raadsinformatiebrief voedselhulp 2026 DEF.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 22 januari 2026 Armoedebestrijding en Schuldhulpverlening & Migratie, Asiel en Ongedocumenteerden Rutger Groot Wassink WPI, bestuurszaken.wpi@amsterdam.nl

Onderwerp

Ondersteuning Amsterdammers via voedselhulp

Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s):

Geachte leden van de gemeenteraad, Sinds het begin van de coronacrisis in maart 2020 werken we nauw samen met de vermogensfondsen, het Rode Kruis en Human Aid Now om voedselhulp te bieden aan kwetsbare Amsterdammers. Deze hulp was en is voor veel mensen van groot belang voor hun dagelijkse bestaanszekerheid. In deze brief informeren we u over de voortzetting van deze hulp en de verschuiving naar de focus op hulp aan ongedocumenteerden. Dit is een vervolg op de brieven Ondersteuning informele voedselinitiatieven 2023 en duurzame oplossingsrichtingen ongedocumenteerden (23 mei 2023) en Raadsinformatiebrief voortgang programma ongedocumenteerden (16 juli 2024).

Start en ontwikkeling voedselhulp Samen met het Rode Kruis, Human Aid Now en de vermogensfondsen hebben we tijdens de coronaperiode een programma opgezet om kwetsbare Amsterdammers te helpen aan voedsel. Door de crisissituatie is het gelukt om dit snel in gang te zetten met deze partners. Voor veel huishoudens bood deze ondersteuning verlichting in een periode van grote onzekerheid. Door de acute nood maakten in het begin veel mensen gebruik van deze hulp: begin 2020 ontvingen 18.000 huishoudens wekelijks voedselhulp. Halverwege 2022 waren dit 6.500 huishoudens en per september 2025 is dit aantal teruggelopen naar 1.400 huishoudens. Ruim 1.000 van deze huishoudens zijn ongedocumenteerd. Voor deze groep is voedselhulp geen tijdelijke voorziening, maar een noodzakelijke ondersteuning om in de basisbehoeften te kunnen voorzien. Daarom blijven we ons samen met de vermogensfondsen en stichtingen inzetten om hen te ondersteunen. Voor gedocumenteerden heeft inmiddels een duidelijke afname plaatsgevonden: steeds minder gedocumenteerden maken gebruik van de voedselhulp. Veel van hen zijn uitgestroomd naar formele hulp via het buurtteam en zo ook naar de Voedselbank. De Voedselbank is de plek waar gedocumenteerde Amsterdammers met een laag inkomen naartoe kunnen voor voedselhulp. Door deze afname gaan we de voedselhulp voor gedocumenteerden gefaseerd afbouwen.

We zijn ons ervan bewust dat deze afbouw voor betrokkenen ingrijpend kan zijn. Bij deze afbouw houden we zorgvuldig in de gaten welke impact dit heeft en of er een groep tussen wal en schip dreigt te vallen. Voor ongedocumenteerden zetten we de voedselhulp onverminderd voort, zodat zij blijvend ondersteuning krijgen. Hieronder lichten we eerst de voortgang van de voedselhulp voor

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 22 januari 2026 Pagina 2 van 4

ongedocumenteerde Amsterdammers toe. Vervolgens gaan we in op de inzet van hulp aan gedocumenteerde Amsterdammers.

Voortgang voedselhulp voor ongedocumenteerde Amsterdammers We blijven de komende jaren met het Rode Kruis en Human Aid Now samenwerken voor voedselhulp voor ongedocumenteerde Amsterdammers. In 2025 hebben het Rode Kruis en Human Aid Now geconstateerd dat de groep in grootte stabiel blijft ten opzichte van 2023. De ondersteuning heeft inmiddels een duurzaam karakter gekregen. Het betreft een vaste groep zeer kwetsbare ongedocumenteerde Amsterdammers die grotendeels afhankelijk blijft van de voedselhulp en geen toegang tot andere voorzieningen heeft vanwege hun status. De huishoudens die voedselhulp ontvangen bestaan uit: ▪ 30% ouderen en senioren, al dan niet met medische aandoeningen; ▪ 27% chronisch zieken; ▪ 30% alleenstaande moeders met kinderen die, al dan niet tijdelijk, ondersteuning nodig hebben totdat de kinderen de schoolgaande leeftijd hebben bereikt; ▪ 19% heeft geen vaste of stabiele verblijfplaats. Huishoudens kunnen tot meerdere groepen behoren. Aankomstinfrastructuur Nieuwkomers en Ondersteuning Ongedocumenteerden (ANOO) De voedselhulp voor ongedocumenteerde Amsterdammers zetten we voort met dezelfde inzet van middelen in 2026. Met het behoud van het voedselprogramma aan ongedocumenteerden bieden wij de meest basale ondersteuning, waarmee we de meest kwetsbare ongedocumenteerden gedeeltelijk in hun primaire levensbehoeften kunnen voorzien.

De financiering loopt vanaf 2026 via de subsidieregeling Aankomstinfrastructuur Nieuwkomers en Ondersteuning Ongedocumenteerden (ANOO) die op 16 oktober 2025 is gepubliceerd. Duurzame hulpverlening De focus ligt op de voortzetting van het bestaande hulpaanbod voor voedselhulp en daarnaast ook op extra hulp. We vergroten de inzet op het exploreren en ontwikkelen van vormen van duurzame en structurele ondersteuning. In 2026 gaan we op basis van een uitgebreide doelgroepanalyse en evaluatie onderzoeken of de huidige wijze van voedselhulp toereikend is. We kijken of het nodig is dit anders in te richten in de toekomst. In nauwe samenwerking met alle betrokken partners investeren we naast de voedselhulp ook in structurele ondersteuning binnen verschillende leefgebieden zoals opvang en begeleiding, toegang tot zorg, participatie en informatievoorziening. Intentieovereenkomst In januari 2025 heeft de Gemeente een intentieovereenkomst voor Duurzame Ondersteuning van Kwetsbare Ongedocumenteerden in Amsterdam gesloten met vermogensfondsen, het Rode Kruis en Human Aid Now. Vanuit deze overeenkomst heeft de gemeente een bedrag van € 250.000 beschikbaar gesteld voor de ondersteuning van de initiatieven die betrokken zijn bij de uitgifte van voedselhulp.

Met deze middelen worden interventies uitgewerkt die de zelfredzaamheid vergroten van ongedocumenteerden die afhankelijk zijn geworden van het voedselprogramma. Zo zijn zij op den duur hopelijk niet meer afhankelijk van de voedselhulp. Het Rode Kruis en Human Aid Now richten zich op het vormen van passende stedelijke en integrale ondersteuning ten

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 22 januari 2026 Pagina 3 van 4

behoeve van kwetsbare ongedocumenteerden. Dit doen ze samen met de betrokken initiatieven. Passende ondersteuning is noodzakelijk vanwege de veelzijdigheid van de problematiek van deze groep.

Inzet hulp aan gedocumenteerde Amsterdammers Het aantal gedocumenteerde huishoudens dat gebruik maakt van de voedselhulp is inmiddels sterk gedaald: van tussen de 3.600 en 4.500 gedocumenteerde huishoudens in november 2021 naar minder dan 400 huishoudens per september 2025.1 De focus is verschoven naar de ongedocumenteerde Amsterdammers. De initiatieven die worden ondersteund door het Rode Kruis en Human Aid Now hebben de afgelopen jaren hard gewerkt aan een persoonlijke overdracht naar de buurtteams en de Voedselbank. We bouwen de financiële bijdrage voor het Rode Kruis en Human Aid Now aan gedocumenteerden daarom in goed overleg geleidelijk af, met als verwachting deze in 2027 te kunnen beëindigen. We houden daarbij samen met onze partners in de gaten of er mensen zijn die tussen wal en schip dreigen te vallen. Voor hen blijft hulp via maatwerk altijd mogelijk. We werken ook samen met lokale maatschappelijke initiatieven die voedselhulp kunnen bieden aan de groep die tussen wal en schip valt. Met deze zorgvuldige aanpak blijven we inzetten op het doorverwijzen en structureel ondersteunen van gedocumenteerden. We informeren u halverwege 2026 over de voortgang van de afbouw en gaan dan ook in op mogelijke signalen van gedocumenteerden die in de knel komen. Voedselbank Amsterdam De Voedselbank Amsterdam biedt ook voedselhulp voor gedocumenteerde Amsterdammers.

Zij helpen wekelijks ongeveer 1.800 huishoudens aan voedsel. We zien het liefst dat iedereen die daar recht op heeft, gebruik maakt van de Voedselbank. Dus ook de gedocumenteerde Amsterdammers die nu voedselhulp via Rode Kruis en Human Aid Now ontvangen. Medewerkers van de Buurtteams kijken namelijk tijdens de intakegesprekken voor de Voedselbank direct naar andere vormen van inkomensreparatie en schuldhulpverlening om daarmee een duurzamere weg uit de armoede te bieden. Sinds 2024 is de intake bij de Voedselbank soepeler en laagdrempeliger, omdat mensen bij de aanvraag direct voor vier weken toegang krijgen tot de voedseluitgifte. Daarna volgt een uitgebreider intakegesprek bij het Buurtteam, waarin wordt gekeken naar de andere hulpvragen. Het doel van deze versoepeling is dat iedereen die aanklopt met een behoefte aan voedsel daar zo snel mogelijk mee geholpen is. De Voedselbank en de Buurtteams werken momenteel samen met het Rode Kruis en Human Aid Now aan de begeleiding van gedocumenteerde Amsterdammers naar de formele hulp. Het Rode Kruis gaf recent aan dat het merendeel van de informele initiatieven de gedocumenteerde Amsterdammers nu sneller door begeleidt naar de Buurtteams. Inzet op voedselinitiatieven vanuit Voedselstrategie Vanuit het integrale Programma Voedselstrategie zien we dat de voedselinitiatieven veel kunnen betekenen voor kwetsbare Amsterdammers.

Ze kunnen ervoor zorgen dat meer Amsterdammers

1

Regioplan: De doelgroepen van de informele voedselinitiatieven in beeld: van incidentele naar structurele ondersteuning, 9 maart 2022

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 22 januari 2026 Pagina 4 van 4

toegang hebben tot betaalbaar gezond voedsel en dat de sociale cohesie in de wijken versterkt.2 Toegang tot gezond voedsel is niet vanzelfsprekend voor elke Amsterdammer, daar kunnen de voedselinitiatieven een belangrijke rol in spelen. Veel voedselinitiatieven zijn toegankelijk voor gedocumenteerde en ongedocumenteerde Amsterdammers. De voedselinitiatieven (hier behoort de Voedselbank ook toe) helpen Amsterdammers aan betaalbaar eten door voedsel dat anders weggegooid wordt uit te delen en zo voedselverspilling tegen te gaan. Voedselinitiatieven werken hierin samen zodat elk initiatief genoeg voedsel heeft om uit te delen. De Voedselcirkel in Noord helpt bijvoorbeeld wekelijks 2.000 huishoudens. De maatschappelijke waarde van de voedselinitiatieven van het voedselnetwerk in stadsdeel Noord blijkt uit een maatschappelijke kosten- en batenanalyse (MKBA) die de voedselstrategie heeft laten uitvoeren door New Economy. De raad is hier op 4 december 2025 over geïnformeerd. We gaan meer inzetten op de beleidsinterventies die in deze MKBA zijn geanalyseerd, zodat zoveel mogelijk kwetsbare Amsterdammers toegang hebben tot gezond voedsel. De initiatieven zijn een aanvulling waar kwetsbare Amsterdammers terecht kunnen die tussen wal en schip vallen. Tot slot We bouwen de voedselhulp voor gedocumenteerden zorgvuldig af, samen met de partners, en in goed overleg met stadsdelen.

Daarbij blijven we oog houden voor de impact die dit kan hebben op kwetsbare Amsterdammers. Tegelijkertijd kijken we naar andere manieren om de voedselzekerheid te vergroten. Voor de groep die buiten de bestaande hulpstructuren valt blijft maatwerk altijd een mogelijkheid, zodat iedereen de steun krijgt die hij of zij nodig heeft. Voor ongedocumenteerde Amsterdammers blijven we ons onverminderd inzetten en ligt de focus op het voortdurend ontwikkelen van duurzame, structurele en toekomstbestendige ondersteuning voor deze groep kwetsbare Amsterdammers. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Rutger Groot Wassink, Wethouder Opvang (vluchtelingen en ongedocumenteerden) & Armoedebestrijding

2

Raadsinformatiebrief over stand van zaken van de uitvoeringsagenda voedselstrategie en de voedselmonitor, 3 december 2025

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl