Raadsinformatiebrief vierde voortgangsrapportage Amsterdamse aanpak schoolveiligheid.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 4 december 2025 Onderwijs, Jeugd(zorg), MBO en arbeidsmarkt, Jongerenwerk, Openbare Orde en Veiligheid Sofyan Mbarki Directie Onderwijs bestuurszaken.ojz@amsterdam.nl

Onderwerp

Vierde voortgangsrapportage Amsterdamse aanpak schoolveiligheid

Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s):

Geachte leden van de gemeenteraad, Jongeren hebben een veilige omgeving nodig om te kunnen groeien en floreren. Het is daarom belangrijk dat de scholen in onze stad een veilige en positieve plek vormen waar leerlingen zich kunnen ontwikkelen en optimaal kunnen leren. Leerlingen brengen echter ook uitdagingen van buiten de school mee, bijvoorbeeld vanuit straat, hun thuissituatie of online. Scholen worden zo geconfronteerd met ontwikkelingen zoals de toename van ‘meidenvenijn’, het gebruik van middelen zoals vapes, intimidatie door ouders, steeds extremer gedrag online, digitale ruzies die uitmonden in vechtpartijen, maar ook ’harde veiligheidsproblemen’ zoals wapengeweld en criminaliteit. Ook stedelijke incidenten zoals de rellen rondom Maccabi Tel Aviv-Ajax of online bedreigingen van meerdere scholen kunnen de (ervaren) veiligheid op school verstoren en gevolgen hebben voor de fysieke en mentale gezondheid van leerlingen. Vanwege de complexe veiligheidsproblematiek waar scholen in Amsterdam mee te maken krijgen heeft de gemeente in 2020 besloten extra ondersteuning te bieden in de vorm van de Amsterdamse aanpak schoolveiligheid. In 2023 is de aanpak gecontinueerd, verder verstevigd en uitgebreid. In totaal investeert de gemeente €4,45 miljoen in de Amsterdamse aanpak schoolveiligheid in de periode 2023-2026.

Ieder jaar wordt de Raad geïnformeerd over de voortgang van de aanpak schoolveiligheid. Deze informatiebrief geeft de opbrengsten en ontwikkelingen weer over de periode 2024-2025. Amsterdamse aanpak schoolveiligheid 2023-2026 In Amsterdam werken scholen, het Samenwerkingsverband voortgezet onderwijs AmsterdamDiemen en de gemeente samen om schoolveiligheidsproblematiek tegen te gaan. Wettelijk gezien zijn de scholen verantwoordelijk voor het creëren van een veilig schoolklimaat. Desalniettemin vraagt de complexiteit en urgentie van de (school)veiligheidsproblematiek binnen Amsterdam extra ondersteuning. Het uitgangspunt is daarbij dat we preventief werken aan een positief pedagogisch klimaat, deskundige docenten en een stevige samenwerking tussen onderwijs-, jeugd- en veiligheidspartners. Vanuit deze elementen zetten we met de Amsterdamse aanpak schoolveiligheid in op vier actielijnen:

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

4 december 2025 Pagina 2 van 5

1. Lokale netwerken van jeugd- en veiligheidspartners met en om scholen verstevigen; 2. Operationeel Team Schoolveiligheid (OTSV) dat vo-, vso- en mbo-scholen helpt met de veiligheidsproblematiek; 3. Trainingen schoolveiligheid voor deskundige onderwijsprofessionals van po, so, v(s)oscholen en mbo-instellingen in onze stad; 4. Jongerenwerkers in school die de leefwerelden van jongeren (thuis, straat, online en school) verbinden. Ook hebben we extra aandacht en inzet in de stadsdelen Zuidoost, Nieuw-West en Noord binnen de schoolveiligheidsaanpak, aansluitend op de plannen uit het Masterplan Zuidoost, het Nationaal Programma Samen Nieuw-West en de Aanpak Noord. Kort overzicht voortgang 2024-2025 Hieronder informeren wij u kort over de voortgang van de vier actielijnen in 2024-2025. In bijlage 1 vindt u een uitgebreide voortgangsrapportage. Actielijn 1: Lokale en sterke netwerken van jeugd- en veiligheidspartners met en om scholen Een goede samenwerking tussen scholen en organisaties die zich bezighouden met jeugd en veiligheid is cruciaal om veiligheidsproblemen effectief te voorkomen en aan te pakken. Door preventief samen te werken, kunnen we de veiligheid in en rondom scholen verbeteren. Daarbij sluiten we steeds aan bij de specifieke uitdagingen en bestaande lokale netwerken rond scholen in de stadsdelen.

De projectleiders J&V zijn de drijvende kracht en zijn daarmee essentieel in het versterken van deze netwerken. Schooljaar 2024-2025 stond in het teken van het verder versterken en uniformeren van de verschillende netwerkstructuren per stadsdeel voor de v(s)oscholen. De samenwerking van scholen met jeugd- en veiligheidspartners is dit jaar verder versterkt en de lijnen zijn korter geworden. De projectleiders J&V worden ondersteund door twee projectleiders J&V met een specialisatie in schoolveiligheid die stadsbreed actief zijn. Deze projectleiders zorgen voor flexibele ondersteuning en brengen extra capaciteit, stedelijke verbinding en deskundigheid waar de reguliere projectleiders J&V op kunnen voortborduren. Scholen geven aan dat ze tevreden zijn over het contact met de projectleiders en dat zij zich gesterkt voelen om te handelen bij schoolveiligheidsproblematiek. De wisseling van personeel binnen de verschillende betrokken organisaties is wel een aandachtspunt om de huidige goede samenwerking te behouden en verder te kunnen uniformeren en professionaliseren. Om nog preventiever en sneller te kunnen handelen is er binnen de Amsterdamse aanpak schoolveiligheid ook extra aandacht voor de samenwerking met de straatcoaches van Stichting Aanpak Overlast Amsterdam (SAOA), de samenwerking met leerplicht bij veelvuldig verzuim onder jongeren en de politie.

Inzet uitgebreid naar mbo en po Daarnaast is er afgelopen jaar gebouwd aan lokale en sterke netwerken voor mbo-instellingen en po-scholen in enkele stadsdelen. Inmiddels sluiten mbo’s in 3 van de 7 stadsdelen aan bij de 2

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

4 december 2025 Pagina 3 van 5

overlegstructuren van het vo. We verkennen het komende jaar in hoeverre alle mbo-instellingen gaan aansluiten bij de netwerkstructuren. In de stadsdelen Zuidoost en Nieuw-West zijn vanuit de Preventie met Gezag-middelen (PmG) sinds 2024 twee projectleiders J&V werkzaam die poscholen ondersteunen bij de aanpak van schoolveiligheidsproblematiek. In stadsdeel Noord is ook een projectleider J&V beschikbaar gesteld vanuit de Aanpak Noord die zich onder andere richt op het po. 2. Operationeel Team Schoolveiligheid (OTSV) dat vo-, vso- en mbo-scholen helpt met de veiligheidsproblematiek Het OTSV biedt op aanvraag van scholen advies en ondersteuning aan scholen ter versterking van hun integrale veiligheidsaanpak. De inzet van het OTSV heeft in veel gevallen een boost gegeven aan het schoolveiligheidsbeleid op scholen. Actuele schoolveiligheidsplannen helpen bij het sneller en preventiever handelen. OTSV krijgt over het algemeen positieve berichten terug over de analyse en handelingsperspectieven voor de school. Echter, de borging van het advies op de scholen is niet vanzelfsprekend en vraagt blijvend aandacht. Inzet op po als aandachtspunt Het lukt bij po-scholen nog niet om een volledig OTSV-traject in te zetten.

Binnen de po-scholen is er behoefte aan advisering en ondersteuning bij het integrale schoolveiligheidsbeleid, echter maakt het gebrek aan tijd en capaciteit bij de scholen en het OTSV het lastig om dit door te zetten. Ook verschilt de (veiligheids)problematiek in het po van het vo: vaak is er meer raakvlak met armoede en complexe gezinssituaties, waarbij er samenwerking nodig is met verschillende partners op het gebied van preventie en (jeugd)zorg. OTSV gaat verkennen hoe zij kan inspelen op de bovenstaande ontwikkelingen. Actielijn 3: Trainingen schoolveiligheid voor deskundige onderwijsprofessionals Veiligheidsproblematiek van de straat en de online leefwereld kan de klas in komen en dat vraagt veel van schoolteams. Om scholen hierin te ondersteunen, zet de gemeente in op onderwijsprofessionals die in staat zijn signalen van onveiligheid tijdig te herkennen, situaties te de-escaleren en zo nodig de juiste hulp in te schakelen. Vanaf januari 2024 maken 58 po- en s(b)oscholen, 19 scholen voor v(s)o en 8 mbo-teams gebruik van de trainingen ‘Deskundigheidsbevordering schoolveiligheid’. Er zijn nu zeven aanbieders voor de trainingen op de thema’s Leefwereld van jongeren, groepsdynamica en het duiden van individueel (problematisch) gedrag. Scholen kunnen op alle thema’s kiezen voor een aanbod dat passend is voor hun schoolteam. De scholen lijken tevreden over de trainingen.

Dit toetsen we bij alle scholen via een online evaluatie. De ondervraagde deelnemers (56) van de trainingen beoordelen de trainingen positief. Met name de trainers, acteurs en de vergaarde kennis worden als pluspunten genoemd. Wel missen sommige deelnemers tijd om te oefenen en vinden ze de training te kort. In bijlage 2 staan alle opbrengsten en ervaringen van de deelnemers over de periode 1 januari 2024 tot 31 juli 2025 vermeld. De uit de evaluatie opgehaalde verbeterpunten neemt de gemeente waar mogelijk mee in de doorontwikkeling van de trainingen. 3

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

4 december 2025 Pagina 4 van 5

4. Jongerenwerk in School (JiS) Jongerenwerkers zijn in staat om de verbinding te leggen tussen de verschillende leefwerelden van jongeren: thuis, straat, online en school. Ze spelen hiermee een belangrijke rol bij het tijdig signaleren van zorgen op veiligheidsgebied bij jongeren en bij het klein houden van problematiek. De inzet van jongerenwerk wordt gewaardeerd door de scholen. Zo dragen ze bij aan de sociale vaardigheden en talentontwikkeling van leerlingen via activiteiten en workshops. Daarnaast speelt het jongerenwerk een cruciale rol bij de vroegtijdige signalering van problemen bij leerlingen. Een belangrijk aandachtspunt is de zichtbaarheid van de jongerenwerkers. Op sommige scholen zijn ze nog onvoldoende bekend bij het personeel en externe partners, wat de samenwerking kan belemmeren. Blijvende aandacht voor draagvlak en afstemming van jongerenwerk in school is daarom belangrijk. Pilot op het mbo Vanaf 1 augustus 2025 zijn op negen locaties van het ROC van Amsterdam (ROCvA) jongerenwerkers gestart middels een tweejarig pilotproject. Het doel is om laagdrempelig welzijnsbehoeften en veiligheidszorgen te signaleren en bij te dragen aan meer rust op school. Het ROCvA, de gemeente en jongerenwerk monitoren gezamenlijk wat de effecten van het jongerenwerk binnen het mbo zijn.

Overkoepelende monitoring aanpak schoolveiligheid In 2024 is in het kader van het beleid 2023-2026 een breed kwalitatief onderzoek gestart naar de aanpak van schoolveiligheid in Amsterdam. Het doel is te onderzoeken in hoeverre de inspanningen en samenwerking met jeugd- en veiligheidspartners bijdragen aan een veilige leeromgeving op en rondom scholen. Het onderzoek richt zich op de vier actielijnen van de Amsterdamse aanpak schoolveiligheid. Het onderzoek bestaat uit twee metingen. De eerste meting is inmiddels afgerond. Zeven scholen, variërend van po tot mbo hebben hieraan meegewerkt. Voor elke school is een ‘schoolportret’ opgesteld. Dit is gebaseerd op groepsgesprekken met professionals en een enquête onder leerlingen. In de bijlage 1 vindt u de eerste bevindingen. De schoolportretten worden gedeeld in de eindrapportage na de tweede meting in 2026. Tot slot De samenwerking op schoolveiligheid is het afgelopen jaar veel beter geworden op alle lagen binnen de organisaties en met de verschillende partners in het veld. Er is een sterke uitwisseling tussen de stadsdelen en ook is er ingezet op de professionalisering van projectleiders. Er is stevig draagvlak voor de aanpak bij de verschillende schoolbesturen en bij stedelijke signalen, zoals de online bedreigingen, schakelen onderwijs, jeugd- en veiligheidspartners snel met elkaar en handelen gezamenlijk en adequaat.

Uiteraard zijn er ook kansen voor verbetering en verdere professionalisering. De ambitie is om in 2026-2030 de aanpak verder te verstevigen en uniformeren, een nog betere samenwerking tussen scholen en relevante partners te realiseren en uit te breiden naar het primair onderwijs met oog voor de beschikbare capaciteit en mogelijkheden binnen de stadsdelen. 4

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

4 december 2025 Pagina 5 van 5

Waar relevant, worden ervaringen en zorgen op landelijk niveau gedeeld. De wetswijziging Vrij en Veilig Onderwijs die momenteel ter behandeling in de Tweede Kamer ligt zal ook voor verandering zorgen voor de Amsterdamse scholen. In het wetsvoorstel ligt nu de nadruk op versterkte kaderstelling, monitoring en toezicht. De praktijk laat echter zien dat dit niet het startpunt, maar juist het sluitstuk zou moeten zijn van een inzet op schoolveiligheid. Het college roept daarom het nieuwe kabinet op om te komen tot een overkoepelende visie op wat er nodig is om een veilig schoolklimaat te creëren en hoe het kabinet scholen hierbij gaat ondersteunen. Vanuit een gezamenlijk streven om alle kinderen en jongeren in de stad optimale en gelijke kansen te bieden en om te voorkomen dat ze in de criminaliteit belanden. Want alleen met een positieve en veilige leeromgeving in en om school kunnen deze kinderen en jongeren het onderwijs genieten dat nodig is voor een goed toekomstperspectief. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Sofyan Mbarki Wethouder Onderwijs

5