Raadsinformatiebrief vervolgproces windenergie, MER en afweging gebieden

Raadsinformatiebrief

Aan:

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 4 februari 2022 Duurzaamheid en Circulaire economie Marieke van Doorninck Juliane Kürschner, Ruimte en duurzaamheid, j.kurschner@amsterdam.nl

Onderwerp

Vervolgproces windenergie, MER en afweging gebieden

Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s):

Geachte leden van de gemeenteraad, Afgelopen maanden hebben we als gemeente intensieve gesprekken met de stad gevoerd in het kader van de reflectiefase wind/ RES. Daaruit hebben we lessen getrokken voor de verdere verloop van het proces. Tijdens het inrichten van de reflectiefase werd al duidelijk dat voor het formuleren van harde criteria de adviezen van de expertgroep Gezondheid en de expertgroep Natuur belangrijk zijn. Deze adviezen verwachten wij in maart/april van dit jaar. Het afwegingskader ‘Signalen uit de Stad’ biedt daarom al wel een goed overzicht van alle zorgen die zijn geuit maar nog niet voldoende inzicht en ingrediënten om tot een bredere afweging te komen, zoals ook al in de raadsbrief van 9 november 2021 is toegelicht. Uit de vele gesprekken die zijn gevoerd is ook nadrukkelijk de wens naar voren gekomen dat er een prioritering in de zoekgebieden kan worden aangebracht. Daarom gaan we als vervolgstap eerst een plan-milieueffectrapport (plan-MER) uitvoeren samen met een ruimtelijk besluit1. Het college laat daarmee zien dat de reflectiefase daadwerkelijk tot inzichten en reflectie leidt en stelt een aanpassing van het proces voor.

Het gesprek met toekomstige initiatiefnemers vindt plaats nadat uit het plan-MER een onderbouwing volgt om een prioritering van de zoekgebieden te kunnen aangeven voor de mogelijke komst van circa 17 nieuwe windturbines in Amsterdam voor 2030. Zorgen over helder proces en afweging Ondanks dat zorgen in het document ‘Signalen uit de Stad’ gebundeld en overzichtelijk zijn gemaakt, hoor ik bij u en in de stad dat er nog steeds veel zorgen leven. Deze gaan enerzijds over de duidelijkheid in het proces dat de gemeente doorloopt tot dat een windturbine gebouwd wordt en anderzijds over de angst dat de bestaande zorgen niet goed worden toegevoegd aan een afweging of zoekgebieden wel of niet worden ingevuld, of een turbine op een bepaalde locatie in een bepaald zoekgebied wel of niet komt. In het bijzonder voel ik de verwachting dat mensen bij

1

Een ruimtelijk besluit waaraan volgens de Omgevingswet een plan-MER gekoppeld wordt zijn in ieder geval een ruimtelijk programma, een omgevingsvisie, een omgevingsplan (vergelijkbaar met een voormalig bestemmingsplan) of een voorkeursbeslissing. Een omgevingsprogramma biedt een beleidskader en lijkt het meest geschikt voor de voorliggende opgave, omdat het detailniveau zich tussen de Omgevingsvisie en het uiteindelijke omgevingsplan/omgevingsvergunning bevindt. In de Omgevingsvisie Amsterdam 2050 heeft de raad ook opdracht gegeven aan het college om omgevingsprogramma’s vast te stellen ter uitvoering van de visie, waaronder voor duurzame energie.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 4 februari 2022 Pagina 2 van 5

dit product al meer zekerheid en duidelijkheid wilden horen ten aanzien van criteria zoals concrete geluidsnormen die de gemeente wil gaan hanteren bij de besluitvorming. Met deze brief wil ik u daarom een schets geven van 1. de ingrediënten voor een afweging, 2. het benodigde politieke besluit, en 3. de samenwerking die ik aanga. Daarbij zal ik ook ingaan op het advies van de stedelijke klankbordgroep met wie ik onlangs een constructief gesprek gevoerd heb en op het vertrek van een aantal leden uit de klankbordgroepen. Afspraak met stedelijke klankbordgroep Op 21 januari ontvingen wij een advies van de stedelijke klankbordgroep over een verdere invulling van de RES. Omdat ik in dit advies zeer veel aanknopingspunten zag, heb ik direct een gesprek met een zo groot mogelijke afvaardiging van de klankbordgroep gehad, waaronder leden van Windalarm, wat ik zeer op prijs stel. Het gesprek verliep prettig en constructief. We kwamen tot de gedeelde conclusie dat er weliswaar nuttige producten liggen die gaan helpen om tot het stellen van nadere afwegingscriteria en een proces van prioriteitstelling te komen, maar dat we er nog niet zijn. Tegelijk zien we ook dat een afwegingskader nooit een soort beslisboom kan zijn waar je een kwartje ingooit en waar een windlocatie uitrolt. De prioritering is en blijft voor een deel een politieke afweging, zoals hieronder wordt uitgelegd.

De klankbordgroep en ik delen het beeld dat er nog enkele belangrijke adviezen en onderzoeken gedaan moeten worden om tot een politieke afweging van college en raad te kunnen komen. De stedelijke klankbordgroep heeft mij aangeboden een rol voor zichzelf weggelegd te zien in dit proces, ook na de reflectiefase. Ze bood mij aan ook zelf een advies te willen geven over de invulling en weging van de criteria om tot een prioritering tussen zoeklocaties te komen. Ik stel dat aanbod zeer op prijs en neem dat graag aan. Ingrediënten voor een afweging Een afweging voor het plaatsen van windturbines is geen lichtvaardig besluit. Als gemeentebestuur willen we een proces, waar burgers zich in herkennen en waar hun stem gehoord is. Dit betekent niet altijd, dat iedereen het ermee eens is, maar dat criteria duidelijk zijn en dat de politiek de knoop doorhakt wanneer belangen verdeeld zijn. De gemeente bepaalt daarmee een koers, die voor iedereen navolgbaar en transparant is, ook al is hij of zij niet eens met het resultaat. Wij hebben als college naar aanleiding van alle zorgen en behoeften inmiddels besloten om een plan-MER uit te voeren, zoals gemeld op 20 januari j.l. Een plan-MER maakt duidelijk welke milieugevolgen verschillende keuzes hebben op bewoners van Amsterdam en hun leefomgeving.

In een MER geven kwalitatieve criteria, zoals veiligheid of geluid inzicht in gebieden en locaties waar zeker geen windturbine kan komen. Het onderzoek geeft ook inzicht in onder andere de gevolgen voor kwetsbare flora en fauna, de ruimtelijke inpassing met blik op onze waardevolle landschappen, en de verhouding van de gebieden tot elkaar en ook in relatie tot de

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 4 februari 2022 Pagina 3 van 5

bewonersdichtheid. Het plan-MER is dus een instrument dat helpt een afweging te maken over (on)geschiktheid van gebieden. Het besluit over deze afweging ligt bij het bevoegd gezag en daarmee dus bij de politiek. Bij het opstellen van het plan-MER zullen verschillende externe adviezen worden betrokken. Ten eerste leveren de expertgroepen Natuur en Gezondheid in maart hun advies op. De opdracht aan de expertgroep Gezondheid is recentelijk aangepast, om rekening te houden met het landelijk coalitieakkoord en de start van het plan-MER door het Rijk naar aanleiding van het Nevele-arrest. Ten tweede neem ik graag het aanbod van de stedelijke klankbordgroep aan om ook van hun een advies te ontvangen over de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) als eerste stap van een planMER. En ten derde heb ik vernomen dat ook de thematische klankbordgroepen Natuur en Gezondheid adviezen zullen uitbrengen ten aanzien van de milieueffectrapportage. Politiek besluit Uiteindelijk is het aan de politiek om een besluit te nemen over waar als eerste windturbines gerealiseerd worden. Deze prioritering van zoekgebieden wordt vastgelegd in de vorm van een ruimtelijk besluit. Welk type ruimtelijk besluit is nog onderwerp van studie. Het kan een ruimtelijk programma zijn, conform de nieuwe omgevingswet, of een ander ruimtelijk besluit.

Het planMER, ‘Signalen uit de Stad’, de adviezen van de expertgroepen en een advies als dat van klankbordgroepen leveren inzichten op die helpen bij de afwegingen die in het politieke besluit gemaakt worden. Na uitvoering van het plan-MER is duidelijk waar op basis van harde criteria geen windturbine mogelijk is en welke gebieden om een afweging vragen. Met behulp van deze plan-MER en alle studies en adviezen wordt een ruimtelijk document gemaakt, waarover de politiek samen met het plan-MER besluit. Samenwerken Zowel het plan-MER als het politiek besluit in de mogelijke vorm van een omgevingsprogramma windenergie vereisen zorgvuldige consultatie en inspraak, plus een formele ter inzagelegging van het plan-MER met het ontwerpbesluit. De gemeente zal hiervoor een heldere procesaanpak communiceren. Opgehaalde input uit de reflectiefase wordt uiteraard bij dit vervolg betrokken. De gemeente blijft in deze vervolgfase haar gesprek met de omgeving voortzetten. We spannen ons ervoor in om uiteenlopende perspectieven te betrekken en naar verschillende groepen te luisteren. Uiteraard gaat dit dan over een dialoog hoe de ambitie van de gemeenteraad voor 127 MW windenergie in 2030 te bereiken en op welke locaties. En nogmaals, het betreft een ambitie die niet mag leiden tot onaanvaardbare schade aan natuur en gezondheid.

Hiervoor betrek ik – zoals hierboven toegezegd – het advies van de stedelijke klankbordgroep. Ook de 41 Amsterdammers die uit de klankbordgroep zijn gestapt, heb ik voor een gesprek uitgenodigd. De deur staat nu en in de toekomst open om weer deel te gaan nemen aan onderdelen van het participatieproces. Ik hoop dat de procesafspraken die ik met de Stedelijke klankbordgroep heb gemaakt aanleiding zijn om weer mee te doen. Het advies van de Stedelijke klankbordgroep is ook aanleiding voor mij om te kijken hoe ik nog nauwer met de buurgemeenten kan samenwerken. Met de gemeenten Diemen en Ouder-Amstel lopen de eerste gesprekken of zij deel willen uitmaken van het onderzoeksgebied van het plan-MER.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 4 februari 2022 Pagina 4 van 5

De inbreng van belanghebbenden en het participatietraject is daarmee nog lang niet afgelopen. De start van een plan-MER traject laat onverlet dat ook daarna een initiatiefnemer in het kader van de benodigde vergunning altijd een participatieplan zal maken, de gemeente dit zal toetsen en ook zal toezien op het uitvoeren van deze participatie conform afspraken. Bovendien vervangen deze stappen niet het uitvoeren van een project-MER2 en het verlenen van een omgevingsvergunning waartegen in rechte opgekomen kan worden. Afsluiting reflectiefase en vervolgproces In maart zullen de expertgroepen gezondheid en natuur hun adviezen openbaar maken. Na oplevering van deze adviezen start de gemeente een nieuwe fase en beëindigt daarmee de reflectiefase. Na het ruimtelijke besluit met een plan-MER (najaar 2022) zet de gemeente het proces met toekomstige initiatiefnemers gericht voort in een specifiek zoekgebied. Achtereenvolgend betekent dit volgende processtappen: 1. Signalen uit de stad, 2. Adviezen van de expertgroepen, 3. plan-MER en ruimtelijk besluit, bijv. omgevingsprogramma windenergie a. NRD, b. Ontwerp ter visie, c. Besluitvorming. 4. Vervolgtraject met toekomstige initiatiefnemers in specifieke zoekgebieden, met a. Participatieplan, b. Project-MER, c. Vergunningaanvraag.

Niet alleen windturbines Vanuit verschillende hoeken ontvang ik ook signalen dat men breder aan duurzaamheid wil bijdragen dan alleen de energietransitie. De gemeente heeft de afgelopen vier jaar stappen gezet met de verduurzaming van de stad. In april 2020 is de Routekaart Amsterdam klimaatneutraal 2050 vastgesteld met daarin de ambitie, visie en strategie voor een klimaatneutrale stad. Vanuit deze ambitie wordt in de gehele breedte van de opgave ingezet op het verminderen van de CO2uitstoot. Denk bijvoorbeeld aan een uitgebreid hulppakket waarbij de gemeente ondersteunt bij de aanleg van zonnepanelen op daken, een aanpak gericht op het aardgasvrij maken van de stad maar ook samenwerkingen met de industrie en haven en het uitstootvrij maken van de mobiliteit in de stad. Op www.nieuwamsterdamsklimaat.nl is een overzicht te vinden van alle initiatieven in de stad en er staat een stappenplan voor wie zelf aan de slag wil met verduurzaming. Vanaf komend voorjaar zal een nieuwe gemeenteraad het gesprek over de energietransitie met de stad voeren. In de Klimaatrapportage van 2021 zien we dat met de huidige koers 37% CO2 reductie in 2030 wordt behaald. Amsterdam heeft haar ambitie voor 2030 vastgesteld op 55% reductie dus er zijn aanvullende maatregelen nodig om de ambitie werkelijkheid te laten worden. De 2

In Amsterdam is besloten dat altijd een project-MER wordt opgesteld, en niet volstaan wordt met een mer-beoordeling (voor drie tot twintig windturbines geldt een mer-beoordelingsplicht, zie categorie D22.2 en C22.2 van de bijlage bij het Besluit mer).

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 4 februari 2022 Pagina 5 van 5

energietransitie is urgent om klimaatverandering tegen te gaan. Iedereen moet hieraan bijdragen, zeker een stad als Amsterdam heeft hierin een verantwoordelijkheid. Met de hierboven beschreven aanpak hoop ik aan te geven dat we de zorgen van de stad serieus nemen en een transparant proces te borgen waar Amsterdammers invloed op kunnen hebben. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Marieke van Doorninck Wethouder Ruimtelijke Ontwikkeling en Duurzaamheid

Bijlagen 1. Brief met reactie aan Stedelijke klankbordgroep

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl