Raadsinformatiebrief Voortgang pilots en onderzoek Stem van de Woningzoekenden

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 18 december 2025 Woningbouw en Volkshuisvesting Steven van Weyenberg en Zita Pels Grond & Ontwikkeling, b.kleinhaneveld@amsterdam.nl

Onderwerp

Voortgang pilots en onderzoek Stem van de Woningzoekenden

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u tussentijds over de voortgang van de twee pilots van de Woonraad en het bijbehorende onderzoek naar het vormgeven van de structurele stem voor woningzoekenden in de gebiedsontwikkeling. De definitieve resultaten van de pilots en het onderzoek worden in de eerste helft van 2026 verwacht. Bij de vaststelling van het Woningbouwplan 2022-2028 op 10 mei 2023 zijn er door uw raad twee moties aangenomen waarin het college gevraagd wordt om een panel van woningzoekenden en bewoners op te richten om: 1. Motie 195.23 van de leden Van Renssen cs inzake Panel van woningzoekenden voor 2. Motie 204.23 van de leden Aslami cs geef Amsterdamse woningzoekenden een stem en om bij inspraakmomenten voor woningbouwplannen overwegingen en suggesties mee te geven. Bij de bespreking van de uitwerking van de moties tijdens de commissievergadering Woningbouw en Volkshuisvesting op 16 april 2025 is toegezegd om na de zomer met een tussenstand te komen naar aanleiding van de uitgevoerde pilots (TA2025-000677). Via deze raadsinformatiebrief wordt voldaan aan deze toezegging. Met de bestuurlijke reactie op de moties dd. 15 januari 2025 is de raad geïnformeerd over de door het college vastgestelde uitwerking.

Deze bestaat uit twee pilots waarin woningzoekenden een stem krijgen in het participatieproces en een onderzoek met een advies over hoe de stem van woningzoekenden in de gebiedsontwikkeling definitief vorm kan krijgen. De pilots en het onderzoek worden uitgevoerd door stichting !Woon.

1.1 De pilotprojecten De twee geselecteerde gebieden voor de pilots zijn Buitenveldert en Amstel III. Buitenveldert

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 december 2025 Pagina 2 van 3

De eerste pilot is gericht op Buitenveldert en is een project in de eerste fase van het Plaberum. In de Ontwikkelstrategie 2035 is de ambitie opgenomen om de mogelijkheden voor verdichting van Buitenveldert te onderzoeken. De gemeente wil de kansen en mogelijkheden voor meer woningen en het verbeteren van de bestaande huizen en voorzieningen samen met de buurt onderzoeken. Hiervoor worden gesprekken gevoerd met bewoners, ondernemers, (maatschappelijke) organisaties en investeerders. Via de woonpilot in Buitenveldert wordt onderzocht of woningzoekenden hier ook een rol in kunnen vervullen. Het werven van een panel voor deze pilot is ingewikkeld doordat het vroeg in het proces is, en er al informatierijke bewonersbijeenkomsten georganiseerd waren ter voorbereiding van het gebiedsgerichte omgevingsprogramma (GOP). De stem van woningzoekenden concreet maken in dit stadium blijkt lastig, omdat het GOP een blauwdruk is richting een visie naar 2050. De bevindingen van !Woon pleiten voor een focus op concrete mogelijkheden in de nabijere toekomst, waarbij de visie uit de GOP meegenomen wordt. Een voorzichtige conclusie is daarmee dat een woonraad niet gericht moet zijn op de eerste fase van het plaberum, maar op concretere ontwikkelingen na het opstellen van het GOP.

Om de stem van woningzoekenden in het vervolg-proces mee te nemen is het perspectief van deze groep via de pilot onderdeel geworden van het GOP, van waaruit vragen geformuleerd worden aan woningzoekenden. Hiermee wordt geborgd dat dit perspectief via de panelleden meegenomen wordt in het participatieproces. Amstel III De tweede pilot vindt plaats in Amstel III. Dit transformatiegebied wordt een stadswijk met drie buurten. De ontwikkelingen zijn gestart in 2017 en lopen waarschijnlijk door tot 2040. Door de grootte van het gebied en de verschillende fases van ontwikkeling biedt dit gebied veel concretere kansen voor een woonraad. Daartoe zijn in oktober twee bijeenkomsten georganiseerd voor alle geïnteresseerde woningzoekenden. Uit de geïnteresseerden is een panel samengesteld van 14 mensen van 25 tot en met 82 jaar. De panelleden wonen in Zuidoost, hebben in Zuidoost gewoond of willen in de nabije toekomst graag naar Zuidoost verhuizen. In de eerste bijeenkomst met het panel is besproken waarover en hoe de panelleden willen participeren. De eerste opbrengst is divers: de panelleden hechten waarden aan meedenken over het soort voorzieningen in een wijk tot het belang van goede straatnamen. De volgende bijeenkomst van het panel behelst een rondleiding door het gebied. Deze rondleiding staat gepland op 16 december 2025.

Deze pilot is veelbelovend, en is mogelijk breder in te zetten bij projecten met behoefte aan participatieve inbreng van woningzoekenden in Zuidoost. Binnen het panel is veel enthousiasme om mee te denken over de verdere ontwikkeling van Amstel III.

1.2 Onderzoek Tijdens de commissievergadering Woningbouw en Volkshuisvesting op 16 april 2025 is toegezegd om internationale voorbeelden mee te nemen in het onderzoek naar hoe de stem van woningzoekenden structureel vorm kan krijgen. De voorlopige resultaten van het onderzoek naar de manier waarop de stem van woningzoekenden een structurele plaats krijgt in de gebiedsontwikkeling levert internationaal beperkt voorbeelden op. Er zijn voorbeelden van het

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 december 2025 Pagina 3 van 3

betrekken van toekomstige bewoners in de gebiedsontwikkeling in Duitsland1, Zwitserland en Oostenrijk. Deze initiatieven zijn echter voornamelijk gericht op het betrekken van toekomstige bewoners, en niet op woningzoekenden. Ook heeft stichting !Woon contacten in steden zoals Landau Pfalz, München, Wenen en Zürich, waar zelfbouw een rol speelt bij het bouwen van wijken. In Nederland loopt Amsterdam ook voorop. Een vergelijkbaar voorbeeld is de Woonzoekers in Utrecht. Dit initiatief van de Woonbond is een panel van meer dan 1.000 woningzoekenden, waarmee woningzoekenden verbonden worden met corporaties, bouwers, ontwikkelaars en overheden. Dit platform is gericht op woningzoekenden op zoek naar een sociale huurwoning. Stichting !Woon heeft contact met de Woonbond om te leren van woonzoekers. Ondanks een beperkt aantal voorbeelden speelt de discussie in meer gemeenten in Nederland. Ook het Rijk ziet potentie in een Woonraad. Bij de afspraken van de Woontop 2024 is vastgelegd dat het Rijk gemeenten stimuleert om een eigen raad voor woningzoekenden op te richten die geconsulteerd wordt en advies mag geven over woningbouw. Ook met het Rijk is contact over de voortgang van de Amsterdamse woonpilots en de voorbeelden in de rest van het land.

1.3 Vervolg De resultaten van de pilots en het onderzoek worden verwacht in de eerste helft van 2026, waarbij de raad voorgelegd krijgt hoe woningzoekenden een structurele stem kunnen krijgen in de gebiedsontwikkeling. Het enthousiasme bij de pilot in Amstel III biedt hiertoe mogelijk aanknopingspunten om het woonpanel breder in te zetten voor gebiedsontwikkelingen waar de stem van woningzoekenden gewenst is in heel Zuidoost. Ook wordt in lijn met motie 195.23 van de leden Van Renssen cs inzake Panel van woningzoekenden voor woningbouwplan bij de resultaten van de pilots en het onderzoek gerapporteerd over of en hoe een panel kan adviseren op een nieuw woningbouwplan of eventuele andere relevante beleidsdocumenten. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Steven van Weyenberg Wethouder Woningbouw en Stedelijke Ontwikkeling

Zita Pels Wethouder Volkshuisvesting 1

Zie bijvoorbeeld quartier.de/

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

https://www.netzwerk-