Raadsvoordracht bestuurlijk stelsel vanaf 2022 nw1 (002)

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Gemeenteblad

R

Voordracht voor de raadsvergadering van 7 juli 2021 Jaar

<2021>

Afdeling

1

Nummer

0

Publicatiedatum Agendapunt Datum besluit B&W

2 juni 2021

Tekst van openbare besluiten Onderwerp wordt gepubliceerd

In te stemmen met het voorstel voor verbetering van het bestuurlijk stelsel 2022 conform de Hoofdlijnennotitie Met deze voordracht stellen wij u voor het volgende besluit te nemen:

Tekst van openbare besluiten De gemeenteraad van Amsterdam wordt gepubliceerd

Gezien de voordracht van burgemeester en wethouders, Besluit

Instemmen met de raadsvoordracht met het hoofdlijnenbesluit met als belangrijkste verbeterpunten: 1) Versterken van het democratisch gekozen lokaal bestuur door: a) het expliciteren in de Verordening op het lokaal bestuur welke instrumenten de stadsdeelcommissie heeft om enerzijds richting te geven aan de uitvoering door het dagelijks bestuur en anderzijds om de uitvoering door het dagelijks bestuur te controleren; b) het vastleggen in de Verordening op het lokaal bestuur dat het dagelijks bestuur alleen met zeer zwaarwegende redenen (zoals strijdigheid met de wet of stedelijke dwingende kaders) voorstellen of adviezen van de stadsdeelcommissie die op een meerderheid kunnen rekenen in de stadsdeelcommissie naast zich neer kan leggen; c) het uitbreiden van de ambtelijke ondersteuning van de stadsdeelcommissie met 0,5 fte per stadsdeel; d) de taken en bevoegdheden van het lokaal bestuur in de basis niet te wijzigen maar het mandaat wel te versterken door het nader uitwerken van de taken en bevoegdheden van het lokaal bestuur en de instrumenten om die taken en bevoegdheden waar te maken, met name op de volgende domeinen omdat daar veel onduidelijkheid en/of ontoereikend instrumentarium wordt ervaren:  ruimtelijk domein (openbare ruimte en groen, omgevingswet, Wabo-vergunningen, bestemmingsplannen)  sociale domein  gebiedsgericht werken  participatie e) de opdracht aan de

gemeentesecretaris om uiterlijk in januari 2022 1

Jaar Afdeling Nummer Datum

<datum onbekend> 1 0

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Voordracht voor de raadsvergadering van <datum onbekend>

een voorstel te doen hoe met ingang van de nieuwe collegeperiode (ook in combinatie met de lessen uit de bestuursopdracht Gebiedsgericht Werken) het integraal werken binnen de organisatie aan de opgaven in de gebieden versterkt kan worden (op een budget neutrale manier). 2) Inzet op goede bestuurlijke samenwerking tussen college en dagelijks bestuurders enerzijds en dagelijks bestuur en stadsdeelcommissie anderzijds door het a) conform het huidige stelsel uitgaan van een door het college benoemd dagelijks bestuur; b) daaraan toevoegen van een hoorzitting in de stadsdeelcommissie met de kandidaat dagelijks bestuurders, voorafgaand aan de benoeming, waarna de stadsdeelcommissie een advies kan uitbrengen aan het college.

3) Met het oog op rolzuiverheid instellen van twee aparte bestuurscommissies, waardoor een scheiding ontstaat tussen het door het college benoemde orgaan dat verantwoordelijk is voor de uitvoering van taken en bevoegdheden en het door de Amsterdammer gekozen orgaan dat richting geeft en controleert, waarbij a) de stadsdeelcommissie wordt ingesteld door de raad; b) in de Verordening op het lokaal bestuur wordt vastgelegd dat het dagelijks bestuur alleen met zeer zwaarwegende redenen (zoals strijdigheid met de wet of stedelijke dwingende kaders) voorstellen of adviezen van de stadsdeelcommissie die op een meerderheid kunnen rekenen in de stadsdeelcommissie naast zich neer kan leggen; c) de stadsdeelcommissie op basis van het inwonersaantal per stadsdeel uit minimaal 7 leden en maximaal 15 leden bestaat; d) De vergoeding voor leden van de stadsdeelcommissies, gezien hun zwaardere rollen en taken met ingang van het stelsel in 2022 wordt vastgesteld op een bedrag van € 600 per vergadering, met een maximum van € 1200 per maand; e) Conform de wens van de gemeenteraad (moties 2021/138) wordt vastgehouden aan het lijstenstelsel en wordt weer terug gegaan naar verkiezingen per stadsdeel; f) Conform de wens van de gemeenteraad (motie 2021/144) actief en passief kiesrecht voor inwoners geldt vanaf 16 jaar; g) Conform de wens van de gemeenteraad (motie 2021/139) tot verkorting van de

periode dat Non-EU burgers in Nederland moeten wonen: verkorting van de periode dat mensen onafgebroken in Nederland moeten worden van drie naar twee jaar; 4) Vergroting van de toegankelijkheid van gemeente en de beschikbaarheid van informatie door het organiseren van een bewonersloket a) waarmee de gebiedsteams toegankelijker worden voor bewoners en

2

Jaar Afdeling Nummer Datum

<datum onbekend> 1 0

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Voordracht voor de raadsvergadering van <datum onbekend>

makkelijker vindbaar zijn en b) waarbij wordt ingezet op een faciliterende, onafhankelijke en adviserende rol voor bewoners die iets willen met hun leefomgeving. 5) Versterking van de participatie door: a) Instellen, na de zomer 2022, van een stadsdeelpanel in elk stadsdeel met minimaal 250 bewoners die minimaal 2 keer per jaar de stadsdeelcommissie adviseren over voor het stadsdeel overkoepelende belangrijke onderwerpen, waarbij:  het college het kader vaststelt voor de stadsdeelpanels;  het dagelijks bestuur nadere invulling regelt, ook van de onderlinge relaties, in samenspraak met de stadsdeelcommissies na hun instelling in 2022;  de gelote leden van het stadsdeelpanel een vergoeding krijgen conform de vastgestelde richtlijnen "participatie vergoeding op uitnodiging";  na 1 jaar een tussenevaluatie plaatsvindt en na 2 jaar een eindevaluatie over het functioneren van het stadsdeelpanel, waarbij ook de mogelijkheid van gelote leden in de stadsdeelcommissie wordt onderzocht;  op basis van de eindevaluatie een besluit wordt genomen over het al dan niet toevoegen van gelote leden aan de stadsdeelcommissie met ingang van 2025. b) Vergroting van de rol van het lokaal bestuur bij stedelijke participatietrajecten over onderwerpen die lokale leefomgeving raken.

Participatietrajecten over onderwerpen die lokale leefomgeving raken worden in overleg met het lokaal bestuur vormgegeven. c) Vaststellen van een beleidskader voor participatie waarmee de lessen die de afgelopen jaren zijn geleerd over het betrekken van burgers worden geformaliseerd en geborgd. Het kader is een verrijking en verbreding van de vigerende inspraakverordening. Het beleidskader wordt separaat aan de gemeenteraad voorgelegd. 6) Met het oog op het versterken van de relatie stadsdeelcommissie met de gemeenteraad, het in overweging geven aan de gemeenteraad om: a) een territoriale commissie in te stellen waarin er ruimte is om onderwerpen zoals de voorbereiding van bestemmingsplannen, te bespreken. b) aan de hoorzitting van de stadsdeelcommissie met de kandidaat dagelijks bestuurders ook een gemeenteraadslid van de oppositie en coalitie te laten deelnemen. 7) Kennis te nemen van de aanbiedingsbrief met de notitie uitvoering moties en in te stemmen met de afdoening van de moties, die zijn ingediend in de raadsvergadering op 10 maart met nummers 138 t/m 144 en 147 en 164.

3

Jaar Afdeling Nummer Datum

<datum onbekend> 1 0

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Voordracht voor de raadsvergadering van <datum onbekend>

8) a. Kennis te nemen van de uitkomsten van de inspraak en participatie zoals opgenomen in de Reactienota inspraak en participatie bij voorgenomen hoofdlijnen bestuurlijk stelsel vanaf 2022, die door het college is vastgesteld in haar vergadering van 1 juni 2021 waarin de volgende thema’s als belangrijkste punten: • de behoefte aan een sterkere positie van de stadsdeelcommissie richting het dagelijks bestuur; • meer lokale beslissingsbevoegdheid voor het lokaal bestuur en bewoners; • meer mogelijkheden tot participatie en verduidelijken van het proces . b. Kennis te nemen dat voor het participatietraject nog een draagvlakpeiling onder bewoners loopt tot en met 12 juni 2021 over een aantal onderwerpen die voor hen als belangrijk naar voren zijn gekomen uit de enquête en de stadsgesprekken. Van 2 juni tot en met 12 juni kunnen Amsterdammers in een Slotpeiling reageren op de nieuwe voorstellen uit het inspraak en participatietraject zoals ook meegenomen in de hoofdlijnen en reactienota. Deze worden aangeboden in de vorm van stadsamendementen en stadsmoties, die als zodanig door de raad gebruikt kunnen worden bij de bespreking van het collegevoorstel in de raadscommissie op 23 juni. De uitkomsten worden vooraf aan de commissie KDD toegestuurd aan de raadscommissie.

9) In te stemmen met de voorstellen voor verbeteringen in het huidige stelsel over: a) De werkwijze voor de adviezen van de stadsdeelcommissies (inclusief een goede terugkoppeling) b) Het versterken van de ambtelijke ondersteuning door herschikking van huidige capaciteit 10)Kennis te nemen van het vervolgproces waarin de definitieve hoofdlijnen voor het bestuurlijk stelsel vanaf 2022 worden voorgelegd aan de commissie KDD op 23 juni en aan de raad op 7/8 juli 2021.

Wettelijke grondslag

Artikel 83 van de Gemeentewet (De raad, het college of de burgemeester kan bestuurscommissies instellen die bevoegdheden uitoefenen die hun door de raad, het college, onderscheidenlijk de burgemeester zijn overgedragen).

Bestuurlijke achtergrond

Bij februari de invoering vanheeft het bestuurlijk in 2013 is besloten hethoofdlijnen stelsel in 2016 te In 2017 de raad stelsel bij de vaststelling van de bestuurlijk stelsel de motie van het raadslid Ruigrok (VVD) voor een tussentijdse evaluatie van 4

Jaar Afdeling Nummer Datum

<datum onbekend> 1 0

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Voordracht voor de raadsvergadering van <datum onbekend>

het bestuurlijk stelsel aangenomen, met het verzoek aan het college om het nieuwe bestuurlijk stelsel in 2020 tussentijds te evalueren en de uitkomsten van deze evaluatie voor te leggen aan de gemeenteraad om te bepalen of doorontwikkeling noodzakelijk is. Het onderzoeksbureau Necker van Naem en Tilburg University hebben op 27 november 2020 hun rapport Evaluatie bestuurlijk stelsel uitgebracht. In de periode januari-februari 2021 zijn wensen en suggesties naar aanleiding van het rapport besproken met het college op 2 maart, de raadscommissie KDD op 27 januari en 17 februari en de gemeenteraad op 10 maart. De stadsdeelcommissies, stadsdeelbestuurders en Amsterdammers hebben in deze periode suggesties aangeleverd. Het college heeft mede op basis van deze reacties op 6 april de Voorgenomen hoofdlijnen bestuurlijk stelsel vanaf 2022 vastgesteld. De Voorgenomen hoofdlijnen zijn besproken met de raadscommissie KDD op 28 april. De notitie is van 8 april tot 20 mei voorgelegd voor inspraak, participatie en voor advies aan de stadsdeelcommissies en dagelijks besturen. De reacties van de Amsterdammers, gemeenteraad, stadsdeelcommissies en stadsdeelbesturen op de Voorgenomen hoofdlijnen zijn betrokken in het definitief voorstel voor de hoofdlijnen voor het bestuurlijk stelsel vanaf 2022. De Definitieve hoofdlijnen worden hierbij voor besluitvorming voorgelegd.

Onderbouwing besluit Hoofdlijnen bestuurlijk stelsel vanaf 2022 De afspraken tussen stad en stadsdelen zijn aan herijking toe. Het zijn niet zelden stadsdelen die bepalend zijn voor de ervaringen van bewoners met de gemeente. Zij geven immers uitvoering aan het stedelijk beleid in de gebieden, en staan daardoor – letterlijk – oog in oog met bewoners. Waar bewoners invloed op willen uitoefenen, gaat vaak over hun directe leefomgeving. Om stadsdeelbestuurders beter uit te rusten om uitvoering te geven aan goed lokaal beleid, met en voor bewoners, moet er een aantal zaken worden aangescherpt. Vanaf 2022 moet de positie van het lokaal bestuur worden versterkt, zodat stadsdeelbesturen en stadsdeelcommissies meer invloed krijgen en de mogelijkheden voor bewoners om mee te denken, mee te doen en mee te beslissen worden vergroot. Dit vraagt om verbeteringen in het bestuurlijk stelsel zelf, maar ook in de mogelijkheden voor participatie, in de ambtelijke organisatie en in de cultuur. Maar het vraagt bovenal om een concretisering van het mandaat en opdracht van de stadsdelen: wie gaat waarover en welke bevoegdheden en instrumenten zijn er om de taken uit te voeren. Met een duidelijke opdracht en stevig mandaat op helder omschreven taken aan benoemde stadsdeelbestuurders die zich hierover verantwoorden aan 5

Jaar Afdeling Nummer Datum

<datum onbekend> 1 0

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Voordracht voor de raadsvergadering van <datum onbekend>

gekozen stadsdeelcommissies, krijgt het lokaal bestuur meer zeggenschap, duidelijkere bevoegdheden, komt er eenduidiger sturing van lokale opgaven, controle en tegenspraak op stadsdeelniveau, met invloed hierop van stadsdeelcommissies en bewoners. Hiermee wordt het handelen van het bestuur ook voor bewoners meer transparant en beter voorspelbaar. Niet alleen uit de evaluatie, maar ook in het traject daarna, waarbij bewoners, stadsdeelcommissies en besturen hun reactie hebben gegeven op de Voorgenomen hoofdlijnen (zie de Reactienota) blijkt dat er een breed draagvlak is voor meer zeggenschap van het lokaal bestuur (inclusief budget), duidelijke bevoegdheden, goede sturingsmogelijkheden, controle en tegenspraak op stadsdeelniveau en verbeterde invloed van de bewoners. Uitgaande van de vijf scenario’s in het evaluatierapport voor mogelijke doorontwikkeling van het stelsel en gezien de door de raad aangenomen motie-Grooten c.s. (motie 2021/143) is in de Voorgenomen hoofdlijnen het model stadsdeelplus voorgesteld aangevuld met participatieve elementen.

Voor de nadere uitwerking van het stadsdeelplusscenario zijn vier varianten (A,B,C,D) aan de hand van een aantal criteria afgewogen en heeft het college de voorkeur uitgesproken voor de varianten B (twee bestuurscommissies met een dagelijks bestuur benoemd door college of raad en een gekozen stadsdeelcommissie) en D (één gekozen bestuurscommissie met een door de raad of college benoemd dagelijks bestuur). Het college heeft in de Voorgenomen hoofdlijnen de keuze tussen deze twee varianten en de keuze voor benoeming door college of raad, open gelaten. Voor een nadere keuze zijn de varianten verder uitgewerkt en afgewogen langs een aantal criteria. Zie ook de brief aan de commissie KDD in de dagmail op 22 april 2021 met de nadere uitwerking van de mogelijkheden voor de wijze van benoeming van het dagelijks bestuur in de stadsdelen en de notitie met nadere uitwerking van de vier varianten A,B,C,D, in de dagmail op 21 mei. Het college stelt voor om te kiezen voor model B. Bij beslispunt 3 wordt deze keuze verder toegelicht.

Ad 1 -Versterken van het democratisch gekozen lokaal bestuur Stadsdeelcommissie meer in positie Eén van de in het oog springende punten uit zowel de evaluatie, als uit de inbreng van de raadscommissie KDD, stadsdeelcommissies en stadsdeelbestuurders en Amsterdammers, is het feit dat er op stadsdeelniveau onvoldoende stevige inbreng mogelijk is vanuit de democratisch gekozen stadsdeelcommissies. Advisering wordt als te vrijblijvend ervaren door veel betrokkenen. 6

Jaar Afdeling Nummer Datum

<datum onbekend> 1 0

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Voordracht voor de raadsvergadering van <datum onbekend>

Om hier verandering in te brengen stelt het college voor om in de verordening te beschrijven welke instrumenten de stadsdeelcommissie heeft om richting mee te geven aan het dagelijks bestuur en anderzijds om het dagelijks bestuur te controleren. Leden van de gemeenteraad hebben een aantal wettelijke instrumenten om uitvoering te geven aan hun kaderstellende en controlerende taak (zoals het vragenrecht en het recht om moties en amendementen en initiatiefvoorstellen in te dienen). Dergelijke instrumenten zijn voorbehouden aan de gemeenteraad. Maar dat betekent niet dat de leden van de stadsdeelcommissie geen instrumenten kunnen krijgen. Leden van de stadsdeelcommissie kunnen vragen stellen en voorstellen doen en de wijze waarop het dagelijks bestuur hiermee om moet gaan kan in de verordening worden vastgelegd. Ook kan worden vastgelegd dat voorstellen van de stadsdeelcommissie die op een meerderheid kunnen rekenen in de stadsdeelcommissie in beginsel worden overgenomen door het dagelijks bestuur. Alleen met zeer zwaarwegende motivatie mag het dagelijks bestuur dat advies naast zich neerleggen, zoals strijdigheid met de wet of stedelijke dwingende kaders. Op vergelijkbare wijze als het college kan besluiten dat een motie van de gemeenteraad niet uitgevoerd kan worden door het college.

De stadsdeelcommissie krijgt meer positie door een adviserende, richtinggevende en controlerende rol, die in de verordening nader wordt uitgewerkt. Aan de gemeenteraad wordt in overweging gegeven om de relatie met de stadsdeelcommissie te versterken door onder andere het instellen van territoriale raadscommissies voor lokale opgaven die zowel de taken van raad als het lokale bestuur raken, zoals bijvoorbeeld de aanpak Binnenstad, Masterplan Zuidoost en Nieuw-West. Voor een goede positionering van de stadsdeelcommissie is het ook noodzakelijk dat er voldoende ambtelijke ondersteuning is. Voor de stadsdeelcommissies is de basale procesmatige ondersteuning van de tweewekelijkse vergaderingen van de stadsdeelcommissie in de stadsdelen geregeld. De stadsdeelcommissies krijgen in het stelsel vanaf 2022 een zwaardere rol en verantwoordelijkheid dan in de huidige periode. Om de zwaardere rol en taken van de stadsdeelcommissies in de nieuwe bestuursperiode goed te kunnen ondersteunen, wordt voorgesteld om de ondersteuning in alle stadsdelen te versterken met 0,5 fte. In de Motie 141 van de leden Vroege c.s wordt gevraagd een onderzoek te doen naar de mogelijkheid en wenselijkheid van het onderbrengen van de bestuursondersteuning bij de griffie van de gemeenteraad: In de brief van 14 april jl.

heeft het Presidium aan de raad aangegeven dat de griffier in contact hierover zal treden met de gemeentesecretaris. Met de griffier wordt het verzoek nader onderzocht. De uitkomsten worden samen met de nadere uitwerking voor een aanscherping taken en bevoegdheden en het bewonersloket in januari 2022 aan de raad voorgelegd.

7

Jaar Afdeling Nummer Datum

<datum onbekend> 1 0

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Voordracht voor de raadsvergadering van <datum onbekend>

Taken en bevoegdheden lokaal bestuur verhelderd en verbeterd Met de afschaffing van de mogelijkheid om deelgemeenten in te stellen kunnen lokaal geen verordeningen meer worden vastgesteld die door strafbepalingen en bestuursdwang worden gehandhaafd. Het college heeft er in 2014 voor gekozen die lijn door te trekken en er als basisprincipe voor te kiezen dat de beleidsontwikkeling stedelijk plaatsvindt en dat de beleidskaders van alle beleidsdomeinen in de raad worden vastgesteld. Binnen de stedelijke kaders is nadere lokale invulling mogelijk en wenselijk. In het stedelijke beleid wordt expliciet bepaald op welke terreinen beleidsregels lokaal nader ingevuld kunnen worden. Voor het overige geldt dat de taken en bevoegdheden vooral zijn gericht op datgene waar lokale invulling en uitvoering wenselijk is vanuit de lokale opgave. Het gaat dan vooral om zaken die de leefkwaliteit en directe leefomgeving van burgers in de straat en in de wijk raken. Voor burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties – en overigens ook voor de gemeente zelf – moet helder zijn wie waarover gaat. Dit is ook van belang in verband met de te houden verkiezingen. Het gaat daarbij immers om de vraag waar stedelijk gekozenen op aanspreekbaar zijn, en waarop lokaal gekozenen aanspreekbaar zijn.

Het pakket van lokale taken en bevoegdheden bepaalt de reikwijdte van het mandaat voor de bestuurscommissies en de onderwerpen waarover de lokale verkiezingen gaan. Binnen de door college en raad overgedragen bevoegdheden kunnen bestuurscommissies immers nog integrale afwegingen maken en eigen gebiedsgerichte prioriteiten stellen, met de daarbij behorende keuzes voor middelen en budget. Om die reden is voor een afbakening in de vorm van een takenlijst en een bevoegdhedenregister gekozen. Nadere uitwerking heldere opdracht en takenpakket stadsdeelbesturen en stadsdeelcommissies Uit de praktijk blijkt dat de takenlijst en het bevoegdhedenregister zowel stedelijk als lokaal niet voldoende duidelijkheid verschaffen. Het is vaak niet duidelijk wie waarover gaat. Het college is daarom in voorbereiding op het definitieve besluit over de hoofdlijnen een traject gestart om te verkennen hoe de verdeling van taken en bevoegdheden en de onderlinge relaties tussen de verschillende bestuursorganen, binnen de stedelijke kaders, scherper kan worden gemaakt. Daarmee wordt de zeggenschap van het lokaal bestuur duidelijker, ook voor bewoners. De eerste uitkomsten van het traject worden in september 2021 aan de raad voorgelegd, in combinatie met de aangepaste verordening op het lokaal bestuur.

De gezamenlijke stadsdeelbesturen geven in reactie op de evaluatie bestuurlijk stelsel aan: “Vanuit onze ervaring in het huidige bestuurlijk stelsel hebben wij één alles overstijgende aanbeveling voor u: geef de stadsdeelbesturen alle middelen om hun verantwoordelijkheden ook daadwerkelijk waar te kunnen maken, de lokale opgaven te lijf te kunnen en daarmee een volwaardige en betrouwbare partner te kunnen zijn voor 8

Jaar Afdeling Nummer Datum

<datum onbekend> 1 0

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Voordracht voor de raadsvergadering van <datum onbekend>

bewoners, ondernemers en organisaties in hun stadsdeel en in hun gebieden. Wanneer een stadsdeelbestuurder ergens over gaat, moet hij er ook op kunnen sturen. Dit betekent: Beter uitgewerkte bevoegdheden en mandaten met daarbij behorende budgetten. Duidelijkheid welke bewegingsvrijheid stadsdelen hebben: welke stedelijke kaders zijn hard en van welke kaders kan binnen het mandaat van de stadsdelen worden afgeweken. Een takenlijst met corresponderende bevoegdhedenlijst.” Het college ondersteunt deze wens en wil daarom binnen de stedelijke kaderstelling de komende periode een heldere opdracht aan het lokaal bestuur nader uitwerken, met heldere verantwoordelijkheden en instrumenten om die opdracht waar te kunnen maken en daartoe de benodigde taken en bevoegdheden helder af te bakenen. De rol van het lokaal bestuur bij participatie wordt groter. Voor een heldere positionering van het lokaal bestuur als oren en ogen en representanten van de buurt, wordt bekeken hoe en welke rol het lokaal bestuur (zowel dagelijks bestuur als stadsdeelcommissie) bij participatie kan vervullen. Dit betreft dan de participatie op onderwerpen die de leefwereld van inwoners in het stadsdeel raken. Te denken valt aan regie op proces en het toetsen op representativiteit en vaststellen van participatie plannen.

Daarnaast kan het stadsdeel ook zelf participatie vormgeven via bijvoorbeeld buurtbudgetten en gericht thema’s uitwerken via de nieuw in te stellen gelote burgerpanels.

Uit een eerste verkenning met deelname van enkele stadsdeelbestuurders komt naar voren dat de bestaande lijst met taken en bevoegdheden redelijk voldoet en de onderwerpen passend zijn voor lokaal bestuur. Vrijwel alle taken en bevoegdheden die raken aan de lokale leefomgeving zijn gemandateerd aan het dagelijks bestuur, met uitzondering van de taken en bevoegdheden die een stadsdeeloverstijgend karakter hebben of die wettelijk niet overgedragen of gemandateerd mogen worden, afgezien van één groot gemis: de belangrijke rol van stadsdeelbestuur en stadsdeelcommissie in het gebiedsgericht werken, integraal dus domeinoverstijgend, behoeft nadere verankering in de verdeling van bestuurlijke rollen, taken en bevoegdheden. Neem bijvoorbeeld de Kolenkit: alleen op stadsdeelniveau kun je een sociale opgave, participatieve opgave, woningbouwopgave, openbare ruimte opgave en zo meer als één geheel aansturen. Probleem is verder dat de taken en bevoegdheden vaak te algemeen zijn geformuleerd en dat niet overal concreet is gemaakt wat deze in de dagelijkse praktijk inhouden. Daarnaast ontbreken op sommige domeinen de instrumenten die het stadsdeelbestuur en/of de stadsdeelcommissie nodig heeft om haar verantwoordelijkheid in de praktijk waar te maken. Of is die instrumentatie via ambtelijk ondermandaat uit het zicht geraakt of op te grote afstand gekomen van 9

Jaar Afdeling Nummer Datum

<datum onbekend> 1 0

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Voordracht voor de raadsvergadering van <datum onbekend>

het stadsdeelbestuur. Bij de eerste exercitie, die voortgezet zal worden met bestuurders en ambtenaren bij het betreffende onderwerp betrokken, zijn drie onderwerpen (groen, sport en afval) globaal verkend. Bij die onderwerpen zijn knelpunten benoemd die wellicht exemplarisch zijn voor veel andere thema’s in de huidige verdeling van taken. Er is per onderwerp gekeken naar de stedelijke opgave en de opgave op stadsdeelniveau. Voorbeeld van een knelpunt is dat in de huidige taakverdeling soms te weinig ruimte is voor de integrale gebiedsexpertise die stadsdelen hebben. Zo zou bij plannen die impact hebben op de openbare ruimte die deskundigheid in een vroeg stadium onderdeel van een proces moeten zijn. Bij een onderwerp als afval heeft het stadsdeelbestuur momenteel wel taken en verantwoordelijkheden, maar liggen die de facto bij de gecentraliseerde directie. Er ontbreken instrumenten om bijvoorbeeld lokale accenten te leggen. Daar sluit de papieren werkelijkheid in ieder geval niet aan op de praktijk. Door de huidige taken op deze wijze onder de loep te nemen wil het college per domein tot een taakverdeling komen die meer voor de hand ligt en waarbij stadsdeelbestuurders en stadsdeelcommissieleden hun verantwoordelijkheden waar kunnen maken op thema’s die vanuit bewonersperspectief logischerwijs bij het stadsdeel horen.

Dat hoeft niet op elk domein tot grote veranderingen te leiden. Het lijkt in sommige gevallen om eenvoudige aanpassingen te gaan. Doel is ook om gaandeweg te komen tot een meer algemeen afwegingskader of omschrijving wanneer een onderwerp bij stad of stadsdeel hoort. Het is immers onmogelijk om alle situaties en onderwerpen tot in detail vast te leggen. Helderheid over rollen en taken vraagt ook, of misschien wel vooral, om goede richtlijnen en afspraken. Zodat goede samenwerking niet of minder afhankelijk is van toevalligheden en personen. Het huidige bestuursakkoord van college en stadsdeelbesturen biedt voor die richtlijnen en afspraken een goede basis. Ook bij elk afzonderlijk domein kan dan kernachtig geformuleerd worden wat de rolverdeling stedelijk en lokaal is, als introductie op de bijpassende taken en bevoegdheden in de nieuwe lijst. Concreet zal de lijst, die grotendeels uit 2013 stamt, ook geactualiseerd moeten worden. De lijst is bij de verandering naar het bestuurlijk stelsel 2018-2022 nagenoeg ongewijzigd overgenomen. Hier en daar staan taken in de lijst van bevoegdheden of andersom. Voor dat laatste is het ook behulpzaam als deze keer de verwante taken en bevoegdheden naast elkaar worden geplaatst, zodat een duidelijk overzicht ontstaat per onderwerp.

Tot slot behoeven takenlijst en bevoegdhedenregister redactionele opschoning, omdat op onderdelen kennelijk nog is geredeneerd vanuit de situatie vóór 2014, waarin stadsdeelbesturen en stadsdeelraden nog konden leunen op volwaardige stadsdeelorganisaties. En niet vanuit de werkelijkheid van 2014 en verder, waarin alle inhoudelijke ambtelijke 10

Jaar Afdeling Nummer Datum

<datum onbekend> 1 0

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Voordracht voor de raadsvergadering van <datum onbekend>

expertise die eerder ook in stadsdeelorganisaties aanwezig gebundeld was in directies / r.v.e.’s, werkend voor college én stadsdeelbesturen, onder één algemeen directeur. Met als gevolg dat in de bestaande lijst ambtelijke elementen zijn geslopen die niet thuishoren in een overzicht van de bestuurlijke taken- en bevoegdhedenverdeling. En dat het ook ten dienste van stadsdeelbesturen werken door in toenemende mate gecentraliseerde directies onvoldoende geëxpliciteerd en verankerd is. Het streven is om een eerste aanzet tot deze nieuwe uitwerking van rolen taak- en bevoegdheidsverdeling en verder benodigd instrumentarium in september aan de raad voor te leggen, als bijlage bij de nieuwe verordening op het lokaal bestuur. De definitieve uitwerking volgt in januari 2022. Ondersteuning stadsdeelbesturen De dagelijkse ondersteuning van DB en individuele stadsdeelbestuurders wordt onder verantwoordelijkheid van de stadsdeelsecretaris conform de huidige invulling binnen de stadsdeelorganisaties voortgezet. In aanvulling daarop wordt per directie een accounthouder ingesteld voor het verdiepen en verbreden van de ondersteuning van de portefeuillehouders op hun inhoudelijke portefeuilles door medewerkers van de directies (waar de Amsterdamse ambtelijke kennis en expertise per (onderdeel van die) portefeuille is gebundeld). Bij een aantal directies is daar al in voorzien.

Aanvullend heeft de gemeentesecretaris de opdracht om uiterlijk in januari 2022 een voorstel te doen hoe met ingang van de nieuwe collegeperiode (ook in combinatie met de lessen uit de bestuursopdracht Gebiedsgericht Werken) het integraal werken binnen de organisatie aan de opgaven in de gebieden versterkt kan worden, door herschikking van capaciteit. Daarbij wordt ook de mogelijk extra inzet voor de benodigde ambtelijke ondersteuning voor de grotere rol voor participatie van stadsdeelbesturen (en stadsdeelcommissie) betrokken. Ad 2 -Inzet op goede bestuurlijke samenwerking tussen college en dagelijks bestuurders enerzijds en dagelijks bestuur en stadsdeelcommissie anderzijds Het college kiest er met model B voor om het verlengd lokaal bestuur met door college benoemde dagelijks bestuurders voort te zetten. Zoals in de Voorgenomen hoofdlijnen is aangegeven vereisen de grote opgaven in de stad een integrale aanpak en goede bestuurlijke samenwerking. Het lokaal bestuur ligt hiermee rechtstreeks in het verlengde van het college en kan daarmee binnen de kaders van het coalitieakkoord met mandaat handelen, maar kan ook snel escaleren naar het college. College en lokaal bestuur kunnen zo samen optrekken in het realiseren van de grote maatschappelijke opgaven voor de stad. In de huidige situatie is de stadsdeelcommissie niet betrokken bij de 11

Jaar Afdeling Nummer Datum

<datum onbekend> 1 0

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Voordracht voor de raadsvergadering van <datum onbekend>

benoeming van de dagelijks bestuurders. Het college wil dit veranderen. Het college stelt voor om de stadsdeelcommissies de gelegenheid te geven om de kandidaat bestuurders vooraf vragen te stellen in een hoorzitting en om het aan het college mee te geven als er zwaarwegende redenen zijn om een dagelijks bestuurder niet te benoemen. Aan de raad wordt in overweging gegeven om naast de stadsdeelcommissie ook een raadslid vanuit de oppositie en de coalitie te laten deelnemen aan deze hoorzitting. Ad 1 -Met het oog op rolzuiverheid: instellen van twee aparte bestuurscommissies, waardoor een scheiding ontstaat tussen het door het college benoemde orgaan dat verantwoordelijk is voor de uitvoering van taken en bevoegdheden en het door de Amsterdammer gekozen orgaan dat richting geeft en controleert Met twee bestuurscommissies handhaven we een structuur waarbij er een scheiding is tussen het orgaan dat uitvoert (dagelijks bestuur) en het orgaan dat controleert (stadsdeelcommissie). Er is parallel een scheiding tussen het orgaan dat benoemd wordt en het orgaan dat gekozen wordt. Dit maakt het voor de Amsterdammers beter herkenbaar en levert voor de raad en het college ook meer vanzelfsprekende partnerschappen op. Verder wordt met de keuze voor twee bestuurscommissies benadrukt dat het gelijkwaardige organen zijn die met hun eigen taken en rollen hetzelfde gewicht in de schaal leggen.

Het gaat om soortgelijke organen met dezelfde basis in de Gemeentewet. In dit model worden taken en bevoegdheden van het college en de burgemeester overgedragen aan het dagelijks bestuur. De stadsdeelcommissie wordt ingesteld door de raad en onderdelen van de taken en bevoegdheden van de raad – zoals het stellen van vragen en het vragen van inlichtingen – kunnen worden overgedragen. Per stadsdeel wordt een direct door de bewoners gekozen stadsdeelcommissie door de raad ingesteld . Dit geeft de directe relatie met de raad weer. Zo kunnen zij in nauwe samenspraak met dagelijks bestuur en in nauwe relatie met gemeenteraad het lokale belang vertegenwoordigen en krijgt de gemeenteraad ook inzicht in de opgaven in de gebieden. Stadsdeelcommissies sturen op de uitvoering binnen de door de raad vastgestelde kaders en controleren de uitvoering door het dagelijks bestuur en hebben ook een rol in de uitvoering van participatie. De stadsdeelcommissies zijn samen met het dagelijks bestuur verantwoordelijk voor de participatie en de lokale belangenafweging. Zij kunnen onderwerpen aandragen bij het dagelijks bestuur en de gemeenteraad. Net als in het huidige stelsel, kunnen zij onderwerpen voorstellen voor agendering in de raadscommissie. In de Verordening op lokaal bestuur wordt duidelijk gemaakt welke instrumenten de stadsdeelcommissie heeft om enerzijds richting te geven

12

Jaar Afdeling Nummer Datum

<datum onbekend> 1 0

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Voordracht voor de raadsvergadering van <datum onbekend>

aan de uitvoering door het dagelijks bestuur en anderzijds om de uitvoering door het dagelijks bestuur te controleren. In de Verordening wordt ook vastgelegd dat het dagelijks bestuur alleen met zeer zwaarwegende redenen (zoals strijdigheid met de wet of stedelijke dwingende kaders), voorstellen of adviezen van de stadsdeelcommissie die op een meerderheid kunnen rekenen in de stadsdeelcommissie, naast zich neer kan leggen. Op vergelijkbare wijze als het college kan besluiten dat het college een motie van de gemeenteraad niet kan uitvoeren. Leden stadsdeelcommissies Het aantal leden voor stadsdeelcommissies is conform huidig stelsel gebaseerd op het aantal bewoners per gebied. Zoals uit de Reactienota blijkt, is de ervaring dat het even aantal leden in de stadsdeelcommissies voor de stemverhoudingen niet goed werkt. Daarom wordt per stadsdeel het aantal leden met één naar beneden bijgesteld. Dit met uitzondering van stadsdeel Zuid, omdat hier al sprake is van een oneven aantal leden. Het college is van mening dat met de aangescherpte taken en rollen in het nieuwe stelsel en met de verbeterde ambtelijke ondersteuning het aantal leden passend is.

Dit leidt tot de volgende aantal leden: Centrum: 7 leden (2 gebieden) Noord: 11 leden (3 gebieden) Nieuw West: 15 leden (4 gebieden) West: 13 leden (3 gebieden) Zuidoost: 11 leden (3 gebieden) Oost: 15 leden (4 gebieden) Zuid: 15 leden (3 gebieden) Vergoedingen stadsdeelcommissies De vergoeding voor de stadsdeelcommissieleden is gebaseerd op artikel 96 van de Gemeentewet uitgewerkt in de Verordening voorziening leden dagelijks bestuur en stadsdeelcommissies. Daarin is bepaald dat commissieleden een vergoeding ontvangen voor:  het bijwonen van een vergadering,  reis- en verblijfkosten voor reizen binnen de gemeente. De stadsdeelcommissieleden ontvangen in het huidige stelsel een vergoeding van € 350 per vergadering met een maximum van twee vergaderingen per maand. Bij dit bedrag is uitgegaan van het takenpakket van een adviescommissie. Het maximumbedrag (voor gemeente met meer dan 250.000 inwoners) is nu gesteld op € 173. De gemeenteraad kan bij verordening dat bedrag naar boven bijstellen als de zwaarte van de taak of zijn bijzondere deskundigheid dat verlangt. Gezien de zwaardere rol en taken van de stadsdeelcommissie in het stelsel 13

Jaar Afdeling Nummer Datum

<datum onbekend> 1 0

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Voordracht voor de raadsvergadering van <datum onbekend>

vanaf 2022 wordt voorgesteld om vanaf 2022 voor de stadsdeelcommissies uit te gaan van een hogere vergoeding. Het bedrag wordt dan vanaf 2022, voor een vergadering € 600 met een maximum van € 1200 per maand. Vergoedingen DB- leden Voor DB-leden kan de gemeenteraad een vaste vergoeding voor de werkzaamheden vaststellen. Het voorstel is dat DB-leden, net als nu, een salaris voor hun fulltime werkzaamheden ontvangen. Ad 4 -Vergroting van de toegankelijkheid van gemeente en de beschikbaarheid van informatie door het organiseren van een bewonersloket waarmee de gebiedsteams toegankelijker worden voor bewoners en makkelijker vindbaar. Het is belangrijk dat het bestuur en organisatie voor de burger herkenbaar en toegankelijk zijn en met één gezicht naar buiten optreden. Burgers voelen zich nu onvoldoende bediend en kunnen binnen de gemeente niet goed hun weg vinden. Uit de Reactienota komt dit punt ook nadrukkelijk naar voren. Een eenvoudig uitlegbaar stelsel met een heldere taakverdeling en heldere bevoegdheden is ook een belangrijke voorwaarde voor een goede toegankelijkheid van de gemeente voor burgers. Het helpt bewoners als duidelijk is voor welke onderwerpen ze waar moeten zijn en dat bekend is dat daar ook de bevoegdheid ligt om iets voor ze te doen.

Gebiedsmakelaars zijn met hun collega’s in de gebiedsteams voor bewoners een eerste belangrijk aanspreekpunt, maar dit is nog niet bij iedereen even goed bekend. Ook uit de inspraak en participatiebijeenkomsten komt dit naar voren. Een inwonersloket (fysiek en digitaal) kan helpen om de gebiedsteams beter toegankelijk en vindbaar te maken. Het college wil daarom samen met de stadsdeelbesturen een voorstel uitwerken voor een bewonersloket. Hierbij wordt de input uit het inspraak en participatietraject over de Voorgenomen hoofdlijnen betrokken. Bij de uitwerking wordt ook gekeken naar de suggestie uit het participatietraject dat duidelijk is waar elke Amsterdammer heen kan gaan om uit te vinden wat er aan participatie is gepland of gedaan en waar men ook met klachten terecht kan. De nadere uitwerking wordt ook in januari 2022 aan de raad voorgelegd. Ad 5 -Versterking van de participatie Uit het evaluatierapport, de reacties daarop en de reacties op de Voorgenomen hoofdlijnen blijkt dat er een breed gedeelde wens is om de participatie van burgers in het stelsel te versterken. Bewoners geven aan dat ze graag de ruimte willen om mee te praten en mee te beslissen over zaken die hen raken. Het bestuurlijk stelsel zal daartoe nieuwe mogelijkheden bieden. Zo is het idee om te gaan werken met burgerpanels. 14

Jaar Afdeling Nummer Datum

<datum onbekend> 1 0

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Voordracht voor de raadsvergadering van <datum onbekend>

Het voorstel is, om met een geloot stadsdeelpanel per stadsdeel te gaan werken. Dit stadsdeelpanel komt minimaal twee keer per jaar bijeen om over actuele thema’s te spreken die spelen voor het stadsdeel. Stadsdeelpanels uit gelote inwoners In overleg met het DB en de stadsdeelcommissie van elk stadsdeel zal de agenda van het stadsdeelpanel verder uitwerking krijgen per 2022, waarbij recht wordt gedaan aan de couleur locale per stadsdeel. Een ander, nog verstrekkender vorm van burgerparticipatie is, dat gelote burgers, naast gekozen leden, deel uit gaan maken van de stadsdeelcommissie. Op basis van een tussentijdse evaluatie in 2023 en een eindevaluatie in 2024 van het werken met deze vorm en omvang van stadsdeelpanels zal beoordeeld worden of tot deze uitbreiding van de participatie zal worden overgegaan. Bij deze evaluatie en bestuurlijke afweging zullen de ervaringen opgedaan in Rotterdam en Groningen ook meegewogen worden en zal ook de input uit de inspraak en het participatietraject over de Voorgenomen hoofdlijnen worden meegenomen. In deze beiden steden wordt ook gewerkt met gelote en gekozen afgevaardigden. De participatie van bewoners wordt ook een belangrijke taak in de onder 2 genoemde beschrijving van taken en bevoegdheden. Stadsdelen zullen daar vanuit de lokale opgaven en behoefte in de betreffende buurten en gebieden, invulling aan geven.

Het college is er voorstander van dat participatietrajecten over onderwerpen die lokale leefomgeving raken in nauw overleg met het lokaal bestuur worden vormgegeven. Bij de uitwerking van taken en bevoegdheden zoals beschreven in 1d wordt dit verder uitgewerkt. Parallel aan het besluit voor het bestuurlijk stelsel wordt een beleidskader voor participatie opgesteld. Met dit beleidskader worden de lessen die de afgelopen jaren zijn geleerd over het betrekken van burgers geformaliseerd en geborgd. Het kader is een verrijking en verbreding van de vigerende inspraakverordening. Het beleidskader wordt separaat aan de gemeenteraad voorgelegd.

Ad 6 -Versterken van de relatie stadsdeelcommissie met de gemeenteraad Vooropgesteld: het is aan de raad om naar eigen inzicht invulling te geven aan de versterking van de relatie met de stadsdeelcommissies. Het is een veelgenoemd punt, zowel in de evaluatie als in de overige reacties. Er zijn verschillende mogelijkheden die de raad – ook in het huidige stelsel – kan benutten. Zo kan de raad versterkt sturen via de gekozen stadsdeelcommissie door de stadsdeelcommissie een duidelijke opdracht te geven in de voorbereiding van de raad zoals dat ook gebeurt met de 15

Jaar Afdeling Nummer Datum

<datum onbekend> 1 0

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Voordracht voor de raadsvergadering van <datum onbekend>

huidige raadscommissies. Het gaat dan om het invulling geven door de raad van een territoriale stadsdeelcommissie. Zo’n territoriale raadscommissie (artikel 82 van de Gemeentewet) is een commissie die de besluitvorming in de gemeenteraad voorbereidt. Zo’n commissie kan ook uit niet-raadsleden bestaan. De voorzitter moet wel altijd een raadslid zijn. Binnen de gemeente Amsterdam zijn nu uitsluitend functionele raadscommissies ingesteld, dus op onderwerp. Naast of (deels) in plaats van de huidige functionele kunnen ook territoriale raadscommissies worden ingesteld. Deze kunnen binnen de besluitvorming in de raad zorgen voor specifieke inbreng die ziet op de situatie in de stadsdelen. De raad heeft zich tot op heden gericht op de vakportefeuilles en op deze manier ook de voorbereidende raadscommissies vormgegeven. De territoriale commissie biedt de mogelijkheid om de impact van de verschillende beleidsontwikkelingen en beleidsuitvoering voor een stadsdeel of gebied samen te laten komen in één gezamenlijke commissie van stad en stadsdelen. Als de raad de stadsdeelcommissie ook inzet als territoriale commissie om besluitvorming in de raad voor te bereiden wordt het lokaal geluid actief betrokken bij besluitvorming in de raad en kunnen voorstellen die een gebied aangaan integraler worden gewogen zoals bv een Masterplan Zuidoost.

Om het werkbaar te houden is het wel belangrijk een duidelijk proces te organiseren en de onderwerpen af te bakenen bv bestemmingsplannen, gebiedsagenda’s, PenC- producten. Tegelijkertijd geldt dat als op lokaal niveau goed invulling gegeven wordt aan de uitvoering en bv bestemmingsplannen daar verantwoord worden afgehandeld dan is hiervoor geen extra raadscommissie nodig. Ad 7 -Afdoening moties in hoofdlijnennotitie Naar aanleiding van de evaluatie van het bestuurlijk stelsel 2018 -2022, heeft de raad op 10 maart 2021 een aantal moties aangenomen. In de notitie bij de aanbiedingsbrief van het college wordt aangegeven hoe de moties zijn verwerkt.

Ad 8 -Reactienota inspraak en participatietraject Voor de nadere uitwerking van het bestuurlijk stelsel vanaf 2022 is het vanzelfsprekend van groot belang om zorgvuldig mee te wegen wat de wensen en behoeften zijn van bewoners, stadsdeelcommissies en stadsdeelbesturen. In de reactienota zijn alle ontvangen reacties samengevat en van een bestuurlijke reactie voorzien. Dat betreft niet alleen het reguliere inspraakproces, maar ook de uitkomsten van een extra enquête en gesprekken met bewoners. Het streven om participatie van burgers straks te vergroten heeft ook al in dit proces handen en voeten gekregen, en krijgt ook nog een vervolg.

16

Jaar Afdeling Nummer Datum

<datum onbekend> 1 0

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Voordracht voor de raadsvergadering van <datum onbekend>

Er zijn op de voorgenomen hoofdlijnen, zoals die door het college op 8 april voor inspraak is aangeboden, 22 reguliere inspraakreacties binnengekomen waarvan 19 van bewoners, 1 buurtorganisatie, 1 vereniging en 1 reactie van het afdelingsbestuur van een lokale politieke partij in Noord. De enquête is door 500 Amsterdammers volledig ingevuld. Hiernaast vulden 300 Amsterdammers de enquête gedeeltelijk in. Er namen ongeveer 50 geïnteresseerden deel aan de stadsdeelgesprekken en 100 aan de stadsgesprekken. De inbreng uit de inspraak en participatie varieert tussen suggesties, wensen, analyses, ideeën en kritiek. Tijdens het participatieproces is kritiek geuit op de organisatie van het proces (communicatie, onduidelijkheid samenvoegen stadsdeelgesprekken en korte reactieperiode). Ook werden twijfels geplaatst bij de representativiteit van de uitkomsten van de enquête. De enquête, de stadsdeel- en stadsgesprekken zijn bedoeld om aanvullingen, suggesties en alternatieven voor de voorgestelde verbeteringen op te halen. Er hebben honderden betrokken Amsterdammers meegedacht en gereageerd. Het college is erkentelijk voor alle input die tot dusver door bewoners is geleverd. Het was mooi geweest als er veel meer reacties binnen waren gekomen, maar het college is blij met de betrokkenheid, kwaliteit van de input en inzet van diegenen die hebben meegedacht.

Ook gelet op de input die ook door veel Amsterdammers in de evaluatie van het bestuurlijk stelsel is meegegeven. Als bijlage bij de reactienota is een verslag opgenomen met de uitkomsten van de enquête en de aanvullende stadsgesprekken. Alle Dagelijks Besturen (DB’s) en stadsdeelcommissies (SDC’s) hebben gereageerd: Het DB Zuidoost volstaat met de opmerking dat ze het met de concept hoofdlijnen eens zijn zoals nu opgesteld. In het stadsdeel Oost hebben het DB en de SDC een gezamenlijk advies opgesteld. In de overige stadsdelen hebben DB en SDC afzonderlijk gereageerd. Mede aan de hand van de ontvangen reacties zijn in de Reactienota de volgende thema’s uitgewerkt en van een bestuurlijke reactie voorzien. De thema’s voor de slotpeiling sluiten hier ook hierop.  Algemeen  Rol en positie dagelijks bestuur (DB)  Rol en positie stadsdeelcommissie (SDC)  Taken en bevoegdheden  Verkiezingen  Loting  Stadsdeelpanel  Participatie  Cultuur  Toegankelijkheid dienstverlening en informatie (incl. gebiedsgericht werken en inrichting bewonersloket) In de hoofdlijnen en de verdere uitwerking van het nieuwe bestuurlijk

17

Jaar Afdeling Nummer Datum

<datum onbekend> 1 0

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Voordracht voor de raadsvergadering van <datum onbekend>

stelsel worden conform de bestuurlijke reactie(s) in de Reactienota, de aanbevelingen van bewoners, de dagelijks besturen van de stadsdelen en stadsdeelcommissies over taken en bevoegdheden, de toelage en ondersteuning van de stadsdeelcommissies, de uitwerking van stadsdeelpanels, de participatie, een voorstel voor een bewonersloket en aandacht voor cultuur (houding en gedrag bij alle betrokkenen in het stelsel) nadrukkelijk meegenomen. De voorstellen over variant C, een personenstelsel, een onafhankelijk participatieloket, geen verkiezingen voor 16/17 jarigen en voor Non-EU burgers, worden niet overgenomen. De keuzen van het college voor variant B met een door het college benoemd dagelijks bestuur en een gekozen stadsdeelcommissie, voor een lijstenstelsel, het actief en passief kiesrecht aan 16/17 jarigen en Non-EU burgers die langer dan 2 jaar in Nederland wonen, worden nader toegelicht in de betreffende bestuurlijke reacties in de Reactienota, de Hoofdlijnennotitie en in deze raadsvoordracht. De wens van bewoners voor meer toegankelijke informatie over participatie wordt meegenomen in de uitwerking van het bewonersloket. Bewoners en stadsdeelcommissies en –besturen onderschrijven het stadsdeelplus model.

Er zijn suggesties gedaan voor aanscherpingen zoals bevorderen samenwerking tussen de raad, het college, het DB en de SDC en het belang van ruimte voor lokaal maatwerk en gebiedsgerichte aanpak te benadrukken (zie bijlage f t/m r) bij deze reactienota). Vanuit de stadsdelen komen verschillende varianten voor de invulling van het stadsdeelplusmodel naar voren met de wens tot stadsdeelraden en variant C die daar binnen de wettelijke kaders dan het meest op aansluit.  Voor een geloot stadsdeelpanel zijn er uitgesproken voorstanders en tegenstanders. Een meerderheid is wel positief, mits er aan een aantal voorwaarden wordt voldaan: geïnteresseerde deelnemers, echt wat kunnen bepalen, voldoende tijd hebben, kennisniveau van de deelnemers op peil brengen en houden, zelf onafhankelijke expertise kunnen inhuren,  Er bestaat onder de deelnemers aan het participatietraject (enquête, stadsdeelgesprekken, stadsgesprekken) over het algemeen veel onvrede over gang van zaken bij participatie op stads- en stadsdeelniveau. Men voelt zich vaak te laat geïnformeerd, het is onduidelijk hoe de opgehaalde inbreng wordt gewogen (meepraten, meedenken, meebeslissen?) het is onduidelijk wat er met de inbreng wordt gedaan. Daarnaast bestaat er een grote behoefte om vaker te kunnen (mee)beslissen.  De indieners vinden een cultuurverandering noodzakelijk.

Bewoners geven aan dat het voelt als een gevecht tegen het systeem, het bestuur gericht is op macht en de samenleving op de tweede plaats komt en de cultuur meer naar buitengericht moet worden. Er wordt ook opgemerkt dat het ambtelijke apparaat onvoldoende responsief is en onvoldoende is ingesteld 

18

Jaar Afdeling Nummer Datum

<datum onbekend> 1 0

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Voordracht voor de raadsvergadering van <datum onbekend>

op het direct betrekken van burgers. De suggestie wordt gedaan om hier meer aandacht aan te geven bij het werven en opleiden. De cultuur moet meer open transparant worden naar de bewoners zo wordt gesteld.  Over het toekennen van stemrecht aan 16-jarigen en buitenlandse Amsterdammers die al twee jaar in Amsterdam wonen blijken de uitkomsten van het participatieproces verdeeld. Een groot aantal deelnemers vindt het uitbreiden van het stemrecht voor 16-jarigen geen goed idee en is van mening dat 16-17-jarigen met andere zaken bezig zijn dan politiek. Het college onderschrijft dat de toegankelijkheid/dienstverlening van de gemeente en de organisatie van participatie verbeteringen behoeft. Beide zaken zijn voortdurende aandachtspunten die niet klaar zijn met de doorontwikkeling van het bestuurlijk stelsel. Uit de inspraak en participatie blijkt een grote behoefte aan directer contact met ambtenaren en bestuurders, aan duidelijkheid en scherpe kaders voor toekomstige participatieprocessen en steun voor meer mandaat van de stadsdeelcommissieleden. In het voorstel van het college wordt het mandaat van de stadsdeelcommissies en de ambtelijke ondersteuning verruimd. Daarnaast denken we het invoeren van een bewonersloket en de doorontwikkeling van het gebiedsgericht werken zullen bijdragen aan directer contact.

Scherpe kaders voor participatie stellen wij met een beleidskader participatie dat aan de raad zal worden voorgelegd. De verwachting is dat dit beleidskader en de duidelijkheid die dit biedt, ook bijdraagt aan een meer toegankelijke (ambtelijke) cultuur. Overige punten zoals een participatie/buurt-app en een instrument als een Bewoners Effect Rapportage worden samen met de stad verder uitgewerkt. In de Reactienota komt naar voren welke zaken zijn meegenomen in de hoofdlijnen notitie en welke niet. Kennisnemen van invulling slotpeiling bestuurlijk stelsel. Anders dan gebruikelijk is met de totstandkoming van de Definitieve hoofdlijnen voor het bestuurlijk stelsel vanaf 2022 en de bijgevoegde Reactienota het participatieproces nog niet afgelopen. Tijdens de inspraak en het participatieproces tot nu toe zijn door Amsterdammers aanvullende ideeën ingebracht, waarover het college zich in deze documenten ook uitspreekt. Het college hecht ook ten aanzien van deze ideeën aan de mening van andere Amsterdammers, voor wie de ideeën nu nog nieuw zijn. Vandaar dat de participatie voor dit traject nu parallel aan de politieke besluitvorming doorloopt. Van 2 juni tot en met 12 juni kunnen Amsterdammers in een Slotpeiling reageren op de nieuwe voorstellen uit het inspraak- en participatietraject.

Ze worden aangeboden in de vorm van stadsamendementen en stadsmoties, die als zodanig door de raad gebruikt kunnen worden bij de bespreking van het collegevoorstel over de hoofdlijnen in de raadscommissie op 23 juni. Ad 9 -

Verbeteringen korte termijn 19

Jaar Afdeling Nummer Datum

<datum onbekend> 1 0

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Voordracht voor de raadsvergadering van <datum onbekend>

Sommige verbeterpunten kunnen vooruitlopend op het nieuwe stelsel al worden doorgevoerd. Uit het evaluatierapport blijkt dat met name de werkwijze rond adviezen en de ambtelijke ondersteuning van de stadsdeelcommissies en de relatie met de gemeenteraad op korte termijn verbeterd moeten worden. Voor de eerste twee zijn de voorstellen in de Voorgenomen hoofdlijnen nader afgestemd en uitgewerkt en wordt hieronder voor beide een aanpak gegeven. Het verbeteren van de relatie tussen raad en stadsdeelcommissie (in de huidige bestuursperiode) is aan de raad(sgriffie). Werkwijze adviezen Vaak is niet duidelijk wat met de adviezen van de stadsdelen wordt gedaan en ze bereiken de raad lang niet altijd goed. Het kan dan gaan om adviezen over stedelijk beleid die door het college via de dagelijks besturen worden gevraagd en om overige adviezen, bijvoorbeeld aan dagelijks bestuur over stadsdeelaangelegenheden en ongevraagde adviezen. Aanpak: Voor het verbeteren van de werkwijze rond adviezen van de stadsdeelcommissies zullen deze in lijn met het voorstel van de stadsdeelbesturen vanaf nu alle zeven integraal aan college en raad worden voorgelegd, als bundel van zeven adviesformulieren. Met een beslispunt in de voordrachten wordt het betreffende advies, en hoe dit in de besluitvorming is meegenomen, onder de aandacht van college en raad gebracht.

De structurele terugkoppeling aan de stadsdeelcommissie gaat via de nota van beantwoording lopen, die standaard door de directies bij deze trajecten wordt opgesteld. Ambtelijke ondersteuning stadsdeelcommissies De procesmatige ondersteuning van de tweewekelijkse vergaderingen van de stadsdeelcommissie is in alle stadsdelen geregeld. Daarnaast blijkt er breed behoefte te zijn aan meer (inhoudelijke) ondersteuning. Die wens verschilt per commissie en kan bijvoorbeeld gaan over hulp bij agendavorming, hulp bij ophalen en doorzetten van signalen uit buurten en wijken of hulp bij het voorbereiden en formuleren van adviezen. Aanpak: Elke stadsdeelsecretaris bepaalt uiterlijk in juni 2021 in overleg met de voorzitter van de stadsdeelcommissie waar de specifieke behoefte aan versterkte ondersteuning voor de rest van deze bestuursperiode ligt. En voorziet daar vervolgens in, zo nodig in samenwerking met en specifieke directie en zo nodig met hulp van het Gemeentelijk Management Team (GMT), vanuit de gedachte van laagdrempelige ambtelijke ondersteuning gemeentebreed. Ad 10 -

Vervolgproces hoofdlijnen stelsel vanaf 2022

20

Jaar Afdeling Nummer Datum

<datum onbekend> 1 0

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Voordracht voor de raadsvergadering van <datum onbekend>

Na het definitief besluit van het college over de hoofdlijnen, worden deze op 23 juni voorgelegd aan de raadscommissie KDD (met uitnodiging van de raadscommissie AZ) en aan de gemeenteraad op 7/8 juli 2021. Na vaststelling van de definitieve hoofdlijnen door de raad worden de betreffende verordeningen (Verordening op het lokaal bestuur, Verordening geldelijke voorzieningen bestuurscommissies, Verordening subsidie fractieondersteuning) uitgewerkt en in september/oktober voor besluitvorming voorgelegd. Bovendien zal dan een eerste aanzet van de uitwerking van taken en bevoegdheden worden voorgelegd, die vervolgens nader invulling zal krijgen. De definitieve taken en bevoegdheden worden in januari 2022 afgerond. In de planning is rekening gehouden met het feit dat kandidaten en bureau Verkiezingen voorafgaand aan de gemeenteraadsverkiezingen in 2022 zoveel mogelijk de tijd hebben om zich hierop voor te bereiden. Zij kunnen hun voorbereiding pas starten als de raad over de hoofdlijnen en de verordeningen heeft besloten. Financiële onderbouwing De voorgestelde inrichting van het bestuurlijk stelsel vanaf 2022 kan voor een groot deel worden gedekt uit de huidige begroting. Het voorliggende voorstel brengt ook extra kosten met zich mee. Bij de begroting 2022 vindt besluitvorming plaats hoe deze kosten te dekken. De inrichting heeft structurele financiële gevolgen door:  







Extra ondersteuning van een 0,5 fte per stadsdeel; totaal 3,5 fte: 386.000 euro structureel. Hogere vergoedingen voor versterkte rol stadsdeelcommissie: 600 euro per vergadering in plaats van de huidige 375 euro leidt tot totale kosten van 1,14 mio, dat is 432.000 euro meer dan in het huidige stelsel (structureel) De verlaging van de leeftijd voor actief en passief kiesrecht voor 16/17 jarigen en Non-EU burgers die vanaf 2 jaar in Nederland wonen, en de organisatie en communicatie daaromheen (€ 0,1 miljoen) Vacatiekosten stadsdeelpanels (gebaseerd op de richtlijn van de bewonersvergoeding) (€ 350.000 structureel) . Incidenteel zal in de eerste twee jaar (2022 en 2023) een bedrag nodig zijn met betrekking tot de inrichting van de stadsdeelpanels, 50.000 per stadsdeel, (in totaal € 350.000) Eventueel extra kosten voor het inrichten van een bewonersloket (nog niet bekend). Zoals in de voordracht en de hoofdlijnennotitie is aangegeven wordt het bewonersloket nader uitgewerkt en wordt een voorstel in januari 2022 aan de raad voorgelegd. Daarbij worden ook de benodigde kosten met dekking in beeld gebracht.

Voor de incidentele kosten van 700.000 euro en voor 900.000 euro van de structurele kosten ( 1,8 mio), is er dekking in de lopende begroting. Voor de resterende 900.000 euro aan structurele kosten en voor 21

Jaar Afdeling Nummer Datum

<datum onbekend> 1 0

R

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Voordracht voor de raadsvergadering van <datum onbekend>

(eventuele) aanvullende kosten voor het bewonersloket, zal binnen de betreffende programma’s naar dekking worden gezocht en wordt bij de begroting 2022 een voorstel gedaan.

Financiële paragraaf Grondexploitatie: Ja/Nee

Totale omvang krediet:

€

Financiële dekking: Investering: Ja/Nee

Totale omvang krediet:

€

Afschrijvingstermijn: Gebruikt rentepercentage:

%

Looptijd krediet: Is de regeling kredieten van

Omvang aangevraagd

toepassing: Ja/Nee

krediet (excl BTW)

€

Regeling Risicovolle Projecten van toepassing: Ja/Nee Zijn er risico’s en zo ja, hoe worden deze beheerst? Financiële gevolgen Jaar T

T+1

T+2

T+3

T+4

Volgnummer

Kapitaallasten Overige exploitatielasten Baten Saldo ten laste van de algemene middelen Waarvan nog niet gedekt

Toelichting

De inrichting van het bestuurlijk stelsel vanaf 2022 kan grotendeels uit de huidige

Geheimhouding

n.v.t. Stukken Meegestuurd Ter inzage gelegd

1) Raadsvoordracht 2) Notitie Hoofdlijnen bestuurlijk stelsel vanaf 2022 3) Notitie verwerking motes raad 10 maart 2021 4) Reactie nota inclusief bijlagen 5) Notitie met nadere uitwerking varianten A,B,C,D aan commissie KDD 6) Brief aan commissie KDD met nadere uitwerking benoeming DB-leden

22

Jaar Afdeling Nummer Datum

<datum onbekend> 1 0

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Voordracht voor de raadsvergadering van <datum onbekend>

Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

Ida de Freitas ida.de.freitas@amsterdam.nl Het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam

23