Raadsvoordracht uitbreiding woonwagenlocatie Ringvaartdijk in HGS (1).docx

Nummer < automatisch > Directie

< automatisch >

Voordracht voor de Raadsvergadering van 9 juli 2025

Portefeuille Agendapunt Datum besluit

Volkshuisvesting < automatisch > College van B en W 6 mei 2025 Onderwerp

Instemmen met het afwijken van de Hoofdgroenstructuur ten behoeve van het uitbreiden van woonwagenlocatie Ringvaartdijk De gemeenteraad van Amsterdam besluit

1. Kennis te nemen van en te betrekken bij de voorliggende besluitvorming: a. Het negatieve advies van de Technische Advies Commissie Hoofdgroenstructuur (TAC); b. De compenserende ecologische maatregelen die het college neemt. 2. In te stemmen met het afwijken van de Hoofdgroenstructuur ten behoeve van het uitbreiden van de woonwagenlocatie Ringvaartdijk met in achtneming van de adviezen, ecologische maatregelen en de urgentie voor het realiseren van nieuwe standplaatsen. Wettelijke grondslag

Artikel 160 Gemeentewet. 1. Het college is in ieder geval bevoegd: a. het dagelijks bestuur van de gemeente te voeren, voor zover niet bij of krachtens de wet de raad of de burgemeester hiermee is belast; b. beslissingen van de raad voor te bereiden en uit te voeren, tenzij bij of krachtens de wet de burgemeester hiermee is belast. Artikel 169 Gemeentewet 1. Het college en elk van zijn leden afzonderlijk zijn aan de raad verantwoording schuldig over het door het college gevoerde bestuur. 2. Zij geven de raad alle inlichtingen die de raad voor de uitoefening van zijn taak nodig heeft. 3. Zij geven de raad mondeling of schriftelijk de door een of meer leden gevraagde inlichtingen, tenzij het verstrekken ervan in strijd is met het openbaar belang. Structuurvisie Amsterdam2040, deel 3 Instrumentarium paragraaf 2.5 afwijken en interpretatieruimte*. De raad is bevoegd om (tijdelijk) af te wijken van de Hoofdgroenstructuur. * De Structuurvisie Amsterdam 2040 is inmiddels vervangen door de Omgevingsvisie Amsterdam 2050, met uitzondering van de beleidsregels voor de Hoofdgroenstructuur. Deze zijn van kracht tot er nieuw beleid is. Bestuurlijke achtergrond

De gemeenteraad heeft op 20 september 2023 het beleidskader Woonwagens en standplaatsen 2023 vastgesteld. Een belangrijk onderdeel in dit beleidskader is de behoefte aan nieuwe standplaatsen voor Amsterdamse woonwagenbewoners die al decennia in Amsterdam wonen, maar lang (meer dan 15 jaar) moeten wachten op een standplaats. Ook voor deze Amsterdammers moet er plek zijn om in Amsterdam te wonen en gezien hun, via het Europese recht erkende, culturele identiteit dienen ze door

de gemeente te worden gefaciliteerd om in familieverband te kunnen leven. Gebaseerd op een behoeftenonderzoek is in het beleidskader de realisatieopgave vastgesteld op 86 nieuwe standplaatsen voor 2035. Op de korte termijn (2026) is er een opgave om 15 plekken te realiseren. Gezien de schaarse ruimte in Amsterdam is dit een complexe opgave. Daarom is in het beleidskader voor de korte termijn vooral uitgegaan van het realiseren van nieuwe standplaatsen op, of aanpalend aan, de bestaande woonwagenlocaties. Uit een eerste scan over alle woonwagenlocaties in de gemeente Amsterdam kwamen zes locaties naar voren waarbij een uitbreiding ruimtelijk haalbaar leek. Later volgde een zevende locatie in Weesp. Per locatie is vervolgens een startnotitie opgesteld waarin globaal is weergegeven op welke wijze uitbreiding van het aantal woonwagenplaatsen mogelijk zou kunnen zijn. Deze startnotities zijn aan de gemeenteraad voorgelegd bij de vaststelling van het beleidskader in september 2023. Met deze startnotities werd begonnen aan verder haalbaarheidsonderzoek om deze locaties uit te breiden. Eén van deze locaties is woonwagenlocatie Ringvaartdijk, waarbij uitbreiding met zes standplaatsen mogelijk is. Uit de haalbaarheidsonderzoeken zijn, naast de strijdigheid met de hoofdgroenstructuur, geen belemmeringen gebleken zoals is beschreven in het in de bijlagen bijgevoegd projectbesluit.

Bij de vaststelling van het beleidskader heeft de gemeenteraad motie 520 (van Renssen/GL) aangenomen waarmee het college wordt verzocht om breder te zoeken naar nieuwe standplaatsen. Motivering hierbij is om waar mogelijk terughoudend te zijn met het bouwen in groen en juist naar reeds verharde plekken te kijken. Mede op basis van deze motie maakt het college een inventarisatie van mogelijke plekken, welke naar verwachting in Q3 2025 met de raad kan worden gedeeld. Onderbouwing besluit

Ad 1a. Kennis te nemen van het negatieve advies van de TAC. Een deel van de nieuwe standplaatsen betreedt de Hoofdgroenstructuur. De Technische Adviescommissie adviseert daarom negatief op het plan. Er is echter een duidelijke bestuurlijke opdracht om op de korte termijn 15 standplaatsen te realiseren waar, door op deze locatie uit te breiden, invulling aan wordt gegeven. Daarom wordt gevraagd, gehoord hebbende het negatieve advies van de TAC, in te stemmen met het voornemen om te bouwen in de Hoofdgroenstructuur en om het uitbreidingsplan voor te leggen aan B&W en vervolgens ter instemming voor te leggen aan de gemeenteraad. De belangrijkste punten uit het negatieve advies van de TAC zijn: 1. De urgentie en omvang van de zoektocht naar extra woonwagenstandplaatsen is voor de TAC duidelijk. Ook geeft de TAC vanuit ruimtelijk oogpunt de voorkeur aan het uitbreiden van bestaande woonwagenlocaties boven realisatie van nieuwe locaties in het groen. Het voorliggende uitbreidingsplan valt echter gedeeltelijk binnen HGS-groentype ‘corridor’ en is belangrijk voor de grootstedelijke groene context en als verbindingsgebied voor dieren. Hier zijn geen woonfuncties inpasbaar en dus ook geen woonwagenstandplaatsen. Dat een groot deel van de te bebouwen corridor al verhard is doet daar niks aan af.

Het college zich is van dit dilemma bewust en legt het projectbesluit daarom ter instemming voor aan de raad.

2. De veronderstelling dat voorliggend plan een verbetering is ten opzichte van de huidige ‘verloederde’ staat van de corridor onderschrijft de TAC niet. Sterker nog: de TAC beschouwt dit als de omgekeerde wereld. De hier ontstane situatie is mede debet aan het op dit moment niet volwaardig in gebruik zijn van Sportpark SlotenOost. De inschatting dat er minder auto parkeerplekken noodzakelijk zijn bij toekomstig optimaal gebruik van het sportpark, biedt kansen om de corridorfunctie van de Hoofdgroenstructuur hier te versterken. Opvulling met vier standplaatsen voor woonwagens draagt daar, volgens de TAC, in ieder geval niet aan bij. De keuze voor kleinere standplaatsen en woonwagens is op zich een verbetering ten opzichte van het eerder voorgelegde planvoorstel. Desondanks zorgt het nog steeds voor een onaanvaardbare fysieke aantasting van de corridorfunctie. Dit aangezien de breedte ervan op de beoogde locatie al zeer minimaal is en eerder behoefte heeft aan verbreding. Het college kiest ervoor om kleinere standplaatsen te realiseren zodat deze inpasbaar zijn met een minimaal mogelijke inbreuk op het groen en de corridorfunctie. Hierbij is een afweging gemaakt tussen de minimale eisen voor de standplaats vanuit de cultuur van de woonwagenbewoners en de fysieke inpasbaarheid met het oog op de Hoofdgroenstructuur. 3.

De veronderstelling dat de herinrichting van de locatie de groenfuncties meer tot een geheel kan maken, waardoor de ecologische waarde toeneemt, wordt door de TAC betwijfeld. De kans is groot dat bij plaatsing van woonwagens in de corridor, het groen gebruikt gaat worden als plek om fietsen en spullen te stallen of om er te zitten met tuinstoelen et cetera. Hoe voorkom je dat dit gebeurt? De corridor heeft baat bij zo veel mogelijk rust en ruimte. De standplaatsen worden met een schutting duidelijk afgescheiden van het omliggende groen, zoals gebruikelijk is. Op de standplaatsen is voldoende ruimte om spullen te stallen en fietsen te parkeren. 4. Om de corridor beter te laten functioneren onderschrijft de TAC de geopperde ecologische maatregelen waarmee de bestaande omgeving wordt vergroend. Maar deze zijn geen vrijbrief om de standplaatsen in de Hoofdgroenstructuur toe te staan. In afstemming met de stadsecoloog worden in Ad. 3 ecologische maatregelen beschreven om de kwaliteit van het groen te verbeteren. Dat deze geen vrijbrief zijn voor bebouwing van de Hoofdgroenstructuur is duidelijk. Daarom wordt het voorstel om af te wijken van de Hoofdgroenstructuur voorgelegd aan de raad zodat er een gedragen afweging kan worden gemaakt. 5.

De TAC sluit af door te benadrukken dat de opgave voor extra woonruimte vraagt om een oplossing buiten de Hoofdgroenstructuur en met grotere dichtheden. En denkt hierbij aan uitvoering van standplaatsen in meerdere verdiepingen en verdere inperking van de perceelgrootte en het gebruik van parkeerplaatsen. Dat de schaarse ruimte in Amsterdam reden is om na te denken over verdichtingsmogelijkheden herkent het college. De nieuwe standplaatsen zijn daarom al kleiner dan gebruikelijk, maar binnen de grenzen die in het beleidskader Standplaatsen en woonwagens 2023 worden gesteld. De WWBA heeft in haar advies benoemd dat de standplaatsen smaller zijn dan gebruikelijk waardoor er alleen smalle woonwagens op kunnen worden geplaatst. Een verdere inperking van de perceelgrenzen zou ook een

inperking zijn van de mogelijkheid van woonwagenbewoners om op de manier te wonen die hun cultuur in stand houdt. Het volledige advies van de TAC is te lezen in de bijlage. Ad 1b. Kennis te nemen van de ecologische maatregelen. Na het advies van de TAC is opnieuw onderzoek gedaan naar de mogelijke ecologische maatregelen om zo goed mogelijk opvolging te geven aan hun aandachtspunten. Op basis van advies van de stadsecoloog treft het college de volgende ecologische maatregelen: Deze ecologische maatregelen bestaan uit: 1. Het aanbrengen van een levende muur tussen de bijgeplaatste woonwagens en groenstrook over de gehele lengte en minimaal 3 meter beginnend en eindigend van eerste en laatste woonwagen. De muur bestaat uit een stapeling van houtstammen en steenelementen. Hierbij als voorbeeld een soortgelijke structuur op het voormalige Floriade terrein in Almere. Het element heeft een minimale breedte van 1 meter en minimale hoogte zo hoog als de bij te plaatsen woonwagens. 2. De nieuwe en bestaande openbare verlichting op en rond het woonwagenkamp wordt aangepast op een wijze dat het verstorende effect van verlichting op de omringende fauna geminimaliseerd wordt en de functionaliteit en (beleefde)veiligheid voor de mens in stand blijft. Dit geldt ook voor de verlichting die aanwezig is langs de weg met woonboten.

Het verwijderen van onnodige openbare verlichting hoort op beide locaties ook tot de maatregelen. Voor het realiseren van de maatregelen is ruimte ingepast in de begroting van de uitbreiding. Er zijn geen aanvullende middelen uit andere budgetten voor nodig. Ad 2. In te stemmen met het afwijken van de Hoofdgroenstructuur ten behoeve van het uitbreiden van de woonwagenlocatie Ringvaartdijk met in achtneming van de adviezen, compenserende maatregelen en de urgentie voor het realiseren van nieuwe standplaatsen. De urgentie om nieuwe standplaatsen te realiseren in een stad waar ruimte schaars is, vraagt om scherpe belangenafwegingen en keuzes. De uitbreiding met 6 standplaatsen aan de Ringvaartdijk is een eerste stap op de korte termijn 15 standplaatsen te realiseren De uitbreiding is trendbreuk met het verleden waarin de gemeente Amsterdam geen nieuwe standplaatsen heeft weten te realiseren, ondanks de grote behoefte die zich vertaalt in een lange wachttijd voor woonwagenbewoners. Er zijn voor het uitbreidingsplan verschillende adviezen ingewonnen: Het DB van Nieuw-West ziet de noodzaak van B&W om ook voor deze doelgroep in Amsterdam het aantal standplaatsen uit te breiden en adviseert daarom niet negatief.

Wel wil het stadsdeel aan B&W meegeven dat het in verhouding al veel standplaatsen en woonwagenlocaties huisvest en dat ook in andere delen van de stad naar de huisvesting van deze doelgroep moet worden gekeken. De belangenvereniging Woonwagenbelangen Amsterdam adviseert positief met – samengevat - de volgende toelichting:  De uitbreiding draagt bij aan het faciliteren van het leven in familieverband omdat hiermee extra standplaatsen worden gecreëerd om de vraag vanuit de families die er nu al woont te faciliteren.



De realisatie van deze standplaatsen voorkomt dat de inwonende meerderjarige kinderen van de bestaande families (starters) zich noodgedwongen elders buiten familieverband moet gaan vestigen (in stenen woningen).

De stadsecoloog adviseert, met inachtneming van de maatregelen, positief op de uitbreiding en voorziet een mogelijke kwalitatieve verbetering van het groen. Naast deze adviezen zijn onderstaande politiek-bestuurlijke en juridische overwegingen meegenomen bij het advies om af te wijken van de Hoofdgroenstructuur. Nationale grondrechtelijke urgentie voor uitbreiding Nederlandse gemeenten – waaronder Amsterdam – hebben een inspanningsverplichting om de woonbehoefte van de woonwagengemeenschap te faciliteren. Als er niet aan de inspanningsverplichting wordt voldaan is er een risico terecht te worden gewezen door de rechtspraak. Bestuursopdracht uitbreiding bestaande locaties voor haalbaarheid op korte termijn Zoals toegelicht in het beleidskader wordt naar nieuwe standplaatsen gezocht op bestaande locaties en nieuwe locaties. Echter is het zoeken naar nieuwe locaties een proces van een langere adem vanwege de schaarse ruimte in de stad en de daarbij concurrerende ruimteclaims. Er zijn tot op heden dan ook nog geen nieuwe locaties naar voren gekomen. Om op de afgesproken korte termijn nieuwe standplaatsen te kunnen realiseren is het essentieel om bestaande woonwagenlocaties waar mogelijk uit te breiden. Daarbij wordt, waar dat kan, terughoudend omgegaan met locaties in het groen en in de Hoofdgroenstructuur.

Desondanks is de uitbreiding aan de Ringvaartdijk niet op een andere manier inpasbaar, zoals de startnotitie, de haalbaarheidsonderzoeken en participatie hebben uitgewezen. Elke locatie moet benut worden om de bestuursopdracht te halen Waar mogelijk wordt terughoudend omgegaan met locaties in het groen. Maar, de uitbreiding is zo ingepast dat de nieuwe standplaatsen geen onoverkomelijk negatieve consequenties hebben voor de functie van het groen gezien de huidige slechte staat van de corridor en de ecologische maatregelen die de kwaliteit van het groen zullen verbeteren. Uit de quickscan ecologie blijkt ook dat als die opgevolgd worden er geen verstoring valt te verwachten. Het groen dat wordt betreden is een grasstrook variërend van 80 centimeter tot 150 centimeter breed over een lengte van circa 80 meter. Tegenover de gevolgen van de uitbreiding voor het groen staat een grote opbrengst aan standplaatsen. Zonder het uitbreiden van deze locatie gaan de eerste 15 standplaatsen niet meer op korte termijn haalbaar worden.

Participatie

Het uitbreidingsplan is toegelicht en besproken met de bewoners en omwonenden van de woonwagenlocatie. Ook heeft belangenvereniging Woonwagenbelangen Amsterdam (WWBA positief geadviseerd over de uitbreiding. De bedoeling van het participatietraject was om belanghebbenden te informeren en – waar mogelijk – aandachtspunten mee te nemen in het plan. De planvorming en participatie liep al voor inwerktreding van de nieuwe participatieverordening. Om alsnog voor alle soortgelijke uitbreidingsplannen de participatieaanpak volgens de nieuwe participatieverordening te verantwoorden is op 14 november 2024 een overkoepelend participatieplan voor de uitbreiding van woonwagenlocaties door de wethouder Volkshuisvesting akkoord bevonden.

Financiële onderbouwing

Financiële onderbouwing: Nee

Investeringsvoorstel Tabel: Basisgegevens investering Investeringssom

€780.000,-

Rentepercentage

% 0,7

Afschrijvingstermijn (jaar)

25 jaar (restwaarde 50%) €21.060,-

Kapitaallasten Aanvang kapitaallasten

€0,-

MIP nummer

MP1000954

Tabel: Financiële consequenties van de beslispunten

BATEN Huurinkomst en Woonwagen Huurinkomst en Standplaats

Product

I/S

Jaar T

Jaar T+1

Jaar T+2

Jaar T+3

<nr.>

S

€ 25.920

€ 25.920

€ 25.920

€ 25.920

<nr.>

S

€ 7.680

€ 7.680

€ 7.680

€ 7.680

€ 33.600,00

€33.600,0 0

€ 33.600,00

€ 33.600,00

Totaal

LASTEN Kapitaallaste n Onderhoudsk osten woonwagen Onderhoudsk osten standplaatse n Totaal

Product

I/S

Jaar T

Jaar T+1

Jaar T+2

Jaar T+3

<nr.>

S

€ 21.060

€ 21.060

€ 21.060

€ 21.060

<nr.>

S

€3.600

€3.600

€3.600

€3.600

<nr.>

S

€ 740

€ 740

€ 740

€ 740

€ 25.400,00

€ 25.400,00

€ 25.400,00

€ 25.400,00

I=Incidenteel

S=Structureel

Consequenties gedekt?

<Ja >

Overige toelichting: <vrije tekst> Conclusie: Het voornemen om af te wijken van de Hoofdgroenstructuur zijn gedekt binnen de investeringskrediet. Geheimhouding

Niet van toepassing. Welke stukken treft u aan? Registratienr.

Naam

< automatisch >

Projectbesluit uitbreiding woonwagenlocatie Ringvaartdijk

< automatisch >

Advies technische adviescommissie Participatieplan voor de uitbreiding van woonwagenlocaties Advies Woonwagenbelangen Amsterdam Participatieverslagen bewonersavonden Advies stadsdeel Nieuw-West

Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

Directie Wonen: Rutger Krabbendam, bestuurszaken.wonen@amsterdam.nl)

Classificatiegegevens 1 2

Classificatie Wie legt geheimhouding op?

3 4

Gaat het stuk geheim door naar de commissie en/of raad? Einddatum

5

Uiterlijke einddatum

6 7

Grondslag Motivatie

Openbaar/geheim (indien geheim, vul dan ook onderstaande gegevens in) Burgemeester/ college van B en W/ DB stadsdeel/ de gemeenteraad (let op dat er een beslispunt geheimhouding in de voordracht zit) N.v.t. - [Tot een bepaalde datum - Tot een bepaald moment (vul dan hieronder de uiterlijke datum in) - Voor onbepaalde tijd] [Indien er geen specifieke einddatum kan worden genoemd, hier een uiterlijke einddatum invullen] [Vul hier het Woo-artikel in op grond waarvan dit stuk niet openbaar is] [Leg in gewone taal uit waarom dit stuk geheim of vertrouwelijk is. Wat gaat er mis als deze informatie openbaar wordt? Indien voor onbepaalde tijd, motiveer de lengte van de opgelegde geheimhouding]