Raadsvoordracht Begroting 2022.docx

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Gemeenteblad

R

Voordracht voor de raadsvergadering van 10 november 2021

Jaar

2021

Afdeling Nummer Publicatiedatum

<vrije tekst griffie>

Agendapunt

<vrije tekst griffie>

Datum besluit B&W

14 september 2021

Onderwerp

Begroting 2022 Gemeente Amsterdam Met deze voordracht stellen wij u voor het volgende besluit te nemen: Tekst van openbare besluiten De gemeenteraad van Amsterdam wordt gepubliceerd

Gezien de voordracht van burgemeester en wethouders, Besluit

1. Vast te stellen de programmabegroting van de gemeente Amsterdam voor het jaar 2022 (bijlage 1) met daarin: a) Bestuurlijke hoofdlijnen; b) Financiële hoofdlijnen; c) De baten en lasten per programmaonderdeel; d) Het verdiepende hoofdstuk met daarin de aansluiting tussen de Voorjaarsbrief 2021 en de Begroting 2022; e) De verplichte paragrafen; f) Bijlagen met daarin de doelenraming en de doelenboom met wijzigingen ten opzichte van de Begroting 2021. g) Projectenportfolio – bijlage bij Begroting 2022 (bijlage 2) 2. Kennis te nemen van de meerjarenraming van de gemeente Amsterdam voor de periode 2023 tot en met 2025. 3. Kennis te nemen van de taakveldenraming van de gemeente Amsterdam voor 2022. 4. Vast te stellen de investeringsruimte voor 2022 van € 859 miljoen (inclusief overprogrammering en grond), conform de onderverdeling naar domeinen, zoals weergegeven in de investeringsparagraaf. Daarnaast kennis te nemen van de projectportfolio’s en de ’projecten aangehouden in portefeuille, opgenomen in de bijlage bij deze begroting. 5. In te stemmen om de verantwoording van de Stadsbank van Lening in Programma 12 (Moderne Open Overheid) bij de Begroting 2022 te wijzigen naar programma 7 (Werk, Inkomen en participatie). Daarbij neemt de Raad de volgende condities in acht: a. De Stadsbank van Lening is géén armoedevoorziening en mag financieel niet

1

Jaar Afdeling Nummer Datum

2021 Gemeente Amsterdam 1 Gemeenteraad 0 <vrije tekst griffie> Voordracht voor de raadsvergadering van

R

ten koste gaan van de armoedemiddelen. b. Jaarlijks zullen bij het Jaarverslag de baten van de Stadsbank van Lening op realisatiebasis verrekend worden met de Algemene middelen. 6. Instemmen met het instellen van de Financieringsreserve WRK (Watertransportmaatschappij Rijn-Kennemerland) voor de dekking (financiering) van de eigen vermogen storting. 7. Instemmen met het instellen van de Financieringsreserve Regionale Ontwikkelingsmaatschappij Metropoolregio Amsterdam-Noord-Holland Noord (ROM MRA-NHN). Deze reserve dient als financiering met eigen vermogen ten behoeve deelname aan de ROM MRA-NHN. 8. Instemmen met het instellen van de Financieringsreserve verbeteren schuldpositie voor het verbeteren van de schuldpositie van de gemeente. 9. Kennis te nemen van het afhandelen van motie 513 (Van Lammeren) zoals aangenomen bij de Voorjaarsnota 2021 (voeg financiële resultaten van vorige twee jaren toe bij toekomstige begrotingen en voorjaarsnota's toe) in de Begroting 2022.

Wettelijke grondslag

Artikel 190, lid 1, van de Gemeentewet stelt dat het college de begroting aan de raad voorlegt ter vaststelling. Artikel 191, lid 1, van de Gemeentewet, bepaalt dat de raad de begroting vaststelt in het jaar voorafgaand aan jaar waarop de begroting betrekking heeft. Artikel 191, lid 2, van de gemeentewet stelt dat de vastgestelde begroting vóór 15 november 2021 naar de Gedeputeerde Staten van Noord-Holland moet worden gezonden. Bestuurlijke achtergrond

Op 23 september 2021 is de Begroting 2022 van de gemeente Amsterdam aangeboden. De Begroting 2022 wordt op 26, 27 en 28 oktober behandeld in alle raadscommissies en op 10 november in de raad. Om te voldoen aan artikel 191 van de Gemeentewet, waarin is opgenomen dat de vastgestelde begroting vóór 15 november 2021 naar de Gedeputeerde Staten van Noord-Holland moet worden gezonden, wordt een besluit tot vaststelling van de gemeentebegroting voorgelegd. Deze datum is medebepalend voor de beslissing van de Gedeputeerde Staten om repressief toezicht uit te oefenen. De Begroting 2022 bevat de voor de raad relevante financiële en beleidsinhoudelijke informatie. De vast te stellen begroting bestaat uit:  de bestuurlijke en financiële hoofdlijnen van de Begroting 2022;  de programmabegroting ingedeeld naar op de gemeente Amsterdam toegesneden programmaonderdelen met de daaraan verbonden baten en lasten; 2

Jaar Afdeling Nummer Datum

2021 Gemeente Amsterdam 1 Gemeenteraad 0 <vrije tekst griffie> Voordracht voor de raadsvergadering van



R

de verplichte paragrafen volgend uit het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV).

De Begroting 2022 is één begroting voor de hele stad. De bijdrage van de bestuurscommissies is geïntegreerd in de verschillende programmaonderdelen. Onderbouwing besluit

Ad. 1, 2 en 3 In de gemeentewet staat dat de raad de programmabegroting vaststelt voor het volgende jaar en de meerjarenraming voor kennisgeving aanneemt. In het Besluit begroting en verantwoording is opgenomen dat de raad, met ingang van de Begroting 2017, de taakveldenraming voor kennisgeving aanneemt. Voorheen was dit de productenraming. Ad. 4 Via de Begroting 2022 stemt de raad in met de ruimte voor het doen van uitgaven in 2022 voor investeringen. Deze wijze van autoriseren is conform de recentelijk op dit punt gewijzigde financiële verordening 2022. In de investeringsparagraaf is een toelichting op de investeringen per domein voor 2022 opgenomen. In het projectenportfolio (bijlage 2) is gepreciseerd welke nieuwe investeringsprojecten deel uitmaken van het portfolio en weergegeven hoeveel uitgaven in 2022 worden gedaan, ook voor de reeds lopende investeringsprojecten. Naast het projectenportfolio is een afzonderlijk overzicht opgenomen van de projecten die geen deel uitmaken van het portfolio maar gepauzeerd zijn en in portefeuille worden aangehouden. Ad. 5 Met ingang van de begroting 2022 vindt de verantwoording van de Stadsbank van Lening plaats in programma 7.

Naar aanleiding van de bestuursopdracht Toekomstscenario’s Stadsbank van Lening (SBL) in 2019 en het aangekondigde onderzoek in het coalitieakkoord naar de samenvoeging van de Stadsbank van Lening met de Gemeentelijke Kredietbank om zodoende de rentepercentages te verlagen, heeft het college de raad eind 2020 geïnformeerd over het besluit om een verbetertraject in te stellen bij de Stadsbank van Lening. De SBL zet zich met het verbetertraject in om de averechtse effecten die bij sommige kwetsbare klanten kunnen optreden zoveel mogelijk te voorkomen. We werken toe naar een verder ontwikkeld sociaal verantwoorde manier van belenen waarbij we meer oog krijgen voor de signalen van onderliggende financiële problematiek bij kwetsbare klanten. De Stadsbank van Lening is o.a. een vindplek van Amsterdammers met geldproblemen en daarmee complementair in de taakuitvoering van Armoede en Schuldhulpverlening. Omdat de SBL geen armoedevoorziening is, zal dit financieel niet ten koste gaan van de armoedemiddelen. Jaarlijks zullen bij het Jaarverslag de baten van de Stadsbank van Lening op realisatiebasis worden verrekend met de Algemene middelen. Ad. 6 Het gaat om de financieringsreserve van onze nieuwe deelneming WRK. WRK levert drinkwater aan Waternet en Puur Water & Natuur Waterleidingbedrijf Noord-Holland (PWN).

Eerder waren Waternet (indirect) en PWN aandeelhouders en recent hebben wij de aandelen overgenomen van Waternet als onderdeel van de nieuwe 3

Jaar Afdeling Nummer Datum

2021 Gemeente Amsterdam 1 Gemeenteraad 0 <vrije tekst griffie> Voordracht voor de raadsvergadering van

R

governancestructuur. Deze is voorwaardelijk aan het gezamenlijk met PWN garanderen van de leningen van banken voor de investeringsopgave van WRK. De jaarlijks te ontvangen garantiepremie vormt de dekking van deze nieuwe reserve welke vervolgens als aandeelkapitaal worden gestort in WRK. Zo is er geen effect op de schuld en begroting. Besloten werd de te ontvangen garantiepremies direct toe te voegen aan de nieuw te vormen Financieringsreserve WRK met de volgende kenmerken: a) Opname in programmaonderdeel A4. b) Jaarlijks (1 op 1) aanwenden van bovengenoemde garantiepremie voor het doen van stortingen ten behoeve van de opbouw van het eigen vermogen van de deelneming Watertransportmaatschappij Rijn-Kennemerland totdat een minimale solvabiliteit is bereikt van 25%. c) De instellingstermijn is voor onbepaalde tijd. De reserve blijft in principe bestaan zolang de vermogensopbouw door kapitaalstorting nodig is tot WRK zelfstandig financierbaar is. Uitgangspunt hiervoor is een solvabiliteit van WRK ter hoogte van 25%. Het college heeft met oog op het publieke belang van de Amsterdamse drinkwatervoorziening op 8 juni 2021 besloten (en de raad heeft op 7 juli 2021 geen wensen en bedenkingen geuit) om gezamenlijk met PWN garant te staan voor de externe financiering van de gezamenlijke deelneming WRK.

Dit omdat zelfstandige financiering door WRK nu niet mogelijk is vanwege een te laag eigen vermogen. WRK betaalt door de garantie een garantiepremie van 2% per jaar. De aandeelhouders storten jaarlijks het bedrag aan ontvangen garantiepremies als aandeelkapitaal in WRK, zodat WRK uiteindelijk voldoende eigen vermogen heeft om zelfstandig externe financiering aan te trekken. Voor de investering in de deelneming WRK wordt geen externe schuld aangetrokken maar gefinancierd met de ontvangen garantiepremies waardoor een financieringsreserve noodzakelijk is.

Ad. 7 Het college heeft op 20 april 2021 ingestemd met de voorgenomen deelname in de oprichting van de Regionale Ontwikkelingsmaatschappij Metropoolregio Amsterdam-Noord-Holland Noord (ROM MRA-NHN). Het is de bedoeling dat andere gemeenten, de provincie Noord-Holland en het Rijk ook deelnemen. Met deze ontwikkelingsmaatschappij wil de regio het regionale economische ecosysteem verder versterken door te investeren in de innovatieve sectoren en maatschappelijke opgaven. Met de ROM MRA-NHN kan de regionale economie niet alleen beter bestand worden gemaakt tegen onverwachte crises maar ook beter inspelen op de maatschappelijke uitdagingen in de toekomst. Alle gemeenten en provincies van de Metropoolregio Amsterdam (MRA) en de gemeenten in NoordHolland Noord zijn uitgenodigd om deel te nemen in de ROM MRA-NHN. Ook zal het ministerie van Economische Zaken en Klimaat waarschijnlijk als aandeelhouder toetreden. Er zullen naar verwachting twee fondsen opgericht worden met een totaal kapitaal van circa € 160 miljoen. De participatie van Amsterdam in de ROM MRA-NHN bedraagt maximaal € 40 miljoen. Dit wordt voor € 12 miljoen gefinancierd vanuit eigen vermogen. Daartoe wordt deze financieringsreserve ingesteld. De financieringsreserve wordt in vier jaar gefaseerd opgebouwd. Dit is 4

Jaar Afdeling Nummer Datum

2021 Gemeente Amsterdam 1 Gemeenteraad 0 <vrije tekst griffie> Voordracht voor de raadsvergadering van

R

evenredig aan de voorgenomen fasering van de bijdrage aan de ROM MRA-NHN (gelet op de verwachte periode van opbouw van de portefeuille). De eerste tranche van de bijdrage aan de ROM MRA-NHN zal naar verwachting nog in 2021 plaatsvinden. Daarom wordt ook de eerste dotatie aan de financieringsreserve nog in 2021 gedaan. Dit is de reden waarom niet tot de Voorjaarsnota 2022 kan worden gewacht met de instelling van de reserve. Conform de regeling investeringskredieten vindt verlening van een investeringskrediet door de raad plaats als een investering het bedrag van € 20 miljoen te boven gaat. Op 1 juli 2020 (Voorjaarsbrief 2020) heeft de gemeenteraad ingestemd met deze investering. In de voorjaarsbrief (blz. 12) is de bijdrage aan Invest-MRA (oude naam ROM MRA-NHN) opgenomen: “We besloten mee te doen aan het investeringsfonds van Invest-MRA met maximaal € 40 miljoen. Voorwaarde is wel dat de provincie Noord-Holland meedoet. Hiervan financieren we 30 procent met eigen vermogen (€ 12 miljoen) en 70 procent met vreemd vermogen (€ 28 miljoen). De volledige dekking van het eigen vermogen van € 12 miljoen komt uit de reserve Economische Structuurmiddelen.” Met raadsbesluit nr. 2021-111 van 27 mei 2021 over de oprichting van de ROM MRA-NHN heeft de gemeenteraad vervolgens ingestemd met het verlenen van een investeringskrediet.

Deze reserve dient als financiering uit eigen vermogen ten behoeve deelname aan de ROM MRA-NHN. Conform raadsbesluit nr. 2021-111 op 27 mei 2021 over de oprichting van de ROM MRA-NHN. De volledige dekking van het eigen vermogen van € 12 miljoen komt uit de reserve Economische Structuur Versterking (ESV). Voorgesteld wordt de bijdrage van € 12 miljoen uit de reserve ESV over een periode van 4 jaar toe te voegen aan de te vormen Financieringsreserve ROM MRA-NHN met de volgende kenmerken:  Opname in programmaonderdeel 3.1. Economie en Innovatie  De reserve in te zetten voor het volgende doel: ‘Deze reserve dient als financiering met eigen vermogen ten behoeve deelname aan de Regionale Ontwikkelingsmaatschappij Metropoolregio AmsterdamNoord-Holland Noord’. a) De reserve een maximale omvang van € 12 miljoen toe te kennen en daaraan geen rente toe te voegen. Ad. 8 Het traject over het investeringsportfolio van de gemeente heeft geleid tot inzicht en begrip over de samenhang tussen de ontwikkeling van het bezit van de gemeente en de schuld. Om te kunnen blijven investeren, maar de schuld niet verder op te laten lopen, wordt een reserve ingesteld. Hierdoor wordt een groter deel van ons bezit gefinancierd met interne financieringsmiddelen (reserves en voorzieningen).

Ter dekking van het vormen van deze nieuwe reserve genaamd “Financieringsreserve verbeteren schuldpositie” is begrotingsruimte nodig. Hiertoe wordt voorgesteld om jaarlijks € 50 miljoen te doteren aan deze reserve te beginnen in 2024. In 2025 resulteert dit in een reserve van in totaal € 100 miljoen en daarmee € 100 miljoen lagere schuldpositie van Amsterdam.

5

Jaar Afdeling Nummer Datum

2021 Gemeente Amsterdam 1 Gemeenteraad 0 <vrije tekst griffie> Voordracht voor de raadsvergadering van

R

Het doel van de reserve is de schuldpositie van de gemeente te verbeteren door een deel van het bezit te financieren met eigen vermogen. Voorgesteld wordt om vanaf 2024 € 50 miljoen toe te voegen aan de nieuw te vormen Financieringsreserve verbeteren schuldpositie met de volgende kenmerken: a) Opname in programmaonderdeel A.4 Overige eigen middelen en onvoorzien. b) De reserve in te zetten conform het voor de reserve geformuleerde doel: ‘Het verbeteren van de schuldpositie van de gemeente door een deel van het bezit te financieren met eigen vermogen’’. Deze reserve dient expliciet niet ter dekking van kapitaallasten. c) De reserve kent geen maximale omvang. d) Een instellingstermijn voor onbepaalde tijd. Ad. 9 In motie 513, zoals aangenomen bij de Voorjaarsnota 2021, wordt het college verzocht “in toekomstige begrotingen en voorjaarsnota’s in elke financiële tabel, het resultaat van de meest recente vastgestelde jaarrekening en de geldende begroting ook weer te geven.” Deze motie wordt afgehandeld in het boekwerk van de begroting 2022. In de begroting zijn in alle tabellen het lopende én het vorige jaar weergegeven, naast de jaren 2022 – 2025.

Geheimhouding

Niet van toepassing Stukken Meegestuurd

Bijlage 1 Begroting 2022 Bijlage 2 Projectenportfolio Begroting 2022 Bijlage 3 Wijzigingen paspoorten reserves

Ter inzage gelegd

Niet van toepassing. Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

Ella Krommendijk (DMC), 06 3926 8596, ella.krommendijk@amsterdam.nl Arjan Langeveld (DMC) , 06 1482 4996, arjan.langeveld@amsterdam.nl Het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam

P. Teesink, secretaris

F. Halsema, burgemeester

6