Raadsinformatiebrief voortgang Weerbaarheid januari 2026.pdf

Raadsinformatiebrief Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door

Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 16 januari 2026 Openbare Orde en Veiligheid Femke Halsema Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland en gemeentelijk programma Weerbaarheid Voortgang Weerbaarheid Amsterdam-Amstelland bij grootschalige stroomuitval

Geachte leden van de gemeenteraad, Vorig jaar ontving uw raad een brief (VN2025-010885) waarin de activiteiten en opzet van de programma’s Weerbaarheid bij de Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland en de gemeente Amsterdam werden toegelicht. In deze opvolgende brief informeer ik u verder over de voortgang van deze programma’s. Kortgezegd zijn er veel stappen gezet. Op Rijksniveau is, zoals bekend, gestart met de campagne “Denk Vooruit”. In januari start ook een Amsterdamse campagne die de boodschap om een noodpakket in huis te nemen herhaalt. Daarnaast wordt er geoefend met het crisiscentrum, zijn er afspraken gemaakt met de Voedselbank over noodpakketten en starten we in 2026 met een pilot voor noodsteunpunten. Deze brief zal al deze punten toelichten. Aan de weerbaarheidsopgave hangt een aanzienlijk kostenplaatje. Deze brief verduidelijkt ook waar naar verwachting de grootste kosten komen te liggen. Het Rijk biedt vooralsnog onvoldoende zicht op financiering van deze kosten. Het is daarom aan de formerende gemeenteraadsleden om deze opgave op te nemen in het nieuwe coalitieakkoord van het toekomstige college. 72 uur stroomuitval als uitgangspunt Zoals ook in de vorige brief is beschreven, bereiden we de stad en de regio voor op het scenario van een landelijke stroomstoring van minstens 72 uur.

Door ons op dit scenario voor te bereiden, zijn we ook voorbereid op andere mogelijke crises, zoals een cyberaanval of overstroming, omdat een aantal belangrijke gevolgen vergelijkbaar zijn. Maatregelen Om de gevolgen van een dergelijke crisis het hoofd te bieden, zijn zowel maatregelen nodig in de maatschappij als in onze eigen organisatie. Hoe weerbaarder Amsterdammers zijn, hoe beter nood- en hulpdiensten zich in een crisissituatie kunnen richten op de meest urgent en kwetsbare gevallen. Hieronder worden de maatregelen en de voorlopige bijbehorende kosten toegelicht. Weerbaarheidscampagne In november is de Rijksoverheid begonnen met de campagne “Denk Vooruit” om Nederlanders bewust te maken van hoe zij hun zelf- en samenredzaamheid tijdens een noodsituatie kunnen versterken. De afgelopen tijd hebben ongeveer 8,5 miljoen huishoudens in Nederland een huis-

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 januari 2026 Pagina 2 van 5

aan-huisboekje ontvangen waarin wordt uitgelegd hoe men zich het beste kan voorbereiden op een noodsituatie. In januari 2026 volgt een lokale vertaling van de landelijke campagne. Hierin worden typisch Amsterdamse problemen betrokken die een barrière kunnen vormen in de voorbereiding, zoals klein wonen of hoog wonen. In de campagne worden Amsterdammers opgeroepen een noodpakket samen te stellen. Als mensen ervoor zorgen dat zij zo min mogelijk een beroep hoeven te doen op anderen door zelf goed voorbereid te zijn, kan de overheid zich richten op de mensen die het meeste hulp nodig hebben. De kosten voor de Amsterdamse campagne zijn gedekt uit het gemeentelijke programma Weerbaarheid (met een totaalbudget van € 450.000). Noodpakketten voor minimahuishoudens Voor minimahuishoudens is het lastig om een compleet noodpakket aan te schaffen. Dit blijkt ook uit een onderzoek van Stichting Armoedefonds.1 Sinds de start van de landelijke 'Denk vooruit’campagne is hier extra aandacht voor. We zien het liefst dat het Rijk deze doelgroep helpt. De VNG heeft eind december voorgesteld om een landelijke gecoördineerde aanpak op te zetten om minima te helpen.2 Vooruitlopend op de aanpak van het Rijk gaan we huishoudens met een laag inkomen ondersteunen door noodpakketten te verstrekken via de Voedselbank. Hiermee bereiken we naar verwachting 2.000 huishoudens.

Non-foodartikelen (onder meer een noodradio en kaarsen) worden in de eerste helft van 2026 verstrekt. De uitgifte van een voedselpakket werken we binnenkort verder uit met de Voedselbank. De kosten voor deze maatregel bedragen ongeveer € 250.000 incidenteel en € 100.000 per jaar structureel. De Voedselbank ontvangt hier extra subsidie voor. Met deze aanpak, die nu incidenteel uit armoedemiddelen is gedekt, kunnen we nog niet alle huishoudens met een laag inkomen bereiken. Als we meer willen doen kost dat geld. Daarover gaan we in gesprek met het Rijk en houden we contact met de VNG. De geschatte kosten bedragen tussen de € 2 miljoen (voor 10.000 huishoudens) en € 10 miljoen (voor 70.000 huishoudens). Hierover moet een volgend college besluiten. Versterking crisisorganisatie en het weerbaar maken van kritieke processen Ook hebben we onze crisisorganisatie versterkt. In de regio is geoefend met het scenario van stroomuitval. Daarnaast is er contact met de raadsgriffie van uw gemeenteraad om ervoor te zorgen dat de raad tijdens een ramp door het crisismanagement wordt geïnformeerd. In 2026 voert veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland een pilot uit met coördinatiepunten. In de pilotfase zijn er drie brandweerkazernes in Amsterdam en één in Aalsmeer aangewezen als coördinatiepunten.

Deze punten coördineren tijdens een crisis de nood- en hulpdiensten en staan in verbinding met de lokale noodsteunpunten (zie hieronder het kopje “Pilot noodsteunpunten”). Vanaf 2027 zullen alle brandweerkazernes in de veiligheidsregio de functie van coördinatiepunt krijgen. Het Rijk stelt hiervoor vanaf 2027 structureel financiële middelen beschikbaar. Op basis van de uitkomsten van de pilot wordt bekeken of die toereikend zullen zijn. Samen met de veiligheidspartners (politie, brandweer, GGD, ambulance, waterorganisaties) 1 Mensen in armoede niet voorbereid op noodsituaties - Armoedefonds 2 Vragen over noodpakketten voor minima | VNG

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 januari 2026 Pagina 3 van 5

onderzoeken we welke kritieke processen moeten blijven functioneren tijdens stroomuitval, omdat anders de openbare orde of volksgezondheid in gevaar komt. De gemeentelijke organisatie is verantwoordelijk voor het laten doordraaien van processen zoals de eigen crisisorganisatie, de GGD en het bedienen van sluizen en tunnels. Een aantal van deze processen kan nog niet 72 uur zonder stroom doordraaien. Het weerbaarder maken van deze processen brengt uitdagingen en hoge kosten met zich mee. Hieronder geven we enkele voorbeelden. Crisiscentrum Momenteel kan het crisiscentrum in principe 72 uur blijven functioneren. Onlangs is succesvol getest dat de generator automatisch aanspringt bij stroomuitval. Tijdens langdurige stroomuitval zal er wel genoeg diesel moeten kunnen worden aangeleverd (zie ook het kopje “dieselopgave”). Het crisiscentrum is toe aan nieuwe apparatuur. De bestaande apparatuur zou in 2027 afgeschreven zijn. Gezien de urgentie van de opgave willen we de apparatuur al dit jaar vernieuwen. De kosten hiervoor bedragen minstens € 1,5 miljoen en zijn nog ongedekt. Uw raad ontvangt hier binnenkort een voorstel over. Ook wordt momenteel onderzocht welke alternatieve noodcommunicatiemiddelen het beste kunnen worden aangeschaft. GGD De belangrijkste processen van de GGD kunnen momenteel blijven functioneren bij stroomuitval.

Het gaat onder andere om infectieziektebestrijding, het beoordelen en afhandelen van meldingen bij Veilig Thuis, milieukundig advies en belangrijke processen in de maatschappelijke geestelijke gezondheidszorg. In 2026 zal de GGD een nieuwe crisisruimte inrichten, voorzien van nieuwe audiovisuele middelen en noodstroomvoorzieningen. Dit wordt bekostigd uit reeds gereserveerd budget. Tunnels en verkeer Bij stroomuitval verwachten we vooral op de eerste dag grote verkeersproblemen in en rondom de stad, waardoor de stad slecht bereikbaar wordt voor hulpdiensten. We onderzoeken maatregelen om hulpdiensten dan beter doorgang te bieden. Op dit moment sluiten de tunnels in het geval van een stroomstoring voor al het verkeer. Ook doen de verkeersregelinstallaties en verkeerslichten het niet meer en blijven de verzinkbare palen op een aantal plekken omhoog staan. Hierdoor kunnen de hulpdiensten bijvoorbeeld niet in de Kalverstraat en op Nieuwedijk komen. Verder valt de bediening van bruggen uit met als gevolg een stremming van de hoofdvaarroutes. Om dit voor te zijn moeten kosten worden gemaakt, zoals de aanschaf van generatoren om tunnels open te houden voor hulpdiensten en mogelijk ander vervoer. De eerste kostenschattingen bedragen circa € 10.000.000,-.

Op dit moment worden met de nood- en hulpdiensten verschillende scenario’s uitgewerkt om een gedetailleerd beeld te vormen over de noodzakelijk open te houden routes. Daarmee kunnen we prioriteren in noodzakelijke uitgaven. Riool en IJ-front Bij een stroomuitval van 72 uur werken de 300 rioolgemalen en 700 pompen niet, waardoor rioolwater kan overstorten naar het oppervlaktewater. Op sommige plekken kan rioolwater terug woningen instromen. We onderzoeken hoe ernstig dit is en welke maatregelen het overstorten en de inpandige overlast kunnen beperken. Voorgesteld wordt om dit onderzoek op te nemen in het Omgevingsprogramma Riolering, dat in de komende coalitieperiode wordt vastgesteld. Tot die

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 januari 2026 Pagina 4 van 5

tijd communiceren we voor en tijdens crisis het advies aan Amsterdammers: gebruik zo min mogelijk water om het riool zo weinig mogelijk te belasten tijdens stroomuitval. Eventuele maatregelen om het overstorten te beperken kunnen aanzienlijke kosten met zich meebrengen. De omvang van deze kosten zullen ook worden onderzocht. Bij uitblijven van financiële ondersteuning van het Rijk kan een belastingverhoging niet uitgesloten worden. De handmatige bediening van de sluizen aan het IJ-front is onlangs succesvol getest tijdens een oefening met het scenario van stroomuitval. Dieselopgave Voor het functioneren van veel kritieke processen zijn we afhankelijk van diesel om generatoren te laten draaien. De Veiligheidsregio onderzoekt hoe dit het beste kan worden georganiseerd en gaat hierover in gesprek met het Rijk. Pilot noodsteunpunten Het Rijk heeft gemeenten opgeroepen om een dekkend netwerk van lokale noodsteunpunten te realiseren. Tijdens stroomuitval kunnen bewoners naar deze punten gaan om informatie te verkrijgen. Ook kunnen deze punten spoedgevallen signaleren richting nood- en hulpdiensten (via verbinding met de coördinatiepunten in de brandweerkazernes). Omdat 112 waarschijnlijk onbereikbaar is en telefonie uitvalt, is dit een belangrijke functie. In 2026 starten we met een pilot op vier locaties in de stad. Ook de andere gemeenten in de veiligheidsregio voeren pilots uit.

Binnen, maar ook buiten de regio, leren we van elkaar over welke functies een noodsteunpunt minimaal moet hebben en hoe het beste kan worden samengewerkt met partners zoals het Leger des Heils en het Rode Kruis. De pilots worden deels gefinancierd met middelen van het Rijk. Een dekkend netwerk zou voor Amsterdam naar schatting circa 100 noodsteunpunten betekenen. We kijken daarbij naar buurten waar de meest kwetsbare mensen wonen om tot een goede spreiding te komen. Mogelijke locaties zijn stadsdeelkantoren, buurthuizen, gymzalen of stemlokalen. Het is belangrijk dat deze plekken herkenbaar zijn voor bewoners. Afhankelijk van de benodigde voorzieningen, zoals generatoren en andere apparatuur, kunnen de kosten oplopen tot circa € 3.000.000,- (initiële investeringen). Hierin zijn de kosten voor diesel en personele inzet (voor oefenen, onderhoud en tijdens de crisis) nog niet meegenomen. Het Rijk evalueert eind 2026 de uitkomsten van de pilots. Het Rijk heeft vanaf 2027 structureel middelen beschikbaar gesteld voor de coördinatie- en noodsteunpunten. Eind dit jaar worden afspraken gemaakt over de verdeling van die middelen over veiligheidsregio's (coördinatiepunten) en gemeenten (noodsteunpunten). De landelijke bedragen zijn: • 2027: €35 miljoen; • 2028: €35 miljoen; • 2029: €36 miljoen; • 2030 e.v: €37 miljoen.

Na de evaluatie van de pilots gaan veiligheidsregio's en VNG in gesprek met het Rijk over of deze financiële dekking volstaat.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 januari 2026 Pagina 5 van 5

Samenredzaamheid in de stad Buurten met een sterke sociale cohesie komen een crisis beter door en herstellen sneller.3 Amsterdammers helpen elkaar over het algemeen graag. Zo doet meer dan een derde van de Amsterdammers vrijwilligerswerk en biedt meer dan de helft informele hulp aan anderen.4 Tegelijkertijd kennen bewoners elkaar niet in sommige straten of gebouwen. In tijden van crisis kan dit kwetsbare mensen nog kwetsbaarder maken. We onderzoeken begin 2026 hoe het staat met de zelf- en samenredzaamheid van Amsterdammers via een enquête. Tegelijkertijd werken we met de stadsdelen en sociale basis een aanpak uit om de zelf- en samenredzaamheid van Amsterdammers te versterken. Buurtwerkers, gebiedsmakelaars en andere sleutelfiguren kunnen een belangrijke rol spelen in het verder laten landen van de weerbaarheidscampagnes bij verschillende doelgroepen. Ook kunnen zij zorgen ophalen bij bewoners en initiatieven faciliteren om gezamenlijk voor te bereiden noodsituaties, zodat men elkaar dan goed kan helpen. Op dit moment is het uitgangspunt dat deze aanpak wordt uitgevoerd binnen de bestaande capaciteit en middelen van de stadsdelen en sociale basis. Indien er meer budget nodig blijkt, bijvoorbeeld voor extra inzet in kwetsbare buurten, dan zal dit op een later moment worden voorgelegd.

Afsluitend: weerbaarder worden kost geld en een scherpere blik op wat Amsterdammers verbindt Om de regio en de stad weerbaarder te maken, zullen de komende tijd investeringen nodig zijn. Alles wat in deze brief is genoemd, komt ruwweg neer op minstens tientallen miljoenen euro’s. En nog niet alle kostenposten zijn bekend. Zo is nog niet in beeld hoeveel het kost om alternatieve communicatiemiddelen aan te schaffen zodat de crisisorganisatie onderling kan communiceren. Ook de kosten om het eventueel het overstorten van rioolwater te voorkomen zijn nog niet in beeld. Bovendien zou op samenredzaamheid kunnen worden geïntensiveerd. De programmakosten van het gemeentelijke programma weerbaarheid zijn voor 2025 en 2026 gedekt, maar daarna niet meer. Hoe dan ook heeft de gemeente momenteel deze bedragen niet zomaar beschikbaar. Het demissionaire kabinet heeft tot nu toe geen duidelijkheid gegeven over wat de Rijksbegroting kan bieden aan gemeenten. Zoals bekend, zitten we de komende jaren niet ruim in de gemeentefinanciën. Het nieuwe college moet dit voorjaar daarom keuzes maken en samen met de VNG nadenken over hoe de samenwerking met het Rijk op het gebied van weerbaarheid eruit moet zien. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Femke Halsema Burgemeester

3 Karen van Oudenhoven-Van der Zee (2025). Oratie 'Wat ons verbindt’. 4 Staat van de stad 2025 XIII, september 2025, p. 144.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl