Raadsvoordracht - Brug Zijkanaal H en fietspaden - 7 juli 2021 (002).pdf

Nummer < automatisch > Directie

< automatisch >

Voordracht voor de Raadsvergadering van 6 oktober 2021

Portefeuille Agendapunt Datum besluit

Verkeer < automatisch > College van B en W 24 augustus 2021

Onderwerp

Vaststellen van het uitvoeringsbesluit voor de aanleg van een beweegbare brug voor langzaam verkeer over Zijkanaal H, inclusief een aansluitend fietspad van de brug tot de Sluispolderweg (gemeente Zaanstad) en een aansluitend fietspad van de brug tot de Toetsenbordweg (gemeente Amsterdam). De gemeenteraad van Amsterdam besluit

1. Kennis te nemen van het ontwerp (Beeldend Programma van Eisen), met als belangrijkste punten:  

nieuwbouw van een beweegbare, op afstand bedienbare brug (voor de bereikbaarheid van scheepvaart), voor langzaam verkeer. de aanleg van een utilitaire en recreatieve fietsroute door de Noorder IJplas (onderdeel van de Dam tot Dam fietsroute).

2. Een budget van € 9,4 miljoen (prijspeil juni 2023, exclusief BTW) beschikbaar te stellen voor de uitvoering van het project Brug over Zijkanaal H en aangelegen fietspad (Amsterdamse zijde), onderdeel van de Dam tot Dam fietsroute, onder voorbehoud van een positief besluit van de gemeenteraad van Zaanstad over de Zaanse bijdrage, naar verwachting in het vierde kwartaal van 2021 met als dekking:     

Stedelijk Mobiliteitsfonds gemeente Amsterdam: € 2,2 miljoen. Grondbank gemeente Amsterdam: € 0,242 miljoen. Gemeente Zaanstad: € 1.524 miljoen. Vervoerregio Amsterdam: € 3,784 miljoen. Regio Deal ZaanIJ: € 1,700 miljoen

3. In te stemmen met de kosten voor beheer en onderhoud en exploitatie van de verschillende projectonderdelen die samen € 100.500 per jaar bedragen (vanaf 2025) en het (nog te bepalen) Amsterdamse aandeel hierin te dekken uit het beoogde toekomstige gemeentebrede structurele budget voor areaaluitbreiding / groei van de stad. 4. Kennis te nemen van de belangrijkste risico’s: 





Extern: besluitvorming van de gemeente Zaanstad over hun bijdrage aan dit project. De besluitvorming hierover vindt naar verwachting plaats in het vierde kwartaal van 2021. Extern: voor behoud van de financiële bijdrage vanuit de Regio Deal ZaanIJ (€ 1,7 miljoen) moet de uitvoering van dit project starten in 2023. De uitvoering staat nu gepland op start tweede kwartaal 2023. De planning van de besluitvorming over de financiering van de gemeente Zaanstad is hierin leidend. Extern: voor marktspanning kan de aanbesteding hoger uitvallen dan verwacht. In de

risicoreservering is hiervoor een extra buffer opgenomen. 5. Kennis te nemen van de voorbereiding en de planning van de uitvoering:     

Samenwerkings- en beheerovereenkomst tussen de gemeenten Amsterdam en Zaanstad (2021). De samenwerkings- en beheerovereenkomst tussen de gemeente Amsterdam en Rijkswaterstaat/De Coentunnel Company (2021). Inkoopstrategie: integrale aanbesteding, via een Engineering en Construct-contract (2022). De planning: start uitvoering 2023, ingebruikname 2024. Participatie: vanaf december 2019 is en wordt met de direct belanghebbenden binnen en rond het projectgebied de ontwikkelingen van het project besproken. Deze partijen staan in principe positief tegenover de aanleg van de brug en de fietspaden.

Wettelijke grondslag

Artikel 147 Gemeentewet De overige bevoegdheden, bedoeld in artikel 108, eerste lid, berusten bij de raad. Artikel 108 lid 1 Gemeentewet De bevoegdheid tot regeling en bestuur inzake de huishouding van de gemeente wordt aan het gemeentebestuur overgelaten. Artikel 169 Gemeentewet 1. Het college en elk van zijn leden afzonderlijk zijn aan de raad verantwoording schuldig over het door het college gevoerde bestuur. 2. Zij geven de raad alle inlichtingen die de raad voor de uitoefening van zijn taak nodig heeft. Artikel 189, eerste lid jo artikel 212, eerste lid van de Gemeentewet en artikel 6, lid 1 en 2 van de Financiële verordening gemeente Amsterdam. Voor alle taken en activiteiten stelt de raad jaarlijks de begroting vast (art. 189 Gemeentewet) en de raad stelt bij verordening de uitgangspunten voor het financiële beleid, alsmede voor het financiële beheer en voor de inrichting van de financiële organisatie vast (art. 212 Gemeentewet). Op basis van deze verordening (art. 6 Financiële verordening) draagt het college er zorg voor, dat alle door de raad vastgestelde wijzigingen van de begroting en investeringskredieten juist en volledig in de budgetten van de programma's, de programmaonderdelen en de budgetten van de investeringskredieten worden verwerkt.

Bestuurlijke achtergrond

1. Stadsdeelraad Noord 2008: inrichtingsplan Noorder IJplas (d.d. 23-04-2008). In dit besluit is vastgelegd dat de Noorder IJplas onderdeel gaat uitmaken van de ecologische hoofdgroenstructuur van Amsterdam, dat de grote plas verondiept wordt, dat de Grondbank zich tijdelijk vestigt bij de plas in het kader van die verondieping en dat er gezocht wordt naar budget voor ‘avontuurlijke fiets- en wandelroutes’. 2. Gemeenteraad Amsterdam 2011: besluit Structuurvisie Amsterdam 2020-2040 (d.d. 17 februari 2011), waarin de route is opgenomen.

3. Gemeenteraad Zaanstad 2012: besluit Ontwikkelingsplan Zaan-IJ is op (d.d. 7 juni 2012), waarin de route is opgenomen. 4. Stadsdeelraad Noord 2012: Dam tot Dam fietsroute (d.d. 11-07-2012). In dit besluit wordt de Dam tot Dam fietsroute in zijn geheel vastgesteld als te realiseren eindbeeld, waarbij de brug over Zijkanaal H als onontbeerlijke schakel wordt benoemd. Op basis daarvan is een aanvraag gedaan bij de Vervoerregio Amsterdam voor een bijdrage aan de brug. 5. Dagelijks bestuur stadsdeel Noord 2013: transformatiebesluit Haven-Stad (d.d. 19-03- 2013). 6. Stadsdeelraad Noord 2013: bestemmingsplan Noorder IJplas (d.d. 20-06-2013). De bestemming van de plas is ‘struinnatuur’. In het bestemmingsplan zijn brug en fietsroute opgenomen. 7. Dagelijks bestuur stadsdeel Noord 2014: Noorder IJplas, verlenging Grondbank bij de Noorder IJplas (dd. 11-03-2014). In dit besluit is het dagelijks bestuur akkoord gegaan met de verlenging van de overeenkomst met de gemeentelijke Grondbank voor het verondiepen van de Noorder IJplas met een periode van vijf jaar. De Grondbank zal in ruil een wandel- en fietsverbinding realiseren tussen Zijkanaal H-weg, langs het IJ, over de Coentunnel naar de Toetsenbordweg. 8. Gemeenteraad Zaanstad 2014: financiële strategie fietsroute Dam tot Dam (d.d. 15- 05-2014). 9.

Gemeenteraad Zaanstad 2014: bestemmingsplan ‘Eerste partiële herziening Achtersluispolder – Bedrijven Zuid’ (d.d. 25-09-2014). De Dam tot Dam fietsroute (en dus de brug en aanliggende fietspaden) is hierin meegenomen. 10. Bestuur Stadsregio Amsterdam (nu: Vervoerregio Amsterdam) 2014: besluit genomen ter zake van de Brede Doeluitkering Verkeer en Vervoer, met als projectnaam ‘Dam tot Dam Zijkanaal H’ met daarin een indicatieve berekening van de subsidiebijdrage (d.d. 12-12-2014). 11. Gemeenteraad Amsterdam 2017: besluit ‘Ontwikkelstrategie Haven-Stad’ (d.d. 21-12-2017). De Noorder IJplas is één van de twaalf deelgebieden van Haven-Stad. In de ontwikkelstrategie wordt nadrukkelijk gesproken over het op korte termijn (binnen vijf jaar) realiseren van doorgaande fietsverbindingen Westerpark/ Zaanstraatemplacement/ Noorder-IJplas. 12. College van Amsterdam 2018: Coalitieakkoord ‘Een nieuwe lente en een nieuw geluid’, 2018. Hierin zijn de duurzame ambities van het college van de gemeente Amsterdam verwoord. 13. (Toenmalig) verantwoordelijk wethouder Dijksma 2019: zij is geïnformeerd over de stand van zaken van het project en heeft akkoord gegeven (juni 2019) op het voorstel om over te gaan op het Plan- en Besluitvormingsproces Infrastructuur en het uitwerken van een ontwerp (PBI-fase 3), gevolgd door een uitvoerings- en kredietbesluit (fase 4 PBI) en realisatie (PBI-fase 5). 14.

(Toenmalig) wethouder Dijksma 2020: akkoord met het nader uitwerken van brug variant A4 (d.d. 8-12-2020). 15. Bestuur Regio Deal Zaan IJ 2021: het bestuur is akkoord met een bijdrage vanuit de regiodeal voor het project (11-02-2021). De Regio Deal ZaanIJ is een samenwerking tussen de gemeenten Amsterdam, Zaanstad en Oostzaan, de provincie Noord-Holland en het Rijk. 16. Bestuur Vervoerregio Amsterdam 2021: besluit genomen ter zake van de Brede Doeluitkering Verkeer en Vervoer, met als projectnaam ‘Dam tot Dam Zijkanaal H’ met daarin een indicatieve berekening van de subsidiebijdrage (d.d. 11-03-2021). 17. Gemeenteraad Amsterdam 2021: Ruimtelijk Toetsingskader Noorder IJplas. Besproken in gemeenteraadsvergadering dd 31-03-2021 en aldus besloten bij schriftelijke stemming door de gemeenteraad op 06-04-2021. Besluit 2021-061. 18. Wethouder Slegers (Zaanstad) en wethouder De Vries (Amsterdam) 2021: akkoord met het financiële verdeelvoorstel tussen de gemeenten Zaanstad en Amsterdam en het parallel laten lopen van bestuurlijke besluitvorming in beide gemeenten. (d.d. 28 april 2021). Onderbouwing besluit

De gemeenten Zaanstad en Amsterdam, de Vervoerregio Amsterdam en de Regio Deal ZaanIJ willen de Dam tot Dam fietsroute aanleggen, mede als aanjager voor de toekomst. Het gebied langs het IJ en de

Zaan is in transitie. Er komen nieuwe woonwijken. De oevers vormen nu de achterkant van Zaanstad en Amsterdam, maar worden voorkanten, met verblijfsplekken aan het water. Een aanjager in deze ontwikkelingen is een fiets- en wandelpad langs de oevers. Naast een belangrijke utilitaire fietsverbinding tussen Amsterdam en Zaanstad, is het ook een aantrekkelijke, recreatieve route. Een brug over Zijkanaal H vormt een essentiële schakel in de Dam tot Dam fietsroute: een letterlijke verbinding tussen de Zaanse en Amsterdamse oevers. Het betekent ontsluiting van het gebied. De brug en aanliggende fietspaden sluiten de twee groeiende steden op elkaar aan en zetten een relatief onbekend gebied op de kaart. De route loopt door het groengebied van de Noorder IJPlas, een onderdeel van haven-Stad dat in de toekomst wordt ontwikkeld tot een stadspark. Ook de gebiedsontwikkeling aan de Zaanse kant (de Achtersluispolder, het Hembrugterrein en Poelenburg Oost) en Oostzaan is hierbij gebaat. In dit gebied is goede bereikbaarheid per fiets onontbeerlijk, zowel voor de huidige als de toekomstige bewoners. Ad 1. Kennis te nemen van het Beeldend Programma van Eisen, met als belangrijkste punten: 

Het voorliggend Beeldend Programma van Eisen dient als basis voor het referentieontwerp voor de markt. Het is een sobere en doelmatige route, met een aantal recreatieve verblijfsplekken en natuurinclusieve inpassing van de route, die past bij het groene gebied van Noorder IJplas. Zie voor verdere details de bijlage.



Er is een kwalitatieve analyse uitgevoerd naar welke brugligging over Zijkanaal H het meest bijdraagt aan de doelstellingen van de Dam tot Dam fietsroute. Er zijn vijf varianten (A1 t/m A5) gemaakt die onderling zijn vergeleken op basis van vervoerswaarde, ruimtelijke inpassing, nautische eisen, draagvlak bij de omgeving, geld, planning en risico’s. Op basis van de uitkomsten is gekozen voor brugvariant A4. Deze brug ligt binnen het vigerende bestemmingsplan Noorder IJplas, aan de zuidelijke grens.



Het fietspad aan de Amsterdamse kant loopt vanaf het einde van de Toetsenbordweg, over het bedrijfsterrein van Rijkswaterstaat en over de Coentunnel, langs de oever van het Noordzeekanaal. Rijkswaterstaat en de Coentunnel Company (beheerder) zijn akkoord met een fietspad over hun bedrijfsterrein en over de dienstweg van de Coentunnel. Aan de Zaanse kant loopt het fietspad over de oever van het terrein van huurder Chopper Club Nederland (contract t/m 2026), richting de Sluispolderweg. De brug over het Zijkanaal H ligt heeft een overspanning van ca. 115 meter.



Er is een duurzaamheidsonderzoek uitgevoerd binnen de gemeente Amsterdam. De duurzaamheidskansen liggen op het gebied van materialisatie en ecologische inpassing van de brug en het fietspad. De adviezen kunnen voor het grootste deel worden overgenomen. Wel is, tegengesteld aan het advies, gekozen voor een brug die geschikt is voor gemotoriseerd verkeer (bijvoorbeeld voor nood- en hulpdiensten en veegwagens) en voor een hydraulische aandrijving van het beweegbare deel van de brug, met name op basis van klanteisen, levensloop en (extra) kosten.

Ad 2. Een budget van € 9,4 miljoen (prijspeil uitvoering juni 2023, exclusief BTW) beschikbaar te stellen voor de uitvoering van het project Brug over Zijkanaal H en aangelegen fietspad (Amsterdamse zijde), onderdeel van de Dam tot Dam fietsroute: 



De kostenraming voor het totale project, dus inclusief het fietspad aan Zaanse kant, komt uit op € 9,4 miljoen (prijspeil juni 2023, exclusief BTW). Dit is inclusief opslagen, waaronder een risicoreservering. Voor de verdeling van kosten en dekking tussen Zaanstad en Amsterdam is het volgende

overeengekomen: -

Brug: na aftrek van de bijdrage van de geoormerkte bijdrage Vervoerregio wordt verrekend op basis van 50/50 tussen de gemeente Amsterdam en Zaanstad. Bij de aanleg van de fietspaden moet rekening gehouden worden met de kwaliteitseisen van de Vervoerregio Amsterdam en de Regio Deal ZaanIJ als co-financiers.

Dit alles onder voorbehoud van een positief besluit van de gemeenteraad van Zaanstad over de Zaanse bijdrage, naar verwachting in het vierde kwartaal van 2021. De raad wordt hierover geïnformeerd. De gemeente Amsterdam is namens de gemeente Zaanstad trekker van dit project. In afspraak met wethouder Slegers (Zaanstad) en wethouder De Vries (d.d. 28 april 2021) loopt de bestuurlijke besluitvorming in beide gemeenten min of meer parallel vanwege de planning (eis co-financier Regio Deal ZaanIJ: start uitvoering 2023). Tevens worden nog afspraken gemaakt met de gemeente Zaanstad over de verdeling van risico’s in geval van een kostenoverschrijding. Ad 3. In te stemmen met de kosten voor beheer en onderhoud en exploitatie van de verschillende projectonderdelen die samen € 100.500 per jaar bedragen (vanaf 2025) en het (nog te bepalen) Amsterdamse aandeel hierin te dekken uit het beoogde toekomstige gemeentebrede structurele budget voor areaaluitbreiding / groei van de stad. In het kader van deze kosten zorgt Zaanstad voor eigen fietspad en draagt het jaarlijks 50% bij aan de brug. Ad 4. Kennis te nemen van de belangrijkste geïnventariseerde (externe) risico’s en de beheersmaatregelen: 





Extern: besluitvorming van de gemeente Zaanstad over de financiering van hun bijdrage aan dit project. De besluitvorming hierover vindt naar verwachting plaats in het vierde kwartaal van 2021. Extern: voor behoud van de financiële bijdrage vanuit de Regio Deal ZaanIJ (€ 1,7 miljoen) moet de uitvoering van dit project starten in 2023. De uitvoering staat nu gepland op start tweede kwartaal 2023. De planning van de besluitvorming over de financiering van de gemeente Zaanstad is hierin leidend. Extern: voor marktspanning kan de aanbesteding hoger uitvallen dan verwacht. In de risicoreservering is hiervoor een extra buffer opgenomen.

Ad 5. Kennis te nemen van de voorbereiding en de planning van de uitvoering: 



De op te stellen samenwerkingsovereenkomst tussen de gemeente Amsterdam en de gemeente Zaanstad over de realisatie van het project en aanverwante overeenkomst over het toekomstige beheer en onderhoud van de brug. Beide overeenkomsten worden in 2021 voltooid. De op te stellen samenwerkings-en beheerovereenkomst tussen de gemeente Amsterdam en Rijkswaterstaat/De Coentunnel Company, ter voltooiing in 2021. Inkoop gebeurt via een Engineering & Construct-contract. De opdracht moet Europees worden aanbesteed. De markt wordt uitgedaagd op duurzame uitvoering, onder andere via gebruik van circulaire- of bio-based bouwmaterialen en prefab elementen. De mijlpalen qua planning:

Tijd

Producten Brug zijkanaal H en aangelegen fietspaden

Q4 2021

Uitvoerings- en kredietbesluit gemeente Amsterdam

 

Q4 2021 Q1 2022

Financieringsbesluit gemeente Zaanstad Start aanbesteding Gunning

Q2 2022 Q2 2023 Q3 2024 

Start uitvoering Ingebruikname fietsroute

Participatie Vanaf december 2019 zijn via persoonlijk overleg met de direct belanghebbenden binnen en rond het projectgebied de ontwikkelingen van het project besproken. Deze partijen staan positief tegenover de aanleg van de brug en de fietspaden. Het gaat hierbij om: -

De woonbootbewoners aan het Zijkanaal H, met hierbij aangesloten: de Fietsersbond Firma Benecke, een watergebonden bedrijf met belang bij een beweegbare brug De Chopperclub Nederland Scheepswerf Borsch CVB Ecologistics Rijkswaterstaat/De Coentunnel Company

Daarnaast heeft participatie plaatsgevonden rond de bestemmingsplannen van beide gemeenten , waar de brug en de fietspaden onderdeel van zijn (Bestemmingsplan Eerste partiële herziening Achtersluispolder – Bedrijven Zuid, d.d. 25-09-2014 en Bestemmingsplan Noorder IJplas, d.d. 20-062013). Tevens heeft inspraak plaatsgevonden op het ‘Ruimtelijk Toetsingskader Noorder IJplas’ (besluit gemeenteraad april 2021), waarin de fietsroute nadrukkelijk onderdeel was (zowel op papier als ook op informatiebijeenkomsten). In de tweede helft van 2021 worden omwonenden en (groene) belangengroepen in stadsdeel Noord verder geïnformeerd over de aanleiding van het project, de geschiedenis ervan, het beeldplan en de planning.

Financiële onderbouwing

Financiële onderbouwing: ja (op basis van de SSK-systematiek). De onderstaande tabel beslaat de periode 2021 - 2024. De geplande oplevering is 2024, maar de kans bestaat dat de laatste kosten/financiële afhandeling doorloopt in 2025. Met die uitloop is in de tabel geen rekening gehouden. De reeds bestede gelden tot aan het moment van het uitvoeringsbesluit ad € 1,6 mln. zijn niet in de overzichten meegenomen. Deze kosten hebben betrekking op de periode 2019 - 2020 ad € 1 mln. en het jaar 2021 tot oktober 2021 ad € 0,6 mln. en zijn bekostigd uit het Stedelijk Mobiliteits Fonds (SMF). Daarom zijn in kolom Jaar T (2021) de geprognosticeerde kosten oktober december 2021 opgenomen. De EHBO-kosten gaan in per 2025 (T+4) en maken als zodanig geen onderdeel uit van onderstaande tabellen. Tabel: Financiële consequenties van de beslispunten

BATEN (x € 1.000) Product

I/S

Jaar T 2021 €

Jaar T+1 2022 €

Jaar T+2 2023 €

Jaar T+3 2024 €

VRA

Brug investering

I

250

2.348

VRA

Fietspad investering

I

250

936

Regiodeal

Fietspad investering

I

850

Amsterdam

Grondbank

I

242

Amsterdam

SMF

I

Zaanstad

Zaanstad aandeel brug

I

Totaal

190

190

300

850

138 762

762

800

5.276

1.612

Jaar T+1 2022 €

Jaar T+2 2023 €

Jaar T+3 2024 €

LASTEN (X € 1.000) Product

I/S

Jaar T 2021 €

Brug investering

I

95

400

3.230

1.170

Fietspad investering

I

95

400

2.046

442

190

800

5.276

1.612

Totaal

I=Incidenteel S=Structureel

Risicoverdeling dekking overschrijdingen Amsterdam is opdrachtgever van het project. Financieel gezien is het aandeel van Amsterdam in de kosten echter relatief gering (ca. 25%). In onderling overleg met de betrokken partijen wordt een eventuele kostenoverschrijding verdeeld.

Consequenties gedekt? Ja / Gedeeltelijk: De investering is volledig gedekt. De extra EHBO-kosten worden gedekt uit de in voorbereiding zijnde systematiek voor areaal / groei van de stad. Overige toelichting: Het gemeentelijke aandeel in het project is kleiner dan € 5 mln. De investering wordt dus niet geactiveerd en telt niet mee onder een eventueel toekomstig investeringsplafond. Conclusie: Consequenties zijn in de begroting gedekt.

Geheimhouding

n.v.t. Welke stukken treft u aan? 

Beeldend Programma van Eisen, Brug Zijkanaal H en aangelegen fietspaden. Onderdeel van de Dam tot Dam fietsroute (2 juni 2021)

Registratienr.

Naam

< automatisch >

< Bestandsnaam >

< automatisch >

< Bestandsnaam >

Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

Verkeer en Openbare Ruimte, Jan-Willem Sluyters, 06-12963312, j.sluyters@amsterdam.nl