Raadsinformatiebrief voorbereiding verkiezingen Europees Parlement en referendum Hoofdgroenstructuur maart 2024

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 20 maart 2024 Algemene Zaken Burgemeester Halsema Dienstverlening, dienstverlening@amsterdam.nl Voorbereidingen Europese verkiezingen en Amsterdamse referendum, maart 2024

Geachte leden van de gemeenteraad, In de aanloop naar de verkiezingen van de Tweede Kamer van november vorig jaar heb ik u een aantal keer geïnformeerd over de voortgang van de organisatie daarvan. In deze brief neem ik u nu mee in de voorbereiding van de verkiezingen van het Europees Parlement en het Amsterdamse referendum over de Hoofdgroenstructuur op donderdag 6 juni as. De voorbereidingen zijn in volle gang en verlopen nog steeds voorspoedig. In dit kader vind ik de volgende initiatieven vermeldenswaardig: • Verkiezingstram. Vanaf begin mei rijdt er een maand lang een bestickerde tram door de stad die Amsterdammers attendeert op de verkiezingen van 6 juni as. • Eerste dovenstembureau. In de galerie “Beeldend Gesproken” in de Hallen wordt het eerste dovenstembureau ingericht, deze wordt bemenst door dove stembureaumedewerkers. • Oefenstembiljetten. Alle middelbare scholen van Amsterdam zijn aangeschreven of ze interesse hebben in levensechte oefenstembiljetten waarmee ze de aandacht kunnen schenken aan verkiezingen en kinderen kunnen laten oefenen. Ik zal u op de hoogte blijven houden van de voorbereidingen van de Europese verkiezingen en het referendum.

Europese Verkiezingen, stemmen, -32 formulier, uitslag De verkiezingen voor het Europees Parlement vinden in Europa plaats van 6-9 juni 2024. In Nederland kan er op donderdag 6 juni gestemd worden. Voor het Europees Parlement kunnen ca. 607.000 Amsterdammers hun stem uitbrengen op elk stembureau in Amsterdam. Iedereen die de nationaliteit heeft van een lidstaat dat is aangesloten bij de Europese Unie kan in Amsterdam stemmen. Als iemand zich daar nog niet voor heeft geregistreerd, kan dat met het zogenoemde Y32-formulier. Ongeveer 85.000 Europeanen zijn hierover, in zeven talen, aange-

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 20 maart 2024 Pagina 2 van 5

schreven. Als zij zich voor 23 april as. registreren dan krijgen ze een stempas en kunnen ze op 6 juni 2024 stemmen met een Nederlands stembiljet en op een Nederlandse kandidaat. Als iemand zich niet inschrijft, dan kan deze persoon stemmen volgens de procedure die in het land geldt waar deze persoon ingeschreven staat.

Stembureaus Voor de verkiezingen van het Europees Parlement en het referendum zijn we druk bezig met het vastleggen van locaties voor de stembureaus. Het exacte aantal stembureaus staat nog niet vast, maar zal ongeveer op 425 stembureaus uitkomen. Het wordt de tweede keer dat we gebruik maken van een data-model om de stembureaus zo goed mogelijk over de stad te verdelen. We proberen in eerste instantie om binnen vijfhonderd meter van iedereen een stembureau te hebben. Dat lukt helaas niet overal: uithoeken/randen van de stad zijn lastig, mede omdat hier ook niet altijd geschikte gebouwen aanwezig zijn die als stemlocatie kunnen dienen. We proberen met de stembureaus weer ‘terug’ te gaan naar buurthuizen en verpleegtehuizen. Deze hebben hun eigen netwerk waar we van kunnen profiteren. Daarnaast hebben we, mede op verzoek van de gemeenteraad, MBO-scholen aangeschreven om mee te doen als stembureau. Dit heeft een handvol extra stembureaus op MBO-scholen opgeleverd.

Bijzondere stembureau Ook op 6 juni as. hebben we weer een aantal stembureaus op bijzondere plekken, zoals: • Het Anne Frankhuis is ook deze keer een stembureau. Het Levend Paard Museum aan de Overtoom is een stembureau en biedt stemmers gratis toegang tot het museum. Met het van Gogh museum, dat ook een stembureau is, zijn we nog in gesprek over een speciale actie. • We proberen met onze stemlocaties beter aan te sluiten bij sociale bubbels. Zo was Bonne Suits (Unisex pakken of delen van pakken) bij de verkiezing in november voor het eerst een stembureau. Deze keer doet ook MAHA (sportmode voor vrouwen) op de Vijzelstraat mee. Er zijn onder andere ook stembureaus bij Sexyland, Tolhuistuin en Skatecafe in stadsdeel Noord. De laatste drie locaties hebben een speciaal programma rondom de verkiezingen. • Het eerste dovenstembureau in de Hallen (zie verderop in de brief). • Tenslotte richten we stembureaus in op plekken waar al veel mensen komen zoals: in de nieuwe fietsenstalling bij CS.

Stembureauleden In de maand maart worden stembureauleden en mensen voor de Centrale Stemopneming (CSO) aangeschreven. De CSO-dagen zijn vrijdag en zaterdag (verkiezingsdag is een donderdag in plaats van woensdag).

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 20 maart 2024 Pagina 3 van 5

Toegankelijkheid We willen het stemmen voor iedereen mogelijk maken. Voor de toegankelijkheid van stemlocaties wordt onderscheid gemaakt in A-locaties (zelfstandig toegankelijk voor mensen in een rolstoel), Blocaties (met hulp toegankelijk) en C-locaties (niet toegankelijk). In de Verkiezingskrant en via https://stembureaus.amsterdam.nl/ kan de kiezer zien waar de stembureaus zich bevinden, welke locaties rolstoeltoegankelijk zijn en/ of hulpmiddelen beschikbaar hebben voor slechtzienden en slechthorenden. Op de site kan de kiezer ook zien hoe druk de stembureaus zijn. Voor de volgende doelgroepen hebben we speciale maatregelen getroffen: • Op negen stembureaus (8 Stadsloketten en Visio) kunnen mensen met een visuele beperking stemmen. Op deze plekken zijn een stemmal en soundbox aanwezig. Nieuw in dit rijtje is Visio, de basisschool en middelbare school voor slechtziende of blinde kinderen en jongvolwassenen in Nieuw-West. Op deze locatie hebben we een nieuw stembureau. Hierdoor kan deze school ook gebruik maken van de stemhokjes, stemmallen, soundbox, stembussen, etc. In de week voor de verkiezingen organiseert de school oefenverkiezingen voor de scholieren. • Bij de Stichting Welzijn Doven Amsterdam (SWDA) is een doventolk aanwezig.

In de Galerie “Beeldend Gesproken” in De Hallen in West komt het eerste dovenstembureau dat wordt bemenst door dove stembureaumedewerkers; en bijgestaan door gebarendeskundigen. Dit initiatief is afkomstig van een ervaringsdeskundige waarmee op de Stadsloketten werd gewerkt. We omarmen en faciliteren dit idee van harte. Ook het SWDA aan de Stadhouderskade is en blijft een stembureau dat extra aandacht heeft voor Amsterdammers die doof of slechthorend zijn. • Ook krijgen dak- en thuislozen weer speciale aandacht. Zij ontvangen extra informatie en, om de drempel om te gaan stemmen zo laag mogelijk te maken, richten we op één of meerdere opvangplekken in als stembureau. • In de trainingen voor stembureauleden is ook dit jaar extra aandacht voor mensen met een beperking (via een filmpje).

Opkomstbevordering In de raad hebben we meermaals gesproken over het belang van opkomstbevordering. In de raadsinformatiebrief die tegelijkertijd met deze wordt geagendeerd, informeer ik u over de voortgang op dit dossier. Hieronder leest u hoe we aankomende verkiezingen meer Amsterdammers naar de stembus willen trekken. Naast het inzetten van bijzondere stembureaus zijn er andere interventies om de stemopkomst te bevorderen, met een focus op doelgroepen waar de opkomstcijfers lager liggen dan gemiddeld. Deze doelgroepen zijn jongeren tussen 18 en 25 jaar, Amsterdammers met een migratieachtergrond en praktisch geschoolde Amsterdammers. Jongerencampagne. Voor jongeren lanceren we jaarlijks een jongerencampagne. In de campagne voor 6 juni as. besteden we weer extra aandacht aan jongeren uit de stadsdelen Nieuw-West, Zuidoost en Noord. We spelen in op de verschillende barrières die jongeren kunnen hebben om niet te gaan stemmen. De inmiddels vertrouwde tekeningen van Sasja Osaje sluiten aan bij de belevingswereld van jongeren. De campagne zal zichtbaar zijn op straat en op plekken waar jongeren veel tijd doorbrengen, zoals op mbo- en hbo-instellingen, in het openbaar vervoer, op sportclubs en online. Algemene campagne. Naast de campagne voor jongeren hebben we een algemene campagne van drie posters die in de openbare ruimte worden vertoond.

De eerste poster attendeert kiezers op de

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 20 maart 2024 Pagina 4 van 5

verzending van de stempas, de tweede maakt reclame voor digitale stemhulpen en de derde vertelt stemmers wat ze moeten meenemen naar het stembureau. Nieuw dit jaar is dat er extra aandacht is voor het moment dat alle stempassen verzonden zijn. De trotters en abris die we hiervoor gebruiken worden voorzien van Nederlandse teksten en wordt verwezen naar de Engelstalige website, waar mogelijk doen we dit met behulp van QR-codes. Op de achterkant van de trotters staat tekst over het referendum. Bestickerde tram. De tram met het thema verkiezingen rijdt een maand lang door de stad om iedereen te attenderen op de verkiezingen van 6 juni as. Promoteams. Dit zijn teams die op straat met mensen in gesprek gaan over nut en noodzaak van het uitbrengen van je stem. Deze teams worden voornamelijk ingezet in de stadsdelen Noord. Zuidoost en Nieuw West. Wervingsoproepen bij verschillende onderwijsinstellingen in de stad, waaronder mbo’s, de UvA en de HvA. We roepen studenten op zich aan te melden als teller of stembureaulid om een bijdrage te leveren aan de democratie én een zakcentje te verdienen. We roepen ook sleutelfiguren in de stad en werkgevers op om hun achterban of werknemers attent te maken op de naderende verkiezingen en het belang van stemmen. Stembureautent. Op de markt van Plein 40-45 in Nieuw-West realiseren we een stembureau in een grote tent.

Subsidietraject referendum In het najaar van 2023 zijn Amsterdammers in de gelegenheid gesteld om een subsidieaanvraag te doen voor campagnevoering rond het voorgenomen besluit over de Hoofdgroenstructuur. Dat kon in drie categorieën: voor, tegen en neutraal. Van de 13 aanvragen die bij het gemeentelijke Subsidiebureau werden ingediend, zijn er 12 gehonoreerd. Eén van de 13 aanvragen is buiten behandeling gesteld, omdat ook na herhaald verzoek niet voldoende informatie door de aanvrager werd aangeleverd. Van de 12 gehonoreerde aanvragen gaan 7 aanvragers campagne voeren tegen het voorgenomen besluit over de Hoofdgroenstructuur en 5 aanvragers voeren een neutrale campagne. Voor de tegencampagnes is ruim € 30,000,- verstrekt en voor de neutrale campagnes iets meer dan €15.000,-. Hiermee zijn we binnen het beschikbare budget gebleven.

Referendumkrant Zoals de Referendumverordening voorschrijft, verschijnt er voorafgaand aan het referendum een aparte huis-aan-huiskrant met informatie. Daar wordt momenteel door de vaste de redactie van de Amsterdam Krant aan gewerkt. De opzet en de uitwerking van de voorgeschreven onderwerpen in de krant zijn afgestemd met zowel de Referendumcommissie als de gemeente en de initiatiefnemers van het referendum. De krant bestaat uit 4 pagina’s: pagina 1 voor cover en kernboodschap, op de 2e en 3e pagina gelijke ruimte voor inbreng van beide partijen (B&W en initiatiefnemers) en de 4e pagina voor verdiepende procesinformatie. B&W en initiatiefnemers bepalen zelf de inhoud van de tweede en derde pagina. De redactie van Amsterdamkrant houdt nauw contact met beide partijen om, waar gewenst, te helpen met de totstandkoming daarvan.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 20 maart 2024 Pagina 5 van 5

Tellen van stemmen Bij de stembureaus worden om 21:00 uur extra tellers ingezet. De verkiezing van het Europees Parlement worden alleen op partijniveau geteld. Het referendum wordt op de avond zelf volledig geteld op de vier categorieën: voor, tegen, blanco en neutraal.

CSO Omdat de RAI op 6 juni as bezet is, wijken we uit naar een nieuwe locatie voor de CSO. Deze hebben we gevonden in de Centrale Markthal van het Foodcenter aan de Jan van Galenstraat. In vergelijking met bijvoorbeeld de Rai heeft de Centrale Markthal minder ervaring met grote evenementen. Dit betekent dat we zelf meer de vinger aan de pols zullen houden. Op de vrijdag en zaterdag na de verkiezingsdag worden de stemmen centraal geteld in de Centrale Markthal. Hier worden de stembiljetten geteld op kandidaatsniveau. De processen-verbaal per stembureau worden ter plaatste ingevoerd in een door de Kieswet voorgeschreven softwareprogramma. De uitkomst levert de verkiezingsuitslag op.

Uitslag Direct na de verkiezingen wordt geen voorlopige uitslag vrijgegeven omdat de Europese verkiezingen een aantal dagen duren. Op maanda9 10 juni 2024 maakt het Gemeentelijk Stembureau de uitslag op. Dinsdag 11 juni 2024 heeft het hoofdstembureau zitting en daarna worden de proces-verbalen naar de Kiesraad (Centraal Stembureau) gebracht. Deze gaat controles uitvoeren en kan vragen stellen en eventueel om een hertelling vragen. Na de zitting van de Kiesraad op 19 juni 2024 wordt de uitslag overgedragen aan de Tweede Kamer. Deze gaat controles uitvoeren en kan vragen stellen en eventueel om een hertelling vragen. Op 1 juli 2024 zal de uitslag definitief zijn. Na de telling van telling van het referendum wordt de (voorlopige) uitslag bekend gemaakt. In de volgende update informeer ik u nader over dit proces. Met deze brief heb ik u op hoofdlijnen geïnformeerd over de voorbereidingen van de organisatie van de Europese verkiezingen en het Amsterdamse referendum over de Hoofdgroenstructuur. Rest mij u een voorspoedige verkiezingscampagne te wensen. Met vriendelijke groet,

Femke Halsema Burgemeester

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl