Rapport Recreatief Netwerk Laag Holland

Van de inkomsten wordt ongeveer 90% ingezet voor beheer van het park, bijvoorbeeld onderhoud van paden, routemarkeringen en de bezoekerscentra.

Nationaal Park De Alde Feanen Nationaal Park De Alde Feanen dekt jaarlijks een deel van de begroting met behulp van fondsen en sponsoren. Rabobank is de grootste sponsor, vanuit het Stimuleringsfonds krijgt het NP € 10.000 per jaar. Daarnaast heeft het park zo’n 12 MKB-bedrijven als sponsor of partner, die jaarlijks gezamenlijk zo’n € 20.000 bijdragen. Het grootste deel is geen recreatieondernemer, maar voelt zich simpelweg verbonden met het gebied en wil daar iets voor terug doen. Ook laten zij hiermee zien maatschappelijk betrokken te zijn. Het NP heeft hier partnerschapspakketten voor ontwikkeld (zie afbeelding). Jaarlijks verzorgen zij een leuk uitje voor deze ondernemers, waarbij zij ook introducees mogen meenemen, en bijvoorbeeld een ‘challenge’ voor medewerkers. Tot slot heeft het NP nog zo’n 60-70 private donateurs. Het gaat hierbij om particulieren die het gebied een warm hart toedragen. Alhoewel het om kleine bedragen gaat, helpt het aanbieden van de mogelijkheid om donateur te worden ook om inwoners bij het gebied te betrekken.

54 | Rapport Recreatief Netwerk Laag Holland

Cinque Terre Card

Landgoed Den Treek-Henschoten

Cinque Terre is een gebied aan de Ligurische Zee in het noordwesten van Italië, iets ten zuiden van Genua. Het gebied bestaat uit vijf schilderachtige dorpen (“cinque terre”), onderling verbonden door een treinrails en wandelroutes langs de steile kust en dwars door de wijngaarden. Het gebied is aangewezen als UNESCO Werelderfgoed. Het gebied kent enorme bezoekersaantallen. Zowel een gedeelte van de zee als de landnatuur heeft een beschermde status. Als bijdrage aan de hoge kosten van natuurbescherming en het onderhoud van onder andere wandelroutes, zijn bezoekers aan het gebied verplicht om de Cinque Terre Card aan te schaffen. Naast toegang tot de routes, is de kaart ook geldig voor andere kleine handigheden, zoals gratis toiletgebruik op de stations.

Landgoed Den Treek Henschoten ligt in de provincie Utrecht. Het landgoed ontvangt subsidies voor het onderhoud van wandelpaden en fietspaden, maar vraagt een bijdrage voor MTB-routes in de vorm van een vignet (dag: € 5,00, kwartaal: € 10,00) en bijdrage voor ruiterpaden (variërend van € 10,00 per dag tot €100,00 per jaar). Het landgoed heeft themawandelingen ontwikkeld met financiële steun van de ANWB en de Heuvelrug Erfgoed Pas. De natuur wordt actief beheerd door middel van een schaapskooi en hersteld waar nodig. Denk hierbij aan vernatting, plaggen en het aanleggen van nieuwe natuurterreinen met de juiste omstandigheden voor zeldzame (moeras)planten.

Bezoekers aan de dorpen hoeven geen kaart te kopen, maar zodra je adembenemende routes door de bergen en wijngaarden wil betreden, moet je een Cinque Terre Card kopen van ongeveer € 7,50 per persoon per dag. Ook hier zijn er geen poortjes aan het begin de routes. In theorie kan men zonder bijdrage de routes betreden. Maar in de promotie van de kaart wordt het natuurbehoud en onderhoud van de routes sterk aangezet. De drempel om een kaart te kopen wordt ook verlaagd door een speciale combikaart aan te bieden inclusief vrij gebruik van de trein en shuttlebus, inclusief de buiten het gebied gelegen “opstappunten” Levanto en La Spezia. Door zo’n tweede incentive aan de kaart te hangen (namelijk all-in treingebruik, inclusief van en naar het park) wordt de bezoeker nog meer aangemoedigd bij te dragen. Ontzorgen van bezoeker en geldstroom in één.

Buitenleven Vakanties Een bijzondere manier van exploitatie van bouwwerken wordt toegepast door het samenwerkingsverband van Staatsbosbeheer, Landschappen NL en Natuurmonumenten: Buitenleven Vakanties. Oude boswachtershuisjes, landhuizen, molens en kastelen worden verhuurd aan rustzoekers en natuurliefhebbers en de opbrengsten dragen vervolgens bij aan natuurbeheer. De unieke locatie draagt bij aan de beleving en waardering van het gebied en een relatief hoge prijs levert opbrengsten op voor beheer, onderhoud en voorzieningen.

55 | Rapport Recreatief Netwerk Laag Holland

Rapport Recreatief Netwerk Laag Holland | 56

7

BESTEMMINGSONTWIKKELING, -MANAGEMENT EN MARKETING

Zowel de huidige situatie als de optimalisatie van het recreatief netwerk vragen om een intensieve samenwerking van gebiedspartijen, waarbij in het belang van het gebied gehandeld wordt. In dit hoofdstuk beschrijven wij de organisatorische randvoorwaarden voor succesvolle doorontwikkeling van het recreatief netwerk. 7.1

Bestemmingsontwikkeling

De bestemming Laag Holland centraal

De optimalisatie van het recreatief netwerk heeft als doel de belevingsmogelijkheden en bereikbaarheid van Laag Holland te verbeteren. Dat is naast een fysiek vraagstuk, ook een organisatorisch vraagstuk. De belangrijkste organisatorische opgaven zijn:

Bestemmingsmanagement

• Versterken van de identiteit van het gebied. • Doorbreken van de financieringsparadox: voldoende middelen voor beheer en ontwikkeling genereren. • Integreren van verschillende beleidsprocessen en doelen (landbouw, recreatie, natuur, klimaat). Samengesteld product vraagt om organisatie op gebiedsniveau Samenwerking is essentieel voor succesvol(le) bestemmingsmanagement, - marketing en -ontwikkeling. Dit komt doordat: • De recreatieve beleving een samengestelde beleving is, verschillende partijen maken samen de recreatieve beleving: de boer en natuurbeheerder voor het landschap, de vrijwilligers die het erfgoed in stand houden, de verhuurder van de kano, het recreatieschap voor het fietspad en de routes, de musea, de attracties, de horeca, de winkeliers, de streekproducten, de marketingorganisatie voor inspiratie en informatie. • Toeristen en recreanten geen gemeentegrenzen kennen en geen onderscheid zien tussen verschillende terreinbeherende organisaties. Een sterke toeristisch-recreatieve bestemming vraagt dus om intensievere en gestructureerde samenwerking tussen verschillende partijen (publiek, privaat, ngo’s) binnen Laag Holland. We gebruiken de drie onderdelen van de “bestemmingsdriehoek”(zie figuur 1) om te laten zien welke kansen een nieuwe en sterkere organisatorische aanpak biedt voor Laag Holland.

Bestemmingsmarketing

Figuur 1 Bestemmingsdriehoek

7.1.1

Bestemmingsmanagement

Wat is bestemmingsmanagement? Regie op het functioneren van een toeristisch-recreatieve bestemming op basis van analyse, samenwerking en een gezamenlijke visie noemen we bestemmingsmanagement. Bestemmingsmanagement wordt ook wel de ‘software’ van het gebied genoemd: organisatie en regie op gebiedsniveau maken optimale benutting van het gebied mogelijk. Aangezien er veel partijen betrokken zijn bij recreatie en toerisme, is regie nodig om de uitdagingen gezamenlijk aan te pakken. Wat bestemmingsmanagement voor het recreatief netwerk kan betekenen is: a. De (georganiseerde) bezoekers naar de juiste plekken leiden via marketing en afspraken met aanbieders. Zo wordt bijgedragen aan spreiding en aan het accommoderen van de juiste bezoeker op de juiste plek; b. Het doorbreken van de financieringsparadox. Het (op gecoördineerde wijze) generen van inkomsten uit recreatie en toerisme: parkeergeld, (dag-)toeristenbelasting, 57 | Rapport Recreatief Netwerk Laag Holland

bijdragen uit deelnemers van sportevenementen, vignetten, etc. c. Het managen en bewaken van de kwaliteit van een sterk gebiedslogo of (keur) merk voor Laag Holland, bruikbaar voor zowel streekproducten als toeristisch-recreatieve belevingen. In de huidige situatie heeft Laag Holland geen bestemmingsmanagement. Bureau Toerisme Laag Holland heeft weliswaar een coördinerende rol, maar die richt zich niet op bovengenoemde activiteiten. De VeluweAlliantie (zie kader) is een interessant voorbeeld van een netwerkorganisatie die al enkele jaren gestaag werkt aan de integrale ontwikkeling van de Veluwe op het gebied van natuur en economie. Projecten die van hieruit gezamenlijk opgepakt worden, zijn bijvoorbeeld: zonering recreatie en natuur, vignetten voor MTB en ruiteren en duurzame recreatieve bereikbaarheid.

7.1.2

Bestemmingsontwikkeling

Wat is bestemmingsontwikkeling? Bestemmingsontwikkeling richt zicht op alle facetten van het toeristisch-recreatieve product (‘de hardware’): verblijf, vervoer, omgeving, bezienswaardigheden, activiteiten. De voorgaande paragrafen laten zien dat er raakvlakken zijn tussen bestemmingsmanagement en bestemmingsontwikkeling. Nieuw of aanvullend aanbod voor bezoekers valt ook onder bestemmingsontwikkeling. Wat bestemmingsontwikkeling voor het recreatief netwerk kan betekenen is: a. Productontwikkeling, dit kan de vorm hebben van routes/routenetwerken, activiteiten. b. Ontwikkelen van arrangementen waarmee bezoekers verleid worden om langer in het gebied te verblijven, ook eens een wat onbekendere plek te bezoeken en/of meer te besteden. c. Meekoppelkansen realiseren: heel concreet bij uitvoeringsprojecten in de regio ervoor zorgen dat het recreatieve belang goed uit de verf komt en kansen voor recreatie worden benut.

VeluweAlliantie De VeluweAlliantie is een netwerksamenwerking, o.a. gericht op management van de bestemming Veluwe. Ongeveer 40 partijen verbonden aan de Veluwe hebben (vrijwillig) een samenwerkings-overeenkomst getekend en delen de gezamenlijke ambitie van de VeluweAgenda. Deze alliantie bestaat uit enkele gemeenten, provincie Gelderland, KHN, natuurbeheerders, IVN, Recron, LTO en verschillende bestaande Veluwse overlegkoepels. De VeluweAlliantie werkt volgens een vastgesteld uitvoeringsprogramma zodat plannen en ambities ook op lange termijn kunnen worden uitgevoerd. Een gekozen VeluweBoard (met onafhankelijke voorzitter) is opdrachtgever van het Veluweteam, waarin onder andere een programmamanager, strategen en een communicatieadviseur zitten, aangevuld met projectleiders voor specifieke opgaven zoals laadpalen, duurzame mobiliteit en Vitale Vakantieparken. 1 Patrick Polie, Destinatie X, 2021, concept

Kaart Aandachtspunten nadere Bestemmingsontwikkeling Laag Holland

58 | Rapport Recreatief Netwerk Laag Holland

7.1.3

Bestemmingsmarketing

Wat is bestemmingsmarketing? De aanpak om het gebied te positioneren door middel van verhalen, identiteitsversterking en promotie, noemen we bestemmingsmarketing. Dat is de basis voor promotie en communicatie. Voor een sterk merk is het belangrijk dat iedereen onder dezelfde noemer acteert. Wat bestemmingsmarketing voor het recreatief netwerk kan betekenen is: a. Realiseren van een sterk merk en logo b. Betere informatievoorziening naar de consument (spreiden en verleiden) c. Aantrekken van de gewenste doelgroepen

7.2

Aanbevelingen organisatie Recreatief Netwerk

7.2.1

Investeer in een regionale netwerk samenwerking

Huidige situatie biedt onvoldoende basis In Laag Holland zien we dat de coördinerende en trekkende rol wordt ingevuld door Bureau Toerisme Laag Holland, die met het merk Laag Holland gebiedspartijen moet verbinden. Onverlet het goede werk, blijkt daar in de praktijk te weinig slagkracht en capaciteit te zitten voor het managen van een hele regio. Dat valt onder andere te lezen in (S)laag samen en komt naar voren in gesprekken met partijen in de regio. Ook de communicatie is enorm versnipperd. De huidige situatie biedt onvoldoende soelaas om Laag Holland als bestemming te managen en het netwerk als basis voor het recreatieve product verder te ontwikkelen. Zo is worden recreatieve mogelijkheden in de lopende gebiedsprocessen in de Provincie Noord-Holland rondom NNN, Natura2000, stikstof, bodemdaling en natuurinclusieve landbouw bijvoorbeeld zijdelings opgenomen in de schetsontwerpen, maar is geen geld belegd voor langdurig beheer van de recreatieve structuur. Sterke netwerksamenwerking voor de toekomst Om Laag Holland als bestemming goed te kunnen managen en het recreatief netwerk verder te kunnen ontwikkelen, ligt een netwerksamenwerking voor de hand.

Bij het uitwerken daarvan raden wij aan om inspiratie op te doen bij de VeluweAlliantie (zie ook kader) of Stichting NP Weerribben-Wieden, beiden robuuste netwerken van allerlei actoren die op gebiedsbreed, gemeente-overstijgend niveau opereren vanuit een gezamenlijk belang. Aanbevelingen voor de netwerksamenwerking zijn: • Zorg voor een duidelijke onafhankelijke trekker/regisseur en commitment van de belangrijkste stakeholders;

• Leg commitment van partijen vast op uitvoeringsniveau inclusief inzet menskracht en middelen; • Stel het gebied centraal, en zet in op brede welvaart (natuur, economie, welzijn) in het gebied; • Werk uit welke vorm van participatie door bewoners het beste past bij de gekozen samenwerkingsvorm; • Heb aandacht voor zowel de hotspots voor toerisme en recreatie (Zaanse Schans, Marken, Volendam, t Twiske) als de rustige gebieden ertussen. • In het genoemde rapport van Destinatie X wordt gepleit voor het toevoegen van een extra hotspot in laag Holland. De in ontwikkeling zijnde Beemsterexperience 2 heeft vanwege de werelderfgoedstatus van De Beemster, de ligging en aansluiting op de recreatieve structuren de potentie om zo’n hotspot te worden. 7.2.2

Zorg voor een sterk merk en een duidelijke positionering

Versnippering zorgt voor ontbreken van sterk merk In Laag Holland zien we een flink aantal verschillende logo’s, verhaallijnen en marketingorganisaties die werken aan hetzelfde stukje land (zie kader). Deze versnippering zorgt dat er geen sterk merk ontstaat. Als Laag Holland zich als één bestemming wil profileren, is gezamenlijke marketing onder één vlag noodzakelijk. Samenwerking creëert volume en slagkracht en dat geeft zowel de bestemmingsontwikkeling als marketing een sterkere positie. Ook hier is een regiefunctie cruciaal voor optimale samenwerking en aansturing in het gebied. Bij de oprichting van Bureau Toerisme Laag Holland is afgesproken dat het merk Laag Holland partijen uit de regio zou verbinden, waarbij het uitgangspunt was om de bestaande merken en campagnes te versterken. Je zou het zo kunnen zien dat BTLH bedoeld was om de managementkant van de regio vorm te geven en dat de Een greep uit de verschillende benamingen voor (delen van) het gebied: • Laag Holland • Waterland • Amsterdam Countryside • Old Holland • Land van Leeghwater • Holland boven Amsterdam • VisitBeemster • Zaanstreek • Nationaal Landschap Laag Holland • Amsterdam Wetlands • Twiske-Waterland

2 https://beemsterexperience.nl

Rapport Recreatief Netwerk Laag Holland | 59

bestaande campagnes, logo’s en beelden allen invulling gaven aan de marketingstrategie 3. Hier wringt de schoen. Deze loskoppeling heeft niet alleen voor verwarring gezorgd onder ondernemers, maar ook geresulteerd in een veelheid aan zwakke(re) merken. Het paraplumerk Laag Holland heeft onvoldoende slagkracht om de onderliggende merken te verbinden. Consistentie, zichtbaarheid en herkenbaarheid zijn de sleutel In marketing is consistentie, zichtbaarheid en herkenbaarheid noodzakelijk voor het overbrengen van de boodschap. Patrick Polie schrijft in zijn rapport (S)laag samen dan ook dat verwachtingen van ondernemers en de ingezette strategie van BTLH niet overeenkomen. In het gebied ontbreekt het aan een duidelijke positionering. De taak die het gebied te doen staat is te kiezen welke propositie zij als bestemming wil innemen, de strategie te bepalen en die van adequate middelen te voorzien. Het rapport (S)laag samen geeft veel handvatten voor het aanvliegen van dit proces. Vul de positionering met één (beeld)merk en ondersteunende verhaallijnen op basis van herkenbare iconen. Zorg bovendien dat positionering en marketing aansluiten bij de vraag, gebaseerd op data van bezoekers en leefstijlen.

Het bundelen van capaciteit en middelen van de verschillende marketingorganisaties kan de slagkracht mogelijk vergroten doordat financiële middelen gebundeld ingezet kunnen worden om de positionering over te brengen richting doelgroep middels campagnes die effectief bijdragen aan zichtbaarheid en herkenbaarheid van het gebied. Het helpt hierbij dat de identiteit van het gebied en de bijbehorende oer-Hollandse iconen (Zaanse industrie, polderen, molens, kaas, dorpen) al wereldwijd bekend zijn: een deel van de keuzes kan hieraan opgehangen worden, aldus Patrick Polie. In het verlengde hiervan is ook zijn advies om voor het buitenlands bezoek te mikken op de nabije markten (Duitsland, België, het Verenigd Koninkrijk) vermeldenswaard. Die komen veelal met eigen vervoer en vertonen qua recreatiegedrag veel overeenkomsten met de (regionale) recreanten. De investeringen in het recreatief netwerk zijn dan relevant voor zowel toerist als recreant. Dat leidt overigens wel tot intensiever gebruik en dus hogere beheerkosten, maar dit terzijde. Uitbouwen sterk merk: ook voor financieringsstromen Een sterk merk voor het gebied is essentieel voor marketing en communicatie naar bezoekers (toerisme en recreatie), maar heeft in potentie nog veel meer betekenis. Een sterk merk kan namelijk ook bijdragen aan financieringsstromen.

Sponsoring, CO2-compensatie, crowdfunding, vignetten voor specifieke recreantengroepen, evenementen en streekproducten hebben allemaal baat bij een sterk gebiedsmerk. Bovendien kan aan een sterk merk ook een meer centrale informatievoorziening gekoppeld worden, waarmee gestuurd kan worden op bezoekersstromen. 3 Polie, P., Destinatie X. (2021). (S)laag samen, Perspectief voor herkenbare en vraaggerichte regiomarketing en bestemmingsontwikkeling in Laag Holland

7.2.3

Zet in op productontwikkeling en arrangementen

De juiste voorzieningen en producten – en verbindingen daartussen – maken het gebied Laag Holland aantrekkelijk en beleefbaar en kunnen bijdragen aan een goede spreiding van recreanten over het gebied. Daarbij is van belang om te kijken naar welk aanbod er nu al is, hoe dat beter met elkaar verbonden kan worden en welk aanvullend aanbod van toegevoegde waarde zou zijn. Aanbevelingen hiervoor zijn: • Het landschap van Laag Holland kan het beste beleefd worden door erin te bewegen. Ontwikkel nieuw aanbod in lijn met (de in de marketingstrategie gekozen) verhaallijnen. Denk aan voorzieningen en beleving langs routes en het beleefbaar maken van het verhaal en het landschap van Laag Holland door middel van storytelling. • Investeer in duurzame bereikbaarheid, bijvoorbeeld door toeristische overstappunten en buitenpoorten. Zorg voor de juiste voorzieningen op deze plekken,zoals fietsverhuur, e-bikes of andere vormen van duurzaam vervoer en reguleer parkeren en bezoek met touringcars. • Het erfgoed in het gebied is buiten de hotspots nog onderbelicht. Denk aan erfgoedpark De Hoop en Etersheim, industrieel erfgoed en ook het cultuurlandschap zelf. De eerder genoemde Beemsterexperience past ook bij deze notie. Kijk gezamenlijk hoe erfgoed en landschap beter onder de aandacht gebracht en beleefbaar gemaakt kunnen worden.

• Arrangementen en thema’s verbinden meerdere toeristisch-recreatieve producten aan elkaar, voegen waarde toe aan de beleving van de bezoeker en verleiden hen om langer in het gebied te blijven. Onderzoek daarom samen met ondernemers de mogelijkheden voor het ontwikkelen van arrangementen in aansluiting op de wensen en voorkeuren van bezoekers. 7.2.4

Doorbreek de financieringsparadox; Maar grotere overheidsbijdrage is nodig

In hoofdstuk 5 zijn we uitgebreid ingegaan op mogelijkheden om meer middelen voor beheer en onderhoud te genereren. Er zijn zeker kansen om extra middelen te genereren, maar de verwachtingen omtrent extra inkomsten voor gebiedsbeheerders moeten wel realistisch - = bescheiden - worden geformuleerd. Het is onontkoombaar dat de groeiende druk – zie hoofdstuk 3 – zich ook vertaalt in extra bijdragen van de overheden.

60 | Rapport Recreatief Netwerk Laag Holland

Samen opgaven aanpakken en kansen benutten Een solide samenwerking is belangrijk om opgaven voor het netwerk te bundelen en kansen te benutten. Denk bijvoorbeeld aan spreidingstactieken om druk en draagkracht in balans te houden of brengen. Grip op groei is belangrijk om het gebied leefbaar te houden voor de eigen inwoner en om de natuurwaarden van de bijzondere wetlands te behouden en verstoringsgevoelige soorten te beschermen. Het toepassen van een zoneringsbeleid ziet bijvoorbeeld toe op de ruimtelijke spreiding van intensief en extensief gebruik van de ruimte door recreanten. Het aanleggen van bepaalde type paden (smal/breed, verhard/onverhard) zorgt voor intensief of minder intensief gebruik van het gebied. Zo kan ruimtelijk gedrag van de recreant enigszins gestuurd worden. Op plaatsen waar het niet storend is om grotere groepen bezoekers te ontvangen, is het logisch om bijvoorbeeld een toegangspoort te ontwikkelen met bijbehorende faciliteiten en ontsluiting. In het gebied zijn een aantal bestemmingen die nu al grote groepen (kunnen) ontvangen, maar door het ontbreken van logische routes, beperkte fysieke ontsluiting en/of onvoldoende bekendheid worden zij over het algemeen niet verleid ook het omliggende groengebied te bezoeken. Uit het MRA-onderzoek naar omvang en draagkracht blijkt dat Laag Holland over de capaciteit beschikt om meer bezoekers te ontvangen.

Ook het erfgoed en het landschap kan beter worden benut voor recreatie en toerisme. Een goede recreatieve dooradering is daarvoor essentieel. Overlast en beperking van de leefbaarheid komt met name voor in de zogenaamde hotspots Zaanse Schans, Marken, Volendam en ’t Twiske. Daar liggen kansen voor een betere ontsluiting, duurzame mobiliteit en het beter organiseren van verkeersstromen. Bron: Ontwikkelperspectief recreatie en toerisme MRA (Bureau BUITEN en Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd, concept 2-2-2022)

Rapport Recreatief Netwerk Laag Holland | 61

8 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34. 35. 36. 37. 38. 39. 40. 41. 42. 43.

BRONNEN

Agrarische visie Peerboom eo Faunavisie LTO Noord regio West Agenda Toerisme Oostzaan 2018-2022 Wormerland Nota Recreatie & Toerisme 2020-2028 Groen-_en_Waterplan_Zaanstad_ Ruimtelijk Toetsingskader Noorder IJplas 2021 Strategienota Recreatie enToerisme 2017-2020 Toeristische visie Edam-Volendam 29-10-2015 Toeristische visie Regio Alkmaar Waterland toeristische visies 2015-2025 Holland boven Amsterdam – partnerplan Holland boven Amsterdam - regionale-visie-verblijfsrecreatie-NoordHollandNoord MRA Narratief MRA Actieprogramma Toerisme in de MRA_2015-2016 Oer-IJ - Aardkundige waarden Oer-IJ gebied Oer-IJ - Beschrijving Icoonprojecten Oer-IJ – Inventarisatie groenbeleid Oer-IJ gemeenten Oer-IJ – Kennisdocument natuur van het Oer-IJ Oer-IJ – Langs de oevers van het Oer-IJ Oer-IJ – Notitie Erfgoedpark voor het RAUM Oer-IJ – OER-IJ taal Oer-IJ – Plan voor museale inrichting houtloods erfgoedpark Oer-IJ – Rapport Uitkijktorens Oer-IJ – Waterroute-uitgeest Groene Combinatie Brief PS; Groene Combinatie wijst nieuwe scope A8A9 van hand Magazine Amsterdam Wetlands Versterking Markermeerdijken - Tekening fiets- wandelverbinding Versterking Markermeerdijken - Tekening visie Ruimtelijke Kwaliteit Provincie NoordHolland Voorstel Amsterdam Wetlands IBP Vitaal Platteland Linielandschap - Feddes Olthof Provincie NoordHolland Voedselvisie PNH 2020-2030 MKBA-rapportage N247 Broek in Waterland

Provincie NoordHolland Actieprogramma Fiets 2019-2021 Advies ICOMOS Hollandse Waterlinies Bijlage 2 Opstellen integraal gebiedsprogramma Laag Holland Bijlage 5 Programmaplan OV-knooppunten 2019 – 2023 Provincie NoordHolland Perspectief Fiets Handboek Buitenpoorten Evaluatie subsidies recreatieve verbindingen wandelnetwerk Regionaal OV-Toekomstbeeld 2040 Noord-Holland en Flevoland Regionaal Toekomstbeeld Fiets (concept) Stelling v Amsterdam Tussenrapport Fase 2 - Bouwstenen voor het landschapsplan Uitvoeringsprogr Stelling van Amsterdam-Nieuwe Hollandse Waterlinie 2017-2020

44. 45. 46. 47. 48. 49. 50. 51. 52. 53. 54. 55. 56. 57. 58. 59. 60. 61. 62.

Provincie NoordHolland Visie op waterrecreatie in Noord-Holland 2030 Provincie NoordHolland Visie openbaar vervoer in 2020 Provincie NoordHolland Visie Recreatie en Toerisme Noord-Holland 2030 Recreatieschap Twiske-Waterland Uitvoeringsprogr bijlage 1 nav AB 03-12-2020 Recreatieschap Twiske-Waterland Beheer wandel- en vaarroutes en TOP’s Recreatieschap Twiske-Waterland Alkmaarder en Uitgeester Meer. Naar een duurzame instandhouding RAUM Bijlage Recreatieschap Twiske-Waterland Ambitiedocument Twiske-Waterland Recreatieschap Twiske-Waterland Alkmaarder en Uitgeester Meer. Visie AB aangepast Recreatieschap Geestmerambacht Gab visie rapport Recreatieschap Geestmerambacht Bijlage begroting 2021 Recreatieschap Twiske-Waterland Recreatieplan Waterland 2012 Recreatieplan Laag Holland - het Nationaal Landschap beleefbaar Visie waterrecreatie Zaanstreek Waterland Provincie NoordHolland Voorstel Amsterdam Wetlands IBP Vitaal Platteland Bijlage 2 Opstellen integraal gebiedsprogramma Laag Holland Projectplan Landvasten Laag Holland 2021 PARK Provincie NoordHolland Bosvisie 2020 PARK Provincie NoordHolland Gebiedsvisie Groene Long 2022 PARK Provincie NoordHolland Publicatie Verbonden toekomst

62 | Rapport Recreatief Netwerk Laag Holland

9

BIJLAGEN

63 | Rapport Recreatief Netwerk Laag Holland

64 | Rapport Recreatief Netwerk Laag Holland

65 | Rapport Recreatief Netwerk Laag Holland

Kaart Bestaand Recreatief Netwerk Laag Holland Rapport Recreatief Netwerk Laag Holland | 66

Kaart Recreatieve Hoofdstructuur bestaand Rapport Recreatief Netwerk Laag Holland | 67

Kaart Recreatieve Fietsstructuur bestaand Rapport Recreatief Netwerk Laag Holland | 68

Kaart Recreatieve Wandelstructuur bestaand Rapport Recreatief Netwerk Laag Holland | 69

Kaart Recreatieve Vaarstructuur bestaand Rapport Recreatief Netwerk Laag Holland | 70

Kaart Virtuele verhalenstructuur Fluisterende Molens Rapport Recreatief Netwerk Laag Holland | 71

Rapport Recreatief Netwerk Laag Holland | 72

Versterking Recreatief Netwerk Laag Holland