Raadsinformatiebrief Voortgang verbeterprogramma Inkomensverrekening.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 3 december 2024 Sociale Zaken Rutger Groot Wassink Werk, Participatie en Inkomen; bestuurszaken.WPI@amsterdam.nl

Onderwerp

Voortgang verbeterprogramma Inkomensverrekening

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over het volgende. Al enige tijd wordt gewerkt aan het stapsgewijs verbeteren van de dienstverlening bij inkomstenverrekening voor Amsterdammers die bijstand ontvangen. Eerder heb ik u daarover geïnformeerd in de brief van 30 november 2021. Van inkomstenverrekening is sprake als iemand naast de uitkering algemene bijstand ook inkomsten ontvangt uit (parttime) werk of een andere uitkering. Het verbeterprogramma is er op gericht de verrekening van inkomsten tijdiger te laten plaatsvinden, om het aantal terugvorderingen te verminderen en het aantal fouten in het proces te beperken. Met deze brief informeer ik u graag over waar we nu staan en wat de vervolgstappen zijn voor de komende tijd. Daarnaast informeer ik u over de landelijke ontwikkelingen rond ‘Participatiewet in balans’. Landelijk programma Participatiewet in balans In de brief van 21 juni 2022 heeft de toenmalige minister voor Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen het verbeterprogramma ‘Participatiewet in Balans’ aangekondigd1. Aanleiding voor dit verbeterprogramma is dat de uitwerking van de wet vaak als ‘hard’ wordt omschreven, en er meer op de regels wordt gelet en weinig oog bestaat voor de menselijke maat of de complexe problemen waar mensen in de bijstand mee kampen.

In juni 2024 is een wetsvoorstel tot herziening van de Participatiewet (spoor 1) ingediend bij de Tweede Kamer. Deze herziening is een stap in de goede richting die helpt om Amsterdamse bijstandsgerechtigden maandelijkse inkomenszekerheid te bieden en de regels meer aan te laten sluiten bij de belevingswereld van mensen met een bijstandsuitkering. De verwachting is dat de wijzigingen in de Participatiewet op z’n vroegst pas in het jaar 2026 inwerking zullen treden. Desondanks blijft het college van mening dat een fundamentele herziening van de Participatiewet nodig is, in samenhang met een brede herziening binnen het hele sociale zekerheidstelsel, inclusief toeslagen en van fiscale regelingen en een toereikend sociaal minimum2. De voorgestelde aanpassingen in het wetsvoorstel spoor 1 van Participatiewet in balans voorzien wel in kleine oplossingen binnen de Participatiewet, maar niet in een structurele oplossing van de

1 2

Participatiewet in balans: uitkomsten beleidsanalyse Een zeker bestaan; Naar een toekomstbestendig stelsel van het sociaal minimum (Rapport II)

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 3 december 2024 Pagina 2 van 3

onderliggende oorzaken van inkomensonzekerheid. Het college blijft deze visie benadrukken in al haar contacten met het Rijk. Agenda bestaanszekerheid voor Iedereen Het college heeft in november 2023 de Agenda Bestaanszekerheid voor Iedereen vastgesteld. Hierover is uw raad in januari 2024 geïnformeerd. Deze agenda bevat een veelheid van maatregelen die moeten bijdragen aan de versterking van de bestaanszekerheid van Amsterdammers met een laag inkomen. Het automatisch verrekenen van inkomsten met de bijstandsuitkering past ook binnen de Agenda Bestaanszekerheid. In de eerste plaats omdat hiermee snel de aanvullende bijstand voor de maand vastgesteld kan worden, waardoor de Amsterdammer beschikt over een inkomen dat minstens zo hoog is als de bijstandsnorm. Dit is in lijn met de ambitie van deze Agenda om de bestaanszekerheid van Amsterdammers te versterken. Daarnaast vermindert het de administratieve last voor de Amsterdammer, doordat zij geen loonspecificaties meer hoeven in te leveren. Verbetering inkomstenverrekening Zoals ik u in de vorige brief heb meegedeeld, heeft Amsterdam een voortrekkersrol in G4-verband bij de ontwikkeling van automatisch verrekenen op basis van gegevens uit de polisadministratie van het UWV (project Simpel Switchen). Daarbij is onder andere gekeken naar de mogelijkheid om gebruik te maken van inkomstengegevens via het Inlichtingenbureau.

Dit heeft in 2021 geresulteerd in het product Ondersteuning Inkomstenverrekening Bijstand (OIB) van het Inlichtingenbureau. Met dit product levert het Inlichtingenbureau elke maand (netto) alle nieuwe inkomsten aan gemeenten, die (bruto) in de UWV-polisadministratie zijn opgenomen. Doordat de inkomsten netto worden verstrekt, is het voor gemeenten mogelijk om eenvoudiger en sneller de parttime inkomsten te verrekenen met de bijstandsuitkering. De gemeente Amsterdam is begin 2022 een pilot gestart om op basis van het OIB-bestand de inkomsten automatisch te verrekenen met de bijstand. De pilot richtte zich in eerste instantie op een kleine groep parttime werkenden met stabiele inkomsten en aanvullende bijstand. Het OIBbestand van het Inlichtingenbureau maakte het mogelijk om de aanvullende bijstandsuitkering in dezelfde maand vast te stellen. Een groot deel van de inkomsten – meer dan 90% – bleek automatisch verrekend te kunnen worden. Na het eerste jaar van de pilot zijn bij circa 300 bijstandsgerechtigden de inkomsten automatisch verrekend. Dit werd door de Amsterdamse bijstandsgerechtigden ook als positief ervaren. Dit kwam voornamelijk doordat het niet langer nodig was om elke maand een loonstrook te hoeven opsturen of te brengen naar het stadsloket.

Hiermee waren er ook geen zorgen of de loongegevens wel op tijd of juist waren doorgegeven, wat kon leiden tot een correctie van de uitkering. Een correctie kan zijn een terugvordering omdat er te weinig inkomsten zijn verrekend, of een nabetaling omdat er meer loon is verrekend dan dat er is ontvangen. Als er nabetaald moet worden, dan betekent dit dat de Amsterdammer over een maand over minder geld beschikte dan wanneer hij een volledige bijstandsuitkering zou ontvangen. Waar staan we nu? Met ingang van november 2024 neemt het college de volgende stap om Amsterdammers een toereikend maandelijks inkomen op bijstandsniveau te garanderen bij de verrekening van

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 3 december 2024 Pagina 3 van 3

inkomsten. Vanaf dat moment worden de bestaande inkomsten uit uitkeringen en pensioenen geleverd via het Inlichtingenbureau en automatisch verrekend met de uitkering. Het gaat hierbij om zo’n 1700 inkomsten op maandbasis. Vanaf het eerste kwartaal van 2025 worden ook inkomsten uit parttime werk via de gegevens van het Inlichtingenbureau automatisch verrekend. Het college wil benadrukken, dat het automatisch verrekenen van inkomsten weliswaar het uitgangspunt is, maar dat een handmatige verrekening van inkomsten mogelijk blijft. Dit zal vooral aan de orde zijn als blijkt dat het automatisch verrekenen van inkomsten, niet tot het juiste maandinkomen op bijstandsniveau leidt. Het doel blijft om Amsterdammers in de bijstand een toereikend maandinkomen te garanderen, ook als zij andere inkomsten hebben uit parttime werk. De verwachting is echter dat dit alleen in uitzonderlijke gevallen nodig zal zijn. Wat merkt de Amsterdammer met een aanvullende bijstandsuitkering ervan? Door gebruik te maken van de informatie via het Inlichtingenbureau en de inkomsten automatisch met de bijstand te verrekenen, hoeft de Amsterdammer niet meer een kopie van de loonstrook in te leveren. Dit maakt het inleveren van kopieën van loonstroken overbodig en vermindert ook de administratieve last voor de Amsterdammer.

Daarmee worden ook zorgen weggenomen over het op tijd inleveren van een kopie van de loonstrook, of over het doorgeven van de juiste hoogte van het netto loon. De Amsterdammer met een aanvulling uit bijstand op loon, uitkeringen of pensioenen loopt veel minder risico op achterstanden of fouten in de verrekening van inkomsten wanneer er wijzigingen zijn. Het college verwacht een groot deel van structurele inkomsten naast de bijstandsuitkering op deze wijze automatisch kunnen verrekenen. Amsterdammers moeten nog steeds wijzigingen in hun inkomen doorgeven, maar de kans dat er een grote schuld ontstaat of dat er over een maand te weinig bijstand is uitgekeerd is kleiner. Hiermee draagt automatische inkomstenverrekening bij aan een grotere inkomensstabiliteit voor de Amsterdammer en het verder verlagen van de drempel om parttime te gaan werken.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Rutger Groot Wassink Wethouder Sociale Zaken

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl