Raadsinformatiebrief voortgang Datastrategie 20220531

Raadsinformatiebrief Voortgang Datastrategie

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 31 mei 2022 ICT en Digitale Stad Touria Meliani CIO en CTO, bestuurszaken.dii@amsterdam.nl

Onderwerp

Voortgang Datastrategie Amsterdam 2021-2022

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief wil ik u informeren over de voortgang van de Datastrategie Amsterdam 2021-2022. De datastrategie is begin 2021 in het college vastgesteld en in de raad behandeld. Het toenemend gebruik van data en de voorwaarden om data verantwoord te gebruiken zijn belangrijke onderwerpen voor de komende jaren. We zien dit terug in nieuwe wettelijke omkadering, bijvoorbeeld in de Wet open overheid1 en de Wet hergebruik van overheidsinformatie2. De kaders roepen op om overheidsinformatie actiever openbaar te maken en geschikt te maken voor hergebruik. Dit draagt bij aan de controleerbaarheid van de overheid en is een belangrijke randvoorwaarde om het vertrouwen in technologie te vergroten. In datastrategie hebben we twee doelen centraal gesteld: 1. Amsterdammers moeten meer zeggenschap krijgen over hun data en; 2. Data over de stad zijn voor de stad beschikbaar. Om de doelen te realiseren is ook het fundament waarop we voort willen bouwen in de datastrategie beschreven. Het fundament bestaat uit de onderdelen: 1. Veilig en beveiligd; 2. Transparant en controleerbaar; 3. Borging van mensenrechten (o.b.v. de TADA-principes3). Het geheel is een Amsterdams kader om data rechtmatig en verantwoord te gebruiken voor een inclusieve en menselijke samenleving.

Dat data van Amsterdammers en over de stad worden verwerkt tot juiste en betrouwbare informatie om onze plannen en dienstverlening in de stad te verbeteren. De komende jaren komt de informatievraag en de betrouwbaarheid van informatie centraler te staan om sneller en gerichter te sturen op maatschappelijke vraagstukken. In het bestuurlijk debat zullen de effecten van digitalisering in de samenleving bepalend worden om het verzamelen en delen van data te rechtvaardigen.

1

https://www.digitaleoverheid.nl/overzicht-van-alle-onderwerpen/democratie/democratie-inactie/wet-open-overheid/ 2 https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/digitale-overheid/open-overheid 3 https://tada.city/

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 31 mei 2022 Pagina 2 van 4

In de datastrategie zijn achttien acties opgenomen, variërend in scope en doorlooptijd, om vanuit de uitvoering de verschillende perspectieven op het gebruik van data met elkaar te verbinden. Om u te informeren over de voortgang zijn de achttien acties verdeeld over 3 effecten in de samenleving en de organisatorische borging. Te weten: 1. De Amsterdammer heeft vertrouwen in de Digitale Stad; 2. De Amsterdammer wordt beschermd tegen negatieve effecten; 3. Er is meer data beschikbaar voor de stad en er is meer samenwerking; 4. Het gemeentelijk I-domein is gereed voor de toekomst. In bijlage 1 treft u het overzicht van de acties aan. Per effect staat daar een korte samenvatting van de voortgang en een doorkijk naar de nieuwe collegeperiode gegeven. 1. De Amsterdammer heeft vertrouwen in de Digitale Stad Met het publieksprogramma Datawijsheid wil het college de Amsterdammer informeren en bewuster maken over het gebruik van data. Het actief infomeren van de Amsterdammer over de voor- en nadelen van digitalisering en datagebruik moeten we voortzetten. Aan de ene kant hebben we de experts en voorlopers in de stad die digitalisering omarmen, aan de andere kant zijn er groepen Amsterdammers die niet mee kunnen komen en verder op achterstand raken.

De verwachting is dat die groepen verder op achterstand raken als we economisch een inhaalslag maken in het “nieuwe normaal” na de coronapandemie. De komende jaren moeten we gericht inzetten op verbetering van digitale vaardigheden en nieuwe economische kansen in de digitale samenleving. In recente publicaties4 worden verbanden gelegd tussen opleidingsniveau, digitale vaardigheden en gezondheid als verklaring waarom groepen afhaken in de sterk veranderende samenleving. Met de verordening meldplicht sensoren en het algoritme-lifecycle-programma hebben we de eerste stappen gezet om de transparantie over het gebruik van algoritmen in de stad en in de gemeentelijke organisatie te vergroten. In het verlengde hiervan is het belangrijk dat Amsterdam als stad een standpunt inneemt over de inzet van profilering5 in aanvulling op het Stedelijk kader verwerking persoonsgegevens6. De komende jaren worden meer data verzameld en gedeeld en wordt het eenvoudiger om met software-tools profielen van individuen en groepen te maken. We moeten het gesprek met elkaar aangaan om een Amsterdamse norm te formuleren voor de inzet van profilering in de gemeentelijke organisatie en in de stad. 2.

De Amsterdammer wordt beschermd tegen negatieve effecten Door meer openheid te geven over het gebruik van algoritmen7 willen we het gebruik ervan transparant maken en de Amsterdammer in de gelegenheid stellen om ons te controleren. We willen negatieve effecten van het gebruik van algoritmen sneller signaleren en oplossen. Daarnaast willen we ook de negatieve effecten van het verzamelen van data in de publieke ruimte in beeld brengen en betrekken in een bredere afweging over het gebruik van data in de publieke ruimte. We hebben hiervoor een onderzoeksopdracht verleend aan het Instituut voor informatierecht (IVIR) om de (wettelijke) mogelijkheden te onderzoeken om democratische

4

https://kennisopenbaarbestuur.nl/rapporten-publicaties/atlas-van-afgehaakt-nederland/ https://autoriteitpersoonsgegevens.nl/nl/zelf-doen/gebruik-uw-privacyrechten/recht-op-menselijkeblik-bij-besluiten 6 https://www.amsterdam.nl/privacy/privacybeleid/ 7 https://algoritmeregister.amsterdam.nl/ 5

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 31 mei 2022 Pagina 3 van 4

waarden te borgen in de digitale publieke ruimte. Het onderzoek zal omstreeks mei-juni 2022 worden afgerond (het onderzoeksvoorstel is in februari 2022 ter kennisname aan u gestuurd). De transparantie en zeggenschap die wij als gemeente bieden verwacht het college ook van commerciële partijen in de stad. Met het loket persoonsgegevens Amsterdam is het al mogelijk om inzage te krijgen in de persoonsgegevens die we in de gemeentelijke organisatie bewaren. De komende jaren worden steeds meer datasets met elkaar verbonden. Het loket wordt doorontwikkeld naar een nieuwe geautomatiseerde dienst om met een druk op een knop je persoonsgegevens te kunnen inzien en om aan te geven welke data verwijderd kunnen worden. Voor de nieuwe collegeperiode staat het monitoren van negatieve effecten hoog op de agenda. De negatieve effecten van digitalisering kunnen voor individuen en groepen in Amsterdam groot zijn. Het zijn sluimerende effecten die we niet altijd goed in beeld hebben omdat we veelal achteraf meten met onderzoek en rapportage. We willen toewerken naar een real-time monitoringsysteem, een Early Warning System (zoals https://www.covid-data.nl/early-warning) voor de staat van de stad, waarmee we sneller effecten in de stad in beeld kunnen brengen en sneller met gerichte maatregelen kunnen bijsturen. 3.

Er is meer data beschikbaar voor de stad en er is meer samenwerking Met de Cities Coalition for Digital Rights8 zet en houd de gemeente Amsterdam de mensenrechten stevig op de Europese agenda. We kijken uit naar de Europese Verklaring over de digitale rechten en principes voor het digitaal decennium9. Hiermee wordt expliciet gemaakt dat de rechten en vrijheden die zijn verankerd in het rechtskader van de EU, en de Europese waarden die in de beginselen tot uitdrukking komen, zowel offline als online moeten worden geëerbiedigd. In de Datastrategie staat de mens centraal en niet de technologie. Dat Europa nu ook de waarden en rechten van burgers als uitgangspunt neemt steunt en onderstreept de Amsterdamse strategie. Samenwerking is de manier om onze waarden en ambities kenbaar te maken en om gerichter data met elkaar te delen. We zetten daarom in op meer publiek-private samenwerking op basis van gedeelde waarden. Met het programma Smart Mobility hebben we een aantal belangrijke stappen gezet om samen met commerciële partijen voorwaarden op te stellen voor het delen van data voor de mobiliteit van de toekomst. 4. Het gemeentelijk I-domein is gereed voor de toekomst Met de uitvoering van de bestuursopdracht I-Domein10 en het nieuwe cluster Digitalisering, Innovatie en Informatie (DII) investeren we de komende jaren o.a.

in een moderne datainfrastructuur en data-organisatie waar gebruikers toegang krijgen tot betrouwbare en professioneel beheerde data volgens de geldende regelgeving en waar ambtenaren nieuwe taken en verantwoordelijkheden krijgen en bewuster leren omgaan met data.

8

https://citiesfordigitalrights.org/cities https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/nl/ip_22_452 10 https://openresearch.amsterdam/nl/page/62624/eindrapportage-bestuursopdracht-i-domein 9

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 31 mei 2022 Pagina 4 van 4

Met de acties uit de datastrategie hebben we een belangrijke stap gezet om vanuit een breed perspectief oplossingen te vinden voor datavraagstukken. De belangen, voordelen en mogelijkheden van datagebruik versterken de complexiteit van elk datavraagstuk. De keerzijde van datagebruik en de mogelijke negatieve effecten voor individuen en groepen vereisen een transparant en controleerbaar besluitvormings- en uitvoeringsproces. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Touria Meliani Wethouder ICT en Digitale Stad Bijlagen 1. Acties Datastrategie 2021-2022 voortgang februari 2021 raadsbrief

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl