Raadsinformatiebrief vrijgave NvU Marineterrein.pdf
Tekst van het document
Raadsinformatiebrief
Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp
De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 16 november 2021 Zuidas en Marineterrein Wethouder Victor Everhardt Grond en Ontwikkeling, bestuurszaken.GO@amsterdam.nl Kennisnemen van het collegebesluit inzake vrijgeven voor inspraak van de concept Nota van Uitgangspunten Marineterrein op 9 november 2021
Geachte leden van de gemeenteraad, In de raadscommissie RO (d.d. 08 september 2021) bent u geïnformeerd over de essentie van de concept Nota van Uitgangspunten Marineterrein. Het college van burgemeester en wethouders heeft in de vergadering van 9 november jl. besloten tot het vrijgeven van de concept Nota van Uitgangspunten (NvU) Marineterrein voor inspraak. In deze brief licht ik u graag de hoofdlijnen toe van de concept NvU en de uitkomsten van de participatie. Het Rijk en de gemeente Amsterdam hebben, met de ondertekening van een bestuursovereenkomst op 5 december 2013, bekrachtigd gezamenlijk te werken aan de ontwikkeling van het Marineterrein. Een van de afspraken in de bestuursovereenkomst is dat Rijk en gemeente gezamenlijk een richtinggevend document opstellen voor planologische besluitvorming. Daarin worden de uitgangspunten voor de definitieve ontwikkeling op de langere termijn voor zover mogelijk ingekaderd. De concept NvU die voor inspraak is vrijgegeven, is dat document. Achtergrond totstandkoming NvU In 2017 heeft het college van B&W de principenota voor het Marineterrein vastgesteld en is gekozen om het Marinterrein stap voor stap te ontwikkelen tot een vooraanstaand innovatiedistrict: een plek waar werken, wonen, leren en experimenteren hand in hand gaan.
U heeft destijds met een motie (1409 Nuijens e.a.) het college de opdracht gegeven om voor de verdere uitwerking van de planvorming Marineterrein, in de samenwerking met het Rijk, in te brengen dat: Er aanzienlijk meer ruimte voor wonen gewenst is dan de 20% uit het principebesluit; Het Marineterrein niet de aangewezen of enige plek is voor internationale, innovatieve bedrijven; Op het Marineterrein een significante rol voor maatschappelijke functies en voorzieningen, waaronder zorg, sport, onderwijs en creativiteit, is weggelegd. In 2018 besloot Defensie om met een groter programma dan eerder overeengekomen te blijven op het Marineterrein. Dit had grote impact op de ontwikkelmogelijkheden van het Marineterrein,
Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief
Datum 9 november 2021 Pagina 2 van 4
daarom zijn in juli 2018 aanvullend op de bestuursovereenkomst nadere samenwerkingsafspraken gemaakt om te verkennen of het mogelijk was het Marineterrein te ontwikkelen tot een toonaangevend innovatiedistrict, inclusief een kazerne voor Defensie. Over deze afspraken en de uitkomsten van de verkenning bent u geïnformeerd op respectievelijk 10 juli 2018 en 17 maart 2020. Deze verkenning is, conform afspraak, nu verder uitgewerkt tot de concept NvU. Belangrijkste uitgangspunten concept NvU Het Marineterrein zal ontwikkeld worden tot een nieuw stuk stad; een bijzonder gebied met een economische en maatschappelijke meerwaarde. Een toekomstbestendig en toonaangevend innovatief milieu, waar werken, wonen, leren en experimenteren hand in hand gaan: een plek bij uitstek waar talent zich op diverse manieren kan ontwikkelen en waar bedrijven en instellingen vernieuwende oplossingen voor stedelijke vraagstukken bedenken, testen en toepassen. Hieronder vindt u een overzicht van de belangrijkste uitganspunten uit de concept NvU die dit mogelijk moeten maken:
De ontwikkelingsstrategie is die van een geleide adaptieve ontwikkeling: fasegewijs, binnen de kaders van de NvU, lerend van elke stap en bij kunnen sturen waar nodig. Door middel van curatorschap wordt gestuurd op de ambitie en uitgangspunten op het gebied van programma, maatschappelijke en economische meerwaarde, ruimtelijke en architectonische kwaliteit. Een stedenbouwkundig raamwerk is het ruimtelijk kader voor de gefaseerde ontwikkeling. Het raamwerk bestaat uit drie delen: het op het zuiden georiënteerde Stadspark aan het Oosterdok, het Dok met afwisselende breedtes van straten en stroken bebouwing en de Kazerne van Defensie aan de Kattenburgerstraat; ca. 70% van het terrein is onbebouwd, waardoor er veel ruimte voor groen is. Voor de toekomstbestendigheid zijn gebouwen generiek en adaptief, waardoor functie uitwisseling tussen werken, leren en wonen ook op de lange termijn mogelijk is. Het totale volume (nieuwbouw en te handhaven bebouwing) op het terrein is ca. 185.000 m2 bvo, waarvan ca. 35.000 m2 voor de kazerne en ca. 150.000 m2 innovatiedistrict. De hoogte van de gebouwen varieert overwegend tussen 20 en 30 meter, met enkele hoogteaccenten tot maximaal 40 meter. Hoogbouw boven de dertig meter blijft beperkt tot enkele gebouwen in het Dok Het programma voor het innovatiedistrict bestaat uit circa 40% wonen (ongeveer 800 woningen), 40% werken (ca.
2300 arbeidsplaatsen), en 20% leren (in de breedste zin van het woord). Voor voorzieningen is ca. 7.500 m2 gereserveerd, verdeeld over alle programmadelen. Het Dok en het Stadspark worden autovrij, het benodigde parkeren vindt plaats in de met Defensie gedeelde parkeergarage onder het sportveld. Voor de verbinding van het Marineterrein richting CS zal de tijdelijke brug over de Dijksgracht worden vervangen door een definitieve brug. Voor een mogelijk in de toekomst gewenste of noodzakelijke verbinding over het Oosterdok wordt nu alleen een ruimtelijke reservering opgenomen. Alle monumenten, waaronder het Poortgebouw aan de Voorwerf en de voormalige timmerwerkplaats, en behoudenswaardige panden worden ingepast in het raamwerk, net als bestaande waardevolle boomgroepen.
Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl
Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief
Datum 9 november 2021 Pagina 3 van 4
De energiehuishouding is op langere termijn klimaatneutraal, net als de waterhuishouding. Het Marineterrein krijgt een circulair systeem voor gebruikswater. Er wordt maximaal ingezet op biobased bouwen en hergebruik van materialen. Het Marineterrein draagt bij aan het vergroten van de ecologische en natuurinclusiviteit van de stad. Het gesprek met de stad en de omgeving over de ontwikkeling is blijvend en zal verder vorm krijgen in de volgende fase van het project.
De concept NvU geeft daarmee ook invulling aan de hiervoor eerder benoemde motie 1409 Nuijens e.a. (9 november 2017). De bedrijven en instellingen die zich nu en in de toekomst vestigen op het Marineterrein moeten passen binnen de ambitie voor dit terrein: een plek waar bedrijven de samenwerking zoeken om vernieuwende oplossingen voor stedelijke vraagstukken te bedenken, testen en toe te passen. Het programma bestaat uit een daarbij passende evenwichtige mix van 40% wonen, 40% werken en 20% leren (in de breedste zin van het woord). Een gebied met een stedelijke dichtheid, maar ook met veel ruimte voor groen, sport, beweging en ontmoeting en waar kunst en creativiteit een belangrijke bijdrage leveren aan de ambitie van het terrein. Participatie Bij de ontwikkeling van het Marineterrein speelt de actieve betrokkenheid van de omgeving en andere belanghebbenden een belangrijke rol. Het Marineterrein moet immers ook (blijvend) ten goede komen aan de omgeving en belanghebbenden binnen en buiten Amsterdam. Er zijn in de aanloop naar deze nota van uitgangspunten twee informatie- en consultatierondes gehouden: de eerste in 2017 en de tweede in 2020/2021. Over de voorlopige ideeën voor de NvU zijn verschillende gesprekken met de omgeving gevoerd.
Daaruit is duidelijk geworden dat het Marineterrein – sinds het vanaf 2015 stukje bij beetje verder open gaat – in zijn huidige vorm een plek heeft veroverd in de harten van veel omwonenden als groene achtertuin van dit deel van de stad. Het unieke karakter van het terrein, met zijn historische structuren en groene karakter, wordt zeer gewaardeerd en de zorg is dat dit met de ontwikkeling van het terrein verloren gaat. Zij kunnen zich dan ook moeilijk verenigen met de plannen voor het Marineterrein, o.a. omdat daarbij uitgegaan wordt van verdichting en hogere bebouwing dan in de huidige situatie. De zorg is dat het er straks heel druk wordt en daar te weinig groene openbare ruimte voor is. Beide rondes hebben waardevolle input opgeleverd voor deze concept nota van uitgangspunten. De belangrijkste input en wat daarmee gedaan is, is opgenomen in de concept NvU. Naar aanleiding van de gesprekken zijn de plannen waar mogelijk geoptimaliseerd om tegemoet te komen aan de nadrukkelijke wens naar meer aaneengesloten en bruikbaar groen. Door de bebouwing te concentreren op een beperkt deel van het gebied kan ca. 70% onbebouwd blijven (ter vergelijking: het principebesluit uit 2017 ging uit van 50% onbebouwd).
Naar aanleiding van de consultatie is openbare ontmoetingsruimte binnen het bebouwde deel toegevoegd en zijn smalle bebouwingsstroken samengevoegd waardoor bredere straten met meer ruimte voor groen ontstaan. Ook is geschoven met de bouwhoogtes, waardoor het aan de Dijksgracht wat lager kan worden en in het midden iets hoger. De maximale bouwhoogte van eventuele hoogteaccenten is terug gebracht van 50 naar 40 meter. Naast het behoud van beeldbepalende gebouwen in en rond het park wordt ook onderzocht of er binnen de nieuwbouw nog beeldbepalende (delen van) gebouwen ingepast kunnen worden.
Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl
Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief
Datum 9 november 2021 Pagina 4 van 4
Daarnaast is de brug over het Oosterdok richting Nemo als ruimtelijke reservering voor een verbinding in de toekomst opgenomen in plaats van dat hier nu reeds een definitief besluit over wordt genomen. Daarmee wordt de beoordeling over de wenselijkheid, nut en noodzaak van deze verbinding gekoppeld aan het moment waarop het gebied zich daadwerkelijk heeft ontwikkeld. Uiteraard hebben de buurtbewoners gelijk dat er sprake is van een behoorlijke verdichting in de bebouwing en hogere bebouwing ten opzichte van de bestaande situatie en zal het karakter van het terrein veranderen als we de huidige koers voortzetten. Dit is een dilemma. We begrijpen de wens van bewoners naar ademruimte en dat zij inmiddels gehecht zijn geraakt aan deze fantastische plek. Tegelijk hebben we het als gemeente niet alleen voor het zeggen, want het Rijk is eigenaar van de grond. Door de ontwikkeling van het gebied ontstaat ook de mogelijkheid om, naast ruimte voor wonen, werken en leren, veel openbare ruimte en groen toe te voegen aan de stad. Geheel aan de wensen van de bewoners uit de omgeving tegemoet komen heeft consequenties voor de ambities die we als stad hebben op het gebied van woningbouw en het ontwikkelen van het Marineterrein als innovatiedistrict en nieuw stuk stad. Er zijn ook consequenties voor de afspraken die met het Rijk gemaakt zijn over de ontwikkeling van hun terrein.
Hoewel er nog geen concrete afspraken zijn gemaakt over de potentiële opbrengst voor het Rijk uit de verkoop van het terrein, mag duidelijk zijn dat het Rijk de ruimtelijke kaders mede met die blik beoordeelt. Status concept NvU Tot slot wil ik u meegeven dat deze concept NvU niet het product is waarmee de haalbaarheidsfase voor het Marineterrein wordt afgerond; dat is de projectnota. De NvU zal daarom, eventueel aangepast naar aanleiding van de inspraak, integraal onderdeel uitmaken van de nog op te stellen projectnota. De projectnota wordt dan, conform de afspraak in de bestuursovereenkomst, aan u aangeboden voor vaststelling. Dit zal naar verwachting vlak voor of na de zomer van 2022 zijn. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,
Victor Everhardt Wethouder Zuidas en Marineterrein Bijlagen 1. Concept Nota van Uitgangspunten Marineterrein: Poort naar de Toekomst 2. Bijlagen van de concept NvU: a. Cultuurhistorisch onderzoek en waardering terrein en gebouwen 2020 b. Marine Etablissement, Cultuurhistorische Verkenning 2018 c. Eindverslag informatie- en consultatieronde 2017 d. Eindverslag consultatie Marineterrein 2020/2021
Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl