Raadsinformatiebrief Voortgang Woonruimteverdeling 2023.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 18 december 2024 Volkshuisvesting Dirk de Jager Directie Wonen, bestuurszaken.wonen@amsterdam.nl

Onderwerp

Voortgang woonruimteverdeling jaarrapportage 2023

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, In deze brief informeert het college u over de voortgang van de nieuwe regionale woonruimteverdeling. Dat doen we aan de hand van de Jaarrapportage Woonruimteverdeling in de regio Amsterdam 2023. Deze rapportage is aangekondigd in de raadsinformatiebrief Voortgang nieuwe regionale woonruimteverdeling van 23 januari 2023. 1. Samenvatting 1.1 Het nieuwe puntensysteem voor het zoeken naar sociale huurwoningen van corporaties Sinds 16 januari 2023 is de nieuwe regionale1 woonruimteverdeling live. Woningen die via WoningNet en Woonmatch in de woningmarktregio worden aangeboden, worden vanaf die datum toegewezen op basis van het aantal punten dat een woningzoekende heeft opgebouwd. Daarvoor was alleen de inschrijfduur doorslaggevend bij het reageren op woningen. Woningzoekenden hebben met het nieuwe systeem meer invloed op hun kans om een woning te vinden. Ze kunnen zoekpunten verzamelen door actief te zoeken. En ze kunnen situatie- en startpunten aanvragen als ze ervoor in aanmerking komen. Op deze manier kunnen ze punten opbouwen en hun positie op de ranglijst verbeteren. De wijziging van de woonruimteverdeling heeft als doel dat er meer woningen terecht komen bij de huishoudens die deze het hardste nodig hebben: huishoudens met een dringende huisvestingsvraag en starters.

1.2 De belangrijkste ontwikkelingen Meer actief woningzoekenden In 2023 nam het aantal actief woningzoekenden2 in de regio toe van 119.000 naar 144.000 (+21%). De toename van het aantal actief woningzoekenden komt overeen met de verwachting. Want actief zoeken wordt in het nieuwe systeem beloond met de opbouw van zoekpunten. 1

De regio bestaat uit 14 gemeenten in Zaanstreek Waterland, Amsterdam en Amstelland-Meerlanden. Het zijn Aalsmeer, Amstelveen, Amsterdam, Diemen, Edam-Volendam, Haarlemmermeer, Landsmeer, Oostzaan, Ouder-Amstel, Purmerend, Uithoorn, Waterland, Wormerland en Zaanstad. 2 Een actief woningzoekende is iemand die in het afgelopen jaar minimaal één keer op een woning via WoningNet of Woonmatch heeft gereageerd.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 december 2024 Pagina 2 van 6

Daling aantal verhuringen In 2023 zijn er in Amsterdam minder sociale huurwoningen aan een nieuwe huurder verhuurd dan in 2022. Dat aantal daalde van ongeveer 8.600 naar 7.600 (-11%). Iets meer starters, iets minder doorstromers In 2022 werd in de regio 46% van de woningen toegewezen aan een starter. In 2023 is dat percentage gestegen naar 49%. Met het nieuwe puntensysteem is de verwachting ook dat starters een grotere kans hebben op een sociale huurwoning. Wachttijd daalt De gemiddelde wachttijd van de woningzoekenden die in 2022 in Amsterdam een sociale huurwoning toegewezen kregen, was 12,5 jaar. In 2023 is de gemiddelde wachttijd gedaald naar 11,4 jaar. Zoekpunten, situatiepunten en startpunten worden belangrijker De daling van de gemiddelde wachttijd en zoektijd komt omdat zoek-, situatie- en startpunten belangrijker zijn geworden. In 2023 hadden woningzoekenden in Amsterdam bij woningtoewijzing gemiddeld 11,4 wachtpunten, 3,3 zoekpunten, 0,1 situatiepunt en 0,6 startpunt. 2. Jaarrapportage Woonruimteverdeling in de regio Amsterdam 2023 De Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties (AFWC) heeft in opdracht van gemeenten en corporaties in de regio een jaarrapportage opgesteld over de verhuur van sociale huurwoningen in 2023.

Hierin staat op regionaal en op gemeentelijk niveau informatie over onder andere het aantal toewijzingen, de verhuizingen en slaagkansen voor verschillende doelgroepen en type woningen. In deze brief gaan we vooral in op de ontwikkelingen die we zien in verband met het nieuwe puntensysteem. Stijging aantal actieve woningzoekenden In 2023 nam het aantal actief woningzoekenden3 in de regio toe van 119.000 naar 144.000 (+21%). De toename van het aantal actief woningzoekenden komt overeen met de verwachting. Want actief zoeken wordt in het nieuwe systeem beloond met de opbouw van zoekpunten. Van de ruim 144.000 woningzoekenden die in 2023 actief reageerden, woonden er ongeveer 85.000 (59%) in Amsterdam. Het aantal actieve Amsterdamse woningzoekenden steeg sinds 2022 met 15.000, dat is met +21%. De grootste toename van actief woningzoekenden vond juist plaats in kleinere gemeenten in de regio als Landsmeer (+29%), Uithoorn (+28%) en Ouder-Amstel (+26%). De toename van het aantal actief woningzoekenden en van het aantal reacties leidt tot langere kandidatenlijsten per woning. Dat leidt voor veel woningzoekenden tot een lagere positie op de ranglijst voor een woning dan voor de invoer van het nieuwe puntensysteem. De verwachting is 3

Een actief woningzoekende is iemand die in het afgelopen jaar minimaal één keer op een woning via WoningNet of Woonmatch heeft gereageerd.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 december 2024 Pagina 3 van 6

dat de positie van woningzoekenden die actief blijven zoeken en mogelijk ook start-of situatiepunten heeft, de komende jaren beter wordt dan in het oude systeem. Daling aantal verhuringen In 2023 zijn er in Amsterdam minder sociale huurwoningen aan een nieuwe huurder verhuurd dan in 2022. Dat aantal daalde van ongeveer 8.600 naar 7.600 (-11%). De daling van het aantal verhuurde woningen in de hele regio was met -10 % ongeveer even groot als in Amsterdam. Iets meer starters, iets minder doorstromers Starters zijn woningzoekenden die geen zelfstandige huurwoning achterlaten. Een doorstromer laat wel een zelfstandige sociale huurwoning achter. Met het nieuwe puntensysteem is de verwachting dat starters een grotere kans hebben op een sociale huurwoning. In 2022 werd in de regio 46% van de woningen toegewezen aan een starter uit de regio Amsterdam. In 2023 is dat percentage gestegen naar 49%. Woningzoekenden van buiten de regio Vestigers zijn woningzoekenden van buiten de regio. In 2022 kwamen 13% van de actief woningzoekenden van buiten de regio. In 2023 is dat gestegen naar 14%. In Amsterdam werd 10% van de sociale huurwoningen toegewezen aan iemand van buiten de regio. Het is niet bekend hoeveel Amsterdammers omgekeerd naar een sociale huurwoning buiten de regio zijn verhuisd.

Woningen voor Amsterdammers Van alle sociale huurwoningen in de regio die via WoningNet en Woonmatch zijn toegewezen, is 63% toegewezen aan een Amsterdammer. Veruit het grootste deel (88%) van de Amsterdammers die verhuizen naar een andere sociale huurwoning, verhuist binnen Amsterdam. Inschrijftijd, wachttijd en zoektijd dalen De inschrijftijd is de tijd tussen inschrijving en toewijzing. De wachttijd is de inschrijftijd plus eventuele extra tijd op basis van de Overgangsregeling vervallen woonduur4. De wachttijd was tot 2023 doorslaggevend voor de toewijzingen via WoningNet. In het nieuwe puntensysteem is het puntenaantal doorslaggevend. Wachttijd De gemiddelde wachttijd van de woningzoekenden die in 2022 in Amsterdam een sociale huurwoning toegewezen kregen, was 12,5 jaar. In 2023 is de gemiddelde wachttijd gedaald naar 11,4 jaar. Dit is echt een gemiddelde. Amsterdamse jongeren van 23 tot 28 jaar die een woning kregen, hebben een veel kortere wachttijd, namelijk 6,6 jaar. Amsterdamse senioren hebben gemiddeld juist een langere wachttijd, namelijk 14 jaar. In de hele regio is de gemiddelde wachttijd korter geworden, van 13,4 naar 12,1 jaar. Maar in sommige gemeenten is de gemiddelde wachttijd langer geworden. Dat kan bijvoorbeeld komen doordat er relatief veel woningen aan ouderen toegewezen zijn. 4

In onze regio telt woonduur sinds 1 juli 2015 niet meer mee als wachttijd. Voor sommige woningzoekenden geldt een overgangsregeling. Voor hen telt woonduur wel mee bij de wachttijd.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 december 2024 Pagina 4 van 6

Zoektijd De zoektijd is de tijd tussen de eerste reactie op WoningNet of Woonmatch en de toewijzing van een sociale huurwoning. De gemiddelde zoektijd is in Amsterdam in 2023 korter geworden. De gemiddelde zoektijd is gedaald van 6,4 naar 5,7 jaar. De zoektijd is in de regio het langst voor woningzoekenden van 35 tot 55 jaar, namelijk ongeveer 10 jaar. Zoekpunten, situatiepunten en startpunten stijgen De daling van de gemiddelde wachttijd en zoektijd komt omdat zoek-, situatie- en startpunten belangrijker zijn geworden. Een korte uitleg van de verschillende soorten punten: Wachtpunten komen overeen met wat eerder de wachttijd was (zie hierboven). Zoekpunten zijn punten die woningzoekenden verzamelen door op woningen te reageren. Situatiepunten zijn extra punten voor een beperkte groep woningzoekenden met een dringende woonvraag5. In Amsterdam en Zaanstad zijn er daarnaast ook startpunten voor jongeren die na afloop van hun tijdelijk jongerencontract geen nieuwe woonplek kunnen vinden. Gemiddeld over heel 2023 had een woningzoekende die in Amsterdam een woning toegewezen kreeg via WoningNet 15,4 punten. Dit aantal steeg in 2023 en neemt nog steeds toe. In het vierde kwartaal van 2023 had een woningzoekende in Amsterdam bij toewijzing van een woning gemiddeld 17,1 punten.

Het gemiddeld aantal punten in de regio was in 2023 bijna een punt hoger dan in Amsterdam, namelijk 16,3 punten. Het gemiddeld aantal punten bij woningtoewijzing verschilt per groep woningzoekenden. Bij jongeren van 23 tot 28 was het gemiddeld aantal punten in Amsterdam 8,8. Bij woningzoekenden van 45 tot 55 jaar was het gemiddeld aantal punten 19,1. Starters hadden gemiddeld 13,2 punten als ze een andere woning gingen huren. Doorstromers gemiddeld 18,8 punten. Ouderen hebben vaak meer wachtpunten. Jongeren meer zoekpunten. In 2023 hadden woningzoekenden in Amsterdam bij woningtoewijzing gemiddeld 11,4 wachtpunten, 3,3 zoekpunten, 0,1 situatiepunt en 0,6 startpunt. In de hele regio hadden woningzoekenden gemiddeld 12,6 wachtpunten. Het gemiddeld aantal zoek- en situatiepunten in de hele regio is vergelijkbaar met dat van Amsterdam. Slaagkansen dalen We zagen al dat er meer woningzoekenden zijn. En dat er in 2023 minder woningen verhuurd zijn dan in 2022. De slaagkans geeft aan hoeveel procent van de actief woningzoekenden via WoningNet of Woonmatch een woning heeft gevonden. De slaagkans is dus gedaald.

5

Woningzoekenden kunnen situatiepunten aanvragen als (1) ze uit elkaar gaan en samen de zorg hebben over kinderen. Of (2) als ze met hun gezin bij iemand inwonen. Of (3) als pleegjongere die in een pleeggezin woont of (4) als jongere met Wmo-ondersteuning die nog thuis woont. Zie www.socialehuurwoningzoeken.nl voor de precieze voorwaarden.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 december 2024 Pagina 5 van 6

De slaagkans is in Amsterdam gedaald van 5,4% in 2022 naar 3,5% in 2023. Dat betekent dat in 2023 3,5% van de woningzoekenden die in Amsterdam een woning zochten er een vonden. Dat is een afname van 1,9%-punt. De gemiddelde slaagkans in de hele regio is ook gedaald. En ongeveer evenveel. Van 6,8% naar 4,8%. De slaagkans van Amsterdammers op een woning ergens in de regio Amsterdam is 5,3%. Dat is iets hoger dan het gemiddelde van de regio (4,8%). De slaagkans van mensen buiten de regio, de vestigers, is het laagste, namelijk 2,2%. Voor de hele regio is de slaagkans van 55-plussers in 2023 meer gedaald dan voor 55-minners. Maar de slaagkans voor 55-plussers en vooral 65-plussers is nog steeds hoger dan voor 55-minners. De slaagkans van 65-plussers is 16,6%. De slaagkans van woningzoekenden tussen de 28 en 55 is ongeveer 4%. Minder woningen geweigerd We zien dat er minder woningen geweigerd worden. In 2022 werd een woning gemiddeld ruim 8 keer opnieuw aangeboden voordat die door een woningzoekende geaccepteerd werd. Dat is gedaald naar 5,1 keer in 2023. En inmiddels, in 2024, wordt een woning ongeveer 3 keer aangeboden. In het nieuwe puntensysteem verliezen woningzoekenden punten als ze een woning weigeren. Voor de goede orde: als een corporatie een aangeboden woning intrekt, dan telt dit ook als weigering. 3.

Doorkijk naar 2024 We hebben nog geen definitieve cijfers over de woonruimteverdeling in 2024. We kunnen al wel iets zeggen over de eerste indicaties voor een deel van de trends die we 2023 zagen. We kijken hieronder voor 2024 naar de ontwikkelingen in de hele regio. We noemen hieronder eerst de trend in 2023 en beschrijven daarna de voorlopige ontwikkeling in 2024. 2023: Stijging aantal actieve woningzoekenden De stijging van het aantal woningzoekenden zet in 2024 door. 2023: Daling aantal verhuringen Het aantal verhuringen blijft stabiel in de eerste drie kwartalen van 2024. 2023: Iets meer starters, iets minder doorstromers Het percentage toewijzingen aan starters blijft in 2024 licht toenemen. 2023: Inschrijftijd, wachttijd en zoektijd dalen De gemiddelde wachttijd van degene die een sociale huurwoning toegewezen kreeg, daalt verder in 2024. 2023: Zoekpunten, situatiepunten en startpunten stijgen Het gemiddeld aantal zoekpunten dat degene had die een woning toegewezen kreeg, stijgt verder in 2024.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 december 2024 Pagina 6 van 6

2023: Slaagkans daalt De slaagkans daalt ook in 2024. 2023: Minder woningen geweigerd Het aantal keer dat een sociale huurwoning aan een woningzoekende wordt aangeboden, blijft in 2024 stabiel. 4. De eerste effecten, nu geen bijsturing In het beleidsplan ‘Een sociale huurwoning zoeken verandert-Voorstel voor een nieuwe woonruimteverdeling’ is een rapportage aangekondigd over effecten die snel zichtbaar zijn. Uit de rapportage over het eerste jaar blijkt dat het aantal actief woningzoekenden sterk is gestegen. Zoekpunten, situatiepunten en startpunten worden ingezet om een woning te vinden. En het aantal keren dat een woning geweigerd wordt, daalt. In 2026 is volgt een regionale evaluatie van het nieuwe systeem. Geëvalueerd wordt of de verwachte resultaten behaald worden. Als dat niet het geval is, kan bijsturing nodig zijn. Redenen om bijsturing te overwegen zijn: - Als de slaagkans van woningzoekenden met zoek- en situatiepunten niet voldoende wordt verhoogd; - Als de kansen van starters niet voldoende vooruitgaan; - Als bepaalde categorieën woningzoekenden problematisch weinig slaagkans krijgen, of als er andere ongewenste neveneffecten optreden (een belangrijk voorbeeld is als de doorstroming problematisch zou afnemen); - Als zich lokaal ongewenste effecten voordoen.

Vervolg De voortgang van de nieuwe woonruimteverdeling is in deze raadsbrief geschetst aan de hand van de Jaarrapportage woonruimteverdeling 2023 van de AFWC. In het voorjaar van 2025 zullen de eerste jaarrapportages over 2024 beschikbaar zijn. Die gaan over de aanvraag van situatiepunten en startpunten en de ontwikkeling van het aantal gevallen beroep en bezwaar. Het college zal u daarover informeren en over de wijze waarop we bezig zijn om het gebruik van het nieuwe puntensysteem voor minder digitaal vaardigen te vergroten. En zoals afgesproken zal in 2026 de nieuwe regionale woonruimteverdeling worden geëvalueerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Dirk de Jager Wethouder Volkshuisvesting Bijlage 1. Woonruimteverdeling in de regio Amsterdam Jaarrapportage 2023

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl