Raadsinformatiebrief Voortgang woonruimteverdeling.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 23 januari 2024 Volkshuisvesting Reinier van Dantzig Directie Wonen, bestuurszaken.wonen@amsterdam.nl)

Onderwerp

Voortgang nieuwe regionale woonruimteverdeling

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, In deze brief wordt u geïnformeerd over de voortgang van de nieuwe regionale woonruimteverdeling aan de hand van een tussentijdse regionale monitor over de eerste 8 maanden. Daarnaast wordt u geïnformeerd over besluiten genomen door de 14 deelnemende regiogemeenten en betrokken corporaties, omtrent ontvangen signalen situatiepunten van HVOQuerido en De Regenbooggroep en de verlenging van het experiment startpunten. Sinds 16 januari 2023 is de nieuwe regionale woonruimteverdeling live. Woningen die via WoningNet en Woonmatch in de woningmarktregio worden aangeboden, worden sindsdien toegewezen op basis van het aantal punten dat een woningzoekende heeft opgebouwd. Daarvoor was enkel de inschrijfduur doorslaggevend bij het reageren op woningen. Woningzoekenden hebben met het nieuwe systeem nu zelf invloed op hun slaagkansen door zoekpunten te vergaren door actief te zoeken en door situatie- en of startpunten aan te vragen. Op deze manier zijn zij zelf in staat om punten op te bouwen en hun positie op de ranglijst te verbeteren. De nieuwe woonruimteverdeling beoogt ervoor te zorgen dat mensen die het hardst een nieuwe woning nodig hebben, een betere kans krijgen om een sociale huurwoning te vinden.

Monitor januari 2023 t/m september 2023 De Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties (AFWC) heeft een tussentijdse monitor opgesteld op regionaal niveau van de belangrijkste operationele resultaten in de bedrijfsvoering bij zowel de corporaties als de gemeenten. Hieronder zijn de belangrijkste resultaten samengevat. Aanvragen start- en situatiepunten Met de start van de nieuwe woonruimteverdeling kunnen woningzoekenden in bepaalde situaties extra punten aanvragen. Het gaat om de volgende groepen: inwonende huishoudens met kinderen, huishoudens met kinderen na relatiebreuk en problematisch thuiswonende jongeren zoals pleegjongeren en jongeren met ambulante ondersteuning. Daarnaast is het voor jongeren in Zaanstad en Amsterdam van wie het jongerencontract afloopt mogelijk om 10 startpunten aan te vragen. Hiermee vergroten jongeren hun kans om na afloop van hun jongerencontract door te stromen naar een andere passende woning.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 januari 2024 Pagina 2 van 5

Er wordt veel gebruik gemaakt van de mogelijkheid om start of situatiepunten aan te vragen. Het op jaarbasis geraamde aantal van 3.580 aanvragen situatiepunten voor de gehele regio werd al in september 2023 gepasseerd. Na een piek in de eerste drie maanden na livegang, schommelt het aantal aanvragen sinds april 2023 rond de 260 per maand. Met name in Amsterdam worden veel punten aangevraagd, 70% van de aanvragen komt uit Amsterdam. Opvallend is ook dat 70% van de aanvragen niet toegekend wordt. Exacte cijfers om welke redenen mensen worden afgewezen zijn niet beschikbaar. Het Vierde Huis, de organisatie die namens de regio de aanvragen beoordeeld, geeft aan dat het niet voldoen aan de voorwaarden of het ontbreken van stukken reden is om af te wijzen. Om meer grip te krijgen op het aantal aanvragen en op het aantal aanvragen dat waarschijnlijk toch wordt afgewezen, worden de IV-systemen aangepast zodat beter gemonitord kan worden waarom mensen worden afgewezen en door welke instanties ze naar het digitale loket worden verwezen. Daarnaast wordt onderzocht of de woningzoekende verplicht kan worden documenten aan te leveren bij het indienen van een aanvraag, belangrijk aandachtspunt hierbij blijft dat men laagdrempelig een aanvraag kan indienen.

Actief woningzoekenden, reacties en aanbiedingen Sinds 16 januari 2023 nam het aantal actief woningzoekenden1 op WoningNet toe van 50.000 naar ruim 80.000. De toename van het aantal actief woningzoekenden ligt in lijn met eerdere verwachtingen want actief zoeken wordt met het nieuwe systeem beloond met de opbouw van zoekpunten. De toename van het aantal actief woningzoekenden en het aantal reacties leidt tot langere kandidatenlijsten per woning, wat voor veel woningzoekenden leidt tot een lagere positie op de lijst dan voor de invoer van de nieuwe woonruimteverdeling. De verwachting is dat de positie van woningzoekenden die actief blijven zoeken en mogelijk start-of situatiepunten opbouwen de komende jaren beter wordt dan in het oude systeem. Bij WoningNet ligt het aantal reacties per woningzoekenden gemiddeld aanzienlijk boven de vier reacties per maand die nodig zijn voor het opbouwen van een zoekpunt. Bij Woonmatch (het aanbiedingsplatform voor de regio Zaanstreek-Waterland) ligt dit gemiddeld echter onder de vier reacties per maand. Voor woningzoekenden die enkel zoeken naar een woning in een kleinere gemeente, maar ook in een grotere gemeente als Purmerend, kan de beschikbaarheid van het aantal vrijkomende woningen te klein zijn om een zoekpunt op te bouwen. Wel kunnen woningzoekenden hun zoekgebied uitbreiden om zo alsnog voldoende te reageren.

Het aantal reacties bij WoningNet en Woonmatch wordt namelijk opgeteld voor het verkrijgen van een zoekpunt. Daarnaast is het zo dat voor mensen die zoeken naar hele specifieke woningen zoals rolstoelwoningen, er niet altijd voldoende beschikbaar aanbod is, zowel op WoningNet als Woonmatch, om maandelijks een zoekpunt op te bouwen. Wat dit betekent voor de opbouw van punten voor deze groepen en hun kansen op een woning zal nader geanalyseerd worden en besproken in een volgend regionaal BO-Volkshuisvesting in het voorjaar van 2024.

1

Een actief woningzoekenden is iemand die in het afgelopen jaar minimaal één keer op een woning via WoningNet of Woonmatch heeft gereageerd.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 januari 2024 Pagina 3 van 5

Door de aanpassingen in het aanbiedingsproces vanwege het nieuwe puntensysteem, zoals onder andere het afbouwen van punten bij het weigeren van een woning, is te zien dat het aanbiedingsresultaat/acceptatiegraad2 aanzienlijk verbetert. Zowel op WoningNet als op Woonmatch is het gemiddelde aanbiedingsresultaat/acceptatiegraad meer dan gehalveerd. Blijkbaar reageert een woningzoekende steeds meer op woningen die ze echt willen. Bezwaar en beroep Het aantal bezwaar en beroepszaken ligt aanzienlijk lager dan van tevoren is geraamd. Aangezien dit een geheel nieuw en uniek systeem is, is gebleken dat nauwkeurige voorspellingen doen over de effecten hiervan op het gedrag van woningzoekenden lastig is. Inmiddels is de extra capaciteit die voor de regionale afhandeling van bezwaar en beroep was gereserveerd deels afgeschaald. In de eerste weken na livegang van de tool klacht & bezwaar, die bedoeld is om het indienen van een bezwaar makkelijker te maken, kregen gemeenten en woningcorporaties klachten van woningzoekenden die aangaven dat zij geen bezwaar via de tool in konden dienen. Dit probleem is inmiddels opgelost. Er zijn nog wel andere problemen die het lastig maken voor Directie JB om met de tool te werken. Hierover is men in gesprek met de ontwikkelaar.

Signalen Regenbooggroep, HVO-Querido, Ombudsman Tijdens de totstandkoming van de nieuwe woonruimteverdeling is onderzocht welke groepen in aanmerking moeten komen voor extra situatiepunten. Uiteindelijk is ervoor gekozen om aan de onder het kopje ‘aanvraag start-en situatiepunten’ genoemde vier groepen extra punten toe te kennen. Er is toen ook de discussie gevoerd of economisch daklozen en thuislozen situatiepunten moeten krijgen. Hier is toen niet voor gekozen, onder andere omdat dit een erg grote groep is waardoor het effect van situatiepunten afneemt. Bij de inspraak van het beleidsvoorstel voor de Huisvestingsverordening heeft de Regenbooggroep zorgen geuit dat mensen in de opvang zonder inschrijving in het BRP op een woonadres buiten de boot zouden vallen voor situatiepunten. Sinds de start van het systeem hebben de maatschappelijk werkers van de Regenbooggroep en HVO-Querido daarom bijgehouden wat de ervaringen zijn, bij het aanvragen van punten, van gescheiden ouders en gezinnen die verblijven in de tijdelijke opvang. Hieruit komt naar voren dat het voor deze doelgroep lastig is om te voldoen aan de voorwaarden voor situatiepunten. Er is door de Regenbooggroep en de HVO-Querido gevraagd om meer maatwerk toe te passen voor de groep daklozen en om op zijn minst het hebben van een briefadres te accepteren als bewijs dat men woonachtig is in de regio.

Ook de Ombudsman heeft deze zomer 2023 gevraagd waarom het hebben van een briefadres niet wordt geaccepteerd. Een belangrijke reden om op dit moment een inschrijving op een briefadres niet te accepteren, is dat dit niet altijd garandeert dat de persoon ook daadwerkelijk in de regio verblijft. Het is bij sommige gemeentes en instellingen ook mogelijk voor mensen van buiten de regio om een briefadres aan te vragen.

2

Aanbiedingsresultaat: het gemiddeld aantal keren dat een woning is aangeboden (inclusief de aanbieding tot toewijzing). Acceptatiegraad: de acceptatiegraad geeft aan hoeveel keer een woning gemiddeld wordt aangeboden voordat deze wordt verhuurd, inclusief de aanbieding die tot de uiteindelijke acceptatie heeft geleid.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 januari 2024 Pagina 4 van 5

Het college erkent dat er veel mogelijke (kwetsbare) groepen zijn die gezien de wooncrisis gebaat zijn bij het toekennen van extra punten, waaronder de groep zoals hierboven beschreven. De huidige vier groepen zijn echter weloverwogen gekozen en hun omstandigheden kunnen op een eenduidige en objectieve manier getoetst worden voor de gehele regio. Wanneer te veel groepen situatiepunten kunnen krijgen, hebben de punten minder effect bij het zoeken naar woningen. Daarnaast is afgesproken geen beleidswijzigingen door te voeren tot de evaluatie. Op dit moment is dan ook nog niet bekend wat de effecten van situatiepunten zijn voor de bestaande groepen. In navolging van de regiogemeenten en corporaties heeft het college daarom besloten om de groepen die in aanmerking komen voor situatiepunten niet nu al uit te breiden en de voorwaarden niet aan te passen. Wel worden de signalen van de Regenbooggroep en HVO-Querido een belangrijk aandachtspunt in de evaluatie in 2026. Het verzoek om ook briefadressen te accepteren als bewijs dat men woonachtig is in de regio zal worden onderzocht. Dit mede op advies van het Juridisch Bureau Amsterdam, bijvoorbeeld door te werken met een lijst van geaccordeerde briefadressen. Voorwaarde is dat het hebben van een dergelijk briefadres betekent dat het waarschijnlijk is dat de persoon in de woningmarktregio verblijft.

Daarnaast is besloten om vooruitlopend hierop in de bezwaarfase ook ander bewijs dan enkel een inschrijving in het BRP op een woonadres te accepteren. Dit besluit wordt breed gecommuniceerd. Doorzetten startpunten tot tenminste 2028 In het beleidsvoorstel voor het experiment startpunten was opgenomen om na twee jaar het experiment te evalueren en een besluit te nemen over voortzetting. Twee jaar blijkt echter een te korte periode om te starten, te evalueren en een besluit te nemen. Zo zijn de effecten van de startpunten op dit moment nog niet meetbaar. Daarnaast worden jongeren waarvan het contract over twee jaar afloopt al geïnformeerd over de mogelijkheid van het aanvragen van startpunten. Dit omdat jongeren een half jaar voor het aflopen van het contract al startpunten kunnen aanvragen. Op het moment van aanvragen dienen zij ook al 12 zoekpunten opgebouwd te hebben en dit kost minimaal 1 jaar. Er is daarom besloten om, indien de effecten van startpunten meetbaar zijn, begin 2025 het experiment te evalueren. De resultaten hiervan worden dan meegenomen bij de integrale evaluatie van de nieuwe woonruimteverdeling in 2026. Een eventueel besluit over doorgaan met startpunten wordt ook dan pas genomen. Ongeacht het te nemen besluit in 2026 zal de regeling tot tenminste 2028 worden doorgezet.

Dit omdat jongeren met een aflopend contract al 2 jaar van tevoren een brief ontvangen om hen erop te attenderen over het aanvragen van startpunten. Onderzoek minder digitaal vaardigen Tijdens de implementatie van de nieuwe woonruimteverdeling is er eind 2022 een onderzoek gedaan in hoeverre mensen met minder digitale vaardigheden het nieuwe puntensysteem en de communicatie daarover begrijpelijk vinden. Op basis van dit onderzoek zijn er een aantal wijzigingen met name in de communicatie doorgevoerd. In april van 2023 heeft het Bestuurlijk Team WRV afgesproken om een vervolgonderzoek te organiseren hoe laaggeletterden het nieuwe puntensysteem nu daadwerkelijk ervaren. Dit onderzoek is in de zomer van 2023 gestart. De

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 januari 2024 Pagina 5 van 5

resultaten van dit onderzoek en de te nemen maatregelen zullen in het voorjaar van 2024 bekend zijn en u wordt hierover te zijner tijd geïnformeerd. Vervolg Deze tussentijdse monitor van de belangrijkste operationele resultaten is opgesteld door de AFWC en is enkel beschikbaar op regionaal niveau. In 2024 zal er een uitgebreide rapportage woonruimteverdeling worden opgesteld voor het jaar 2023. Hierin zal op gemeentelijk niveau onder andere inzicht worden gegeven in het aantal toewijzingen, de verhuisstromen en slaagkansen voor verschillende doelgroepen en type woningen. De verwachting is dat deze rapportage in Q3 van 2024 beschikbaar is. Daarnaast zal, zoals afgesproken, in 2026 de nieuwe regionale woonruimteverdeling worden geëvalueerd.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Reinier van Dantzig Wethouder Volkshuisvesting

Bijlagen 1. Maandmonitor sociale huurwoning zoeken september

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl