle Amsterdammers, bezoekers en goederen reizen schoner en slimmer
3
E-lympic
4
MaaS Zuidas
5
MaaS voor AOV-ers, ‘iMaaS’
6
Amsterdam for All – Sociale Mobiliteit
7
Mobility as a Common (MaaC)
8
Dit4tram
9
CO2 neutraal reizen naar evenementen
10
Fietsdata commons / Urbanite
11
Ambitie 2: Amsterdam heeft regie op het digitale mobiliteitssysteem
12
Intelligent Speed Adaptation voor e-bikes (ISA)
13
Driving for values
14
SINERGI
15
DRO DMI
16
Space for cities
17
Modal shift monitor
18
Ambitie 3: Amsterdam is Smart Mobility stad nummer 1
19
Mobiliteit radar: Trendrapportages
20
Amsterdam Drone Lab
21
Roboat
22
Partners en samenwerkingen
23
Projectbijlage Smart Mobility
2
Ambitie 1: Alle Amsterdammers, bezoekers en goederen reizen schoner en slimmer Projectbijlage Smart Mobility
3
E-lympic
Looptijd: 2019-2025 (looptijd concessie 2024-2039) Status: Loopt
Resultaten Op het Stadionplein komt een innovatieve hub en
Vanwege een procedurefout bij de beoordeling van de ingediende
tankstation van de toekomst. Naast (snel)laadinfra voor
plannen in 2022 moest de gunning ingetrokken worden. Dit gaf het
voer- en vaartuigen, doet het dienst als centrum voor
nieuw aangestelde projectteam ruimte om opnieuw met de markt
deelmobiliteit, logistiek en energiemanagement met
in gesprek te gaan over deze transformatie naar het tankstation van
lokale opwek en stationaire opslag.
de toekomst. De uitvraag is aangescherpt voordat de gunningsfase opnieuw begon.
Met dit project doen we kennis op met betrekking
• Aanbestedingsdossier opgesteld (o.a. Gunningsleidraad, Scope en
tot innovatief inkopen, de realisatie, de invulling en
Contextdocument, Programma van Eisen, Ruimtelijke Voorwaarden).
de governance. Ook wordt het gebruik en het effect
• Vaststelling Ruimtelijke Voorwaarden door DB Zuid (september 2023).
van innovatieve mobiliteitshubs met onder andere
• Vaststelling aanwijsbesluit E-lympic door B&W (september 2023).
deelmobiliteit, (snel)laadinfrastructuur en energie
• Publicatie aanbesteding (oktober 2023).
management onderzocht.
Vooruitblik • Gunning bouwteamovereenkomst (Q2 2024). • Bouwteamfase (Q2-Q3 2024). • Gunning concessie (Q3 2024). • Realisatie en exploitatie (Q4 2024-2039). • In de bouwteamfase wordt, samen met AMS Institute en de geselecteerde concessiehouder, een kennisplatform opgezet over de vormgeving en het functioneren van de hub. • Na realisatie vindt onderzoek naar gebruik en effecten van de hub plaats. De resultaten leveren input voor onder andere de strategie transformatie tankstations.
Vooruitblik • Hoe ziet het tankstation van de toekomst eruit?
Lees hier meer over E-lympic
Projectbijlage Smart Mobility
4
MaaS Zuidas
Looptijd: 2019-2023
Onderzoeksvraag
Status: Afgerond
• Welke condities zijn nodig voor een succesvolle implementatie van MaaS?
Resultaten Met de MaaS-pilot Zuidas werd het doel gesteld om de
• De MaaS-dienst is door Amaze live gezet in november 2021.
bereikbaarheid van de Zuidas structureel te verbeteren
• Al het OV plus deelmobiliteit (Felyx, Check, Amber, Donkey republic)
door een Mobility as a Service-dienst (app) te realiseren. Deze dienst bood een serieus alternatief voor de privéauto en verschafte flexibiliteit aan de reizigers.
Lees hier meer over de MaaS Zuidas
is volledig geïntegreerd in MaaS. • Met de MaaS app kan je plannen/boeken/betalen en factuur overzichten maken. • Mobiliteitsbudget en thuiswerkvergoeding zijn opgenomen.
De promotie van de dienst richtte zich in eerste instantie op zakelijke reizigers van en naar de Zuidas, maar
Conclusie en doorontwikkeling
vanaf dag 1 voorzag de dienst ook in reizen door heel
• Aantal gebruikers bleef achter bij de verwachtingen en de MaaS app
Nederland.
bood beperkte meerwaarde. • Bedrijven kozen er niet voor om Amaze op te nemen in hun mobiliteits-aanbod voor werknemers omdat zij veelal vast zaten aan bestaande contracten. • Deelmobiliteit en OV aanbod via MaaS app niet aantrekkelijk genoeg (qua prijs en aanbod). • Voor de doorontwikkeling van MaaS moet aan drie randvoorwaarden worden voldaan om MaaS succesvol te maken: – Het integreren van een breed aanbod van diverse openbaar vervoeropties en deelmobiliteitspartijen; – MaaS-dienstverleners moeten een sluitende business case kunnen maken. Dit vraagt om een level-playing field; – Een gebruiksvriendelijke applicatie waarin alle functionaliteiten goed geïntegreerd zijn (plannen, boeken, betalen). • V&OR en de VRA werken aan een vervolgvoorstel waarbij digitale middelen moeten bijdragen aan de verbetering van de Publieke Mobiliteit (OV en deelmobiliteit).
Projectbijlage Smart Mobility
5
MaaS voor AOV-ers, ‘iMaaS’
Looptijd: 2022-2026 Status: Loopt
Resultaten In het kader van het programma Toekomst Sociaal
• RMC (Rotterdamse Mobiliteit Centrale) heeft het contract voor AOV
Vervoer heeft in 2022 de gunning van AOV (aanvullend
gewonnen en zal in samenwerking met de gemeente invulling geven
openbaar vervoer) plaatsgevonden. Onderdeel van dit
aan het transitieplan.
gunningstraject was het opleveren van een transitieplan waarin innovatieve oplossingen zijn opgenomen om gebruik van AOV te beheersen en gebruik van OV te stimuleren.
• Interreg subsidieert de uitvoering van het transitieplan via het project SMALL (Shared Mobility for All). • Met een consortium bestaande uit o.a. de VRA en VU wordt gewerkt aan oplossingen om deel -en actieve mobiliteit te testen om zo mobiliteit voor small te waarborgen.
Digitale oplossingen gekoppeld aan fysieke
• Samen met GVB en RMC wordt gewerkt aan een thuiskomservice
ondersteuning en een helpdesk vormen een van de
pilot voor AOV-ers die overstappen naar het OV en wordt de samen
genoemde transities.
werking van Vrijwilligersvervoer geïntensiveerd. • Binnen iMaaS wordt veel samengewerkt met Clientenbelang/GVB
Met een inclusieve MaaS (Mobility as a Service) oplossing
en VRA.
worden deze transities samengebracht.
Vooruitblik • In de eerste helft van 2024 wordt de pilot met de thuiskomgarantie gestart. • iMaaS wordt in de loop van 2024 gebouwd en stapsgewijs bij de klanten van RMC geïntroduceerd. • De samenwerkingsafspraken met de vrijwilligersvervoerder worden concreet uitgewerkt. Het streven is om door te verwijzen naar vrijwilligersvervoer wanneer de gewenste verplaatsing ook kan worden uitgevoerd door de vrijwilligersvervoerder. Dit gebeurt op vrijblijvende basis en wordt nog nader uitgewerkt.
Onderzoeksvraag • Hoe kunnen we AOV pashouders motiveren om door middel van inno vatieve oplossingen gebruik te maken van alternatieve vervoersopties?
Lees hier meer over iMaaS Projectbijlage Smart Mobility
6
Amsterdam for All – Sociale Mobiliteit
Looptijd: 2022-2024 Status: Loopt
Resultaten • Gebruikersonderzoek / user testing met prototype routeplanner.
In Amsterdam for All werken verschillende partners samen om met behulp van AI de stad toegankelijker te
Dit doen we samen met Clientenbelang Amsterdam. • AI Playbook met World Enabled. Deze handleiding bespreekt de
maken. We doen onderzoek en maken prototypes op
mogelijkheden die er zijn om AI toe te passen om toegankelijkheid
het gebied van leesbaarheid en de toegankelijkheid van
te verbeteren.
gebouwen en de openbare ruimte.
• Een kaart gemaakt van de stoepbreedtes (incl. obstakels mee genomen) in Amsterdam.
Met behulp van 3D-data (point cloud data) en panoramafoto’s, brengen we belemmeringen op
• Algoritme om uit Google reviews toegankelijkheidsinformatie uit de teksten te halen.
stoepen en de stoepbreedte in kaart. We kijken naar de mogelijkheid om schade aan stoepen te identificeren
Vooruitblik
en onderzoeken samen met deelmobiliteitspartijen
• Toegankelijkheidsevent in mei 2024.
een methode om tijdelijke obstakels, zoals verkeerd
• Testen van het prototype voor de routeplanner met gebruikers in
geparkeerde deelscooters, te lokaliseren. Daarnaast
maart 2024.
hebben we panoramabeelden vanuit een boot gebruikt
• Lessen vertalen naar de praktijk, bijvoorbeeld door een add-on te
om te bepalen waar er relingen langs de kanalen in de
ontwikkelen. We voeren gesprekken met verschillende partijen,
stad zijn.
waaronder VRA/OV, Pro-rail, 9292 en GVB, om implementatie mogelijkheden te bespreken.
De “kapotte liften” casus onderzoekt innovatieve oplossingen voor gebruikers van liften in het
• Een add-on voor verschillende routeplanners, zoals Google Maps en 9292OV, om gepersonaliseerde routeplanning mogelijk te maken.
Amsterdamse OV.
Innovatievraag • Hoe kunnen we met technologie en innovatie de fysieke toegankelijkheid in Amsterdam vergroten?
Lees hier meer over Amsterdam for All Projectbijlage Smart Mobility
7
Mobility as a Common (MaaC)
Looptijd: 2023-2026 Status: Loopt
Resultaten • Gunning subsidie van Horizon Europe voor het project GEMINI
Mobility as a Common (MaaC) is een reeks initiatieven
(12 miljoen) waarvan 1,1 miljoen voor het Amsterdamse
die door gemeenschappen worden georganiseerd.
samenwerkingsverband. Hiervan is 506k voor de gemeente
Vaak in de vorm van coöperaties. Het doel van deze
Amsterdam.
initiatieven is om te voorzien in de sociale mobiliteits
• Project GEMINI is gestart: een project van 42 maanden. Amsterdam
behoeften van de gemeenschapsleden door middel van
zal daarin fungeren als een van de 6 pilotsteden (o.a Parijs, Turijn en
gedeelde mobiliteit.
Helsinki). • In samenwerking met K&K (V&OR), Programma Deelmobiliteit en
MaaC verschilt van (commerciële) deelmobiliteits
in aansluiting op het programma AmsterDOEN werken we aan een
initiatieven omdat bewoners via de coöperatie zelf
experimenteerregeling voor MaaC die beleidsruimte geeft om met
eigenaar zijn van de voertuigen en regie hebben op hun
dit concept te kunnen experimenteren.
mobiliteitskeuzes.
Vooruitblik Binnen dit project wordt onderzoek gedaan naar de bestuursstructuur, de toegevoegde maatschappelijke
• Start experiment in Q3 2024 met bijbehorende communicatiecampagne.
waarde en de passende beleidskaders.
Onderzoeksvragen • Kan het MaaC concept een waardevolle aanvulling zijn op het huidige mobiliteitsysteem? • Hoe kan Amsterdam dit als stad stimuleren en faciliteren?
Lees hier meer over de MaaC
Projectbijlage Smart Mobility
8
Dit4tram
Looptijd: Eind 2024 Status: Loopt
Resultaten Amsterdam groeit en de opgaven worden steeds groter
• Vooronderzoek naar prioriteringsthema’s. Voor de test zijn de
en complexer. We willen dat Amsterdam toegankelijk
volgende waarden geselecteerd: verkeersveiligheid, duurzaamheid/
blijft en moeten tegelijkertijd ook veel minder CO2 gaan
klimaat (uitstoot van het voertuig), prioritering van reisdoel (zakelijke
uitstoten om aan onze klimaatambities te voldoen. Dat
reis versus recreatie), drukte/urgentie (spitsmijding), leefbaarheid in
vraag om anders kijken naar de manier hoe toegang
de stad (parkeren versus moestuin in openbare ruimte).
tot de stad nu is geregeld. Dit project verkent hoe de stad in de toekomst toegankelijkheid kan prioriteren doormiddel van beprijzen.
• 1e versie van het spel is getest met studenten en professionals, aanpassingen zijn verwerkt in het digitale prototype. • Prototype voor de serious game is gebouwd. Hiermee kunnen spelers CO2 credit verhandelen.
Kunnen concepten als een CO2 -taks of ruimte taks bijdragen aan de Amsterdamse klimaatambities?
Vooruitblik
Dit4Tram doet onderzoek naar de verhandelbaarheid
• Medio 2024 wordt in samenwerking met de consortium partners (TU-
van mobiliteitsrechten vooruitlopend op de brede
Delft/ Technolution/AMS-institute) een event georganiseerd om de
maatschappelijke discussie over bijvoorbeeld
prioriteringsthema’s te valideren. Deelnemers spelen dan de serious
rekeningrijden. We bouwen aan een ‘tradable
game.
credit scheme’ (TCS) waarmee CO2 verrekend kan
• Het doel van dit project is niet om advies te geven over rekening
worden. In dit TCS bouwen worden verschillende
rijden of een mobiliteit taks. Het eindrapport bevat aanbevelingen
keuzes aangeboden aan reizigers. Zo toetsen we wat
voor het starten van een maatschappelijke dialoog en kan leiden tot
Amsterdammers belangrijk vinden.
vervolgonderzoek.
Innovatievraag • Wat is de haalbaarheid van het beprijzen van mobiliteit? Wat is het effect van een mobiliteit taks op het reisgedrag van mensen?
Lees hier meer over Dit4tram
Projectbijlage Smart Mobility
9
CO2 neutraal reizen naar evenementen
Looptijd: 2022-2024 Status: Loopt
Resultaten • Analysetools voor optimaliseren OV gebruik afgerond en beschikbaar
Het evenementen autoverkeer veroorzaakt luchtvervuiling
gemaakt voor toekomstige analyses en reisadviezen.
en draagt met CO2 uitstoot substantieel bij aan klimaat
• MVP Bus propositietool gepitcht bij organisatoren. Onder supporters
verandering. Daarnaast neemt het veel ruimte in beslag.
bleek geen animo voor georganiseerd busvervoer naar een wedstrijd. • Tijdelijke fietsparkeervoorziening bij de JCA gerealiseerd.
Samen met de OV partijen en evenementen organisa toren willen we daarom een duurzame mobiliteits
• Omdat er naast de extra fietsenstalling nog geen maatregelen zijn uitgevoerd, zijn er geen resultaten gepubliceerd.
transitie in Zuidoost aanjagen. We richten ons hiervoor nu eerst op Ajax-wedstrijden in de Johan Cruijff Arena.
Vooruitblik
Hierbij stimuleren we bezoekers de auto te laten staan
• Er zal gezamenlijk gewerkt worden aan het ontwikkelen van
en meer gebruik te maken van het OV en actieve modaliteiten zoals de fiets.
een visie op de afwikkeling/regulering en modal split van het evenementenverkeer van en naar het gebied. • Pilot gepland in Q1 bij een wedstrijd van Ajax vrouwen. Tijdens de pilot wordt onder andere getest met een carpool-app, OV-combi voordeel deal en het promoten van fietsgebruik. • Voor de bus propositie wordt een geschikt pilot moment gezocht bij een concert in Q1 2024.
Innovatievragen • Hoe kunnen we mensen motiveren om duurzamere mobiliteitskeuzes te maken? • Hoe kunnen we duurzamere mobiliteit aantrekkelijker maken?
Projectbijlage Smart Mobility
10
Fietsdata commons / Urbanite
Looptijd: 2020-2023
Ter inspiratie
Status: Afgerond
• Zie ook de geslaagde pilot in Utrecht die inmiddels is uitgebreid. • Telraam avond met bewoners projectfilm.
Resultaten Binnen Urbanite is onderzoek gedaan naar het
• In samenwerking met de Waag, RingRing en de Fietsersbond, is
democratiseren van mobiliteitsdata. Hangen we camera’s
onderzocht hoe we met data het fietsgeluk vergroten. Over een
op en leren we over bewoners en gebruikers van de stad?
looptijd van 3 jaar hebben zo’n 100 Amsterdammers meegewerkt aan
Of verzamelen we met de bewoners en gebruikers van de
dit vraagstuk. Het combineren van data van de partners heeft geleid
stad data en leren we samen? Met Urbanite onderzoeken
tot nieuwe inzichten, zoals een ‘safety-index’ van alle Noordse wegen.
we de instrumenten en technieken om Amsterdammers
Inzichten (in de datatellingen van bewoners) zijn terug te vinden in
data geletterder te maken. Er is veel potentie om met hen
het urbanite datadashboard (inlog op aanvraag).
samen te werken aan data gerelateerde vraagstukken.
• Telraam dashboard.
Lees hier meer over Urbanite
• Voor het project zijn 20 Telramen in gebruik genomen. Met
Met gecombineerde analyses, een open dashboard en
deze sensoren meten Amsterdammers het aantal voertuigen dat
eigen sensoren onderzochten we welke van deze nieuwe
voorbij hun huis rijdt. Dit heeft bijgedragen aan het vertrouwen in
technologieën kunnen bijdragen aan slimme mobiliteit
overheidsdata doordat onderbuikgevoelens over snelheid werden
in Amsterdam. De focus igt daarbij de focus op ‘data
geobjectiveerd. In individuele gevallen heeft dit ook geleid tot
commons’.
handhaving van de snelheid. • Het invullen van de ethische bijsluiter laat ziet dat er veel potentie zit
In Amsterdam-Noord is de data commons ‘fietsgeluk’
in het verzamelen van data door Amsterdammers.
opgezet, waarbij samen met bewoners verkeersdata is
• Samen met– AMS responsible sensing lab en de Agenda Digitale Stad
verzameld. Dit project biedt een nieuwe manier voor
wordt onderzocht wat vervolgstappen van het project kunnen zijn.
Amsterdammers om te participeren met data en geeft de stad de kans om de relatie tussen het (fiets)verkeer en de
Innovatievraag
leefbaarheid van buurten te onderzoeken. Zo werken we op
• Hoe kunnen we effectief tools en technieken implementeren om
meerdere manieren aan een ‘slimme stad’: aan de kant van de Amsterdammer (democratisering, data-geletterdheid,
samen met Amsterdamse bewoners en gebruikers data te verzamelen? • Op welke manieren kunnen we de balans vinden tussen het gebruik
vertrouwen) en aan de beleidskant
van camera’s om informatie ‘over’ bewoners en gebruikers van de stad
(data-verzameling, kennisdeling).
te verkrijgen en het verzamelen van data ‘met’ de gemeenschap?
vertrouwen) en aan de beleidskant (data-verzameling, kennisdeling).
Projectbijlage Smart Mobility
11
Ambitie 2: Amsterdam heeft regie op het digitale mobiliteitssysteem Projectbijlage Smart Mobility
12
Intelligent Speed Adaptation voor e-bikes (ISA)
Looptijd: 2023-2024 Status: Loopt
Resultaten • Experiment met digitale snelheidswaarschuwingen bij het naderen en
Het verbeteren van verkeersveiligheid is een speerpunt
inrijden van een digitale snelheidszone. Hier zijn 3 belangrijke lessen
in Amsterdam en met de toenemende drukte neemt
getrokken.
het verkeer niet alleen toe op de autowegen. Ook de
1. Technisch: 81% heeft standaard een display op de e-bike zitten
fietspaden worden steeds voller. Door onder andere de snelle opmars van e-bikes en speed pedelecs, en de
(permanent). 2. Ervaring van de fietser: Gemiddeld genomen dachten de deel
daarmee gepaarde toenemende snelheidsverschillen op
nemers 71% van de snelheidsmeldingen te hebben waargenomen.
de fietspaden, staat de verkeersveiligheid en plezier op
3. Gedrag en interpretatie: Plaatsgebonden meldingen via het display
het fietspad onder druk.
op de fiets hadden in het algemeen een positief effect op het verhoogd bewustzijn onder de deelnemers over hun fietssnelheid.
Intelligent Speed Adaptation (ISA) is een algemene benaming voor een systeem dat de bestuurder van
• Demo van digitale snelheidswaarschuwing en dynamisch beleid gegeven tijdens het Innofestival.
een e-bike informeert, waarschuwt of begrenst om
• Publiek debat bij Pakhuis de Zwijger over de technologie opties en
de wettelijke snelheidslimiet of gewenste snelheid te
gevolgen voor ISA - Is begrenzing van e-fietsen in persoonlijk bezit
overschrijden.
wenselijk voor bewoners en/of handhaving?
In deze pilot onderzoeken we de mogelijkheden van ISA
Vooruitblik
om de verkeersveiligheid te verbeteren.
• Publieke demo met snelheidsbegrenzing van e-bikes (persoonlijk bezit) in Q1 2024 op de Velodroom. • Beleidsadvies met verschillende technologie opties voor ISA, inzichten in het publieke sentiment met betrekking tot ISA en handelingsperspectief voor de gemeente Amsterdam. • ISA Living lab in de publieke ruimte binnen EU horizon project metaCAZZE. Project start op 01-01-2024 (looptijd van 4 jaar).
Innovatievraag • Wat is de potentie van ISA als digitaal sturingsmiddel voor e/s-bikes om een veiliger Amsterdam te creëren?
Lees hier meer over ISA voor e-bikes Projectbijlage Smart Mobility
13
Driving for values
Looptijd: 2023-2024 Status: Loopt
Resultaten
Verkennen van autonomie in de context van reisadvies voor automobilisten in Amsterdam
• Zes experimenten met twintig bewoners, waarbij bijvoorbeeld getest is hoe mensen reageren op notificaties en hoe zij verschillende ontwerpkenmerken ervaren.
Driving for values doet onderzoek naar de relatie tussen
• Workshop met twintig experts waar de inzichten van de experimenten
de acceptatie van technologie en de autonomie van de
zijn gevalideerd en doorontwikkeld. Verschillende use cases zijn getest.
gebruiker. Dit doen we in samenwerking met het ESDIT-
• Deze inzichten hebben geleid tot de ontwikkeling van een prototype
consortium (Ethics of Socially Disruptive Technologies), dat ethici van diverse Nederlandse technische universiteiten omvat, en het Responsible Sensinglab.
van een waarde gestuurde navigatie-app. • Met dit prototype is een studie gedaan waarbij 18 Amsterdammers het prototype hebben getest en daarover zijn geïnterviewd. Ook heeft er een focusgroep plaatsgevonden met deelnemers van het
Specifiek kijken we naar waardegestuurde navigatie software waarbij waardes als veiligheid, leefbaarheid en duurzaamheid onderdeel zijn van het routeadvies.
experiment. • De resultaten van dit onderzoek worden in Q1 2024 gepubliceerd op openresearch.amsterdam.
Vooruitblik • Een aanbevelingen rapport in Q1 2024. • Het ESDIT-consortium schrijft eind 2024 een wetenschappelijk artikel over dit onderzoek.
Onderzoeksvraag • Is er een relatie tussen acceptatie van technologie (waardengedreven navigatiesoftware) en autonomie van de gebruiker en welke ontwerpkenmerken spelen daarin een belangrijke rol?
Projectbijlage Smart Mobility
14
SINERGI
Looptijd: 2023-2026 Status: Loopt
Resultaten In het project “Sustainable Innovative Digitalized
• Consortium overeenkomst is ondertekent en website is live.
Network of Urban Logistics” onderzoekt Amsterdam
• Verkenning gestart naar data van ongelukken en verkeersveiligheid.
hoe maatschappelijke waarden met betrekking tot het
• Verkenning hub locaties voor beheer en stalling van bezorgfietsen.
(gewenst) gebruik van de openbare ruimte digitaal kunnen worden vastgesteld en gecommuniceerd.
Vooruitblik
Dit doen we samen met verschillende partners (o.a.
• In 2024 werkt het project toe naar het ontwerp van een optimaal
TU-Delft, Thuisbezorgd, AMS-Institute). Het project
netwerk van hub- en vlootbeheerlocaties vanwaar fietskoeriers hun
borduurt voort op eerdere “coding the streets”
bezorging starten.
projecten waarin bijvoorbeeld schoolzones werden gecommuniceerd.
• Modellering van gedrag van fietskoeriers en consumenten waarmee interventies onderzocht gaan worden.. • Uitwerking van de experimenteren met real-time matching,
De rol van fietslogistiek zal naar verwachting toenemen
dispatching en sturing om een optimaal fietslogistiek systeem te
naarmate we overstappen naar een emissievrije en 30km
definiëren.
stad. We richten ons in dit project daarom specifiek op
• Dit moet uiteindelijk in drie jaar leiden tot adaptief beleid voor
alle vormen van fietslogistiek, waaronder fietskoeriers,
diensten met fietskoeriers die real-time informatie over de openbare
maaltijdbezorging en flitsbezorging.
ruimte ontvangen. Hiermee kunnen fietskoeriers bijvoorbeeld drukke kruispunten of smalle fietspaden vermijden.
Innovatievraag • Hoe kunnen we real-time management en logistieke planning op een veilige, sociale en efficiënte manier mogelijk maken voor fietslogistiek?
Lees hier meer over SINERGI
Projectbijlage Smart Mobility
15
DRO DMI
Looptijd: 2023-2028 Status: Loopt
Resultaten Nederlandse steden en regio’s streven naar schonere,
• 2023 was een opstartjaar. Er is gewerkt aan het op orde krijgen
veiligere en inclusievere mobiliteit, maar ervaren
van een aantal randvoorwaarden.Ingerichte governance DRO DMI
toenemende druk op de beschikbare ruimte. Traditionele
programma.
instrumenten, zoals infrastructurele aanpassingen,
• Getekende contracten DRO DMI.
conventionele verkeerslichten en verkeersregelaars,
• Ingerichte governance DRO DMI programma
lijken echter lang niet altijd meer toereikend in het
• Definitie DRO op hoofdlijnen.
hedendaagse dynamische mobiliteitslandschap. De
• Definitie kansgebieden DRO (zie afbeelding).
gemeenten Amsterdam, Almere, en Groningen bundelen
• Opdracht overlapt met regulier werk van V&OR en is daarom per
daarom de krachten met private partijen en vormen het consortium ‘DRO’: Digitale regie op de openbare ruimte.
2024 ondergebracht bij verkeersmanangement. • Omdat het project net is opgestart, is er nog geen projectenpagina beschikbaar.
DRO-DMI werkt de komende 5 jaar aan digitale instrumenten voor betere regie op het gebruik van de
Vooruitblik
openbare ruimte. Hierbij kan gedacht worden aan het
• Uitwerken use cases voor geselecteerd aantal kansgebieden. Dit
optimaliseren van parkeercapaciteit of het spreiden van
leidt in 2024 tot een lijst met projecten en activiteiten die door de
verkeersdrukte via proactieve communicatie met reizigers.
gemeente Amsterdam worden uitgevoerd.
Het consortium wordt gevormd door Amsterdam
Innovatievraag
(trekker), Almere, Groningen, Goudappel, DAT.mobility,
• Hoe ziet instrumentarium voor dynamisch beleid eruit?
Technolution, ViaNova en AMS Institute. We werken samen met partners als TNO en de Vervoerregio Amsterdam en zijn onderdeel van het Dutch Metropolitan Innovations DMI-ecosysteem. Met een bijdrage vanuit het rijk en de eigen bijdrage van de consortium partners bedraagt het budget ruim 23 miljoen euro, voor 5 jaar. Projectbijlage Smart Mobility
16
Space for cities
Looptijd: 2023-2027 Status: Loopt
Resultaten Regelmatig verkent het Smart Mobility programma de
• Toekenning subsidie vanuit EU ter waarde van 805k.
potentie van nieuwe databronnen voor het oplossen van
• Vorming consortium met onder andere: Forum Virium/Gemeente
Amsterdamse vraagstukken.
Helsinki, Aerospace Valley en gemeente Guimaraes. • Omdat het project net is opgestart, is er nog geen projectenpagina
In dit Horizon pre-commercial procurement traject
beschikbaar.
onderzoekt het team samen met Europese partners de potentie van satelliet-data.
Het project/het team verkent nieuwe diensten op basis van observatieen navigatie satellieten door hier dynamische gebruik van te maken.
Amsterdam start, als trekker van dit traject, eind januari
Denk bijvoorbeeld aan:
2024 met het verzamelen van voorbeelden (use cases)
• Mobiliteit: Data over het gebruik van publieke ruimte en
die betrekking hebben op het gebruik van de openbare
navigatiediensten met als doel hen langs drukke gebieden te sturen.
ruimte, duurzaamheid en het beheer ervan.
Duurzaamheid: Luchtkwaliteit en de staat van het groen (mogelijk ook zonnepanelen). • Duurzaamheid: Luchtkwaliteit en de staat van het groen (mogelijk ook zonnepanelen). • 3d-omgeving: Beheer van gemeentelijk assets (mutaties kunnen duiden of iets kapot is. Hierdoor kan personeel en onderhoudsbudget mogelijk efficiënter worden ingezet.
Vooruitblik • Start Q1 2024. • Verkenning use cases afgerond Q2/Q3 2024. • Traject afgerond 2027.
Innovatievraag • Hoe en op welke manier kan het gebruik van satellietdata van
AI gegenereerd beeld van observatie- en navigatie satelliet boven de stad
toegevoegde waarde zijn voor de gemeente Amsterdam? Projectbijlage Smart Mobility
17
Modal shift monitor
Looptijd: 2023-2027 Status: Loopt
Resultaten We brengen met verschillende mobiliteitsdata de modal shift (het veranderende verplaatsingsgedrag per modaliteit) in kaart.
• 1e fase prototype dashboard opgeleverd voor multimodale analyse knip Weesperstraat. • Data modaliteiten op orde gebracht voor migratie naar nieuw dataplatform Azure Databricks voor algemeen gebruik onderzoekers
Zo krijgen we inzicht in de effectiviteit van maatregelen t.b.v. de modal shift. Beleid kan daarmee effectiever worden ingezet om de beleidsdoelen als minder
en beleidsmakers. • Omdat het project net is opgestart, is er nog geen projectenpagina beschikbaar.
autogebruik, meer fietsen en OV, te realiseren.
Vooruitblik Deze monitor kan zowel worden ingezet voor de
• Inladen 2 jaar aan multimodale data.
evaluatie als voor het ondersteunen bij het formuleren
• Mogelijk maken impact analyse van:
van nieuwe beleidsmaatregelen.
– Maatregelen – Stremmingen – Toevoegen van het weer op de modal shift • Tools testen met verschillende beleidsmakers.
Innovatievraag • Kunnen we de effectiviteit van maatregelen in kaart brengen door de multimodale mobiliteitsdata te analyseren zodat beleidsmakers en bestuurders beter in staat zijn hierop te sturen?
Projectbijlage Smart Mobility
18
Ambitie 3: Amsterdam is Smart Mobility stad nummer 1
Projectbijlage Smart Mobility
19
Mobiliteit radar: Trendrapportages
Looptijd: Doorlopend Status: Loopt
Resultaten • In 2023 heeft het team onderzoek gedaan naar een visie op het OV
De Mobiliteit Radar beoogt de kennispositie rondom
in 2050. Hierin is gekeken naar de uitgangspunten en ambities voor
mobiliteitsontwikkelingen te vergroten bij beleids
hoe Amsterdam er dan uit zou kunnen zien. Hoe zich dat verhoudt
makers en belanghebbenden. We analyseren signalen
tot de huidige ontwikkelingen in het OV en welke ontwikkelingen
en plaatsen deze in context. Hiermee schetsen we de
en innovaties de komende jaren verder onderzocht of mee
impact die deze signalen en de overkoepelende trends
geëxperimenteerd kan worden.
kunnen hebben op de stad.
• Het rapport wordt concreet afgesloten met enkele onderzoeksvragen.
Met de Mobiliteit Radar willen we het gesprek aangaan over de toekomst van mobiliteit en de openbare ruimte
Vooruitblik
en beleidsmakers en belanghebbenden alert maken
• Voor 2024 heeft het team als doel om minimaal 3 trendrapportages
op ontwikkelingen binnen het mobiliteitsdomein.
uit te brengen. De thema’s voor deze edities worden in samenspraak
We werken proactief aan onderzoek op basis van zowel
met collega’s en externe partijen gekozen. Indien raadsleden zelf
interne behoeften vanuit de organisatie als externe
suggesties hebben kunnen zij mailen naar
innovaties in de mobiliteitssector.
smartmobility@amsterdam.nl. • Naar aanleiding van de Europese verordeningen voert het team
Met deze rapportages wordt de werkwijze rondom het
opnieuw de toekomstradar zelfrijdend vervoer uit. Verwacht
voorspellen en agenderen van nieuwe ontwikkelingen
publicatie medio 2024.
vormgegeven.
Lees hier meer over Mobiliteit Radar
Projectbijlage Smart Mobility
20
Amsterdam Drone Lab
Looptijd: 2021-2024
vestrekking van het team blijkt dat meerdere partijen interesse
Status: Loopt
hebben in een vergunning voor gebruiken van drones voor commerciële doeleinden.
Resultaten
• Het is tijd voor een (publiek) debat over de toegevoegde waarden
Amsterdam Drone Lab is een publiek-private project
In 2023 zijn operationele testvluchten uitgevoerd, maar is er ook een
en de impact van deze mobiliteitsinnovatie. Een recentelijk rondje
organisatie waarin bedrijven en instellingen, en de
start gemaakt met de algemene strategievorming rondom drones.
langs de velden leert ons dat het luchtruim nog niet door iedereen
gemeente Amsterdam, samen duurzame en veilige
Bij de operationele vluchten valt te denken aan (spoed)vervoer
wordt beschouwd als openbare ruimte.
toepassingen voor drones testen en toepassen.
van goederen, inspectie van infrastructuur en bijvoorbeeld ook het multimediaal in kaart brengen van de stad. Onbemande luchtvaart
Innovatievraag
Dat testen en toepassen is belangrijk omdat veranderde
brengt echter ook uitdagingen met zich mee op het gebied van privacy
• Hoe maken we Amsterdam klaar voor duurzame-, veilige- en
Europese wet- en regelgeving rond onbemande
en mogelijke gevaarzetting richting andere verkeersdeelnemers in het
luchtvaart, in de volksmond ‘drones’, allerlei nieuwe
lager luchtruim boven de stad en op de grond.
Lees hier meer over Amsterdam Drone Lab
mogelijkheden biedt voor bedrijven en instellingen in het lagere luchtruim boven de stad.
verantwoorde dronevluchten in de stad?
Belangrijkste lessen uit deze proeven: • Draagvlak voor medische- en veiligheidstoepassingen is een stuk
De projectorganisatie en partners, hebben zichzelf
hoger dan bijvoorbeeld maaltijdbezorging.
ten doel gesteld om het beleid rond drones in de
• De gemeente kan vier verschillende rollen innemen. Die van
stad, en de inrichting van de stad voor onbemande
gebruiker, faciliteerder, regelgever en ook beschermer.
vluchten, proactief te verkennen en te organiseren.
• De dronemarkt blijft zich exponentieel ontwikkelingen. De gemeente
Door dit nu te doen, en niet pas later, hoopt Amsterdam
dient grip op het luchtruim te houden, zodat het ruimte kan bieden
Drone Lab en haar partners te komen tot duurzame
aan zinvolle vluchten en maatschappelijke waarden kan beschermen.
en veilige toepassingen, voor een leefbare, vitale en bereikbare stad.
Eind 2023 is besloten om “no-fly zones” te benoemen en te organiseren. Hoe dat bijdraagt aan veiligheid en bewustwording testen we in 2024.
Vooruitblik • Drones zijn hun innovatieve karakter voorbij. Met de naderende Europese verordening wordt het steeds denkbaarder dat ze een rol gaan spelen in de het mobiliteitssysteem van de toekomst en daarmee een plek in het lagere luchtruim zullen krijgen. Het is raadzaam om als Amsterdam beleid hierop te organiseren. Uit de Projectbijlage Smart Mobility
21
Roboat
Looptijd: 2016 tot eind 2023 Status: Loopt
Resultaten Door de verwachte groei van de stad worden de
• Gesimuleerde pilots die laten zien hoe de autonome navigatie werkt
grenzen voor mobiliteit bereikt. Daarom wordt gekeken
in de fysieke omgeving. Optimalisatiemodellen voor vlootgrootte,
naar alternatieve vervoersmogelijkheden waarbij
vlootmix en integratie van gedragsmodellen (modale shift naar
vervoer over water een alternatief kan bieden.
transport over water). • In Q1 2024 wordt het eindrapport gepubliceerd.
In het project Roboat heeft Amsterdam in samenwerking met AMS- institute en MIT een zelf
Vooruitblik
varende boot ontwikkeld en onderzoek gedaan naar
• Roboat zal tijdens de Olympische spelen in Parijs bezoekers
autonoom vervoer. Deze technologie kan ook digitale ondersteuning bieden aan schippers met navigatie, remote monitoring en gedetailleerde data. Daarmee vergroot het ook de veiligheid op het water.
autonoom over de Seine vervoeren. • Er loopt een verkenning over de toekomst van Autonoom vervoer binnen Amsterdam. • Roboat start samen met Zoef-city een pilot om afval uit de binnenstad over water (autonoom) te vervoeren.
In het TRiLOGy-project, een samenwerking tussen de
• Er lopen gesprekken over het voortzetten van de pilot met de GVB-
TU Delft, het MIT en anderen, wordt het potentieel
pontjes om ervoor te zorgen dat in de toekomst slechts één schipper
van stedelijke waterwegen voor transport en logistiek
op de pont nodig is. Hiermee anticiperen we op het verwachte
verder onderzocht. Het doel is om veiligere, duurzamere
personeelstekort.
en efficiëntere operaties te realiseren binnen deze domeinen.
Innovatievraag • Wat is de impact van autonoom en elektrisch varen op de duurzaam heid, veiligheid en efficiëntie van transport- en logistieke activiteiten in steden?
Lees hier meer over Roboat
Projectbijlage Smart Mobility
22
Partners en samenwerkingen We participeren in de volgende samenwerkingen met andere overheden, kennisinstellingen, vervoerders en andere organisaties: • AI4Cities: met 6 andere Europese steden de transitie naar een CO2 neutrale stad te versnellen door samen met 40 bedrijven AI-oplossingen te ontwikkelen • AMS Institute: innovatiecentrum waarbij onderzoek aan stedelijke uitdagingen worden gekoppeld zoals Roboat • GVB: SOK in oprichting voor data-uitwisseling en innovatieexperimenten • Johan Cruijff ArenA: bewoners- en werkgeversaanpak Zuidoost
• NS: verkennen data-uitwisseling • Ovale tafel: samenwerking op onderzoek met de Amsterdamse kennisinstellingen zoals impactanalyse Noord Zuidlijn Amsterdam • Platform MRA Smart Mobility: kennisuitwisseling en Scale-up in Residence bezoekersstromen • Samenwerkingsovereenkomst met TNO vernieuwd en per 1/8/2021 weer afgesloten voor een periode van 5 jaar. Gericht op kennisdelen en kennisontwikkeling. Focus in 2023 lag op kennisdelen rond brede
en versterken Operationeel Mobiliteitscentrum (OMC) en
welvaart, verkennen stadslogistiek en inzet tbv agenda TUM en
haalbaarheidsstudie CO2 neutraal mobiliteitsplan rond evenementen
vaarwegen
• KIC EIT Urban Mobility: diverse projecten, o.a. UMOS, Code the Streets, Smart Hubs • Landelijke Krachtenbundeling Smart Mobility: trekker Digitale veiligheid • Ministerie van I&W: ontwikkeling nationale (data)standaarden tbv deelmobiliteit. Lid CAB (Change advisory board), Boardmember OMF
• Schiphol: verkennen data-uitwisseling • Townmaking: verkenning Intelligent Speed Adaptation (ISA) voor e-bikes op sportpark Sloten • Voorzitter werkgroep Digital & Automated Mobility Eurocities • WEF Future of Mobility: inspiratie document opgeleverd onder de naam ‘8 guiding principles voor cities and companies’
(open Mobility Foundation)
Projectbijlage Smart Mobility
23