Raadsinformatiebrief voortgang bestrijding racisme in de zorg.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 16 juni 2025 Zorg & Maatschappelijke Ontwikkeling Alexander Scholtes Directie Jeugd, Zorg en Diversiteit, bestuurszaken.ojz@amsterdam

Onderwerp

Raadsinformatiebrief voortgang bestrijding racisme in de zorg

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over de initiatieven rond het bestrijden van racisme en discriminatie in de zorg. Racisme en discriminatie zijn voor het college onacceptabel, ook binnen zorg en welzijn. Zorggebruikers hebben recht op goede en respectvolle zorg, ongeacht hun achtergrond of afkomst. En zorgverleners moeten hun werk kunnen doen zonder dat zij daarbij gediscrimineerd worden door collega’s of cliënten. Het college omarmt daarom ook het initiatiefvoorstel ‘Bestrijding racisme in de zorg’ waarmee de gemeenteraad ingestemd heeft. In dit initiatiefvoorstel verzoekt de raad het college om een actieve houding aan te nemen in de bestrijding van racisme en discriminatie in de zorg door agendering, bespreking en normering. Ook verzoekt de raad om een programma te ontwikkelen met als doel het tegengaan van racisme en discriminatie in de zorg. In het kader van dit initiatiefvoorstel is de afgelopen jaren een aantal acties ondernomen, die in deze brief worden toegelicht. Maar eerst zal ik stilstaan bij onderzoek naar de aard en omvang van discriminatie en racisme in de zorg, om het probleem te duiden en de urgentie te onderstrepen. Vervolgens beschrijf ik de stappen die we de afgelopen periode hebben gezet op basis van deze inzichten en onze aanpak voor de komende periode.

Achtergrondinformatie en cijfers Discriminatie en racisme in de zorg zijn een groot probleem. Zo laten cijfers van het CBS zien dat 11.4% van de medewerkers in welzijn en zorg zich in 2022 gediscrimineerd heeft gevoeld op werk.1 Ook laat dit onderzoek van CBS zien dat sprake is van meer verzuim bij discriminatie. Uit onderzoek van Movisie en het Verwey-Jonker blijkt dat discriminatie in de zorg een groot probleem is, hoewel er geen helder zicht is op de exacte omvang, prevalentie en gronden van discriminatie.2 Verder blijkt uit het onderzoek dat beleid tegen discriminatie vaak ontbreekt in zorginstellingen. Tevens laat onderzoek van Saskia Duijs zien dat racisme en discriminatie een grote rol spelen bij het uit dienst stappen van zorgmedewerkers van kleur, waardoor steeds meer medewerkers in de ouderenzorg stoppen of aan de slag gaan als zzp’er3. Ook voor het behouden 1

1 op de 10 werknemers voelde zich in 2022 gediscrimineerd op werk | CBS Verkenning Discriminatie en racisme in de zorg | Movisie 3 https://vu.nl/nl/onderzoek/armoede-en-discriminatie-groot-probleem-in-de-ouderenzorg 2

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

16 juni 2025 Pagina 2 van 4

van zorgmedewerkers is het dus van belang om in te zetten op de aanpak van racisme en discriminatie in de zorg. Nog los van de morele onwenselijkheid van racisme en discriminatie. Op institutioneel niveau laat een rapport van Pharos4 zien dat de onderzoekspopulatie in veel wetenschappelijk onderzoek vaak nog geen afspiegeling van de diversiteit in de samenleving is. Dit leidt ertoe dat mensen uit bepaalde groepen later gediagnosticeerd worden en behandelopties minder goed aansluiten. Discriminatie heeft verschillende vormen en komt voor in diverse relaties binnen de zorg (Movisie 2023): • Tussen zorgverleners; • Tussen patiënten • Vanuit zorgverleners richting patiënten • Vanuit patiënten richting zorgverleners • Op institutioneel niveau zoals in de manier waarop onderzoek wordt gedaan of onderwijs wordt gegeven of richtlijnen zijn vormgegeven Aanpak tot nu toe De afgelopen periode is ingezet op de volgende initiatieven: 1. Conferentie: Op 16 juni 2022 organiseerden Sigra en gemeente Amsterdam de conferentie ‘Samen tegen discriminatie in de zorg- en hulpverlening’. Met ruim 100 deelnemers werd nagedacht over hoe we in Amsterdam kunnen werken aan een inclusieve werk- en zorgomgeving en aan sociale veiligheid op de werkvloer. Onder de deelnemers van de conferentie bleek een gevoel van gedeelde verantwoordelijkheid om deze thematiek verder aan te pakken. 2.

Pilot: Vanwege het getoonde draagvlak bij de conferentie is de gemeente in samenwerking met Sigra en NewBees INC. een pilot gestart, waaraan drie zorgorganisaties deelnamen. De pilot liep van eind 2023 tot september 2024 en focuste voornamelijk op het tegengaan van racisme en discriminatie tussen zorgverleners onderling. De doelen van de pilot waren: 1. Concrete handvatten geven aan drie zorgorganisaties in Amsterdam om inclusie te vergroten. 2. Het bewustzijn en de vaardigheden voor het tegengaan van racisme en discriminatie bij de medewerkers van deze organisaties verbeteren. 3. Onderzoeken welke interventies goed werken om discriminatie en racisme in de zorg tegen te gaan. Interventies uit de pilot De pilot bestond uit een aantal interventies. Via virtual-reality-sessies konden zorgmedewerkers ervaren hoe het is om buitengesloten of geïntimideerd te worden op de werkvloer. Op basis van deze gedeelde ervaring gingen deelnemers in gesprek en formuleerden zij gezamenlijke actiepunten voor hun team. Daarnaast kregen deelnemers dagelijks korte berichten van een e-

4

online-Literatuurverkenning-discriminatie.pdf

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

16 juni 2025 Pagina 3 van 4

coach met praktische tips, informatie en opdrachten. Via intervisie kregen deelnemers de mogelijkheid om casussen te bespreken en van elkaars perspectieven te leren. Resultaten van de pilot De pilot werd succesvol afgesloten en leverde waardevolle inzichten op: 72% van de 82 deelnemende zorgmedewerkers gaf aan dat ze na de pilot beter wisten wat ze moeten doen en waar ze terecht kunnen als zijzelf of een collega discriminatie of racisme ervaart. 84% zei gemotiveerder te zijn om situaties van discriminatie of racisme te herkennen. Ook gaven deelnemers aan meer betrokken te zijn bij diversiteit en inclusie en willen ze elkaar meer aanspreken en vaker feedback geven. Mede naar aanleiding van de pilot heeft een deelnemende organisatie ingezet op vernieuwd beleid voor inclusie & diversiteit, een gedragscode voor medewerkers en een training ‘objectief werven en selecteren.’ Het traject heeft laten zien dat er verschillen zijn tussen organisaties in de mate waarin zij al aandacht hebben voor het tegengaan van discriminatie en het bevorderen van een inclusieve werkcultuur. Daarnaast werd duidelijk hoe belangrijk bestuurlijk commitment is voor het laten slagen van de cultuurverandering die nodig is voor het tegengaan van discriminatie in de organisatie. Veel zorg- en welzijnsorganisaties erkennen het bestrijden van racisme en discriminatie in de zorg als een belangrijk thema.

Tegelijkertijd liet de pilot zien dat het soms lastig was om organisaties te enthousiasmeren voor deelname aan de pilot. Medewerkers geven aan dat het cruciaal is dat bestuurders binnen zorgorganisaties actief betrokken zijn bij en zich uitspreken over het belang van diversiteit en inclusie in de organisatie. Wanneer bestuurders zich committeren aan het bestrijden van racisme en discriminatie zorgt dat voor meer draagvlak en effectiviteit. Vervolg van de aanpak Ook het rapport ‘Het systeem verandert niet vanzelf’ van Ewoud Butter en Sharon Polak uit februari 2025 onderstreept het belang van bestuurlijk commitment bij de aanpak van discriminatie in de zorg. Zo schrijven zij: “Bestuurders hebben de mogelijkheid om structurele en culturele veranderingen in gang te zetten. Hiermee kunnen ze discriminatie op alle niveaus aanpakken en een basis leggen voor inclusieve en gelijkwaardige zorg voor iedereen.” In lijn hiermee ligt onze focus voor de volgende stap in de aanpak bij het creëren van bestuurlijk commitment in de vorm van een gedragen manifest. 1. Manifest De coalitie Ouderen van Amsterdam Vitaal & Gezond heeft in 2024 het bestuurlijk manifest ‘divers-sensitieve en inclusieve zorg en welzijn’ opgesteld voor alle zorg- en welzijnsorganisaties in regio Amsterdam. Het manifest bestaat uit vijf onderdelen: 1. We zetten ons actief in voor diversiteit en inclusie 2.

We investeren ongelijk voor gelijke toegang tot zorg 3. We werken actief aan het voorkomen van discriminatie en uitsluiting 4. We leren van elkaar 5. Verschillen mogen schuren

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

16 juni 2025 Pagina 4 van 4

Het manifest vraagt commitment van bestuurders van zorg- en welzijnsorganisaties om actief aan de slag te gaan met diverssensitief en inclusief werken door het bijvoorbeeld in het jaarplannen of strategie op te nemen. Dit is een belangrijke vervolgstap in de cultuurverandering die nodig is.

2. Bestuurlijk commitment: Handreiking Manifest Sigra heeft de opdracht gekregen om met input van zorg- en welzijnsorganisaties een handreiking te ontwikkelen die ingaat op de verschillende onderdelen van het manifest. De handreiking zal overzichtelijk laten zien hoe organisaties kunnen werken aan de doelstellingen van het manifest. In deze handreiking wordt bestaande kennis gebundeld en aangevuld met kennis uit gesprekken met zorg- en welzijnsorganisaties. Sigra zal ophalen wat er al goed gaat in het tegengaan van discriminatie, welke barrières organisaties ervaren en of de organisatie gebruik maakt van het meldpunt discriminatie.nl. Pharos is hierbij betrokken als kennispartner. Ook werken we samen met het Nationaal Netwerk Inclusieve Zorg. Het manifest ‘divers-sensitieve en inclusieve zorg en ondersteuning’ is een belangrijk onderdeel van de opdracht om te zorgen voor bestuurlijk commitment. Het doel is dat uiteindelijk zoveel mogelijk bestuurders van zorg- en welzijnsorganisaties het manifest ondertekenen. Het eerste tekenmoment is in oktober 2025 tijdens de conferentie Diversiteit & Inclusie van Sigra, omdat hier veel organisaties uit het zorg- en welzijnsdomein binnen Amsterdam samenkomen. 3. Meldpunt discriminatie regio Amsterdam: campagne Een belangrijke samenwerkingspartner is het meldpunt discriminatie regio Amsterdam (DRA).

Het meldpunt heeft in hun meerjaren-uitvoeringsplan 2025 – 2027 opgenomen de komende periode aandacht te hebben voor discriminatie en racisme in zorg en welzijn. Dit zal in de vorm zijn van een campagne in het najaar van 2025. Daarnaast trekt Sigra op met DRA om het meldpunt meer onder de aandacht te brengen in zorg en welzijn. Tot slot Het tegengaan van racisme en discriminatie is en blijft urgent, juist ook in de zorg. Ik zal me daarom de komende periode samen met zorg- en welzijnsorganisaties blijven inzetten voor dit belangrijke thema. Zo werken we samen aan toegankelijke en inclusieve zorg voor alle Amsterdammers. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Alexander Scholtes Wethouder Zorg en Maatschappelijke Ontwikkeling

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl