Raadsinformatiebrief wh De Vries ROZ-bewegingen Amsterdamse metro

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 15 februari 2022 Verkeer, Vervoer, Luchtkwaliteit en Water Egbert de Vries Bijzondere Projecten (bestuurszaken.bp@amsterdam.nl)

Onderwerp

ROZ-bewegingen Amsterdamse Metro

Bijlage(n)

Geen

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Naar aanleiding van uw vraag in de commissie MLW d.d. 10/2/2022 treft u hierbij antwoord op de vraag over het aantal ROZ-bewegingen (Rijden Op Zicht) dat is uitgevoerd terwijl met het nieuwe treinbeveiliging- en verkeersleidingssysteem (CBTC) op het Amsterdamse Metronet werd gereden. Ik doe dit mede aan de hand van een grafiek waarin het aantal ROZ-bewegingen per week staat opgenomen. Zoals ik reeds heb aangegeven in de raadscommissie vormt het aantal ROZ-bewegingen geen goede indicator van veiligheid of de kwaliteit van de prestaties van het systeem. Dit zal ik in de brief nader toelichten. Achtergrond Het CBTC-systeem verzorgt (deels) de besturing van de metrotreinen. De mate waarin het systeem een trein aanstuurt wordt aangegeven in GoA (Grade of Automation) level 1 tot en met 4. Op het Amsterdamse metronet kan momenteel gebruik worden gemaakt van GoA1 (bestuurder bedient, systeem controleert) en GoA2 (automatische besturing door systeem, bestuurder geeft trein vrij voor vertrek). Op de lijnwerkplaats in Diemen zijn de modi GoA 1 en 2 nooit beschikbaar omdat het CBTCsysteem daar niet is aangelegd. Op andere delen van het netwerk kan het zijn dat de modi GoA1 of GoA2 tijdelijk niet beschikbaar zijn. Om in die gevallen de metro toch te kunnen verplaatsen wordt ‘rijden op zicht’ (ROZ) toegepast.

De bestuurder en verkeersleider moeten dan een aparte procedure volgen om de metro op lage snelheid (<25km/h) te kunnen verplaatsen. Deze rijbewegingen worden ROZ-bewegingen genoemd. ROZ-bewegingen als indicator voor veiligheid of kwaliteit Op de Lijnwerkplaats in Diemen moeten alle rijbewegingen in ROZ worden uitgevoerd. Op de rest van het netwerk kan het soms nodig zijn om ROZ te gebruiken, bijvoorbeeld: - Als een trein zijn ‘lokalisatie’ verliest. Het verkeersleidingssysteem weet dan niet exact waar een trein zich bevindt. Een trein moet dan over 2 balises (in de baan gemonteerde bakens) rijden zodat het systeem weer exact weet waar de trein is en in welke richting deze rijdt. In de tussentijd wordt de veiligheid gewaarborgd door het Interlocking systeem. Dit fungeert als ‘secundaire detectie’ en creëert een bufferzone rondom de trein. Het systeem voorkomt dat andere treinen in deze zone komen.[

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

-

Datum 15 februari 2022 Pagina 2 van 3

Bij een onverwachte systeemuitval is ROZ rijden nodig voor treinen die niet bij een halte hebben kunnen stoppen (bovengronds). Door de uitvoering van testwerkzaamheden en/of reset van systemen kan het soms nodig zijn bij de opstart van de dienstregeling metrotreinen opnieuw te lokaliseren.

Het totaal aantal ROZ bewegingen is dus een combinatie van bewegingen als gevolg van ontwerpkeuzes en als gevolg van het niet volledig correct functioneren van het CBTC systeem. Rapportage van ROZ bewegingen Het aantal ROZ-bewegingen wordt wekelijks binnen GVB gerapporteerd onder kopje ‘veiligheid’ maar vormt hiervoor geen goede indicator. ROZ-bewegingen zijn namelijk in zichzelf niet onveilig als de procedures worden gevolgd. Daarnaast zorgt de secundaire detectie op de hoofdbaan voor beveiliging van de overige treinen in de nabijheid van de ROZ-trein. Zoals toegelicht in de raadsbrief van 7 februari ‘Signalling & Control: stand van zaken ultimo 2 februari 2022’, vormen Signalering Onveilige Situatie (SOS)- en Melding Bijzonder Voorval (MBV) meldingen een betere indicator van de veiligheid onder het CBTC-systeem. Mocht zich bij een ROZ-beweging onverhoopt toch een potentieel gevaarlijke situatie voordoen dan leidt dat tot een MBV-melding en verschijnt het daarmee op het dashboard dat wekelijks wordt gemaakt en de afgelopen commissievergaderingen is verstrekt. Aantal & ontwikkeling ROZ-bewegingen De gemeente, GVB en Alstom werken hard aan het verbeteren van de operationele prestaties onder het CBTC-systeem.

De bekende oorzaken voor de opgetreden systeemuitval zijn weggenomen en er worden diverse verbeteringen in de software doorgevoerd om de kans op lokalisatieverlies te verminderen. Hiermee worden ook belangrijke onderliggende redenen voor ROZ-bewegingen in exploitatie verminderd. Dat is terug te zien in de dalende trendlijn van het aantal ROZ-bewegingen in de onderstaande grafiek. Ook de komende periode zullen er nog verbeteringen worden doorgevoerd. We verwachten dat hiermee het aantal ROZ-bewegingen verder zal afnemen. Deze zullen echter niet tot 0 afnemen omdat de ROZ-bewegingen op de lijnwerkplaats in Diemen nodig zullen blijven.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 15 februari 2022 Pagina 3 van 3

Grafiek 1: Indicatie aantal ROZ-bewegingen per dag onder CBTC.

Ik hoop u met deze brief voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Egbert J. de Vries Wethouder Verkeer en Vervoer, Water en Luchtkwaliteit

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl