Raadsinformatiebrief voortgangsrapportage aanpak dakloosheid.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door

Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 11 juni 2024 Opvang Rutger Groot Wassink Directie Onderwijs, Jeugd, Zorg en Diversiteit bestuurszaken.ojz@amsterdam.nl Voortgang aanpak dakloosheid

Geachte leden van de gemeenteraad, Het CBS meldde dit jaar voor het eerst sinds 2018 een stijging van het aantal dak- en thuisloze mensen. Een trend die we in Amsterdam al langer waarnemen en voelen: in het straatbeeld, bij onze buurtteams en bij opvangvoorzieningen. Om meer inzicht te krijgen in het daadwerkelijk aantal mensen dat (dreigend) dak- of thuisloos is, is Amsterdam aangemeld voor een ETHOStelling1 – een telling waarin ook mensen in minder zichtbaar dakloze situaties in beeld worden gebracht, zoals jongvolwassenen, vrouwen en kinderen die vaker in het netwerk verblijven. Deze telling vindt in 2025 plaats via het Kansfonds. Hierop willen we niet wachten. We hebben daarom zelf een eerste uitvraag opgezet, de resultaten daarvan vindt u in bijgevoegde factsheet Dak- en thuisloosheid in beeld. Deze benadering laat zien dat we in Amsterdam rekening moeten houden met meer dan 15.000 mensen die dak-, thuisloos of kwetsbaar gehuisvest zijn. Hierin ontbreekt nog de groep mensen die niet bij instanties in beeld is, wat maakt dat we verwachten dat het enkele duizenden mensen meer betreft. Een schrikbarend hoog aantal. Met het beleidsprogramma Dakloosheid en de Versterking van de aanpak Dakloosheid wil Amsterdam deze groeiende opgave het hoofd bieden, te midden van de wooncrisis waar we in verkeren.

We hebben de afgelopen maanden met intensieve inzet van alle betrokken partners, met name de zorgaanbieders, meer dan 350 extra opvangplekken geopend en een aanzienlijke stap gemaakt in het vergroten en verbeteren van de ondersteuning aan mensen die (dreigend) dak- en thuisloos zijn. We zijn daarbij continu in gesprek met cliëntvertegenwoordigers en belangenbehartigers, om onze dienstverlening kritisch tegen het licht te houden. Alhoewel we trots zijn op de behaalde resultaten, zien we dat hoe hard de stad ook werkt, hetgeen dat we doen suboptimaal is. Ons hulpaanbod staat niet in verhouding tot de vraag die op ons afkomt. Straatwerkers werken tegen de klippen op, maar geven aan dat met een toenemend aantal dakloze mensen - waaronder EU(arbeids)migranten - en de beperkte doorstroommogelijkheden, de opties steeds beperkter worden om kwetsbare mensen snel op te vangen. 1

European Typology of Homelessness and Housing Exclusion

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 juni 2024 Pagina 2 van 18

We kunnen dit dan ook niet als stad alleen. Een stevige landelijke aanpak is noodzakelijk om tot een forse daling van het aantal dak- en thuisloze mensen te komen. Het recent afgesloten hoofdlijnenakkoord van PVV, VVD, NSC en BBB heeft geen specifieke aandacht voor de aanpak dakloosheid. Het college gaat er voorlopig vanuit dat dit betekent dat het Nationaal Actieplan minimaal wordt voortgezet. Tegelijkertijd maken we ons erg zorgen om de plannen die wél bekend zijn. Wij verwachten een verdere stijging van het aantal dak- en thuislozen als gevolg van maatregelen die de nieuwe coalitie wil nemen. Met name het stoppen van de financiering van de Landelijke Vreemdelingen Voorzieningen (LVV’s) en het intrekken van de spreidingswet zullen leiden tot meer mensen op straat en minder beschikbare opvangplekken voor mensen die dat nodig hebben. Maar ook het niet huisvesten van statushouders leidt in potentie tot veel extra mensen met een urgente woonvraag. Wij volgen de landelijke ontwikkelingen hierover uiteraard nauwgezet. In deze brief informeert het college u over de voortgang van de aanpak van dakloosheid en de inzet op relevante toezeggingen en moties, inclusief het initiatiefvoorstel Snelheid, vertrouwen en de menselijke maat in de aanpak dakloosheid.

Achtereenvolgens wordt ingegaan op 1) de voortgang van de aanpak dakloosheid, waaronder de aanpak van dakloze EU-burgers, 2) de evaluatie van de winteropvang 2023-2024, 3) ontwikkelingen rond dakloze gezinnen en 4) de beweging die we maken van intramuraal verblijf naar begeleid thuis.

1. VOORTGANG AANPAK DAKLOOSHEID Het programmaplan Versterking van de aanpak dakloosheid is in september 2023 door de raad vastgesteld, gezamenlijk met het initiatiefvoorstel Snelheid, vertrouwen en de menselijke maat in de aanpak dakloosheid. Aan alle aanbevelingen uit dit voorstel wordt inmiddels vorm gegeven. In oktober van dat jaar heeft onder meer een werkconferentie plaatsgevonden waarop met ervaringsdeskundigen en een divers aantal partners in de stad onderdelen uit deze aanpak zijn uitgewerkt. Over de aanpak en wat hierin beter kan, zijn doorlopend overleggen met zowel zorgaanbieders als cliëntvertegenwoordigers. Bijvoorbeeld vertegenwoordigd in het Groot MO en de onafhankelijke cliëntondersteuners van de Straatalliantie. In februari en in mei hebben wethouder Zorg en wethouder Opvang de voortgang zowel met belangenbehartigers en cliëntvertegenwoordigers als bestuurders van betrokken zorgaanbieders en Buurtteams besproken. De aanpak kent drie pijlers, waarop de voortgang hieronder wordt beschreven: A) We creëren 300-400 extra opvangplekken en (tijdelijke) huisvesting, B) we verbeteren preventie en ondersteuning en C) de aanpak voor dakloze EU-burgers.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 juni 2024 Pagina 3 van 18

A. We creëren 300-400 extra opvangplekken en (tijdelijke) huisvesting De ambitie We bieden het gehele jaar door tussen de 300 en 400 plekken méér opvang en tijdelijke woonplekken. Daarnaast blijven we zoeken naar meer mogelijkheden om mensen te huisvesten. Dit is een uitbreiding op bestaande voorzieningen zoals passantenpensions en opvangplekken en de aanpakken Onder de pannen, Tijdelijk Onderdak en Wonen buiten Amsterdam. Wat hebben we gerealiseerd? In de eerste helft van 2024 zijn met grote inspanning van betrokken (zorg)partners, meer dan 300 extra opvangplekken gerealiseerd en is een aantal bestaande plekken vernieuwd. Zowel voor mensen met een intensievere ondersteuningsvraag, als tijdelijk huisvesting voor economisch daken thuislozen. Het college heeft de ambitie nog drie opvanglocaties met in totaal 90 plekken te openen in dit jaar. Het gaat dan om dag- en nachtopvang voor vrouwen, mensen met intensievere ondersteuningsbehoefte en EU-burgers. Voor het realiseren van deze locaties zijn inhoudelijke plannen gereed. Het college is nog in afwachting van het vinden van geschikte huisvesting voor deze opvanglocaties. Voor mensen met een zorgvraag ✓ Voor jongvolwassenen is door perMens een uitbreiding van 8 extra plekken dag- en nachtopvang gerealiseerd in het najaar 2023.

We zijn in staat zo’n 30 tijdelijke plekken voor jongvolwassenen, die eind 2023 zouden stoppen, een jaar te verlengen tot 2025. ✓ Na de winteropvang 2023/2024 zijn aansluitend tijdelijk 70 plekken gecreëerd om kwetsbare mensen vervolgopvang te bieden tot 1 juli 2024. ✓ De perspectiefplekken voor kwetsbare EU-burgers en ongedocumenteerde mensen zijn met 26 uitgebreid op de Transformatorweg tot 80 in totaal. ✓ Het voormalig Ronald McDonaldhuis is aangekocht, hiermee wordt de mogelijkheid gecreëerd voor extra opvang voor 18 gezinnen. ✓ De noodopvang voor gezinnen is met 10 plekken uitgebreid naar 210 structurele plekken. Voor economisch dak- en thuisloze mensen ✓ Passantenpension de Buitenhof met 178 plekken is begin mei 2024 geopend. Op de Buitenhof bieden HVO-Querido, De Regenboog Groep en WPI integraal intensieve begeleiding op verschillende leefgebieden. ✓ Passantenpension Wenckebachweg is geopend in april 2024, met 93 plekken voor economisch dak- en thuislozen, waarvan 15 voor de regiogemeenten Ouder-Amstel en de Amstelland gemeenten. Deze plekken betreffen een vernieuwing van bestaande capaciteit, inclusief een uitbreiding van 10 plekken. ✓ Eind 2024 worden drie flexcomplexen gerealiseerd, in elk worden 10 plekken voor economisch daklozen gereserveerd.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 juni 2024 Pagina 4 van 18

Vergroten van (tijdelijke) woonoplossingen Aanvullend wordt op andere manieren gezocht naar het vergroten van woonoplossingen. Zo is in de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting een nieuwe urgentiecategorie voor de meest kwetsbare economisch daklozen aangekondigd. Deze urgentiemogelijkheid is samen met de partners HVO-Querido en De Regenboog Groep in 2023 voorbereid, zodat deze direct al per 2024 in de huisvestingsverordening kon worden opgenomen. Een beperkte groep mensen is goed in staat zelfstandig te wonen, maar zal zorgvragen ontwikkelen als zij onnodig in tijdelijke woonconstructies moeten verblijven. Met de nieuwe urgentiecategorie willen we dit voorkomen. De eerste paar urgentieaanvragen zijn inmiddels toegekend. De mensen die gaan wonen, ontvangen nog zeker een half jaar ondersteuning van HVO-Querido of De Regenboog Groep. De werking van de urgentiecategorie wordt samen met onze partners onderzocht, waarover u later geïnformeerd wordt. We verwachten dat deze mensen grote verbeteringen zullen ervaren in de kwaliteit van hun leven. Het college verkent in bestuurlijke gesprekken met gemeenten uit onder andere de Achterhoek, maar ook aan landelijke overlegtafels als de G40 en K50, of en met welke ondersteuning het mogelijk is om mensen met een acute huisvestingsvraag naar gemeenten toe te leiden waar de druk op de woningmarkt minder groot is.

Ambtelijk wordt bijvoorbeeld met de gemeenten uit de Achterhoek gewerkt aan een ‘warme overdracht’ voor mensen die vanuit Amsterdam naar de Achterhoek verhuizen en hierbij ondersteuning nodig hebben. Parallel verkennen we andere mogelijkheden, waarbij we kijken naar kansen op de arbeidsmarkt, zodat we afspraken kunnen maken met gemeenten over het combineren van wonen met werken. De bestaande aanpak Wonen buiten Amsterdam is uitgebreid. Dit team heeft sinds 2021 met succes in meer dan 200 casussen, waaronder veel gezinnen uit de noodopvang, kunnen ondersteunen met het vinden van huisvesting buiten de stad. De publiekscampagne om hospitaverhuur te stimuleren loopt. Hierover wordt u dit jaar afzonderlijk geïnformeerd. Ditzelfde geldt voor de werking van het regionaal woonruimte verdeelsysteem dat in 2023 is gestart. Een ander initiatief dat het aantal tijdelijke woonoplossingen kan vergroten is Amsterdam Gastvrij. Dit vindt zijn oorsprong in de motie 473.23 van de leden Van Renssen en Van der Veen (GroenLinks). De motie wil een ‘gastvrij Amsterdam’ stimuleren voor Amsterdammers die dak- of thuisloos zijn. Het college heeft ter afhandeling van de motie in een brief dd. 10 januari 2024 (Nr. VN2023-026193) toegezegd de mogelijkheden hiervan te verkennen.

Het doel van de verkenning met Amsterdam Gastvrij is een uitbreiding van het aanbod en meer variëteit in opvangplekken voor economisch dak- en thuislozen. Binnen de keten van opvang en tijdelijk wonen projecten voor deze doelgroep mist een kortdurende overbruggingsplek als er een gat valt tussen het ene en het andere project. In februari 2024 is ambtelijk gesproken met De Regenboog Groep, een organisatie voor tijdelijke opvang en huisvesting aan economisch daklozen, die daarbij ondersteuning biedt. Op basis hiervan is een voorstel uitgewerkt hoe Amsterdam Gastvrij met een lege kamer tijdelijk onderdak kan bieden aan een dakloze

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 juni 2024 Pagina 5 van 18

Amsterdammer. Amsterdam Gastvrij geeft aan er nog niet uit te zijn en het voorstel eerst verder met hun leden te willen bespreken. U wordt hierover later geïnformeerd. Specifiek gericht op de groep jongvolwassenen heeft het college kans gezien om in 2024 drie tijdelijke projecten met één jaar te verlengen vanuit de Versterking aanpak dakloosheid. We onderzoeken of het mogelijk is dit langer te doen. Het gaat om de projecten OpAdem - tijdelijke opvang en begeleiding aan jongvolwassen vrouwen met problematiek rondom seksuele intimidatie, seksueel geweldig en (dreigende)dak- en thuisloosheid; Pak je kans huizen - tijdelijke groepswoningen voor jongvolwassenen met problematiek die anders dakloos raken en tijdelijke perspectiefwoningen voor jonge moeders in Zuidoost die hun opleiding aan het ROC zo kunnen afmaken. Wat gaan we nog doen? Zoals aangegeven is het college voornemens nog drie opvanglocaties te openen, met in totaal 90 plekken. Het vinden en tijdig inrichten van deze opvanglocaties is uitdagend en vraagt van alle betrokkenen een maximale inzet. We zien dat zowel de druk op sociale huisvesting en opvang, als een toename van de problematiek niet evenredig over de stad is verdeeld, vandaar dat het nodig is om ongelijk te investeren. Over de draagkracht van wijken wordt u binnenkort geïnformeerd in de brief over het Programma Huisvesting Kwetsbare groepen.

We willen investeren in de gebieden die dit het hardst nodig hebben. Er wordt met de stadsdelen Zuidoost, Noord en Nieuw-West de mogelijkheid voor het creëren van een inloopvoorziening verkend. Zowel om meer dakloze mensen opvang te bieden, als het verminderen van overlast die met verblijf op straat kan ontstaan. Samen met stadsdeel Zuidoost wordt naar een geschikte locatie gezocht. Daarnaast wordt er op korte termijn met stadsdeel Zuidoost gesproken over hoe economische dakloosheid stadsdeel breed verminderd kan worden. Deze inspanning maakt onderdeel uit van de aanpak die de overlast van onder meer dakloze mensen in de H-buurt moet tegengaan. Over deze aanpak wordt u dit najaar geïnformeerd.

B. We verbeteren preventie en ondersteuning De ambitie Met het programma Versterking aanpak dakloosheid zet het college niet alleen in op het creëren van meer opvangplekken, maar ook op het verbeteren van de gemeentelijke dienstverlening, de kwaliteit van hulpverlening in de opvang en het verbreden van ondersteuningsmogelijkheden. Zowel met als doel dakloosheid te voorkomen, als op te lossen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 juni 2024 Pagina 6 van 18

Wat hebben we gerealiseerd? Kwalitatief onderzoek naar clientperspectief De afgelopen maanden is een divers aantal maatregelen geïntroduceerd om de ondersteuning te verbeteren. Dit maakt onderdeel uit van een continu proces, waarin we als gemeente met ervaringsdeskundigen, cliënten en netwerkpartners in gesprek zijn om mensen zo goed als mogelijk te helpen. Als onderdeel hiervan doet het onderzoeksbureau MEEtellen - dat vooral bestaat uit ervaringsdeskundigen - in de periode 2021-2025 jaarlijks kwalitatief onderzoek naar het clientperspectief op het beleidsprogramma dakloosheid. Bijgevoegd vindt u hun rapportage met betrekking op 2023. De belangrijkste bevindingen van dit jaar zijn; • dat het aanbod voor zowel hulpverleners als cliënten complex is; • dat de vriendelijkheid en bejegening van hulpverleners vaak goed is; • dat bij uitstroom uit een penitentiaire inrichting goede nazorg en cliëntondersteuning belangrijk is en hier een tekort in wordt ervaren; • dat er soms geen kans is op vroegsignalering als dakloosheid onverwachts/plotseling de realiteit is; • dat de kwetsbaarheid van situaties waar werk en huisvesting gekoppeld zijn (m.n. bij arbeidsmigranten) om blijvende aandacht vraagt; • dat dak- en thuisloze mensen weerstand voelen bij woonoplossingen buiten Amsterdam. De rapportage helpt om het cliëntperspectief beter te begrijpen en te verdiepen.

Het sluit aan bij, en geeft richting aan, de inspanningen die we als gemeente met onze partners doen om onze ondersteuning te verbeteren. Hieronder informeert het college u over de voortgang die is gemaakt op de inzet vanuit de Versterking van de aanpak dakloosheid. Inclusieve en sensitieve opvang Om de opvang inclusiever te maken zijn zowel in de dag- en nachtopvang als in de winteropvang aparte kamers voor de lhbtiq+ groep gerealiseerd. Een Trans-inloophuis is opgezet en er wordt gezocht naar manieren om woonkamers voor de gemeenschap uit te breiden. We geven hiermee verder vorm aan de moties van de leden Bons, c.s. (nr.116) en Van der Veen, c.s. (nr.109). In opdracht van het POA (Platform Opvanginstellingen Amsterdam) werken alle opvangorganisaties gezamenlijk aan het realiseren van plekken voor lhbtiq+’ers. Veiligheid, passende ondersteuning en een juiste bejegening van de doelgroep staan hierin centraal. De partners werken nauw samen met de lhbtiq+-community, gemeente en andere betrokken partijen. In de lente 2024 is door de werkgroep veilige lhbtiq+ opvang gewerkt aan een inventarisatie van de huidige opvangplekken voor lhbtiq+’ers. Aan de hand hiervan wordt gekeken wat nog wenselijk is aan opvangplekken en aan welke condities deze moeten voldoen. Tevens wordt het diversiteitsbeleid en de inzet op bewustwording binnen de opvangorganisaties geïnventariseerd.

Veilige Haven heeft al verschillende groepen professionals in de opvang getraind.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 juni 2024 Pagina 7 van 18

Naast de bovengenoemde opvangplekken, wordt ook gewerkt aan de toegang tot hulp zodat lhbtiq+’ers met een juiste bejegening toegeleid worden naar passende ondersteuning. De komende maanden wordt gemonitord hoe de aanmelding en toeleiding verlopen en wat er concreet nodig is voor verbetering. Een heel andere vorm van inclusiviteit betreft de opvang van huisdieren van mensen die maatschappelijke opvang of beschermd wonen nodig hebben in een instelling van een zorgaanbieder. Lid Krom (PvdD) heeft het college in de motie 598.23 verzocht om met zorgaanbieders in gesprek te gaan over de manier waarop huisdieren tijdens het verblijf van hun baasje kunnen worden opgevangen. Ook heeft zij gevraagd te onderzoeken hoe groot de groep is waarvoor dit relevant is. In het kader van de motie hebben gesprekken plaatsgevonden met Dier en Vriend, de Centrale Toegang, Veldwerk (perMens), buurtteams, inloophuizen, dag- en nachtopvang (Leger des Heils), en een passantenpension van HVO-Querido. Dier en Vriend, een project van de Regenboog Groep, faciliteert de opvang van huisdieren van mensen die in zorg- en detentie-instellingen worden geplaatst waar huisdieren niet zijn toegestaan. Ze melden jaarlijks 91 aanmeldingen in Amsterdam, waarvan voor 40 huisdieren een plek is gerealiseerd.

Deze aanmeldingen komen niet alleen vanuit de maatschappelijke opvang, maar juist ook van ziekenhuizen, detentie, en GGZinstellingen. De centrale toegang, buurtteams en zorgaanbieders geven aan dat bij hen slechts een enkeling bekend is die voorafgaand aan de opvang een huisdier heeft. Veldwerk (perMens) geeft aan dat de kleine groep buitenslapers mét huisdier die zij tegenkomen, vaak zorgmijdend is. Veel maatschappelijke opvanginstellingen laten geen huisdieren toe, in verband met allergieën en angst bij medebewoners, maar ervaren hier ook geen vraag naar bij cliënten. De 91 meldingen bij Dier en Vriend hebben volgens hen dan ook met name betrekking op verblijf in andere instellingen dan de maatschappelijke opvang. Een passantenpension van HVO-Querido en het recent geopende passantenpension De Buitenhof (178 plekken) laten wel huisdieren toe. Ondanks het toestaan van huisdieren wordt hier weinig gebruik van gemaakt door bewoners. De enkele dieren die wel worden ondergebracht verblijven op individuele kamers onder strikte voorwaarden. Zorgaanbieders kunnen hierover kennis uitwisselen en maatwerk leveren. Hiermee beschouwt het college de motie als afgedaan. Toegang tot ondersteuning De ondersteuning voor mensen in Amsterdam die dak- en thuisloos zijn, is uitgebreid en divers.

Juist voor kwetsbare mensen kan onafhankelijke cliëntondersteuning van groot belang zijn om de toegang tot de juiste ondersteuning te vinden. Het college is dan ook blij dat de Straatalliantie in april haar uitgebreide en vernieuwde Daklozenkantoor feestelijk kon heropenen en nu vijf dagen per week toegankelijk is. Zoals hierboven aangegeven vinden cliënten én professionals het hulpaanbod complex. De hoeveelheid aan ondersteuning en betrokken partijen maakt het ook noodzakelijk dat onderlinge afspraken en samenwerking kritisch geëvalueerd worden. Eind 2023 heeft dit in diverse sessies

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 juni 2024 Pagina 8 van 18

plaatsgevonden met alle betrokken ketenpartners rond de maatschappelijke opvang en beschermd wonen, waaronder cliëntvertegenwoordigers, GGD, buurtteams en zorgaanbieders die maatwerkvoorzieningen bieden. Dit heeft een scala aan verbetervoorstellen opgeleverd, welke op korte en middellange termijn (bijvoorbeeld een vernieuwd IT-systeem) worden doorgevoerd. Op 22 december 2023 heeft naar aanleiding van het initiatiefvoorstel Snelheid, vertrouwen en de menselijke maat in de aanpak dakloosheid een gesprek plaatsgevonden tussen ambtenaren van de afdeling Zorg, GGD en geïnteresseerde raadsleden over het toepassen van de zelfredzaamheidsmatrix bij de toegang tot opvang. Dit naar aanleiding van de oproep aan het college om zich voor te bereiden op het afschaffen van de zelfredzaamheidsmatrix (ZRM). Dit gesprek heeft geleid tot het inzicht dat de ZRM als instrument niet afgeschaft dient te worden. Dit kan een gespreksondersteunend instrument blijven voor professionals bij het vormgeven van het Wmo-onderzoek. Hetgeen dat we wél willen afschaffen is het spreken over ‘zelfredzame daklozen’ en ‘onzelfredzame daklozen’. Iedereen die dak- of thuisloos is, heeft ondersteuning nodig. Ongeacht onderliggende problematiek.

Omdat we als gemeente wel de opdracht én financiering vanuit de zorgwet Wmo 2015 krijgen om maatschappelijke opvang te organiseren, is dit een maatwerkproduct met intensieve ondersteuning. Vanuit deze landelijke opdracht met bijbehorend budget kunnen we niet iedereen in opvang voorzien. Ergens in een ondersteuningstraject van een dak- of thuisloze zal daarom een Wmo-onderzoek nodig blijven, om te bepalen of iemands ondersteuningsvraag ook gebaat is bij een maatwerkvoorziening maatschappelijke opvang. Bijvoorbeeld beschermd verblijf, waarin iemand in een 24-uurs zorgvoorziening verblijft of begeleid thuis waarin specialisten op het gebied van psychosociale problematiek en/of verslaving mensen meerdere uren per week begeleiding bieden. Het college zet zich samen met partners vooral in om het eerste gesprek en Wmo-onderzoek voor dak- en thuisloze mensen in zijn geheel te verbeteren. Er zorg voor te dragen dat iedereen die zich tot ons wendt een ondersteuningsplan te bieden, ongeacht de mogelijkheden tot opvang. Zoals in het voorstel geadviseerd, sluiten we hierin aan op het werken conform de Amsterdamse Maatwerkmethode. Hiermee willen we voorkomen dat mensen zonder perspectief worden verwezen tussen verschillende instanties.

Doordat het college de mogelijkheden uitbreid voor economisch daklozen, wordt daarbij het onderscheid tussen zelfredzaam en niet zelfredzaam minder binair en kunnen we er met partners aan werken om ook de taal die we hier voor gebruiken te veranderen. Als eerste stap testen Buurtteams en de Centrale Toegang (GGD - de partij die in opdracht van het college het Wmo-onderzoek uitvoert voor de toegang tot maatwerkvoorzieningen in de maatschappelijke opvang - manieren om samen mensen beter naar het juiste ondersteuningsaanbod toe te leiden. Lid Khan (DENK) heeft tijdens de raadsbehandeling op 20 september 2023 informele organisaties ook te betrekken in de aanpak van dakloosheid. Het college ziet dat deze organisaties hierin al een

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 juni 2024 Pagina 9 van 18

belangrijke rol spelen, zowel in preventie, signaleren als oplossen van dakloosheid en betrekt hen op verschillende manieren. Zij zijn onder andere betrokken bij eerder genoemde werkconferentie. Maar leveren ook waardevolle input in het duiden van signalen uit de stad. Bijvoorbeeld als het gaat om onderzoek naar dakloze gezinnen, waarop hieronder wordt ingegaan. De buurtteams hebben formeel de opdracht om met deze partijen samen te werken. Hierin ziet het college ook mooie initiatieven ontstaan, zoals een avondinloop voor werkende dak- en thuislozen waarin door het buurtteam wordt samengewerkt met initiatieven als Gouden Mannen om mensen een stap verder te helpen. Wanneer mensen om ondersteuning vragen, is het belangrijk dat zij op de juiste manier worden gehoord en bejegend. Om hierover te blijven leren heeft recent opnieuw een gesprek plaatsgevonden tussen de Straatalliantie en medewerkers van de screeningsbalie op de Jan van Galenstraat. Daarnaast hebben ambtenaren van WPI dit voorjaar gesprekken gevoerd met mensen over hun ervaring bij de screeningsbalie en is er een cliëntenoverleg bij WPI met zowel ontvangers van de dienstverlening als vertegenwoordigende organisaties, wat meerdere keren per jaar plaatsvindt waar dit ook onderwerp van gesprek is. De bejeging van mensen met een ondersteuningsvraag is ook een onderdeel van de Agenda Bestaanszekerheid.

Rode draad hierin is werken vanuit vertrouwen. Vertrouwen in de Amsterdammer en in onze samenwerkingspartners. In het kader hiervan is onder andere het tekenvak geschrapt dat voorheen gebruikt werd bij het aanvragen van een daklozenuitkering. Op 2 april 2024 bent u in de raadsinformatiebrief over bejegening, stoppen met gebruik van het tekenvak en het leveren van maatwerk geïnformeerd. Met deze inspanning is ook vorm gegeven aan de aanbevelingen uit het eerder genoemde initiatiefvoorstel. Verbeteren van de ondersteuning en voorzieningen Voor jongvolwassenen zijn vanuit het innovatiebudget dat bij de inkoop van beschermd verblijf en begeleid thuis beschikbaar is gesteld een breed scala aan projecten en plekken geselecteerd dat wordt toegevoegd aan de ingekochte zorg. Deze inzet is gericht op jongvolwassenen en het versoepelen van de overgang tussen jeugdhulp en maatschappelijke opvang en beschermd wonen (18-/18+). Het college heeft onderzoek gedaan naar de organisatie van toegang tot ondersteuning van jongvolwassenen. Hierover wordt u dit najaar geïnformeerd. Zorgaanbieders verenigd in het Platform Opvanginstellingen Amsterdam (POA) hebben dit voorjaar onder penvoerderschap van het Leger des Heils gezamenlijk een nieuwe visie op laagdrempelige opvang vastgesteld. Dit werd voorheen de dag- en nachtopvang genoemd. Deze visie vindt u in de bijlagen.

In de visie wordt nadrukkelijker ingezet op kortdurende opvang (3 maanden – max 6 maanden) om rust en veiligheid te bieden. Op dit moment verblijven mensen vaak veel langer in deze opvang, waardoor (te) weinig plekken beschikbaar zijn wanneer iemand acuut onderdak nodig heeft. Tijdens het verblijf wordt daarom intensiever gewerkt aan herstel, perspectief en participatie. Samenwerkingspartners zoals de GGZ en reclassering voeren samen met de cliënt regie over het plan en het zoeken naar duurzaam verblijf tijdens de opvang.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 juni 2024 Pagina 10 van 18

Het college steunt deze visie van harte en is blij met het resultaat dat er ligt. Tegelijkertijd zien wij in de visie uitdagingen als het gaat om beschikbaar budget voor het vinden van locaties en het omvormen van bestaande opvang naar éénpersoonskamers. Wanneer dak- en thuisloosheid blijft toenemen, moeten we ook de balans vinden tussen de inzet op kwaliteit en zo veel als mogelijk mensen opvang bieden. Het college werkt de komende jaren graag met de partners aan het realiseren van de ambities. Mensen die wachten op een maatwerkvoorziening beschermd verblijf of begeleid thuis krijgen wachtlijstbegeleiding van de zorgaanbieder waar zij gaan verblijven. Hierbij wordt gewerkt met netwerkondersteuners (conform de resourcemethodiek) om mensen zo veel als mogelijk in en door het eigen professionele netwerk te laten ondersteunen terwijl zij wachten op de juiste zorg. Tot en met 2026 zijn hiervoor financiën beschikbaar gesteld vanuit het plan Versterking aanpak dakloosheid. We zien dat het op dit moment niet lukt om iedereen die op de wachtlijst staat deze begeleiding te bieden. Dit jaar wordt de inzet van wachtlijstbegeleiding geëvalueerd in een onderzoek van de Hogeschool van Amsterdam en de inspectie van de GGD. Samen met zorgaanbieders en betrokken partners als het buurtteam en de GGD wordt op basis hiervan gezocht naar een oplossing.

We hebben de financiële begeleiding en schuldhulpverlening verbreed. Op dit moment wordt gestart met financieel budgetbeheer voor 80 gezinnen in de opvang, is samen met de Regenboog Groep een nieuwe aanpak Uit het krijt gelanceerd om te experimenteren met kortere schuldsaneringstrajecten en is de pilot gericht op ‘bijstand in één dag’ gestart. Hierover bent u uitvoering geïnformeerd in de Agenda Bestaanszekerheid. Wat gaan we nog doen? Zoals aangegeven is het verbeteren van onze dienstverlening een continu proces. Een belangrijke stap die hier de komende tijd in wordt genomen is het versimpelen van het aanvragen van een briefadres. Voor (dreigend) dak- en thuisloze mensen is een briefadres van groot belang. Op dit moment kan dat nog op verschillende plekken, onder verschillende voorwaarden, worden aangevraagd. Dit leidt soms tot verwarring. Daarom vereenvoudigen we dit najaar dit proces en gaan op een uniforme wijze vanaf één locatie briefadressen voor alle Amsterdammers verstrekken. We verruimen hiervoor ook de openingstijden van de Screeningsbalie aan de Jan van Galenstraat 323B. In de raad van 24 april 2024 zijn vragen gesteld naar aanleiding van ervaren knelpunten bij het verkrijgen van briefadressen. Deze kwestie heeft onze volledige aandacht. Er is ambtelijk contact geweest met de Straatalliantie om de knelpunten scherper in beeld te brengen.

Naar aanleiding hiervan zijn alle achterstanden ingelopen en zijn medewerkers van het Contactcentrum Amsterdam beter geïnstrueerd. We blijven in goed overleg met de Straatalliantie en andere belangenbehartigers en cliëntvertegenwoordigers om de dienstverlening te verbeteren. Hierover wordt u binnenkort aanvullend geïnformeerd.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 juni 2024 Pagina 11 van 18

C. Een aanpak voor dakloze EU-burgers Een derde pijler binnen de aanpak van dakloosheid is gericht op dak- en thuisloze EU-burgers. Deze groep groeit en is oververtegenwoordigd onder de mensen die feitelijk op straat verblijven, (daarmee) overlast veroorzaken en gebruik maken van opvangvoorzieningen als de WinterKoudeRegeling. Amsterdam is één van de zes pilotgemeenten die door het Rijk gefinancierd wordt om deze groep beter in beeld te krijgen, dakloosheid te voorkomen en op te lossen. Het is nog onduidelijk of het Rijk deze pilot volgend jaar voortzet. Met de aanpak in Amsterdam worden dakloze EU-burgers opgevangen en ondersteund met als doel verder afglijden en menselijk lijden te voorkomen, perspectief te bieden in Amsterdam, Nederland of land van herkomst, en problematiek rond overlast in de stad tegen te gaan. Binnen deze aanpak wordt o.m. samengewerkt met onze regiogemeenten Uithoorn en Aalsmeer. Sinds de start van de aanpak dakloze EU-burgers is extra ingezet op inloopvoorzieningen door realisatie van een tweede AMOC inloophuis op de Transformatorweg, op uitbreiding van de 24uurs perspectiefopvang voor EU-burgers en ongedocumenteerden naar 80 plekken, door een aanvullend, op deze doelgroep ingericht outreachend team met ervaringsdeskundigen, en een arbeidstoeleidingsbureau ‘Back2Work’.

De komende tijd wordt ingezet op uitbreiding van repatriëringswerkzaamheden naar zorg in land van herkomst, verbetering van de doorstroom in de perspectiefopvang en realiseren van een voorziening voor economisch dakloze EU-burgers. Dakloze EU-burgers en toegang tot Wmo-keten Lange tijd is er onduidelijkheid geweest over recht van EU-burgers (zonder duurzaam verblijf) op toegang tot de Wmo keten, waaronder de maatschappelijke opvang, en over de rol die IND en gemeenten hebben bij de beoordeling hiervan. De opvangvoorzieningen binnen de Aanpak dakloze EU-burgers zijn buitenwettig aanvullend en toegang wordt bepaald op basis van kwetsbaarheid en perspectiefmogelijkheden. Inmiddels kunnen gemeenten met een door VWS, J&V en IND ontworpen ‘checklist gelijke behandeling’ het recht op een beoordeling tot reguliere Wmo-opvang bepalen. We zijn blij met meer duidelijkheid over de juridische positie van deze doelgroep. Maar er zijn ook zorgen over de financiële en praktische uitvoerbaarheid wanneer een extra doelroep aan de Wmo-opvangketen, die al zwaar onder druk staat, wordt toegevoegd. Onder andere omdat er nog geen landelijke afspraken zijn, bindingsonderzoek zich vooralsnog beperkt tot Nederland, en mogelijk de druk op maatwerkvoorzieningen beschermd wonen en begeleid thuis, met bijbehorende toegang tot een sociale huurwoning nog verder toeneemt.

Amsterdam wil een werkwijze voor toelaten van EU-burgers tot de Wmo die recht doet aan de rechten van de EU-burger, én haalbaar is voor de stad en het systeem. Eerste stappen naar brede, integrale aanpak rond (EU-)arbeidsmigranten gemaakt Ondanks de inzet binnen de aanpak dakloze EU-burgers blijft de omvang van de doelgroep, de kwetsbaarheid binnen de doelgroep en de (overlast) problematiek in de stad groeien. Het is daarom van groot belang dat ook de oorzaken van dakloosheid bij EU-burgers worden aangepakt, bijvoorbeeld door maatregelen uit het rapport Roemer. Om hierop in Amsterdam beter in te

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 juni 2024 Pagina 12 van 18

zetten is in april een verkennende fase rond een brede aanpak Arbeidsmigranten afgerond. De komende tijd wordt vanuit alle betrokken gemeentelijke directies een brede scan Arbeidsmigratie gemaakt, voor meer inzicht in omvang en uitdagingen rond arbeidsmigranten op verschillende leefgebieden. Naar verwachting kan op basis van de resultaten begin volgend jaar een voorstel worden gedaan voor een brede aanpak Arbeidsmigranten. In het najaar wordt u verder over de aanpak voor dakloze EU-burgers geïnformeerd.

2. EVALUATIE WINTEROPVANG 2023-2024 Met de Versterking van de aanpak van dakloosheid is ook nieuw beleid vastgesteld met betrekking tot de Winteropvang. Zo is het aantal plekken dat 4 maanden open is, vastgesteld op 250. Deze konden worden opgeschaald met nog eens 250 plekken tijdens de periode dat de WinterKoudeRegeling actief was. Voor de doorlopende winteropvang van december tot april zijn toegangscriteria gehanteerd, gebaseerd op binding en kwetsbaarheid. Het college beoogde met deze aanpak mensen meer en langduriger te kunnen ondersteunen in de winterperiode, en hen ook daadwerkelijk verder op weg te helpen naar herstel. Over dit beleid bent u eerder geïnformeerd in de brief van 25 oktober 2023. Bijgevoegd vindt u de evaluatie van de winteropvang. Daarnaast hebben gedurende de hele winter gesprekken plaatsgevonden met zorgaanbieders, bezoekers en de cliëntvertegenwoordigers om direct op signalen in te kunnen spelen. Hieruit halen we zowel bevestiging van de gekozen vorm en beleid, als verbeterpunten voor de organisatie volgend jaar. De Straatalliantie heeft in een pamflet na de winteropvang kritische aanbevelingen gedaan voor de organisatie van volgend jaar. Hierover vindt een gesprek plaats met de Straatalliantie. Enkele aanbevelingen worden reeds uitgewerkt en overgenomen, met name gericht op de informatievoorziening. Dit wordt hieronder verder toegelicht.

Wat werkt? Het is de zorgaanbieders HVO-Querido, het Leger des Heils en de Regenboog Groep gelukt om het beoogd aantal plekken tijdig te organiseren. Winteropvang 732

WinterKoudeRegeling 981

Totaal unieke personen in opvang 1713

In totaal hebben 732 mensen gebruik gemaakt van de Winteropvang van december tot april. Daarnaast hebben 981 mensen gebruik gemaakt van de opvang tijdens de WinterKoudeRegeling (totaal 1713 unieke personen). De WinterKoudeRegeling is 7 keer van kracht geweest, met in totaal 50 dagen opvang. Het aantal beschikbare plekken is daarin niet overschreden. Door toegangscriteria te hanteren zijn de partijen die opvang organiseren zoals beoogd in staat geweest een stabielere, meer kwetsbare groep langduriger op te vangen, met meer

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 juni 2024 Pagina 13 van 18

mogelijkheden voor begeleiding. Zo waren mensen gemiddeld 40 dagen in de opvang, t.o.v. 23 vorig jaar. Ook werd in bezoekersoverleggen en door de Straatalliantie aangegeven dat het goed werkt om doelgroepen te onderscheiden en op verschillende locaties op te vangen (o.a. jongvolwassenen, vrouwen, lhbtiq+, EU-migranten en ongedocumenteerden). We onderzoeken of volgend jaar een verdere differentiatie – ook binnen opvanglocaties - van doelgroepen mogelijk is, bijvoorbeeld het samen opvangen van mensen die wel werken. Deze Winteropvang is extra aandacht uitgegaan naar mensen met somatische klachten. Op de locatie waar zij werden opgevangen, was dagelijks een verpleegkundige aanwezig die begeleiding en verzorging bood. Daarnaast heeft dr. Valckenier (huisartspraktijk van de GGD voor mensen die dakloos zijn) wekelijks een huisartsenspreekuur gehouden. We zien dat het binnen de noodopvang, wat de Winteropvang is, lastig is om mensen met somatische klachten ook dagopvang aan te bieden. Lessen voor volgend jaar Vanuit de bezoekers en Straatalliantie is een duidelijk signaal afgegeven in het statement dat zij na afloop van de winteropvang publiceerde.2 Er kunnen komend jaar zeker dingen beter. Met name de aanbevelingen over de informatievoorziening nemen we ter harte. Bezoekers wisten onvoldoende waar zij aan toe waren.

De Straatalliantie is betrokken bij meerdere evaluatiegesprekken die op basis van bijgevoegde evaluatie zijn gevoerd. Op basis van die gesprekken worden volgend jaar verbeteringen doorgevoerd als het toewijzen van een buddy, verbeteren van de informatievoorziening en het werken met ervaringsdeskundigen, bijvoorbeeld als gastheren. Daarbij is het belangrijk te benadrukken dat de Winteropvang noodopvang is. Mensen worden idealiter gedurende hun verblijf toegeleid naar een passende plek. Hiervoor zijn we afhankelijk van vrijkomende plekken in bijvoorbeeld de dag- en nachtopvang, maatwerkvoorzieningen vanuit de Wmo, passantenpensions, repatriëringstrajecten, maar ook een plek in het netwerk of zorg die valt onder de verantwoordelijkheid van het Zorgkantoor vanuit de Wet Langdurige Zorg. De doorstroom naar permanentere plekken vanuit de Winteropvang is achtergebleven bij de verwachting. Voor kwetsbare mensen die wachten op dag- en nachtopvang of een perspectiefplek of Landelijke Vreemdelingen Voorziening (voor EU-burgers en ongedocumenteerden) zijn na de Winteropvang overbruggingsplekken gecreëerd tot 1 juli. Partijen die de Winteropvang organiseren, zijn niet verantwoordelijk voor het vormgeven van individuele begeleiding aan bezoekers.

Zij brengen de vraag samen met de bezoeker in beeld en verbinden deze vervolgens met partners in de stad die de juiste ondersteuning kunnen bieden. Dat zijn zorgaanbieders, de ggz-instellingen, verslavingszorg, Veldwerk, het buurtteam, reclassering. We zien dat het niet gelukt is om met iedere bezoeker tijdig een persoonlijk begeleidingsplan op te 2

https://straatalliantie.nl/wp-content/uploads/2024/04/20240417-Straatalliantie-StatementWinteropvang-23-24.pdf

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 juni 2024 Pagina 14 van 18

stellen. Met de betrokken partners wordt gekeken hoe mensen volgend jaar sneller gekoppeld kunnen worden aan een begeleider en een passende vervolgplek. De zoektocht naar geschikte locaties was ook dit jaar uitdagend en zorgde ervoor dat zorgaanbieders in een kort tijdsbestek de opvang moesten inrichten. Voor de winter van 20242025 zijn de locaties reeds in beeld, wat voor meer rust in de voorbereiding moet zorgen.

3. DAK-EN THUISLOZE GEZINNEN Binnen de groeiende groep dak- en thuisloze mensen, bevinden zich steeds vaker ook gezinnen met (jonge) kinderen die niet meer op eigen kracht huisvesting kunnen organiseren. In 2021 is het aantal opvangplekken voor gezinnen gefixeerd op 200 omdat ongelimiteerde groei niet langer houdbaar was. Met de Versterking hebben we dit aantal uitgebreid tot 210. Daarmee kunnen we de wachtlijst beperkt houden tot gemiddeld 5 gezinnen. Dit heeft met name te maken met een schaarste aan plekken waar wat grotere gezinnen kunnen verblijven. Deze gezinnen slapen nooit op straat, maar kunnen met zicht op een opvangplek bijvoorbeeld nog wat langer in het netwerk blijven. Over de ontwikkeling van het opvangbeleid voor gezinnen bent u geïnformeerd in de raadsinformatiebrief van 18 juli 2023. Het college ziet dat de stad worstelt met dit vraagstuk. De OKT’s, Buurtteams en de GGD/Centrale Toegang geven regelmatig aan dat er een grote groep gezinnen is, die niet voor (opvang)voorzieningen in aanmerking komt en waar zij geen handelingsperspectief voor hebben. Vanuit informele organisaties als de Marokkaanse Vrouwen Vereniging en buurtteams komen signalen dat dit steeds vaker remigrantengezinnen en zogeheten Chavez-gezinnen betreft.

Dit zijn alleenstaande ouders met een nationaliteit van buiten de EU, die afgeleid verblijfsrecht hebben van hun minderjarige kind dat wél de Nederlandse nationaliteit heeft. Deze gezinnen wonen veelal eerst in bij het netwerk en komen vervolgens in de knel op meerdere leefgebieden, met name op het gebied van wonen. Dit kan onder andere gevolgen hebben voor het veilig opgroeien van de kinderen. We willen meer zicht krijgen op dit patroon om van daaruit tot betere oplossingen te komen voor de gezinnen, voor de betrokken professionals en voor de stad. Daarom is er een onderzoek gestart. Dit onderzoek is omvangrijk, anders dan eerder aangegeven, verwachten we u hier in het najaar over te kunnen informeren. In het onderzoek wordt momenteel met een brede werkgroep (met vertegenwoordigers van de belangrijkste betrokken partijen in de stad) een analyse gemaakt van het patroon: de reis van deze groep en de werking van de keten. Verder inventariseren we – op een geaggregeerd niveau - de beschikbare data over deze groep vanuit onze eigen systemen (gemeentelijk en van de betrokken organisaties). We zijn in gesprek met de privacy officers om te onderzoeken in hoeverre we de data kunnen combineren om een scherper beeld te krijgen van – in ieder geval de omvang en herkomst – van de groep. Tot slot houden we in het actieonderzoek interviews met een aantal gezinnen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 juni 2024 Pagina 15 van 18

(gezin in de noodopvang, gezin dat mogelijk een beroep gaat doen op de noodopvang, gezin dat volgens de regels de noodopvang moet verlaten en procedeert, gezin dat de noodopvang heeft verlaten) en met uitvoerders van de betrokken formele en informele organisaties om o.m. zicht te krijgen op de exacte hulpvraag van de groep. Op basis van het beeld van deze groep dakloze gezinnen dat hieruit ontstaat en het beeld van de reis die zij door de stad afleggen, komen we dit najaar tot een voorstel met alternatieve interventiemogelijkheden. De motie ‘Een kinderrechtentoets in de Versterkte Aanpak Dakloosheid’ van de leden Abdi c.s. (nr. 532.23) is richtinggevend in dit onderzoek: er is expliciet aandacht voor hoe we structureel de rechten, belangen en behoeftes van een kind die te maken heeft met (dreigende) dakloosheid kunnen meenemen in het beleid en de uitvoering. Eén van de aanvullende ondersteuningsmogelijkheden die reeds beschikbaar zijn in de stad, zijn Parenthouses. In de motie over rust en ruimte voor gescheiden gezinnen vragen de leden Abdi c.s. (nr. 531.23) het college om samen met de Regenboog Groep en woningbouwcorporaties te onderzoeken hoe we in Amsterdam meer tijdelijke woonruimtes, zoals Parentshouses, kunnen realiseren voor gescheiden ouders die zorg dragen voor hun kinderen.

Het college ziet deze voorziening als een waardevolle aanvulling in de stad en heeft hierover gesprekken gevoerd met de Regenboog Groep. Deze wens wordt meegenomen in gesprekken met woningcorporaties en het college houdt ook zelf bij vrijkomend gemeentelijk vastgoed mogelijkheden in de gaten voor het vormen van een Parentshouse. Stadsdeel Zuidoost heeft kenbaar gemaakt dat er een sterke behoefte is aan de realisatie van een Parentshouse in het stadsdeel.

4. DE BEWEGING VAN INTRAMURAAL VERBLIJF NAAR BEGELEID THUIS Dak- en thuisloosheid kent vele vormen en oorzaken. Voor een aanzienlijk deel van de mensen betreft het in eerste instantie een woonprobleem. Vanuit de Wmo 2015 hebben gemeenten echter de taak maatschappelijke opvang en beschermd wonen te organiseren voor mensen die vanuit een bredere kwetsbaarheid, een zorgvraag, niet in staat zijn zich te redden op eigen kracht, met gebruikelijke hulp, in de samenleving. Voorheen werd maatschappelijke opvang en beschermd wonen met name vorm gegeven in zorginstellingen waar mensen 24-uur per dag zorg in nabijheid ontvangen. Met het advies van de landelijke Commissie Dannenberg is in 2015 de beweging van beschermd wonen naar beschermd thuis ingezet waarin mensen steeds meer in een eigen huis, in de eigen wijk werden opgevangen en ondersteund. In de vergadering van de Raadscommissie OZA d.d. 17 januari 2024 heeft lid van de Veen (GroenLinks) verzocht om meer inzicht in de manier waarop Amsterdam vorm geeft aan deze beweging. De gedachte achter de transitie van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis is dat mensen met psychiatrische en sociaal-maatschappelijke problemen hun zelfstandigheid vaker kunnen behouden als passende ondersteuning in de thuissituatie beschikbaar is.

Deze beweging steunen wij volledig en sluit ook aan bij de visie van Amsterdam – onder meer neergelegd In het beleidsprogramma Een Nieuwe Start - waarbij Housing First uitgangspunt is. Bij Housing First

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 juni 2024 Pagina 16 van 18

worden cliënten meteen gehuisvest en krijgen dan begeleiding bij hun herstel. Herstel in de eigen woonomgeving geeft een veel grotere kans op duurzaam herstel. Daarnaast wordt ingezet op de doorstroom naar een eigen woning vanuit intramuraal beschermd verblijf (BV). Vanuit het Programma Huisvesting Kwetsbare Groepen (PHKG) worden voor zowel Housing First als doorstroom vanuit beschermd verblijf woningen beschikbaar gesteld. Voor dit jaar zijn dat er 612. Het PHKG is gestart in 2016 en heeft tot en met 2023 al ruim 15.000 huishoudens gehuisvest, waarvan 5.015 aan huishoudens met ‘Wonen met begeleiding’. Met ingang van de aanbesteding Beschermd Verblijf en Begeleid Thuis per 1 juli 2023 maken we niet langer onderscheid tussen Beschermd Wonen (BW) en Maatschappelijke Opvang (MO). Alle intramurale voorzieningen van zowel BW al MO zijn samengevoegd in beschermd verblijf (BV). Alle vormen van begeleid wonen vallen onder begeleid thuis (BT). Bij aanvang van de contracten zijn 909 plekken BV en 3.693 Plekken BT afgesproken. Uit deze aantallen blijkt dat we in Amsterdam het accent leggen op begeleiding in een woonsituatie. Het zorgaanbod is niet in beton gegoten: zorgaanbieders is gevraagd mee te bewegen met de zorgvraag. Vooralsnog zien we bij BV een wachtlijst zodat een verdere afbouw van intramurale voorzieningen op dit moment onwenselijk is.

Wel zetten we erop in om de periode binnen beschermd verblijf zo kort als mogelijk te laten zijn. Er zijn nog steeds mensen die gebaat zijn bij intramurale zorg. Bovendien is het aantal beschikbare woningen beperkt en is het afgelopen jaar het aantal afgesproken woningen door woningcorporaties niet geleverd. Ook hierdoor is het inzetten van BT niet altijd onmiddellijk mogelijk is. We zien ook dat voor een aantal cliënten een tussenvorm tussen BV en BT passend is omdat voor hen de overgang naar zelfstandig wonen nog te groot is. Om deze stap toch deels al te maken zijn doorstroomwoningen en vormen van groepswonen beschikbaar. Vanuit het PHKG wordt daarnaast ingezet op het ontwikkelen van wooncirkels. Dit zijn woningen die in de buurt van intramurale locaties van zorgaanbieders gevestigd zijn, zodat cliënten kunnen terugvallen op de zorg als dat nodig is. Daardoor wordt voor hen de drempel lager om de stap naar meer zelfstandigheid te maken. Ook voor mensen die in de wijk wonen, kan de wooncirkel snel steun bieden als het minder goed gaat. Dit om te voorkomen dat mensen zich niet meer kunnen handhaven op de woning. We zien dat sociale huurwoningen niet evenredig verdeeld over de stad beschikbaar komen en dat dit kan leiden tot een concentratie van kwetsbare mensen binnen een gebied.

Over de zorgen om de draagkracht van wijken en beschikbaarheid van woningen bent u recent geïnformeerd in de brief van d.d.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 juni 2024 Pagina 17 van 18

TOT SLOT In deze voortgangsrapportage heeft het college u geïnformeerd over de stappen die we hebben gezet in de realisatie van de Versterking van de aanpak dakloosheid, ook is hierin beschreven hoe de aanbevelingen uit het initiatiefvoorstel Snelheid, vertrouwen en de menselijke maat in de aanpak dakloosheid worden opgevolgd. Het college heeft u geïnformeerd over de voortgang op de moties zijn hier de moties 473.23 over een Gastvrij Amsterdam en de moties nr.116 en nr.109 om ons in te zetten voor een lhbtiq+ vriendelijke opvang. De moties over huisdieren in de opvang (nr. 598.23) en rust en ruimte voor gezinnen die een scheiding doormaken (nr. 531.23) zijn middels deze brief afgedaan. Het college heeft aangegeven hoe zij vorm geeft aan de motie over de positie van het kind in de maatschappelijke opvang (nr 532.23), waarover u later dit jaar verder wordt geïnformeerd. Tot slot beschouwt het college de toezegging over het betrekken van informele initiatieven bij de aanpak dakloosheid (lid Khan, DENK) en het beschrijven van de voortgang van de overgang van beschermd wonen naar begeleid thuis (lid van de Veen, GroenLinks) via deze brief als afgedaan. De problemen rond het brede vraagstuk van dakloosheid zijn taai en de oplossingen zijn complex.

Het college is er echter van overtuigd dat met de Versterking van de aanpak dakloosheid, maar juist ook met de visie op opvang en begeleiding, duurzame stappen worden gezet. Belangrijk op de korte termijn zijn de uitbreidingen van de opvang, om mensen die nu op straat belanden of dreigen te belanden, snel te kunnen helpen. Juist voor de mensen die minder rechthebbend zijn, is het van levensbelang dat zij perspectief krijgen en wordt voorkomen dat hun problemen verergeren door een verblijf op straat. De visie en het langetermijnperspectief geven richting aan het beleid en de keuzes die het college hierin maakt. Centraal staat een passende plek en goede ondersteuning voor iedereen. De ondubbelzinnige keuze voor herstel op een eigen (woon)plek heeft er afgelopen jaren toe geleid dat duizenden kwetsbare Amsterdammers kans kregen hun leven zoveel mogelijk zelf vorm te geven, in eigen regie en met passende begeleiding. Dit is niet alleen een visie op een daklozenketen, maar een visie op de samenleving en een visie op burgerschap. Hier blijven we, ook met een volgend kabinet, aan werken.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Rutger Groot Wassink Wethouder Opvang

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 juni 2024 Pagina 18 van 18

Bijlagen 1. Factsheet ‘Dak- en thuisloosheid in beeld’ 2. MEEtellen rapportage monitor Beleidsprogramma Aanpak Dak- en Thuisloosheid 2021 – 2025 3. Visiedocument laagdrempelige opvang Amsterdam (POA) 4. Eindevaluatie: Winteropvang en Winterkouderegeling in Amsterdam 2023/2024

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl