Raadsvoordracht Voorjaarsnota 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Gemeenteblad

Voordracht voor de raadsvergadering van 7 juli 2021

Jaar

2021

Afdeling

1

Nummer

0

Publicatiedatum

<vrije tekst griffie>

Agendapunt

<vrije tekst griffie>

Datum besluit B&W

20 april 2021

Onderwerp

Vaststellen van de Voorjaarsnota 2021 en de daarin voorgestelde begrotingswijzigingen van de Begroting 2021. Met deze voordracht stellen wij u voor het volgende besluit te nemen: Tekst van openbare besluiten De gemeenteraad van Amsterdam wordt gepubliceerd

Gezien de voordracht van burgemeester en wethouders, besluit

1. Kennis te nemen van de Voorjaarsnota 2021 (bijlage 1) waarin onder andere zijn opgenomen: 1) Bestuurlijke hoofdlijnen 2) Financiële hoofdlijnen 3) De financiële toelichtingen per programma, de baten en lasten 2021 en de voorgestelde wijziging daarin per programma en programmaonderdeel, de verloopstaat reserves en voorzieningen en de doelenraming; 2. De begrotingswijziging 2021-2025 zoals opgenomen in de Voorjaarsnota 2021 vast te stellen; 3. In te stemmen met de splitsing van de voorziening Groot onderhoud huisvesting gemeentelijk apparaat en als onderdeel daarvan het instellen van de voorziening Onderhoud binnenruimte huisvesting gemeentelijk apparaat van € 12,4 miljoen; 4. In te stemmen met de verlenging van de instellingsduur van de Reserve Corporatiebudget van 2021 tot 2023; 5. In te stemmen met de verlenging van de instellingsduur van de reserve Stedelijke Bodemsanering en Nazorg van 2021 tot 2025; 6. In te stemmen met de verlenging van de instellingsduur van de reserve Verevening onroerend goed van 2021 tot 2025; 7. In te stemmen met de verlenging van de instellingsduur van de reserve Opzetten landelijke erfgoedregistratie van 2021 tot 2022; 8. In te stemmen met het uitbreiden van het doel van de egalisatiereserve Reserve gemeentelijke huisvestingsprojecten en verlenging van de instellingsduur van 2021 tot 2025.

1

Jaar Afdeling Nummer Datum

2021 Gemeente Amsterdam 1 Gemeenteraad 0 <vrije tekst griffie> Voordracht voor de raadsvergadering van 7 juli 2021

R

9. In te stemmen met het instellen van de Egalisatiereserve XaaS voor het omzetten van kapitaallasten in exploitatielasten. 10. In te stemmen met de vrijval van € 2,0 miljoen uit de egalisatiereserve Inkomensdeel en conjunctuur. 11. In te stemmen met het als bijlage 3 bijgevoegde Bestedingsvoorstel voor het Stedelijk Mobiliteitsfonds.

Wettelijke grondslag

De Voorjaarsnota 2021 zelf kent geen wettelijke grondslag. De begroting daarentegen wel. De Voorjaarsnota 2021 is het document waar wijzigingen worden voorgesteld voor de Begroting 2021. Op basis van artikel 189, lid 1 van de gemeentewet brengt de raad voor alle taken en activiteiten jaarlijks op de begroting de bedragen die hij daarvoor beschikbaar stelt, alsmede de financiële middelen die hij naar verwachting kan aanwenden. In artikel 192, lid 1 van de gemeentewet staat dat besluiten tot wijziging van de begroting tot uiterlijk het eind van het desbetreffende begrotingsjaar kunnen worden genomen.

Bestuurlijke achtergrond

De Voorjaarsnota 2021 is het eerste moment in 2021 om te bezien of de Begroting 2021 bijsturing behoeft. Met deze voordracht wordt de gemeenteraad de Voorjaarsnota 2021 met de daarbij voorgestelde wijzigingen in de Begroting 2021 ter vaststelling van de gemeente Amsterdam formeel aangeboden. De Voorjaarsnota 2021 wordt behandeld tijdens de algemene en financiële beschouwingen van de gemeenteraad op 26 mei 2021. Vervolgens volgt de eerste ronde van de behandeling in alle raadscommissies in de periode 2, 3 en 9, 10 juni 2021. De tweede ronde volgt op 23 en 24 juni en 30 juni en 1 juli 2021. Op 7 juli 2021 ligt de Voorjaarsnota 2021 ter instemming voor in de gemeenteraad Onderbouwing besluit

1. Kennis te nemen van de Voorjaarsnota 2021 (bijlage1) waarin onder andere zijn opgenomen: 1) Bestuurlijke hoofdlijnen 2) Financiële hoofdlijnen 3) De financiële toelichtingen per programma, de baten en lasten 2021 en de voorgestelde wijziging daarin per programma en programmaonderdeel, de verloopstaat reserves en voorzieningen en de doelenraming; De onderbouwing van de keuzes en besluiten zijn opgenomen in de Voorjaarsnota 2021. In de voorjaarsnota zijn in hoofdstuk 3 de financiële toelichtingen per programmaonderdeel opgenomen. Er wordt per programmaonderdeel aangegeven wat de ontwikkelingen zijn ten opzichte van de Begroting 2021. Alleen de wijzigingen groter dan € 1 miljoen worden toegelicht, conform de beleidsnota Planning en Control-cylcus (2017). Afwijkingen kleiner dan € 1 miljoen worden niet specifiek toegelicht. 2

Jaar Afdeling Nummer Datum

2021 Gemeente Amsterdam 1 Gemeenteraad 0 <vrije tekst griffie> Voordracht voor de raadsvergadering van 7 juli 2021

R

Hoofdstuk 3 van de voorjaarsnota geeft per programma en programmaonderdeel een overzicht van de baten en lasten. Tevens is het meerjarige verloop van de reserves en voorzieningen opgenomen. Daarbij is per reserve en voorziening inzichtelijk gemaakt wat het verloop is, inclusief de wijzigingen als gevolg van deze voorjaarsnota. 2. De begrotingswijziging 2021 zoals opgenomen in de Voorjaarsnota 2021 vast te stellen In de Voorjaarsnota 2021 is de begrotingswijziging voor 2021 per programma en programmaonderdeel opgenomen. 3. In te stemmen met de splitsing van de voorziening Groot onderhoud huisvesting gemeentelijk apparaat en als onderdeel daarvan het instellen van de voorziening Onderhoud binnenruimte huisvesting gemeentelijk apparaat van € 12,4 miljoen In een besluitvormingsdocument d.d. 23 november 2020 hebben de directies van het Facilitair Bureau (FB) en Gemeentelijk Vastgoed (GV) een herverdeling van taken, verantwoordelijkheden en (onderhoud)budgetten voor de huisvestingspanden van de gemeente vastgelegd, met als ingangsdatum 1 januari 2021. Deze herverdeling van taken heeft als gevolg dat het onderhoud van de huisvesting van het gemeentelijk apparaat en de bijbehorende taken voor wat betreft het onderhoud van de binnenruimten overgaat van Gemeentelijk Vastgoed naar het Facilitair Bureau.

Overeenkomstig de principes van Amsterdam Doelgericht gaan daarbij ook de budgetten voor het onderhoud van de binnenruimten over naar de taakverantwoordelijke directie Facilitair Bureau. Daarom wordt voorgesteld bij de Voorjaarsnota 2021 de voorziening Groot onderhoud huisvesting gemeentelijk apparaat (onder beheer bij Gemeentelijk Vastgoed) te splitsen in de voorziening Groot onderhoud huisvesting gemeentelijk apparaat (die onder beheer blijft van Gemeentelijk Vastgoed) en de voorziening Onderhoud binnenruimte huisvesting gemeentelijk apparaat (onder beheer van Facilitair Bureau). Voorgesteld wordt:  De (bestaande) voorziening Groot onderhoud huisvesting gemeentelijk apparaat (ID-nummer: 71006) te handhaven (onder beheer van Gemeentelijk Vastgoed), en de doelstelling toe te spitsen op het groot onderhoud van de huisvesting van het gemeentelijk apparaat.  De voorziening Onderhoud binnenruimte huisvesting (ID-nummer: 24010) gemeentelijk apparaat in te stellen (en onder beheer te brengen van Facilitair Bureau) met als doel: ‘Egalisatie van de jaarlijks fluctuerende kosten van onderhoud van de binnenruimte van de huisvesting gemeentelijk apparaat.’ De (eenmalige) voeding van € 12,4 miljoen voor deze voorziening, zijnde de onderhoudsbudgetten, uiterlijk 1 januari 2022 over te dragen vanuit de voorziening Groot onderhoud huisvesting gemeentelijk apparaat. 4.

In te stemmen met de verlenging van de instellingsduur van de Reserve Corporatiebudget van 2021 tot 2023 De doelstelling van deze reserve luidt: ‘Het Corporatiebudget wordt primair ingezet t.b.v. onrendabele vastgoedinvesteringen in de stedelijke vernieuwingsgebieden in Nieuw-West, in de Kolenkitbuurt in West, De Banne en Nieuwendam-Noord in Noord. Corporaties kunnen op projectbasis subsidies aanvragen.’ Verlenging van de reserve is noodzakelijk omdat de reserve nog niet is uitgeput. In de samenwerkingsafspraken met de corporaties is overeengekomen dat de reserve corporatiebudget in stand gehouden wordt totdat de reserve volledig is besteed. Na 3

Jaar Afdeling Nummer Datum

2021 Gemeente Amsterdam 1 Gemeenteraad 0 <vrije tekst griffie> Voordracht voor de raadsvergadering van 7 juli 2021

R

toekenning hebben corporaties drie jaar de tijd om de verleende subsidies te verantwoorden. Pas bij verantwoording wordt een onttrekking gedaan uit deze reserve. Het doel van de reserve wordt niet gewijzigd. 5. In te stemmen met de verlenging van de instellingsduur van de reserve Stedelijke Bodemsanering en Nazorg van 2021 tot 2025 De doelstelling van deze reserve is: ‘Het reserveren van middelen voor de meerjarige stedelijke bodemsaneringsprogramma's en nazorgactiviteiten die, conform gemaakte afspraken met het Rijk, grotendeels vanuit rijksmiddelen worden gefinancierd.’ Verlenging van de reserve is noodzakelijk zolang er bodemsanering plaatsvindt, en hierbij is langdurige nazorg van toepassing, daarom het verzoek te verlengen met vier jaar. Aan de ene kant lopen er langjarige verplichtingen, die vanuit de stortingen door het Rijk in de reserve en de indexatie/rente daarop, gedekt worden. Aan de andere kant spelen er projecten die op enig moment dienen te worden uitgevoerd, maar waar enige keuzevrijheid aanwezig is voor het moment waarop dit gebeurt. De lasten voor de bodemsanering fluctueren hierdoor sterk. Om de gelden die de gemeente heeft gekregen van het Rijk hiervoor op het meest geschikte moment te kunnen inzetten, is deze reserve het beste middel. Het doel van de reserve wordt niet gewijzigd. 6.

In te stemmen met de verlenging van de instellingsduur van de reserve Verevening onroerend goed van 2021 tot 2025 De doelstelling van deze reserve is: ‘Dekken van de onrendabele top van panden die met een beleidsmatig doel worden aangeschaft (strategische aankopen) en egaliseren van exploitatieresultaten in de vastgoedportefeuille van stadsdeel Centrum. Dekken van fundamentele ingrepen in het kader van de aanpak binnenstad om toenemende drukte en daarmee gepaarde overlast te verminderen/reguleren.’ Gegeven het doel van de reserve is verlenging om een aantal redenen noodzakelijk. De werkzaamheden rondom het wijksteunpunt Wallen zijn uitgelopen wegens slechte fundering van het pand. Daarnaast bestaat de bestuurlijke wens om weer in te zetten op het strategisch vastgoedbeleid Aanpak Binnenstad. Het verloop van de middelen is niet in te schatten, omdat er wordt meegelift op marktbewegingen en kansen. Het doel van de reserve wordt niet gewijzigd. 7. In te stemmen met de verlenging van de instellingsduur van de reserve Opzetten landelijke erfgoedregistratie van 2021 tot 2022 De doelstelling van deze reserve is: ‘Er voor zorgen dat de registratie van erfgoedgegevens voldoet aan de eisen van de Omgevingswet.’ Verlenging is noodzakelijk omdat er vertraging in het project is opgelopen vanwege het uitstel van de Omgevingswet, corona en vanwege de opstartproblemen in 2019.

Deze opstartproblemen hadden als oorzaak dat de juiste expertise niet beschikbaar was in de markt, waardoor het project met zeven maanden opschoof in de tijd. De projectgroep voorziet een uitloop van de termijn van vier jaar (2018-2021) waarvoor de minister budget gereserveerd heeft. De projectgroep voorziet afronding eind 2022. In deze afsluitende periode 2021-2022 zal de focus liggen op het duurzaam onderbrengen van de erfgoedgegevens. Binnen het project is het risico onderkend dat gemeenten niet voldoende in staat zullen zijn om de erfgoedregistraties zelf te onderhouden vanwege een tekort aan capaciteit en specifieke kennis. Het borgen van een Erfgoedstandaard bij een instelling als bijvoorbeeld de VNG of de ERM vergt tijd en overleg. Het doel van de reserve wordt niet gewijzigd. 4

Jaar Afdeling Nummer Datum

2021 Gemeente Amsterdam 1 Gemeenteraad 0 <vrije tekst griffie> Voordracht voor de raadsvergadering van 7 juli 2021

R

8. In te stemmen met het uitbreiden van het doel van de egalisatiereserve Reserve gemeentelijke huisvestingsprojecten en verlenging van de instellingsduur van 2021 tot 2025 Het huidige doel van deze reserve luidt: ‘Dekking van tijdelijke exploitatietekorten van de Businesscase III (verbouwing Stadhuis) en Businesscase IV (optimalisatie ambtenarenhuisvesting).’ Als uitgebreide doelstelling wordt voorgesteld: ‘Dekking van tijdelijke exploitatietekorten van de Businesscase III (verbouwing Stadhuis) en Businesscase IV (optimalisatie ambtenarenhuisvesting) en Transitieplan werven en overslagpunten. Verlenging van de Reserve gemeentelijke huisvestingsprojecten en uitbreiding van de doelstelling is noodzakelijk omdat deze reserve ook gebruikt gaat worden voor het dekken van de tijdelijke exploitatietekorten van het Transitieplan werven en overslagpunten. Conform het raadsbesluit van 19/20 mei 2020 worden in het kader van de uitgebreide doelstelling bijdragen van de diverse bij het Transitieplan werven en overslagpunten betrokken directies aan de reserve toegevoegd. Toekomstige afschrijvingslasten als gevolg van de investeringen behorend bij het transitieplan worden ook aan deze reserve onttrokken. 9.

In te stemmen met het instellen van de Egalisatiereserve XaaS voor het omzetten van kapitaallasten in exploitatielasten.

Volgens de wet- en regelgeving kan (de implementatie van) software alleen geactiveerd worden als er sprake is van eigendom of van gebruiksrechten die voor onbepaalde duur worden afgenomen. In alle andere gevallen zullen de implementatiekosten en overige kosten jaarlijks in de exploitatie begroot en verantwoord moeten worden. Dit betekent dat in veel gevallen investeringen die uiteindelijk resulteren in een Anything as a Service (XaaS) oplossing niet langer geactiveerd mogen worden. Hierdoor ontstaan problemen in de dekking van deze investeringen en is per investering telkens nieuwe bestuurlijke besluitvorming nodig. Dit leidt tot vertraging in de uitvoering van deze investeringen en veel extra afstemmingsmomenten. Om vertraging en extra afstemming te voorkomen wordt voorgesteld om aan de nieuwe investeringsregels het mechanisme toe te voegen dat bij XaaSinvesteringen de daaraan gepaarde kasschuiven in de begroting worden opgevangen door het instellen van een egalisatiereserve. Met behulp van deze egalisatiereserve kunnen dan Xaas-uitgaven voorgefinancierd worden en de begrote kapitaallasten omgezet worden naar exploitatielasten. Voorgesteld wordt bij instelling uit de algemene middelen eenmalig € 20 miljoen aan de reserve toe te voegen, zijnde de op basis van de omvang van het investeringsvolume begrote kapitaallasten van de XaaS-investeringen.

Daarna zal de voeding van de egalisatiereserve bestaan uit de vrijvallende kapitaallasten van de XaaS-investeringen. Voorgesteld wordt eenmalig € 20 miljoen uit de algemene middelen toe te voegen aan de nieuw te vormen Egalisatiereserve Xaas met de volgende kenmerken: a) Opname in programmaonderdeel A.4 Overige eigen middelen en onvoorzien b) De reserve in te zetten conform het voor de reserve geformuleerde doel: ‘Omzetten kapitaallasten van XaaS-investeringen in exploitatielasten.’ c) De reserve kent geen maximale omvang. De voeding van de egalisatiereserve 5

Jaar Afdeling Nummer Datum

2021 Gemeente Amsterdam 1 Gemeenteraad 0 <vrije tekst griffie> Voordracht voor de raadsvergadering van 7 juli 2021

R

zal bestaan uit de vrijvallende kapitaallasten van de XaaS-investeringen. d) Een instellingstermijn voor onbepaalde tijd. e) Op het moment dat de Xaas-investering wordt uitgevoerd vindt onttrekking aan de reserve plaats. In bijlage 2 is het paspoort van de Egalisatiereserve XaaS bijgevoegd. 10. In te stemmen met de vrijval van € 2,0 miljoen uit de egalisatiereserve Inkomensdeel en conjunctuur. Voorgesteld wordt om uit de egalisatiereserve Inkomensdeel en conjunctuur in 2021 € 2,0 miljoen vrij te laten vallen en ten gunste te laten komen aan het financiële beeld van de Voorjaarsnota 2021. 11. In te stemmen met het als bijlage 3 bijgevoegde Bestedingsvoorstel voor het Stedelijk Mobiliteitsfonds. Ieder jaar worden de bestedingen in het Stedelijk Mobiliteitsfonds geactualiseerd voor een periode van vijf jaar en voegen we een nieuwe jaarschijf toe aan de programmering. Omdat de omvang van SMF-aanvragen met € 350 miljoen vele malen hoger is dan de beschikbare ruimte in het SMF, zijn stevige keuzes gemaakt. Om te komen tot een bestedingsvoorstel dat realistisch uitvoerbaar is zijn alle aanvragen kritisch doorgelicht op haalbaarheid en geprioriteerd naar de doelen van het SMF voor deze bestuursperiode. Het programma Stadsverbetering kent in zijn huidige opzet drie sporen: 1.

Stadsdeelprojecten: gericht op de aanpak van knelpunten en opgaven in de buurten en gebieden, waarbij we de instandhoudingsopgave zoveel mogelijk koppelen aan de verbeteropgaven. 2. Groeiende stad: aanpassingen in de openbare ruimte en de verkeer- en vervoersystemen om de groeiende stad aan te sluiten op de bestaande stad. 3. Stedelijke opgaven: projecten en programma’s die nodig zijn om de ambities van het college op het gebied van bereikbaarheid, mobiliteit, luchtkwaliteit, vergroening en verduurzaming te realiseren. Voor de groeiende stad is de stelpost van € 29 miljoen die vorig jaar is gereserveerd, aangewend voor projecten in voornamelijk de stadsdelen Noord, Nieuw-West en Zuidoost. De resterende programmeerbare ruimte van € 69 miljoen is ingezet voor stedelijke projecten/programma’s en stadsdeelprojecten. In nauwe afstemming met aanvragers, stakeholders en stadsdeelbestuurders is een evenwichtige verdeling tussen de stadsdelen gerealiseerd, waardoor de inzet voor stadsverbetering steeds meer verschuift naar de gebieden buiten de ring. In de Rapportage stadsverbetering wordt een nadere toelichting gegeven op de inhoudelijke keuzes die zijn gemaakt bij de totstandkoming van het bestedingsvoorstel. Vanwege corona verwachten we dat ook in 2021 de parkeeropbrengsten teruglopen. In de prognose voor dit jaar houden we voorlopig rekening met circa € 54 miljoen derving in 2021.

Financiële paragraaf

Toelichting

De financiële consequenties van de besluitvorming zijn verwerkt in de begroting. Geheimhouding

Niet van toepassing. 6

Jaar Afdeling Nummer Datum

R

2021 Gemeente Amsterdam 1 Gemeenteraad 0 <vrije tekst griffie> Voordracht voor de raadsvergadering van 7 juli 2021

Stukken Meegestuurd

Bijlage 1: Voorjaarsnota 2021 Gemeente Amsterdam; Bijlage 1a: Voorjaarsnota 2021 – Internetbijlage wijzigingen doelenboom Bijlage 2: Paspoort Egalisatiereserve XaaS Bijlage 3: Bestedingsvoorstel Stedelijk Mobiliteitsfonds

Ter inzage gelegd

Niet van toepassing. Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

Agnes Borst, a.borst@amsterdam.nl, 06 – 5351 9772 Arjan Langeveld, arjan.langeveld@amsterdam.nl, 06 – 1482 4996 Het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam

Femke Halsema, burgemeester

Peter Teesink, secretaris

7