Raadsinformatiebrief verlaging administratieve boetes vakantieverhuur_8juli2022.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 8 juli 2022 Volkshuisvesting Zita Pels Directie Wonen, bestuurszaken.wonen@amsterdam.nl

Onderwerp

Aanpak verlaging eerste administratieve boetes vakantieverhuur

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, In het coalitieakkoord 2022-2026 is opgenomen: ‘(..) We blijven illegale hotels bestrijden met hoge boetes maar nu het registratiesysteem voor vakantieverhuur in werking is getreden, passen we het boetesysteem zo aan dat de eerste boete voor een administratieve overtreding lager wordt.’ Naar aanleiding van het coalitieakkoord en de discussie die is gevoerd in de tijdelijke algemene raadsvergadering (TAR) van 9 juni 2022, heeft het college toegezegd u voor de raadsvergadering van 13 juli 2022 te informeren over het nieuwe proportionaliteitsbeleid dat wordt ontwikkeld voor administratieve boetes bij vakantieverhuur. Het gaat hierbij alleen om boetes voor overtreding van de meld-, vergunning- of registratieplicht of een combinatie van deze drie, opgelegd aan feitelijke bewoners. Daarnaast is toegezegd de boeteoplegging bij nieuw geconstateerde overtredingen en de procedures rond de invordering, bezwaar en beroep tijdelijk op te schorten. In deze brief informeert het college u over de stappen die worden genomen om tot proportionaliteitsbeleid te komen voor de eerste boetes bij administratieve overtredingen in geval van vakantieverhuur door de feitelijke bewoners.

Uitvoeren coalitieakkoord: wijziging beleid De boetes voor vakantieverhuur zijn opgenomen in de Huisvestingsverordening.1 Verlaging van de eerste boete voor administratieve overtredingen, zoals in het coalitieakkoord is opgenomen, betekent een wijziging van de Huisvestingsverordening. Het is geen optie de wijziging mee te nemen in de Huisvestingsverordening 2023. Deze verordening ligt namelijk van 20 juni tot en met 31 juli 2022 in de inspraak en gaat in op 1 januari 2023. Als na de start van de inspraak nog een extra wijziging zou worden toegevoegd, hebben Amsterdammers niet de gelegenheid in te spreken op dit onderdeel, terwijl dat wel verplicht is volgens de Inspraakverordening van Amsterdam. Bij een onderwerp als vakantieverhuur is inspraak extra belangrijk. Zo zijn er bijvoorbeeld Amsterdammers die veel overlast ervaren van toeristische verhuur en dit geluid is tot nu toe weinig in de discussie over de proportionaliteit van boetes naar voren gekomen. Het wijzigen van de Huisvestingsverordening gebeurt een keer per jaar. De voorgestelde wijzigingen worden dan ook een keer per jaar ter inspraak gelegd zodat iedereen hierover mee kan denken.

1

Huisvestingsverordening Amsterdam 2020, bijlage 3, p. 53

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 juli 2022 Pagina 2 van 7

De Huisvestingsverordening 2024 (ingangsdatum 1 januari 2024) is dus de eerst volgende mogelijkheid om de lagere boetes voor eerste administratieve overtredingen aan feitelijke bewoners bij vakantieverhuur op te nemen. Het college vindt het echter onwenselijk te wachten met het uitvoeren van dit deel van het coalitieakkoord tot 1 januari 2024. Daarom ontwikkelt het college voor de periode tot aan 1 januari 2024 nieuw proportionaliteitsbeleid en neemt hierover in oktober 2022 een besluit. Andere opties zoals in de tussentijd de hardheidsclausule toepassen of met een last onder dwangsom werken, zijn niet geschikt. De hardheidclausule is juridisch niet van toepassing op deze boetes en een last onder dwangsom heeft als doel het herstellen van de overtreding. Herstel is echter niet meer mogelijk, omdat een verhuurder de verplichting heeft voorafgaand aan de verhuur te voldoen aan de vergunning-, registratie- en meldplicht. Behalve dat proportionaliteitsbeleid voor administratieve boetes wordt ontwikkeld, is het ook de vraag of dit beleid gevolgen kan en zou moeten hebben voor al eerder geconstateerde overtredingen en opgelegde boetes. In elk geval onderzoekt het college de eerste administratieve boetes die zijn opgelegd na publicatie van het coalitieakkoord.

Daarnaast heeft u verzocht ook in kaart te brengen hoeveel boetes in de periode daarvoor zijn opgelegd, die onder het nieuw te ontwikkelen proportionaliteitsbeleid lager zouden zijn uitgevallen. Als uitgezocht is om welke aantallen het daadwerkelijk gaat, maakt het college de afweging in hoeverre het wenselijk en juridisch mogelijk is boetes met terugwerkende kracht naar beneden bij te stellen. Daar wordt u op dat moment verder over geïnformeerd. Onderzoek naar opgelegde boetes Afbakening onderzoek Om een overwogen keuze te maken voor proportionaliteitsbeleid, is het nodig dat de reeds opgelegde boetes in kaart worden gebracht en onderzocht. Dit onderzoek naar lopende, maar ook reeds afgeronde boetetrajecten, is als volgt afgebakend. Administratieve overtredingen voor vakantieverhuur zijn: - Overtreding van de meldplicht (ingevoerd per 1 oktober 2017, handhaving vanaf 1 januari 2018); - Overtreding van de vergunningplicht (invoering en handhaving per 1 juli 2020); - Overtreding van de registratieplicht (invoering per 1 april 2021 en handhaving per 1 oktober 2021); - Een combinatie van overtreding van de meld-, vergunning- of registratieplicht. Deze overtredingen moeten zijn gepleegd door de feitelijke bewoners. Dit kunnen eigenaarbewoners zijn of huurders in de particuliere sector2.

Het gaat hierbij uitdrukkelijk alleen om de eerste boete voor een administratieve overtreding die is opgelegd door de gemeente. Alle andere opgelegde boetes worden niet meegenomen in het proportionaliteitsbeleid en dus ook niet in het onderzoek.

2

Aangezien toeristische verhuur van sociale huurwoningen van corporaties niet is toegestaan.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 juli 2022 Pagina 3 van 7

Buiten de scope van het onderzoek en het op te stellen proportionaliteitsbeleid vallen dus: - boetes voor overtreding van andere regels voor vakantieverhuur dan hierboven genoemd, zoals leefbaarheidsovertredingen. - boetes aan professionele verhuurders. - boetes aan particulieren die een andere woning dan de woning waarin ze wonen verhuren (bijvoorbeeld vakantieverhuur in een tweede woning). - boetes voor overtredingen van de regels voor Bed & Breakfast (B&B) of short stay. Plan van aanpak: drie fases Er zijn 686 vakantieverhuurboetes die potentieel binnen de scope vallen en momenteel onderzocht worden. Van sommige boetes is uit de systemen niet meteen te achterhalen of het om een administratieve boete gaat. Een boete van 11.600 euro kan bijvoorbeeld zijn opgelegd vanwege een leefbaarheidsovertreding, maar ook vanwege twee administratieve overtredingen. Het college stelt voor het onderzoek procesmatig aan te pakken, in drie fases. De drie fases worden hieronder toegelicht. Het uitgangspunt is dat lopende zaken, dus zaken die nog niet onherroepelijk zijn en volledig afbetaald, stil worden gelegd. Dit geldt zowel voor het boetetraject als de invordering van de boete. Fase 1 (juli - september 2022): In deze fase wordt het nieuwe proportionaliteitsbeleid ontwikkeld. De verlaging van boetes is op dit moment onderwerp van onderzoek en wordt nog uitgewerkt.

Ten aanzien van de betrokken handhavingszaken zijn inmiddels de volgende acties in gang gezet: a. Tijdelijk stopzetten invordering administratieve boetes vakantieverhuur Om te voorkomen dat Amsterdammers, die mogelijk onder het proportionaliteitsbeleid vallen, een te hoge boete moeten betalen, is in de week na de TAR van 9 juni 2022 de invordering van boetes voor administratieve overtredingen vakantieverhuur tijdelijk stopgezet. Zie ook onder c. Bij Belastingen is opgevraagd hoeveel administratieve boetes voor vakantieverhuur nog openstaan. Het invorderingssysteem geeft echter niet altijd aan om welke overtreding het gaat. De zaken waarbij dit onduidelijk is worden handmatig onderzocht op het soort overtreding. Vanaf 1 april 2019 speelt die onduidelijkheid in 177 zaken. De invordering in deze zaken is wel tijdelijk stopgezet, maar worden na onderzoek meteen weer voortgezet als duidelijk is dat zij niet onder de scope vallen. Zie voor toezicht en handhaving onder d. b. Aanhouden bezwaar- en beroepszaken die binnen de afbakening vallen en betrokkenen in bezwaar persoonlijk informeren Voor lopende bezwaarzaken die binnen de afbakening van het onderzoek vallen, plant de gemeente geen nieuwe hoorzittingen in. Deze zaken worden aangehouden.

Bij reeds geplande hoorzittingen zal de gemeente contact opnemen met de bezwaarde om de toezegging van de wethouder mee te delen en aan te geven dat er nieuw beleid gemaakt gaat worden. De keuze is dan aan bezwaarde om de zitting wel of niet door te laten gaan.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 juli 2022 Pagina 4 van 7

Voor het aanhouden van (hoger) beroepszaken is de gemeente afhankelijk van de rechtbank en de Raad van State. Degene die beroep heeft ingesteld kan om aanhouding vragen. De gemeente zal uitzoeken welke beroepen er bij de rechtbank liggen die binnen de scope van de toezegging vallen en zal zelf contact opnemen met degenen die beroep hebben ingesteld om hen de situatie uit te leggen en aangeven dat zij om aanhouding kunnen vragen. c.

Aanhouden van alle voornemens tot boeteoplegging en betrokkenen hierover persoonlijk infomeren. Het traject van reeds verstuurde voornemens tot boeteoplegging is tijdelijk stopgezet. De betrokkenen ontvangen een brief met de mededeling dat hun zaak wordt aangehouden en dat zij op een later moment alsnog een bericht of een boetebesluit ontvangen. Voordat een boete voor het overtreden van de regels toeristische verhuur wordt opgelegd, wordt eerst een brief aan de vermeende overtreder gestuurd waarin de gemeente aangeeft voornemens te zijn een boete op te leggen. De betrokkene heeft twee weken de tijd een zienswijze in te dienen op het voornemen van de gemeente. Vervolgens neemt de gemeente in de meeste gevallen binnen een aantal weken een besluit. Bij complexe casussen, bijvoorbeeld bij een heel uitvoerige en juridisch inhoudelijke zienswijze, kan het nemen van een besluit een aantal maanden duren. Als na zes maanden na versturen van het voornemen nog geen besluit is genomen door de gemeente, wordt geen boete meer opgelegd voor de geconstateerde overtreding. d. Toezicht en handhaving gaan door, maar boetetraject wordt aangehouden Onderzoeken naar overtredingen van de regels van toeristische verhuur gaan door.

Bij constatering van een administratieve overtreding van vakantieverhuur door feitelijke bewoners, wordt de zaak aangehouden in afwachting van het nieuwe proportionaliteitsbeleid. Zodra hier duidelijkheid over is, wordt het boetetraject alsnog ingezet met inachtneming van het nieuwe proportionaliteitsbeleid. e. Onderzoeken boetes opgelegd vanaf 1 juli 2020 tot heden Als eerste worden administratieve boetes die zijn opgelegd in de periode 1 juli 2020 tot en met heden onderzocht en geanalyseerd. De keuze de eerste knip te leggen bij 1 juli 2020 heeft te maken met de invoering van de vergunningplicht vakantieverhuur op deze datum. Daarbij zijn in deze periode boetes opgelegd waartegen nog bezwaar- en beroepsprocedures lopen. f. Communicatie naar betrokkenen Niet alle betrokkenen volgen het nieuws vanuit de gemeente op de voet. Daarom stuurt de gemeente aan het eind van fase 1 een brief naar de betrokkenen die sinds de publicatie van het coalitieakkoord een administratieve boete opgelegd hebben gekregen. Ook de betrokkenen die op dit moment nog een lopend boete- of invorderingstraject (inclusief bezwaar en beroep) bij de gemeente hebben voor administratieve overtredingen ontvangen aan het eind van fase 1 een brief. g.

Eerste resultaten inventarisatie administratieve boetes vanaf 1 oktober 2021 De opgelegde boetes vanaf 1 oktober 2o21 zijn reeds kort geïnventariseerd, zowel bij handhaving als in bezwaar. Er zijn tot op heden geen matigingsverzoeken ingediend naar aanleiding van de TAR. Vanaf 1 oktober 2021 zijn 44 boetes opgelegd door het team vakantieverhuur.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 juli 2022 Pagina 5 van 7

Daarvan vallen zeven boetes buiten de scope van het onderzoek, omdat het geen administratieve boetes vakantieverhuur betreft maar bijvoorbeeld een boete voor overtreding van de eisen van een B&B of short stay. De 37 overgebleven boetes worden nader onderzocht. Als het gaat om de bezwaarzaken zijn de resultaten als volgt. In totaal vallen 22 bezwaarschriften die vanaf 1 oktober 2021 zijn opgelegd binnen de scope van het onderzoek. Deze bezwaarschriften worden aangehouden als de bezwaarmaker daarom vraagt. In acht gevallen is vooraf geen melding gedaan van vakantieverhuur. Van die acht gevallen is één bezwaarprocedure afgerond en is het bezwaar ongegrond verklaard. Indien de bezwaarmaker geen beroep instelt, wordt de zaak in fase 3 afgehandeld. Zeven bezwaarprocedures lopen nog. In veertien gevallen was geen vergunning aanwezig en is vooraf ook geen melding gemaakt van vakantieverhuur. Eén bezwaarprocedure is afgerond waarbij het bezwaar ongegrond is verklaard. Dertien bezwaarprocedures lopen nog. In geen enkel geval is nog een proceskostenvergoeding toegekend. Er lopen nog geen beroepsprocedures over boetes opgelegd vanaf 1 oktober 2021. Fase 2 (oktober 2022 - februari 2023) a. Vaststellen proportionaliteitsbeleid Het nieuwe proportionaliteitsbeleid wordt in oktober 2022 ter vaststelling voorgelegd aan het college, waarna de raad wordt geïnformeerd. b.

Acties na vaststellen proportionaliteitsbeleid Zodra het proportionaliteitsbeleid is vastgesteld worden de tijdelijk aangehouden zaken conform dat nieuwe beleid afgedaan. Dit betekent concreet dat een deel van de betrokkenen een lagere boete krijgt. Het traject van aangehouden voornemens tot boeteoplegging en aangehouden bezwaar- en beroepszaken wordt voortgezet. Het traject van de aangehouden handhavingsonderzoeken vanaf 9 juni 2022 wordt voorgezet. In de gevallen die onder het proportionaliteitsbeleid vallen zal uiteraard meteen een lagere boete worden opgelegd. c. Onderzoeken boetes 1 januari 2018 tot 1 juli 2020 Boetes voor eerste administratieve overtredingen vakantieverhuur door feitelijke bewoners, die zijn opgelegd in de periode 1 januari 2018 tot 1 juli 2020, worden onderzocht en geanalyseerd. Dit zijn alleen boetes voor overtreding van de meldplicht, want in deze periode gold geen vergunningen registratieplicht voor vakantieverhuur. Voor 1 januari 2018 zijn er geen administratieve boetes opgelegd. Fase 3 (maart - mei 2023) In deze afrondende fase van het plan van aanpak worden de laatste acties uitgevoerd. a. Afronden afgeronde en betaalde zaken Elke zaak die niet in een van de trajecten in fase 2 zit, wordt afgehandeld en betrokkenen worden hierover schriftelijk geïnformeerd. Dit zullen veelal boetes zijn voor de meldplicht. b.

Invordering hervat De tijdelijk stopgezette invorderingen worden hervat. Dit kan betekenen dat een lager boetebedrag wordt ingevorderd. Na het collegebesluit van oktober 2022 wordt duidelijk

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 juli 2022 Pagina 6 van 7

of ook eerder opgelegde boetes worden verlaagd en er lagere bedragen zullen worden ingevorderd. c. Voorbereiden wijziging in de Huisvestingsverordening 2024. Gevolgen voor personeel en financiën Het plan van aanpak heeft impact op de beschikbare capaciteit bij de directie Wonen. De administratieve boetes moeten handmatig worden bekeken, zowel bij handhaving, bezwaar en beroep als de invordering. In fase 1 wordt een groot deel van de mensen van het handhavingsteam vakantieverhuur hierop ingezet. Dit geldt ook voor de beleidsmedewerkers vakantieverhuur. Om snel stappen te kunnen zetten en de foutenmarge te minimaliseren, heeft het de voorkeur in deze fase medewerkers met ervaring op het onderwerp vakantieverhuur in te zetten. Dit betekent dat vanaf fase 2 extra capaciteit nodig is, ook omdat andere bestuurlijke vraagstukken op het gebied van vakantieverhuur spelen die aandacht nodig hebben. Onduidelijk is nog hoeveel extra capaciteit nodig zal zijn. In november 2022 wordt u hierover geïnformeerd. Aan het verlagen van boetes zit ook een financiële component voor de gemeentebegroting. De financiële middelen uit boetes zullen in de toekomst waarschijnlijk lager uitvallen dan begroot.

Mocht het college na het onderzoek op basis van de afweging over de wenselijkheid en de juridische haalbaarheid overgaan tot matigen van boetes van voor het coalitieakkoord, dan is het financiële gevolg groter. Het college zal bij het vaststellen van het proportionaliteitsbeleid in oktober 2022 tevens een inschatting maken van de financiële gevolgen die het matigen van de boetes heeft. Algemene communicatie Het college vindt het belangrijk Amsterdammers zo snel en zo goed mogelijk te informeren over het besluit van het college met betrekking tot deze administratieve boetes. Het gaat om hoge boetes waar betrokkenen zo snel mogelijk duidelijkheid over willen hebben. Naast de achterliggende reden om deze administratieve boetes opnieuw te beoordelen, dienen de betrokkenen geïnformeerd te worden over het proces en het tijdspad. Zoals hierboven genoemd worden aan het eind van fase 1 betrokkenen die vanaf de publicatie van het coalitieakkoord een administratieve boete opgelegd hebben gekregen en de betrokkenen die op dit moment nog een lopend boete- of invorderingstraject (inclusief bezwaar en beroep) hebben, persoonlijk geïnformeerd. In fase 3 worden alle andere betrokkenen geïnformeerd over hun zaak. Tevens wordt na de vaststelling van het proportionaliteitsbeleid door het college in oktober van dit jaar een nieuwsbericht hierover geplaatst op amsterdam.nl.

Het bericht wordt meegenomen in de nieuwsbrieven van de gemeente en via Social Media wordt hiernaar verwezen. We verwachten dat veel Amsterdammers naar informatie zullen zoeken hierover op de website van Amsterdam.nl op de pagina voor vakantieverhuur. Ook hierop wordt een bericht geplaatst met informatie over de boetes. Indien Amsterdammers direct contact willen met de gemeente, kunnen zij bellen met 14020. Afhankelijk van de vraag wordt een terugbelafspraak gemaakt met een medewerker van de directie Wonen. Mailcontact is mogelijk via het emailadres handhavingwonen@amsterdam.nl

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 juli 2022 Pagina 7 van 7

Naast inzet van eigen middelen wordt ook de vereniging Amsterdam Gastvrij geïnformeerd, zodat zij hun leden kunnen informeren. Dit geldt eveneens voor de verhuurplatforms Airbnb en Booking.com, zodat zij vragen van hun hosts kunnen beantwoorden. Daarnaast zal het college met een aantal partijen spreken. Er komt een gesprek met de ombudsman waar ook vakantieverhuurders aanwezig zijn en met Amsterdam Gastvrij wordt een gesprek georganiseerd. Digitale handhaving (toezegging lid Meerburg (Partij voor de Dieren) In de TAR van 9 juni 2022 is toegezegd inzicht te geven in de manier waarop digitaal toezicht een rol speelt bij toezicht en handhaving op de regels van toeristische verhuur. Digitaal toezicht Bij het toezichthouden en handhaven op toeristische verhuur van woonruimte wordt gebruik gemaakt van ondersteunende digitale instrumenten. Voor de toezichthouders is een dashboard ontwikkeld. In dit dashboard wordt informatie uit advertenties die door verhuurders worden aangeboden op verhuursites gekoppeld aan een aantal andere digitale bronnen binnen de gemeente, zoals over het verplichte registratienummer en de vakantieverhuur- en B&Bvergunning. Door koppeling van informatie kan het dashboard selecties maken van adressen waar mogelijk niet wordt voldaan aan de voorwaarden van toeristische verhuur van woonruimte.

Zo kan bijvoorbeeld een advertentie op Airbnb waar geen registratienummer is ingevuld, en waar uit het systeem blijkt dat geen vergunning is aangevraagd, geselecteerd worden. De selecties worden altijd gecontroleerd en geanalyseerd door een medewerker. De afweging tot het opleggen van een boete wordt altijd gemaakt door een medewerker. Hier komt geen automatisering aan te pas. Algoritme ‘Alpha’ De gemeente is bezig met de ontwikkeling van een algoritme (Alpha). In de raadsinformatiebrief ‘inzet machine-learning-algoritme’ van 16 april 2020 bent u over deze ontwikkeling geïnformeerd. Momenteel wordt de werking van dit algoritme getest in een pilot. In het vierde kwartaal van 2022 wordt u geïnformeerd over de uitkomsten van de pilot. Voor alle boetes die tot nu toe zijn uitgegaan, is dit algoritme niet gebruikt. Het college vertrouwt erop dat met deze brief uw vragen voldoende zijn beantwoord en beschouwt de toezeggingen uit de TAR van 9 juni 2022 als afgedaan. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Zita Pels Wethouder Volkshuisvesting

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl