Rapportage regio Amsterdam Amstelland_def.pdf
Tekst van het document
ETHOS-TELLING
VAN DAK- EN THUISLOOSHEID REGIO AMSTERDAM-AMSTELLAND
Onderzoeksrapportage
REGIO AMSTERDAM-AMSTELLAND
Colofon De ETHOS-telling is een initiatief van Hogeschool Utrecht en Kansfonds
Uitvoering: Hogeschool Utrecht, lectoraat Wonen en Welzijn
Auteurs: Dr. Gercoline van Beek, Marte Kuijpers MSc, dr. Marjam Smeekens, Annabel Scheepers MSc, Martine Zanen MSc, dr. Sandra Schel en drs. Dorieke Wewerinke
Met dank aan: Robin Heijna MSc, dr. ir. Anke van Gorp, Pien de Jonge MSc, Ronja Bruijns-Shoblak, dr. Esther van Eijk, Lincy Scholten MSc, Iris van 't Wout MSc, Desi van Roon MSc, Fraukje Coopmans MSc, ing. Rins Rutgers, Aline Korver MA en dr. Lia van Doorn
Met medewerking van: Regio Amsterdam-Amstelland Regionale coördinatie door Rosemarijn Verdoorn en Annie Berendsen
In samenwerking met: KU Leuven, LUCAS: dr. Koen Hermans, Nana Mertens MA en Evelien Demaerschalk MSc
Financier: Kansfonds, coördinatie door Willem van Sermondt, Esther Vogel en Eva Mos Dioraphte
Datum publicatie: 8 oktober 2025
Bronvermelding bij gebruik van deze rapportage: Van Beek, G., Kuijpers, M., Smeekens, M.V., Scheepers, A., Zanen, M., Schel, S., & Wewerinke, D. (2025). ETHOS-telling van dak- en thuisloosheid in regio Amsterdam-Amstelland. Hogeschool Utrecht.
Inhoudsopgave Inleiding
1
Het aantal dak- en thuisloze personen in regio Amsterdam-Amstelland Ingevulde vragenlijsten Aantal dak- en thuisloze personen
3 4
ETHOS-Light categorieën Noodopvang Tijdelijke opvang Instelling Niet-conventionele woonruimte Bij familie, vrienden of derden Woning met dreigende huisuitzetting Verblijfplaats twee weken voorafgaand aan teldag Verblijfplaats per gemeente
7 8 9 10 11 12 13 14
De profielkenmerken van de getelde dak- en thuisloze mensen Gender Leeftijd Nationaliteit, verblijfsstatus en geboorteland Samenstelling huishouden Inkomstenbronnen Gezondheidsproblemen Instellingsverleden Duur van dak- en thuisloosheid Aanleidingen voor verlies van woonzekerheid Actieve begeleiding Briefadres
15 15 16 17 17 18 18 19 20 21 21
Conclusies
22
Referenties
25
Bijlage 1: Deelnemende organisaties
26
Inleiding
REGIO AMSTERDAM-AMSTELLAND
Aanleiding voor de telling Om beter zicht te krijgen op de aard en omvang van dak- en thuisloosheid voerde Hogeschool Utrecht in samenwerking met Kansfonds in 2025 voor de derde keer de ETHOS-telling uit. Hierbij werd gebruik gemaakt van een voor Nederland relatief nieuwe definitie van dakloosheid, de ETHOS-Light classificatie, en van een nieuwe telmethode. Dit rapport bevat de resultaten van de telling die plaatsvond op 8 april 2025 in regio Amsterdam-Amstelland. De telling is uitgevoerd in nauwe samenwerking met de gemeenten die onderdeel uitmaken van deze regio: gemeenten Aalsmeer, Amstelveen, Amsterdam, Diemen, Ouder-Amstel en Uithoorn.
Het onderzoeksteam van Hogeschool Utrecht wordt ondersteund door het onderzoeksteam van de Katholieke Universiteit Leuven, dat de toegepaste telmethode heeft ontwikkeld onder leiding van prof. dr. Koen Hermans. De universiteit past de telmethode sinds 2020 met succes toe in een groot aantal Belgische regio’s. Met toestemming van de Katholieke Universiteit Leuven past Hogeschool Utrecht de methode dit jaar voor de derde keer toe in Nederland.
Met het uitvoeren van de telling geven de gemeenten in regio Amsterdam-Amstelland, Hogeschool Utrecht en Kansfonds een impuls aan het in kaart brengen van dak- en thuisloosheid in Nederland. De betrokken gemeenten hebben de ambitie om dak- en thuisloosheid in hun regio gedegen aan te pakken. Zij willen beleid gericht op preventie en aanpak van dakloosheid baseren op concrete cijfers en profielkenmerken van dak- en thuisloze mensen in hun regio.
ETHOS-Light classificatie De ETHOS-Light classificatie wordt binnen de Europese Unie en door vooraanstaande onderzoekers in Europa gezien als de best onderbouwde manier om dakloosheid te meten (Edgar, 2012; Baptista & Marlier, 2019). ETHOS staat voor ‘European Typology of Homelessness and Housing Exclusion’ en definieert dakloosheid als een gebrek aan volwaardige huisvesting. De brede ETHOS classificatie bestaat uit dertien operationele categorieën die een onvolwaardige huisvestingssituatie beschrijven. Deze zijn onderverdeeld in vier conceptuele categorieën: dakloosheid, thuisloosheid, onveilige huisvesting en onbehoorlijke huisvesting (FEANTSA, 2005). Voor het meten van dakloosheid werd in 2006 een afgeslankte versie geïntroduceerd: ETHOS-Light (zie kader). Deze versie omvat zes van de dertien categorieën van de brede ETHOS classificatie en geldt als een minimale classificatie van dakloosheid. Alle mensen die geen eigen (t)huis hebben kunnen hiermee in beeld worden gebracht (FEANTSA, 2018).
1
Inleiding
REGIO AMSTERDAM-AMSTELLAND
De ETHOS-definitie sluit goed aan bij het feit dat de verblijfssituatie van dakloze mensen vaak wisselt. Mensen verblijven bijvoorbeeld (noodgedwongen) afwisselend tijdelijk bij vrienden, in nietconventionele woonruimten, in de noodopvang voor dakloze mensen of op straat (Schel et al., 2023). Uit onderzoek blijkt ook dat een huisuitzetting een belangrijke route is naar dakloosheid (Al Shamma et al., 2015). Om die reden voegen wij, in navolging van het onderzoeksteam van de Katholieke Universiteit Leuven een zevende categorie aan de classificatie toe: mensen die hun woning binnen een maand moeten verlaten zonder dat zij zicht hebben op passende vervolghuisvesting (Hermans et al., 2021). Met de ETHOS-Light definitie kan naast zichtbare dakloosheid ook verborgen dakloosheid in beeld worden gebracht, met name onder mensen die verblijven bij familie, vrienden of derden en onder mensen die verblijven in een niet-conventionele woonruimte, zoals een auto, stacaravan, schuur of woning zonder basisvoorzieningen.
Mensen die verblijven in de openbare ruimte
ETHOS-Light
Mensen die verblijven in de noodopvang voor dakloze mensen
Mensen die verblijven in de tijdelijke opvang voor dakloze mensen
Mensen die binnen een maand na de teldag een instelling verlaten zonder passende vervolghuisvesting en mensen die langer in een instelling verblijven wegens gebrek aan passende vervolghuisvesting Mensen die verblijven in niet-conventionele woonruimten vanwege een gebrek aan passende huisvesting (zoals auto, kraakpand, vakantiewoning) Mensen die noodgewongen tijdelijk verblijven bij familie, vrienden of derden vanwege een gebrek aan passende huisvesting Mensen met een dreigende huisuitzetting die hun woning binnen een maand na de teldag moeten verlaten, zonder dat zij zicht hebben op passende vervolghuisvesting
2
Ingevulde vragenlijsten
REGIO AMSTERDAM-AMSTELLAND
TELDAG: 8 APRIL 2025 Aantal deelnemende organisaties: 119 Veel
verschillende
organisaties
hulpverleningsorganisaties, buurtteams,
hebben
meegedaan
woningcorporaties,
onderwijsinstellingen,
aan
de
telling,
leegstandsbeheerders,
opvangvoorzieningen
voor
dak-
zoals:
zorg-
en
welzijnsorganisaties,
en
thuisloze
mensen,
gemeentelijke afdelingen en diensten, GGZ- en verslavingszorg instellingen, huisartsen, ziekenhuizen, religieuze en diaconale organisaties, reclassering, belangenbehartigerspartijen en diverse lokale maatschappelijke initiatieven.
Voor
iedere
dak-
of
thuisloze
persoon
die
een
telorganisatie in beeld heeft, is een vragenlijst ingevuld. 104 organisaties vulden in totaal 13.904 vragenlijsten in. Daarnaast waren er 15 organisaties die meededen aan de telling, maar aangaven niemand in beeld te hebben op de teldag. De onderzoekers verwijderden 1.579 dubbeltellingen en 918 vragenlijsten waarbij niet was voldaan aan de voorwaarden van de telling. 226 vragenlijsten zijn samen met de dak- of thuisloze persoon ingevuld, de overige vragenlijsten zijn ingevuld door professionals werkzaam bij een telorganisatie. De meeste organisaties reageerden positief op het verzoek om mee te tellen. De volgende organisaties hadden mogelijk wel dak- en thuisloze personen in beeld, maar namen niet deel aan de telling: Ouder en Kind-teams Amsterdam,
tuinparken,
vakantieparken,
havens,
politie
onderwijsinstellingen,
campings
en
en
verschillende
jeugdzorginstellingen
en
leegstandsbeheerders.
Diverse organisaties hebben met elkaar afgestemd wie welke mensen zouden tellen. Dit werd gedaan om dubbeltellingen te voorkomen en om de tijdsinvestering van het tellen zoveel mogelijk te beperken.
3
Aantal dak- en thuisloze personen
REGIO AMSTERDAM-AMSTELLAND
Verblijfplaats nacht van 7 op 8 april 2025
214 20
9.619 1.446
In een andere regio
53 10 501 64
Gemeente verblijf 7-8 april onbekend*
388 137
476 11
21 3
80 27 Aantal volwassenen = Aantal kinderen =
11.352 1.718
* Van de door het COA geregistreerde personen is niet bekend in welke gemeente zij binnen de x regio verblijven. Daarom zijn ze bij onbekend opgeteld.
Regionale context bij de cijfers
01
In centrumgemeente Amsterdam zijn veel voorzieningen met een regionale functie voor dak- en thuisloze mensen, waaronder ook voorzieningen voor mensen zonder geldige verblijfstatus. Dit is een verklaring voor het relatief hoge aantal getelde personen in Amsterdam. In zowel Aalsmeer als Amstelveen zijn relatief veel dak- en thuisloze mensen
02 geteld. Dit is te verklaren door de aanwezigheid van een hotel voor arbeidsmigranten in Aalsmeer en de relatief grote groep dak- en thuisloze personen en gezinnen die worden opgevangen in hotels en B&B's in Amstelveen.
Ouder-Kind teams (OKT), onderwijsinstellingen en 03 Jeugdzorgorganisaties, brugfunctionarissen hebben heel beperkt meegeteld. Professionals uit de regio geven aan dat er, mede hierdoor, sprake is van een ondertelling van het aantal dak- en thuisloze kinderen en jongeren.
4
Aantal dak- en thuisloze personen
REGIO AMSTERDAM-AMSTELLAND
13.070
getelde dak- of thuisloze personen
64%
<1%
man
non-binair, trans(gender) of anders
11.352
1.718
30%
6%
volwassenen
kinderen
vrouw
onbekend
IN EEN SITUATIE VAN DAK- OF THUISLOOSHEID 13.070 MENSEN In de nacht van 7 op 8 april 2025 zijn in totaal 13.070 dak- en thuisloze personen geteld in regio Amsterdam-Amstelland. We telden 11.352 dak- of thuisloze volwassenen en 1.718 minderjarige kinderen. Het merendeel van hen verblijft bij familie, vrienden of derden (33%) en in tijdelijke opvangvoorziening voor dak- en thuisloze mensen (21%).
7.215 MANNEN 64% van de getelde volwassen personen is man. Zij verblijven voornamelijk bij familie, vrienden of derden (29%), in tijdelijke opvang voor dakloze mensen (19%) en in de openbare ruimte (17%). De meeste dak- en thuisloze mannen zijn tussen de 28 en 39 jaar oud (31%).
3.453
VROUWEN 30% van de getelde volwassen personen is vrouw. Zij verblijven voornamelijk bij familie, vrienden, of derden (42%), in de tijdelijke opvang voor dakloze mensen (17%) en in nietconventionele woonruimten (15%). De meeste dak- en thuisloze vrouwen zijn tussen de 28 en 39 jaar oud (33%).
1.718 KINDEREN In totaal zijn er 1.718 minderjarige dak- en thuisloze kinderen geteld, waarvan 55 kinderen alleenstaand verblijven in een situatie van dak- of thuisloosheid en 1.663 kinderen samen met één of meerdere ouders. Tevens zijn er 3.183 kinderen geteld die niet zelf dak- of thuisloos zijn, maar van wie ten minste één ouder wel dak- of thuisloos is. Van 56 van de getelde personen is bekend dat ze zwanger zijn op de teldag.
1.769 JONGEREN 1.769 jongeren (18-27 jaar) zijn dak- of thuisloos. Zij vormen 14% van de getelde dak- en thuisloze personen. Jongeren zijn meestal alleenstaand zonder partner en kinderen (51%) en verblijven het vaakst bij familie, vrienden of derden (36%) of in niet-conventionele woonruimten (18%).
5
Aantal dak- en thuisloze personen ETHOS-Light classificatie
REGIO AMSTERDAM-AMSTELLAND Volwassenen # 11.352
Mannen* # 7.215
Vrouwen # 3.453
Kinderen # 1.718
1
In de openbare ruimte
1.353 (12%)
1.195 (17%)
120 (4%)
14 (1%)
2
In de noodopvang voor dakloze mensen
640 (6%)
389 (5%)
236 (7%)
200 (12%)
3
In de tijdelijke opvang voor dakloze mensen
2.026 (18%)
1.404 (19%)
597 (17%)
381 (22%)
4
In een instelling
717 (6%)
256 (4%)
107 (3%)
66 (4%)
5
In een niet-conventionele woonruimte (garage, (sta)caravan, kraakpand, ...)
1.420 (13%)
841 (12%)
531 (15%)
169 (10%)
6
Bij familie, vrienden of derden
3.649 (32%)
2.093 (29%)
1.442 (42%)
667 (39%)
+
In een woning met dreigende huisuitzetting
222 (2%)
103 (1%)
106 (3%)
87 (5%)
Verblijfssituatie onbekend op teldag, dak- of thuisloosheid bevestigd gedurende de twee weken voor de teldag
1.325 (12%)
934 (13%)
314 (9%)
134 (8%)
*Het aantal getelde personen met een andere of onbekende genderidentiteit is hier niet weergegeven. Dit verklaart waarom het totaal aantal mannen en vrouwen niet optelt tot het totaal aantal personen.
In de rest van deze rapportage worden alleen de resultaten voor de getelde volwassen personen weergegeven, tenzij anders vermeld.
6
Noodopvang
REGIO AMSTERDAM-AMSTELLAND Volwassenen # 640
%
Nachtopvang (bv. Stoelenproject en NOIZ De Regenboog Groep)
166
26%
Noodopvang (bv. Transformatorweg en noodbedden Blijfgroep)
127
20%
Noodopvang gezinnen (bv. Leger des Heils, Timon, GGD en HVO Querido)
160
25%
Winteropvang (bv. In inloophuizen Regenbooggroep, HVO Querido en Leger des Heils)
98
15%
Winterkouderegeling (bv. In inloophuizen Regenbooggroep, HVO Querido en Leger des Heils)
5
1%
Anders
28
4%
Onbekend
56
9%
Noodopvang voor dakloze mensen
We telden in totaal 640 volwassenen (6%) die in de noodopvang voor dakloze mensen verblijven. Daarvan verblijven 28 personen in een ander type noodopvang dan hierboven weergegeven, zoals de ziekenboeg, een time out plek of een noodopvangplek bij een kerk of diaconie.
7
Tijdelijke opvang
REGIO AMSTERDAM-AMSTELLAND Volwassenen # 2.026
%
Algemene 24 uurs opvang voorziening voor dakloze mensen (bv. Transformatorweg, Anton de Komplein & Poeldijkstraat HVO Querido, Instroomhuis, Opvang T6)
637
31%
Jongerenopvang (bv. Atlantisplein perMens)
29
1%
Vrouwen-/veilige opvang (bv. Blijfgroep)
103
5%
Opvang voor ongedocumenteerde mensen (bv. Opvang HVO Querido, Maya Angelou, Tussen Wal en Schip)
408
20%
Tijdelijke woonvormen (bv. projecten De Regenboog Groep (bv. Onder de Pannen), Passantenpensions/-hotel HVO xxxxxxQuerido en Buitenhof De Regenboog Groep en HVO Querido)
624
31%
Doorstroomwoningen
155
8%
Anders
16
1%
Onbekend
54
3%
Tijdelijke opvang voor dakloze mensen
Er verblijven in totaal 2.026 volwassenen (18%) in een tijdelijke opvangvoorziening voor dakloze mensen. Daarvan verblijven 16 personen in een ander type tijdelijke opvang dan hierboven weergegeven, zoals Stichting Oudezijds 100 of een kamer in een verpleeghuis gehuurd door de maatschappelijke opvang.
8
Instelling
REGIO AMSTERDAM-AMSTELLAND 85%
14%
verblijft langer wegens gebrek aan passende vervolghuisvesting
verlaat binnen een maand de instelling zonder passende vervolghuisvesting
14%
50%
18%
asielzoekerscentrum
GGZinstelling
beschermd wonen
# 358
# 127
# 99
6%
5%
2%
gevangenis
jeugdzorgvoorziening # 35
instelling voor verslavingszorg # 13 #10
1%
1%
algemeen ziekenhuis
revalidatiecentrum
# 9
# 5
# 43
1% forensisch psychiatrische instelling # 10
In totaal verblijven 717 volwassenen (6%) in een instelling. Daarvan verblijven 10 personen (1%) in een ander type instelling dan hierboven weergegeven, zoals een groepshuis van Nidos. Voor 8 personen (1%) is het type instelling onbekend.
9
Niet-conventionelewoonruimte woonruimte Niet-conventionele 47%
15%
hotel/B&B*
antikraakwoning
# 669
(sta)caravan/ camping # 69
7%
5%
boot
auto
# 96
# 77
4%
3%
2%
illegale onderhuur
garage/ schuur # 42
vakantiewoning/ vakantiepark
# 207
5%
REGIO AMSTERDAM-AMSTELLAND
# 59
# 31
2%
2%
2%
1%
bedrijfspand
kraakpand
camper / busje
woning zonder basisvoorzieningen # 16
# 30
# 24
# 20
In totaal verblijven er 1.420 volwassenen (13%) in een niet-conventionele woonruimte. Daarvan verblijven 21 personen (1%) in een andere niet-conventionele woonruimte dan hierboven weergegeven, zoals een tuinhuisje, vrachtwagen of trailer. Voor 59 personen (4%) is het type nietconventionele woonruimte onbekend. * In de regio Amsterdam-Amstelland wordt, in het kader van noodopvang, voorzien in de opvang van dak- en thuisloze personen en gezinnen in door gemeenten gefinancierde plekken in hotels. Aangezien de feitelijke leefsituatie bij het hanteren van de ETHOS-Light classificatie leidend is, tellen we noodopvang in hotels mee onder niet-conventionele woonruimten (ETHOS-Light 5).
10
Bij familie, vrienden of derden
REGIO AMSTERDAM-AMSTELLAND
Van de getelde dak- en thuisloze volwassenen verblijven 3.649 personen (32%) bij familie, vrienden of derden wegens gebrek aan passende huisvesting. Onderstaande tabel geeft het percentage volwassenen weer dat al dan niet stond ingeschreven op dit verblijfadres.
Wel ingeschreven op verblijfadres
10%
# 381
Niet ingeschreven op verblijfadres
55%
34%
Onbekend
0
10
# 2.017
# 1.251
20
30
40
50
60
11
Woning met dreigende huisuitzetting REGIO AMSTERDAM-AMSTELLAND Op 8 april 2025 hebben 222 volwassenen (2%) te maken met een dreigende huisuitzetting: zij moeten binnen een maand na de teldag hun woning verlaten zonder dat zij zicht hebben op passende vervolghuisvesting. Er konden meerdere redenen voor huisuitzetting worden gegeven. Deze staan weergegeven in onderstaande tabel. Voor 62 van de getelde personen (28%) werd een andere reden voor dreigende huisuitzetting genoemd, waaronder het overlijden van de hoofdhuurder en vanwege woonfraude. In 42% van de situaties betreft het een uitzetting uit een sociale huurwoning van een woningcorporatie, bij 23% een particuliere huurwoning en bij 9% een koopwoning. 5% verblijft in een andere type woning zoals studentenhuisvesting. Bij 21% van de huisuitzettingen is het type woning onbekend. Huurachterstand
15%
Overlast
# 33
14%
Sloop/renovatie
1% 2%
Drugs- en/of wapenvondstvondst Gedwongen verkoop koopwoning
# 3 # 4
6%
Huurcontract is verlopen
# 32
# 13
9%
# 21
Huurcontract verloopt binnen de maand na de teldag
17% 3%
Verplicht vertrekken door beëindiging omklapcontract
# 7
# 37
28%
Onbekend
13%
0
5
# 28
10
15
20
12
Verblijfplaats twee weken voorafgaand aan de teldag
REGIO AMSTERDAM-AMSTELLAND
Naast de verblijfssituatie in de nacht van 7 op 8 april 2025 is ook de verblijfssituatie tijdens de twee weken voorafgaand aan de teldag in kaart gebracht. Dit geeft zicht op de dynamiek van dak- en thuisloosheid in de regio. Aangezien de verblijfssituatie van dak- of thuisloze mensen kan wisselen (mensen verblijven bijvoorbeeld vaak afwisselend in de openbare ruimte, in de noodopvang en bij familie, vrienden of derden) konden per persoon meerdere verblijfssituaties worden aangegeven in de twee weken voorafgaand aan de teldag. Dit verklaart waarom deze aantallen hoger kunnen zijn dan de aantallen op de teldag zelf. ETHOS-Light classificatie
Aantal volwassenen op de teldag
Aantal volwassenen twee weken voor de teldag
1
In de openbare ruimte
1.353
1.723
2
In de noodopvang voor dakloze mensen
640
949
3
In de tijdelijke opvang voor dakloze mensen
2.026
2.202
4
In een instelling
717
747
5
In een niet-conventionele woonruimte (garage, (sta)caravan, kraakpand, ...)
1.420
1.661
6
Bij familie, vrienden of derden
3.649
4.447
+
In een woning met dreigende huisuitzetting
222
226
-
71
1.325
353
Persoon was niet dak- of thuisloos in de 2 weken voorafgaand aan de teldag Verblijfssituatie onbekend, dak- of thuisloosheid bevestigd
13
In een tijdelijke opvang voor dakloze mensen
In een instelling
In een niet-conventionele woonruimte
Bij familie, vrienden of derden
In een woning met dreigende huisuitzetting
Verblijfssituatie onbekend, dakof thuisloosheid bevestigd
Gemeente Amsterdam
1.315
623
1.946
306
683
3.281
188
1.277
9.619 +1.446
1,18%
Gemeente Aalsmeer
-
-
-
1
453
22
-
-
476 +11
1,46%
Gemeente Amstelveen
21
4
37
9
169
126
21
1
388 +137
0,55%
Gemeente Diemen
2
1
1
3
10
30
6
-
53 +10
0,19%
Gemeente Ouder-Amstel
3
-
4
2
10
1
-
1
21 +3
0,17%
Gemeente Uithoorn
4
-
5
-
30
37
4
-
80 +27
0,33%
Gemeente buiten regio
5
-
9
39
50
103
3
5
214 +20
-
Onbekend*
3
12
24
357
15
49
-
41
501 +64
-
1.353
640
2.026
717
1.420
3.649
222
1.325
11.352 +1.718
1,14%
Totaal
Totaal aantal volwassenen +kinderen
In de noodopvang voor dakloze mensen
per 1.000 inwoners % van aantal inwoners in de gemeente
REGIO AMSTERDAM-AMSTELLAND
In de openbare ruimte
Verblijfplaats per gemeente
*Van de door het COA geregistreerde personen is niet bekend in welke gemeente zij binnen de regio verblijven. Daarom zijn ze bij onbekend opgeteld.
14
Profielkenmerken
REGIO AMSTERDAM-AMSTELLAND
Naast de verblijfplaats is ook gevraagd naar de profielkenmerken van de dak- of thuisloze persoon. De profielkenmerken zijn grotendeels gebaseerd op de professionele inschatting van de professionals van de tellende organisaties. Omdat vragen over profielkenmerken niet verplicht hoefden worden ingevuld of de informatie niet bekend was bij professionals, zijn deze niet altijd (volledig) ingevuld. Het percentage onbekend valt bij sommige profielkenmerken daarom relatief hoog uit. In deze gevallen is voorzichtigheid geboden bij het interpreteren van de cijfers.
Gender
64%
30%
<1%
man
vrouw
non-binair
# 7.215
# 3.453
# 17
<1%
<1%
6%
trans(gender)
anders
onbekend
# 26
# 1
# 640
Leeftijd 30
# 3.611
25
# 2.659 20
# 2.143 # 1.769 15
# 1.718
10
# 992
5
0
# 154
13%
14%
28%
20%
16%
8%
0-17 jaar
18-27 jaar
28-39 jaar
40-49 jaar
50-59 jaar
60-69 jaar
1% 70-79 jaar
# 24
<1% 80 jaar of ouder
15
Profielkenmerken
REGIO AMSTERDAM-AMSTELLAND
Nationaliteit In totaal zijn onder de getelde dak- en thuisloze volwassenen 136 verschillende nationaliteiten geteld.
RNI 34%
<1%
10%
Nederlandse nationaliteit
Nederlands, uitgeschreven uit het BRP, daarom registratie RNI
EU-burger
# 3.889
# 1.110
# 19
STAATLOOS 25% burger van buiten de EU # 2.838
<1%
30%
staatloos
onbekend
# 105
# 3.391
Verblijfstatus # 6.334
6%
11%
3%
35%
45%
permanent verblijfsrecht
tijdelijk verblijfsrecht
in procedure
onwettig verblijf
onbekend
# 357
# 702
# 188
# 2.849
# 2.220
Geboorteland Top 5 geboortelanden
21%
7%
5%
3%
3%
Nederland
Suriname
Marokko
Nigeria
Polen
# 2.366
# 750
# 552
# 310
# 295
16
Profielkenmerken
REGIO AMSTERDAM-AMSTELLAND
Samenstelling huishouden Het huishouden bestaat uit mensen (familieband of partner) met wie de volwassen persoon op dit moment samenleeft in een situatie van dak- of thuisloosheid. Hieronder zijn de meest voorkomende resultaten weergegeven. Daarnaast verblijven er 92 personen (1%) samen met hun ouder(s) en 9 personen (<1%) samen met hun ouder(s) en kind(eren) in een situatie van dak- of thuisloosheid. 68 personen (1%) verblijven in een ander familieverband. Van 4.460 personen (39%) is de samenstelling van het huishouden onbekend.
49%
2%
alleenstaand zonder kind(eren)
met partner zonder kind(eren)
# 5.520
# 244
7%
2%
alleenstaand met kind(eren)
met partner met kind(eren)
# 762
# 197
Inkomstenbronnen Per persoon zijn er meerdere inkomstenbronnen mogelijk. Voor 180 getelde volwassenen (2%) zijn er andere inkomstenbronnen genoemd, zoals donaties van familie, derden of de kerk, een vergoeding voor dagbesteding, alimentatie of toeslagen. Vast of tijdelijk werk (inclusief ZZP’ers)
15% 15%
Bijstandsuitkering
9% 9%
Leefgeld van een instelling
# 1.671
# 1.060
4% # 405
Ziekte- of arbeidsongeschiktheidsuitkering
4% 4%
Daklozenuitkering
# 504
7%
Pensioen/AOW-uitkering
# 773
1% # 86
Werkloosheidsuitkering
2% # 182
Studiefinanciering
1% # 109
Informeel inkomen
6%
Illegale activiteiten
<1% # 46
Geen inkomen
10%
Anders
2% # 180
# 709
# 1.076
Onbekend
40%
0
10
20
# 4.572
30
40
50
17
Profielkenmerken
REGIO AMSTERDAM-AMSTELLAND
Gezondheidsproblemen Per persoon konden meerdere (vermoedelijke) gezondheidsproblemen worden aangegeven. Voor ruim de helft van de getelde volwassenen (51%) is niet bekend of er sprake is van gezondheidsproblemen.
103
personen
(1%)
hebben
andere
gezondheidsproblemen
(bv.
gebitsproblemen, slaapproblemen en niet-aangeboren hersenletsel (NAH)). Het is niet duidelijk of de genoemde gezondheidskenmerken als oorzaak of gevolg kunnen worden gezien in relatie tot (dreigende) dak- en thuisloosheid. Voorzichtigheid is daarom geboden bij het interpreteren van deze cijfers.
19%
13%
(vermoeden van) mentale gezondheidsproblemen
(vermoeden van) verslaving
# 2.159
7% (vermoeden van) (licht) verstandelijke beperking # 778
# 1.468
8% langdurige lichamelijke gezondheidsproblemen # 949
4%
12%
fysieke beperking
geen gezondheidsproblemen
# 416
# 1.413
Instellingsverleden
8%
5%
3%
verleden in een gevangenis
verleden in een psychiatrische voorziening
verleden in een jeugdzorgvoorziening
# 597
# 294
# 891
18% van de getelde volwassenen (2.055 personen) verbleef nooit in een van bovengenoemde instellingen. Of iemand op enig moment in een psychiatrische instelling, jeugdzorgvoorziening of gevangenis verbleef, is voor het merendeel van de volwassen personen (59%) onbekend. De genoemde percentages zijn daarmee naar waarschijnlijkheid lager dan het werkelijke percentage personen dat op enig moment in een instelling verbleef.
18
Profielkenmerken
REGIO AMSTERDAM-AMSTELLAND
Duur van dak- en thuisloosheid 40
# 4.299
* De personen die nog over huisvesting beschikken, zijn de
30
personen in een situatie van dreigende huisuitzetting (verlies
20
# 1.630 # 1.361
van huisvesting binnen
# 1.575
# 1.374
een maand na de teldag)
10
# 397
# 493
4%
4%
12%
12%
14%
14%
# 223 2%
38%
g*
d
ti n hu
O
isv
nb
es
ek
ng la of ar
og
ja
sn Er i
5 2-
en
er
ar
ar ja 2
ja 5
en nd aa m 4
1-
ar ja t1 to
aa m 4 2-
<
2
m
aa
nd
nd
en
en
0
19
Profielkenmerken
REGIO AMSTERDAM-AMSTELLAND
Verschil aanleiding verlies van woonzekerheid versus oorzaken van dak- en thuisloosheid Per
persoon
is
een
inschatting
gemaakt
van
de
aanleidingen die direct hebben bijgedragen aan het verlies van woonzekerheid. Belangrijk om te benadrukken is dat het hierbij niet gaat om oorzaken van dak- en thuisloosheid. Bij oorzaken wordt gekeken naar bredere onderliggende persoonlijke en structurele factoren, zoals het gebrek aan betaalbare en passende huisvesting of onvoldoende toegankelijke zorg en ondersteuning.
Aanleidingen voor verlies van woonzekerheid Per persoon konden meerdere aanleidingen voor verlies van woonzekerheid worden aangegeven. Hieronder worden de meestgenoemde aanleidingen uitgelicht. Voor 31% van de volwassenen (3.542 personen) is deze informatie 19,5% onbekend.
19%
12%
9%
7%
onwettig / ongedocumenteerd verblijf
5%
relatiebreuk
immigratie / remigratie
conflict met familie/huisgenoten 5,9%
psychische problemen
# 998
# 788
# 556
4%
4%
financiële problemen
gedwongen verlaten van een woning**
# 1.301
# 2.193
5%
5%
4%
huisuitzetting*
verslaving
# 546
# 513
onveilige thuissituatie / huiselijk geweld
# 484
# 419
# 502
*
Redenen voor huisuitzetting waren overlast, huurschuld, drugshandel of -bezit, woonfraude of de beëindiging van een omklapcontract.
**
Het gedwongen verlaten van een woning vond plaats vanwege de verkoop van een woning, renovatie, de onbewoonbaarheid van de woning of het einde van de huurovereenkomst.
20
Profielkenmerken
REGIO AMSTERDAM-AMSTELLAND
Actieve begeleiding Bij bijna de helft van de getelde dak- of thuisloze volwassenen is bekend dat ze actief begeleid worden door één of meerdere organisaties (5.474 personen, 48%). Actieve begeleiding is daarbij gedefinieerd als ‘minimaal één begeleidingscontact in de afgelopen maand’. Veel genoemde organisaties die actieve begeleiding bieden zijn De Regenboog Groep, HVO Querido, Buurtteams Amsterdam, Wereldhuis, Leger des Heils en perMens. Ja
Actieve begeleiding
Nee
48%
0
Onbekend
9%
20
43%
40
60
80
100
Briefadres Iets minder dan de helft van de getelde volwassenen beschikt over een briefadres (5.395 personen, 47%). Een briefadres 19,5% (ook wel een postadres genoemd) is een adres waar de overheid iemand zonder woonadres kan bereiken. De meeste mensen hebben een briefadres bij een van de deelnemende gemeenten of bij familie, vrienden of derden.
Ja
Ja, maar onbekend waar
43%
Briefadres
0
20
4%
40
Nee
Onbekend
25%
60
27%
80
100
21
Conclusies
REGIO AMSTERDAM-AMSTELLAND
Dit jaar werd de ETHOS-telling voor het eerst in twee G4-steden uitgevoerd, namelijk in Amsterdam (regio Amsterdam-Amstelland) en Den Haag (regio Den Haag). Hun deelname is belangrijk, omdat bij professionals bekend is dat dakloosheid relatief vaker voorkomt in grote steden. Door ook in de grote steden te tellen, ontstaat een realistischer en representatiever beeld van de aard en omvang van dak- en thuisloosheid in Nederland. Dit is een belangrijke stap richting heldere en betrouwbare cijfers voor heel Nederland.
Op 8 april 2025 hebben 119 organisaties in totaal 13.070 dak- en thuisloze personen in beeld gebracht in regio Amsterdam-Amstelland. Dit komt neer op 1,14% van de totale bevolking in de regio, wat betekent dat 1 op de 88 inwoners zich in een situatie van dak- of thuisloosheid bevindt. Vergeleken met andere regio’s in Nederland waar de ETHOS-telling is uitgevoerd is dit een zeer hoog percentage. Alle mensen die volgens de ETHOSLight classificatie in een leefsituatie van dak- of thuisloosheid verkeren en in beeld waren bij de betrokken organisaties in de regio, zijn meegeteld. Met vertegenwoordigers van deze organisaties en medewerkers van de deelnemende gemeenten reflecteerden we op de resultaten van de telling. Op basis van de cijfers en deze reflecties lichten we enkele conclusies uit.
01 De telling laat zien dat de groep dak- en thuisloze personen in regio Amsterdam-Amstelland zeer Grote diversiteit aan dak- en thuisloze personen en leefsituaties
divers is. Ongeveer twee derde van de getelde volwassenen is man, een derde is vrouw. Dak- en thuisloze personen zijn geteld in alle leeftijdscategorieën, variërend van jonge kinderen tot mensen van 80 jaar en ouder. Daarnaast werden in totaal 136 verschillende nationaliteiten geteld. De leefsituaties van dak- en thuisloze mensen zijn eveneens divers: de grootste groep volwassenen verblijft
bij
familie,
vrienden
of
derden
(32%),
gevolgd
door
verblijf
in
een
tijdelijke
opvangvoorziening voor dakloze mensen (18%). Het aandeel personen dat in de openbare ruimte of in een opvangvoorziening verblijft, bedraagt in totaal niet meer dan 36%. Dit doorbreekt het dominante beeld dat dak- en thuisloosheid vooral gaat om alleenstaande mannen met psychische- of verslavingsproblemen die op straat of in de opvang verblijven.
02 Hoewel mannen de grootste groep dak- en thuisloze mensen vormen, laat de telling zien dat ook Dak- en thuisloosheid treft ook veel vrouwen
vrouwen een belangrijk deel van deze groep uitmaken. In regio Amsterdam-Amstelland zijn in totaal 3.453 dak- en thuisloze vrouwen geteld, wat overeenkomt met 30% van de volwassen personen. Opvallend is dat dit aandeel aanzienlijk hoger ligt dan eerdere statistieken suggereerden: volgens de landelijke schattingen van het CBS is 17% van de dakloze mensen vrouw (CBS, 2024). De leefsituaties van dak- en thuisloze vrouwen verschillen van die van mannen. Vrouwen verblijven relatief minder vaak in de openbare ruimte (4%). Zij verblijven voornamelijk bij familie, vrienden of derden (42%), in een tijdelijke opvang (17%) en in niet-conventionele woonruimten (15%). Vrouwen verblijven relatief vaak met kinderen in een situatie van dak- of thuisloosheid. De meerderheid van de alleenstaande
dak- en thuisloze ouders is vrouw (84%). Daarnaast zijn 56 dak- of thuisloze vrouwen zwanger. Conclusies
22
Conclusies
REGIO AMSTERDAM-AMSTELLAND
03 De telling laat zien dat dak- en thuisloosheid veel kinderen en jongeren treft. In totaal zijn er 1.718 Dak- en thuisloosheid treft veel kinderen en jongeren
dak- of thuisloze kinderen geteld (13% van de totale groep) en 1.769 jongeren van 18 tot 27 jaar (14%). Van de kinderen onder 18 jaar verblijven er 1.663 met hun ouder(s) in dak- of thuisloosheid, en 55 zonder ouder(s). Tevens zijn er 3.183 kinderen geteld die niet zelf dak- of thuisloos zijn, maar van wie ten minste één ouder wel dak- of thuisloos is. De meeste dak- en thuisloze kinderen verblijven bij familie, vrienden of derden (39%), in een tijdelijke opvangvoorziening (22%) of in niet-conventionele woonruimten (10%). De meeste getelde jongeren zijn alleenstaand (57%). Zij verblijven vooral bij familie, vrienden of derden (36%), in een tijdelijke opvang (13%) of in een instelling (13%).
04 Dak- en thuisloosheid komt niet alleen voor in centrumgemeente Amsterdam, maar in alle gemeenten Dak- en thuisloosheid komt overal voor
in de regio, ook de kleinere. Het percentage dak- en thuisloze personen per gemeente varieert van 0,17% tot 1,46%. We zien in alle gemeenten een diversiteit aan leefsituaties van dak- en thuisloosheid. In de kleinere gemeenten verblijven relatief minder mensen in de openbare ruimte en in opvangvoorzieningen, en relatief meer mensen in niet-conventionele woonruimten en bij familie, vrienden of derden, vergeleken met de grotere centrumgemeente. Lokale verschillen hangen samen met aanwezige voorzieningen en de mate waarin relevante organisaties zijn betrokken bij de telling.
05 De ETHOS-Light classificatie omvat ook mensen die langer dan nodig in een instelling verblijven, Instellingen worden noodgedwongen gebruikt als opvanglocaties
uitsluitend vanwege het ontbreken van passende huisvesting. De instelling fungeert in zulke gevallen feitelijk als opvanglocatie. In regio Amsterdam-Amstelland komt dit voor bij instellingen zoals GGZen jeugdzorginstellingen, beschermd wonen en asielopvang (AZC’s). In totaal verblijven 609 personen langer in een instelling vanwege gebrek aan passende huisvesting. Dit heeft grote impact op de levens van betrokkenen en vergroot de druk op instellingen. Professionals zien het tekort aan betaalbare en passende woonplekken als de belangrijkste oorzaak dat mensen onnodig lang in instellingen blijven.
06 In regio Amsterdam-Amstelland zijn relatief veel dak- en thuisloze mensen zonder geldige Veel dak- en thuisloze mensen zonder geldige verblijfsstatus
verblijfsstatus geteld, namelijk 2.220 personen, wat neerkomt op 20% van de totale groep volwassenen. Professionals geven aan dat de voormalige aanwezigheid van een Landelijke Vreemdelingen Voorziening (LVV) eraan bijdraagt dat deze mensen relatief goed in beeld zijn. Tegelijkertijd benadrukken zij dat het werkelijke aantal waarschijnlijk aanzienlijk hoger ligt, omdat lang niet alle dak- en thuisloze mensen zonder geldige verblijfsstatus in contact staan met hulpverlenende organisaties.
23
Conclusies
REGIO AMSTERDAM-AMSTELLAND
Het merendeel van de getelde mensen zonder geldige verblijfstatus verblijft in niet-conventionele woonruimten
met
precaire
huurconstructies,
bij
familie,
vrienden
of
derden,
of
in
een
opvangvoorziening voor ongedocumenteerde mensen. Volgens betrokken professionals is de samenstelling van de groep zeer divers. Zij wijzen erop dat het ontbreken van een geldige verblijfsstatus grote gevolgen heeft voor de bestaanszekerheid: toegang tot opvang, zorg en ondersteuning is vaak beperkt. Dit maakt hen een van de meest kwetsbare groepen binnen de populatie van dak- en thuisloze mensen.
24
Referenties
REGIO AMSTERDAM-AMSTELLAND
Referenties Al Shamma, S., Van Straatten, B., Boersma, S., Rodenburg, S., Van der Laan, J., Van de Mheen, D. & Wolf, J. (2015). Dakloze mensen in de vier grote steden: veranderingen in 2,5 jaar. Eindrapportage Coda-G4. Rotterdam: Instituut voor Verslavingsonderzoek.
Baptista, I., & Marlier, E. (2019). Fighting homelessness and housing exclusion in Europe: A study of national policies. European Social Policy Network (ESPN). European Commission.
Centraal Bureau voor de Statistiek (2025). Dakloze mensen 18 tot 65 jaar, persoonskenmerken. CBS StatLine. Geraadpleegd op 2 september 2025, van https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/85616NED.
Edgar, B. (2012). The ETHOS definition and classification of homelessness and housing exclusion. European Journal of Homelessness, 6, 219-226.
FEANTSA. (2005). ETHOS: European Typology of Homelessness and Housing Exclusion. Verkregen via: ethos2484215748748239888.pdf (feantsa.org).
FEANTSA. (2018). ETHOS Light: European Typology of Homelessness and Housing Exclusion. Measurement of Homelessness at European Union Level. Verkregen via: www.feantsa.org/download/fea-002-18-update-ethoslight-0032417441788687419154.pdf.
Hermans, K. (2021). Tellingen dak- en thuisloosheid. Globaal rapport. Verkregen via https://media.kbsrb.be/nl/media/7768/pub2021_3767_dakenthuisloosheid_globaal_nl_def.pdf.
Schel, S., Wewerinke, D., De Vries, J. & Van Doorn, L. (2023). Nieuwe telling van dak- en thuisloosheid. Sociaal Bestek. Verkregen via: Nieuwe telling van dak- en thuisloosheid (sociaalbestekpremium.nl).
25
Bijlage 1. Deelnemende organisaties
REGIO AMSTERDAM-AMSTELLAND
Deelnemende organisaties 1. Alasca
37. Exodus
2. Amsta Karaad
38. Gemeente Aalsmeer
3. Amstelmere High care en Medium care
39. Gemeente Amstelveen
4. Antikraak Bewoning B.V.
40. Gemeente Amsterdam
5. Arkin
41. Gemeente Diemen
6. ASKV
42. Gemeente Ouder-Amstel
7. Balans Schuldhulpverlening
43. Gemeente Uithoorn
8. Belangenvereniging Druggebruikers MDHG
44. GGD Amsterdam
9. Blijf Groep
45. GGZ inGeest
10. Boomerangzorg
46. Giving Back Projects
11. BovenIJ ziekenhuis
47. Het Wereldhuis
12. Bureau Straatjurist
48. Huisartsen praktijk Apeldoorn/Baart
13. Buurtteam Weesp
49. Huisartsenpraktijk Bonaire
14. Buurtteams Amsterdam Centrum / Centram
50. Huisartsenpraktijk Buitenhof
15. Buurtteams Amsterdam Nieuw West / SEZO
51. Huisartsenpraktijk Dr. Valkenier
16. Buurtteams Amsterdam Noord
52. Huisartsenpraktijk Kruse en Maarse
17. Buurtteams Amsterdam Oost / Dynamo
53. Huisartsenpraktijk Randwijck
18. Buurtteams Amsterdam West / Combiwel
54. HVO-Querido
19. Buurtteams Amsterdam Zuid / De Sociale Maatschap 55. IMWU 20. Buurtteams Amsterdam Zuid Oost
56. Inforsa
21. Casa Migrante
57. Inloophuis de Tweede Mijl
22. Centraal Orgaan opvang Asielszoekers (COA)
58. Jellinek
23. Cordaan
59. Kamers met Kansen
24. Daadkr8
60. Koffiehuis Amsterdam
25. Daklozenvakbond
61. Kruispost Amsterdam
26. De Alliantie
62. Leger des Heils
27. De Regenboog Groep
63. Levvel
28. De Straatalliantie
64. Reclassering Leger des Heils (LJ&R)
29. De Straatarm
65. MBO Jeugdteam Amsterdam
30. De Waag Amsterdam
66. Media college Amsterdam
31. Diaconie
67. Medisch Centrum Randwijck
32. Dock Amsterdam
68. MEE Dichtbij
33. Dokters van de Wereld
69. Meetellen Amsterdam
34. Don Bosco Straatvisie
70. Mentrum
35. DUO+
71. Mokum Mediation
36. Educatief Centrum Oost
72. Mundus College
26
Bijlage 1. Deelnemende organisaties 73. OLVG Oost 74. OLVG West
REGIO AMSTERDAM-AMSTELLAND Deelnemende organisaties die op de teldag niemand in beeld hadden
75. ONSbank 76. Participe Amstelland 77. perMens 78. Recreatie Noord Holland 79. RgOA 80. ROC van Amsterdam 81. Sociaal team Amstelveen-Aalsmeer 82. Staatsbosbeheer 83. Stap Verder 84. Steunpunt Wonen Diemen 85. Stichting Centram 86. Stichting Jados 87. Stichting Kerk en Buurt 88. Stichting Maya Angelou 89. Stichting Ouder Kind Teams 90. Stichting Oudezijds 100 91. Stichting ShivA
1. Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties (AFWC) 2. Amstelland Zorg (meerdere praktijken) 3. Bond Precaire Woonvormen 4. De Eilanden 5. Huisartsen Sarphatipark 6. Huisartsenpraktijk Vergeer & de Koning 7. LOVP 8. Marcanti 9. SKIN kerken 10. Stichting de Derde Schinkel 11. Stichting Migrante 12. Stichting SINA 13. Veldwerk Amsterdam 14. Voedselbank 15. Wooncafe020
92. Stichting Veni Cultura 93. Stichting !Woon 94. Stoelenproject 95. THOR 96. Timon 97. Tot Heil Des Volks 98. Veilig Thuis 99. Vereniging Alternatief Wonen 100. Vrijwilligersacademie Amsterdam 101. WoningNet 102. Woonstichting Lieven de Key 103. Zorgeloos Ambulant 104. Zwerfkei Tijdelijk Beheer
27