Raadsinformatiebrief vervolg dynamisch inzamelen

Raadsinformatiebrief

Aan:

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 9 november 2022 Afval en Reiniging Wethouder Zita Pels Afval en Grondstoffen

Onderwerp

Voortgang routeoptimalisatie (dynamisch inzamelen)

Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s):

Geachte leden van de Raadscommissie Duurzaamheid en Circulaire economie, In deze brief leest u dat wij voor het inzamelen van de ondergrondse afvalcontainers het eerder gebruikte systeem voor dynamisch inzamelen en het gebruik van algoritmes niet hervatten. We starten met het verbeteren van de data geïnformeerde inzameling. Op basis van data kunnen we rijroutes optimaliseren. Zo vergroten we inzicht en grip. En we kunnen het afhandelen van meldingen en de dienstverlening aan de Amsterdammer verbeteren. Daarvoor zetten we delen van het aangekochte pakket in. Het invoeren van delen van het pakket doen wij stapsgewijs en in samenwerking met het personeel. Daarbij staat voorop dat chauffeurs in de inzameling hun gebiedskennis blijven inzetten. Ze houden zelf grip op de te rijden route op basis van omstandigheden ter plekke. Bestuurlijke achtergrond In de raadsinformatiebrief van 6 juli 2022 en in de commissievergadering van 22 september dit jaar heb ik u eerder geïnformeerd. Ik heb toen beloofd u voor het einde van 2022 te informeren over hoe we verder gaan na het on hold zetten van het ‘dynamisch inzamelen’. We willen routes optimaliseren om zo efficiënter en effectiever te rijden. Ik heb aangegeven daarbij goed te kijken naar wat de organisatie aan kan.

Hoe staat het met de dataregistratie en datakwaliteit en wat betekenen eventuele keuzes voor de investeringen die al gedaan zijn. Mijn aandacht – en die van de directie Afval en Grondstoffen – liggen daarbij op het op orde brengen van de basistaken en processen. Aanpak De afgelopen maanden hebben inhoudelijk betrokken medewerkers van onder andere de directie Afval en Grondstoffen en de medezeggenschapsraad besproken waar kansen liggen en welke uitdagingen en onmogelijkheden we zien voor de inzameling. De uitkomst van het evaluatierapport, uitgevoerd door een extern bureau in samenwerking met de gemeente, is dat op dezelfde wijze doorgaan met het dynamisch inzamelen van ondergrondse containers geen realistische richting is. Ook is onderschreven dat de directie stappen gaat maken met het digitaal en datagedreven ondersteunen van de uitvoering.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 oktober 2020 Pagina 2 van 7

Per werkproces is met medewerkers van de directie bekeken hoe het aangeschafte pakket het werk kan ondersteunen. Daarbij staan de gestelde doelen op het vlak van efficiënt, effectief en duurzaam rijden nog steeds voorop. Datzelfde geldt voor de ondersteuning van de medewerkers in hun dagelijks werk en het versterken van de informatiepositie van de directie. Wat kunnen we nu bereiken en welke stappen komen later Het aangeschafte pakket, in combinatie met al binnen de gemeente aanwezige applicaties, stelt de directie in staat het data geïnformeerd inzamelen te verbeteren. Data geïnformeerd inzamelen is werken op basis van vaste planning en vaste routes. Daarbij gebruiken chauffeurs de kennis van het gebied. We registreren en beoordelen de vulgraad van geleegde containers. Dat kan door de containers te wegen en/of door de vulgraad met sensoren te meten. De opgehaalde data zorgt vooral voor een betere informatiepositie van de directie. Met die data kunnen we berekenen wat de verwachte vulgraad van een container is. Planners kunnen op basis van deze informatie routes optimaliseren in combinatie met de gebiedskennis van chauffeurs. Een stap verder is dat planners, teamleiders en chauffeurs geadviseerd worden over slimmere routes op basis van inzicht en overzicht vanuit het systeem. Dat noemen we een datagedreven inzameling.

Die stap kan voor de ondergrondse containers pas gemaakt worden als we de data op orde hebben en de eerste stap gezet is. Wel maakt de organisatie al een start met het afhandelen en rijden op meldingen op deze wijze, zodat wij onze prestatie richting Amsterdammers op dit vlak verbeteren. Bij een derde stap wordt het systeem leidend in het optimaliseren van routes en groeien we toe naar een datagestuurde inzameling. Hierbij kan het systeem op basis van algoritmes routes genereren. Echter, wij stellen dat medewerkers, planners en teamleiders altijd zelf de regie moeten behouden en moeten kunnen bepalen hoe er gereden wordt. De gebiedskennis die de medewerkers bezitten blijven wij beschouwen als essentieel voor het rijden van de routes. Deze derde stap is voor nu niet aan de orde, want is technisch en organisatorisch nog niet haalbaar. We moeten eerst een geruime tijd een goede data historie opbouwen. En daarnaast moeten processen, rollen en taken goed vastgelegd zijn. Ook moet de directie op het gebied van personeel de juiste kennis en kunde in huis hebben. De directie leert van het evaluatierapport en neemt goed de tijd om de eerste stap te zetten. De inschatting is dat er drie jaar nodig is om het data geïnformeerd werken te introduceren en te verbeteren. In deze periode wordt tegelijkertijd geëvalueerd hoe deze stap ervaren wordt door de organisatie.

Op basis van de evaluaties wordt een tijdspad geschetst voor het maken van de stap naar data gedreven werken en/of naar data gestuurd werken. Ik zal de raad blijven informeren over de uitkomsten van deze evaluaties.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 oktober 2020 Pagina 3 van 7

Hoe verhoudt dit zich tot de verduurzamingsopgave Wij gaan vol door met het optimaliseren van de rijroutes, mede op basis van het aangeschafte afvalbeheerpakket. Hiermee kunnen we op termijn afval (per ton) efficiënter inzamelen. Daarnaast heb ik in de raadsbrief van 17 oktober 2022 al geschreven dat we investeren in schonere wagens (emissievrij in 2030), andere brandstof (HVO) en duurzamer materiaal. Data op orde Uit de eerder genoemde evaluatie kwam naar voren dat er zich problemen voordeden op het vlak van dataregistratie en datakwaliteit. Datakwaliteit is: ‘de juiste gegevens, op het juiste moment en op de juiste manier aanbieden’. De problemen van onvoldoende datakwaliteit liggen breder dan alleen de directie Afval en Grondstoffen. Dit vraagt om samenwerking binnen de gemeentelijke organisatie. Op hoofdlijnen ging het om:     

Beheer op brongegevens, zoals bijvoorbeeld voertuigen en containers niet op orde; Niet of niet juist kunnen koppelen van verschillende datasets met behulp van meerdere algoritmen; Het missen van data door niet gebruik te maken van afgesproken middelen; Technische afhankelijkheden van de producten waarin de data beschikbaar komt; Onvolledige afspraken en communicatie over het oplossen van issues.

Meer specifiek betrof het de volgende datasets die essentieel zijn om grip te hebben op het inzamelproces en het kunnen optimaliseren van de routes: •

De BAG: de ‘Basisregistratie Adressen en Gebouwen’ Deze BAG gegevens zijn publiek beschikbaar. De aanlevering bleek voor ons gebruik niet altijd voldoende up-to-date en compleet te zijn. Hierdoor ontstonden problemen in de verwerking.

•

Container data Deze brongegevens bevatte onjuistheden. Dat kwam vooral doordat er onvoldoende beheer (mogelijk) was op de kwaliteit van de data bij invoer.

•

Voertuig beschikbaarheid data Regie op de voertuigen zelf en daardoor juiste vastlegging daarvan, alsmede missende functionaliteit voor goede vastlegging, maakte de data over de beschikbaarheid van de voertuigen niet bruikbaar.

•

Cluster data en weeggegevens Het cluster-middelpunt van een verzameling containers op één plek, de geo-locatie, werd dagelijks (her)berekend. Dit veroorzaakte meerdere problemen, onder andere

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 oktober 2020 Pagina 4 van 7

bij veranderingen van data. Bij het verplaatsen van een container bijvoorbeeld werd een nieuwe geo-locatie berekend. Binnen een bepaald bereik werd hier een BAG adres aan gekoppeld. Bij de verschuiving kon het zijn dat er een ander adres werd gekoppeld omdat het bereik verschoof. Soms staan containers verspreid over twee locaties met bijvoorbeeld een groenstrook ertussen. Dan konden deze binnen het vastgestelde bereik als één geo-locatie worden gevonden en daarmee één adres krijgen. De weeggegevens konden daarmee niet aan een stabiele locatie worden gekoppeld. Daardoor was opbouw van historie en verbeteren van voorspelling met steeds meer data niet goed mogelijk. Voor routebeheer was het veranderen van deze adresgegevens een continue zoektocht. Men wilde ervoor zorgen dat de uitvoering wist naar welk geo-locatie ze toe moesten om te legen. •

Weeggegevens Procesafspraken over het wegen op de voertuigen werden niet overal gevolgd waardoor data niet volledig of tijdig beschikbaar kwam. Daardoor werd tijdige doorlevering naar het systeem van de leverancier ook niet gerealiseerd.

•

Sensordata Sensordata stuurde vulgraden waarbij berekenfactoren als persfactor van de container en soortelijk gewicht een belangrijke rol spelen. Het bleek dat deze factoren niet altijd goed waren afgesteld op de praktijk waardoor onjuiste voorspellingen ontstonden.

De directie Afval en Grondstoffen heeft in samenwerking met de ICT-afdeling van de gemeente een informatieplan opgesteld. Daarmee gaan ze gestructureerd de problemen met genoemde datasets, beheer en onderhoud aanpakken. Het informatieplan voorziet in duidelijke werkafspraken, rollen en taken en een stappenplan hoe het primaire proces te digitaliseren. Eerste prioriteit is het op orde brengen van de brondata en het gestructureerd oplossen van registratie en koppelingsproblemen. Vervolgens wordt de directie van Afval & Grondstoffen versterkt op het datagestuurd werken. In 2023 worden allereerst de problemen op de genoemde datasets aangepakt en de basis hiermee op orde gebracht. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met het ICT-domein binnen de gemeente. Hoe maken we gebruik van het aangeschafte pakket? Met de aanbesteding hebben we een standaard applicatie voor afvalinzameling gekocht en ingericht. Dit systeem hebben we verrijkt met specifieke algoritmen (mathware) om de vulgraad van de containers te kunnen voorspellen en om de inzamelroutes voor de inzamelvoertuigen te optimaliseren. Nu kiezen we om de functionaliteiten van dynamisch inzamelen, in dit geval de mathware, niet meer in te zetten. De vulgraaddata die we verzamelen zijn echter nog steeds waardevol voor de

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 oktober 2020 Pagina 5 van 7

organisatie en bieden nog steeds inzicht voor het optimaliseren van rijroutes. Daarnaast biedt de applicatie ondersteuning op andere functies van de afvalinzameling. Sommige functionaliteiten gebruiken we dan ook al. Andere hebben de potentie om nog ingezet te worden. Enkele functionaliteiten zullen we niet meer gebruiken. Bijlage 1 bij deze brief geeft meer in detail inzicht van de beschikbare applicaties die we zeker wel, niet of wellicht gaan gebruiken. En wat betekent deze keuze financieel? Bij de jaarrekening 2021 is een reservering opgenomen om de onderdelen van het pakket, die we niet gaan gebruiken, te kunnen afschrijven. Voor de onderdelen die wij zeker gebruiken, volgen we de normale afschrijvingssystematiek van vijf jaar. Voor de overige onderdelen geldt dat deze gebruikt of mogelijk gebruikt gaan worden. Voor de applicaties die we nog onderzoeken, kunnen mogelijk nog aanvullende afschrijvingen volgen. De exacte bedragen bepalen we de komende tijd definitief en nemen we op in de jaarrekening 2022 of volgen in 2023. Eind 2021 was € 1,543 miljoen geactiveerd. Hiervan wordt dit jaar versneld 25% afgeschreven op basis van de applicaties die we niet gaan gebruiken. Dat komt neer op een afschrijving van € 0,4 miljoen. Hoe verder We zetten nu in op het op orde brengen van de basis.

Dat doen we door onze werkprocessen te digitaliseren en de dataregistratie en datakwaliteit op basisniveau te brengen. Ook gaan wij het aangekochte pakket actief inzetten voor een aantal werkprocessen. Bijvoorbeeld het afhandelen van meldingen, rijden van grof afval op afspraak of in de dienstverlening naar de Amsterdammer. Ik hoop u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Zita Pels Wethouder Afval & Grondstoffen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 oktober 2020 Pagina 6 van 7

Bijlage 1 Inzicht in de applicaties Applicaties die we gebruiken 1. Afvalkalender (registratie vaste rijroutes) 2. Afvalwijzer (registratie afspraken: uitvoeringsbesluiten) 3. Grof op afspraak 4. Meldingen Applicaties die we mogelijk gaan gebruiken 5. Beheer van containers en ophaallocaties 6. Statische rijroutes (routebeheer) 7. Navigatie voor chauffeurs (app) 8. Chauffeursondersteuning (tijd- en rittenregistratie, schade app, etc.) 9. Automatische afvalstofaanmelding (EBA) 10. Container vulgraadmeting en voorspelling Applicaties die we niet in gebruik nemen 11. Roosteren en plannen Het inplannen en roosteren van medewerkers Bij het maken van werkroosters ketten we op de beschikbaarheid van de medewerkers en het materieel. Binnen stadsbeheer is hiervoor een applicatie aanbesteed (Ortec OWS). Deze sluit beter aan op de wensen van de organisatie dan de functionaliteit die hiervoor aanwezig is binnen de aanbestede functies. Het inplannen en roosteren van voertuigen (materieel) Het voertuigbeheer bestaat uit een actieve registratie van het materieel. In de registratie staan ook de momenten waarop deze voertuigen wel- en niet beschikbaar zijn. Op dit moment registreert de gemeente het materieel in de applicatie Ultimo. We hebben geen reden om dat te veranderen. 12.

Dynamische rijroutes voor restafval in de ondergrondse containers De dynamische rijroute bestaat uit de beoordeling van de vulgraadindicaties in een regio om op basis hiervan een optimale route te berekenen. Een optimale inrichting van de dynamische rijroute veroorzaakt dat containers, op basis van vulgraadmeting en vulgraadprognose, tijdig worden geleegd en dat de route van de inzamelvoertuigen zodanig wordt ingevuld dat de afgelegde weg van de inzamelvoertuigen wordt geminimaliseerd. Deze functionaliteit gebruiken we niet omdat de kwaliteit van onze data nog niet toereikend is. 13. Rijroute simulatie/vulgraad prognosticering/voorstel inzet inzamelvoertuigen Het systeem berekent in deze functionaliteit de optimale inzet van inzamelvoertuigen op basis van voorspellingen over de vulgraden van containers. Deze functionaliteit hangt samen met de functionaliteit dynamische rijroutes en geeft inzicht in welke voertuigen ingezet moeten worden

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 oktober 2020 Pagina 7 van 7

voor de dynamische rijroute. Deze functionaliteit gebruiken we niet omdat de kwaliteit van onze data nog niet toereikend is.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl