Raadsinformatiebrief Validisme def.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam Januari 2026 Inclusie en Antidiscriminatie Touria Meliani JZD / bestuurszaken.ojz@amsterdam.nl

Onderwerp

Voortgang Validisme

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief brengt het college u op de hoogte van de voortgang op het thema validisme en van de Werkgroep Validisme Amsterdam. De Werkgroep Validisme Amsterdam is opgericht als onderdeel van de uitvoering van de aanbevelingen uit het onderzoeksrapport ‘(niet) Op je plek zijn’ (Participatief actieonderzoek naar ervaren validisme in Amsterdam). Daarnaast sluit de werkgroep aan bij de uitvoering van motie 045 ‘Inclusieve ontmoetingsplekken voor mensen met een beperking’ van raadsleden Bouhassani (PVDA), Garmy (Volt), Lust (D66), Bentoumya (GroenLinks), Khan (DENK) en Bobeldijk (SP). Ontstaan Werkgroep Validisme Amsterdam Validisme is een wijdverspreid probleem en wordt nog onvoldoende (h)erkend als vorm van discriminatie. In opdracht van het college is daarom het actieonderzoek ‘(niet) Op je plek zijn’ uitgevoerd. Uit dit rapport is o.a. gebleken dat de diversiteit aan beperkingen en daarmee samenhangende behoeften binnen de groep groot is. Hierdoor wordt uitsluiting heel verschillend ervaren. Ook bestaat er geen collectieve groep van mensen die te maken krijgen met validisme. Daarmee ontbreekt de gezamenlijke strijd. Naar aanleiding van deze studie hebben er meerdere sessies plaatsgevonden met de deelnemers van dit onderzoek, met als doel een strategie vast te stellen hoe zij als community samen verder kunnen strijden tegen validisme.

In maart 2025 is daaruit de Werkgroep Validisme Amsterdam ontstaan. Deze werkgroep bestaat uit een diverse groep gelijkgestemden met verschillende beperkingen en etnische achtergronden uit verschillende delen van de stad. Dit brede perspectief zorgt voor bewustwording over verschillende vormen van uitsluiting. De werkgroep biedt daarnaast ook de gelegenheid om samen te werken aan meer en bredere bewustwording van validisme en het tegengaan ervan en het bevorderen van de emancipatie van mensen met een beperking. In de raadsbrief van 10 juni 2025 heeft de gemeente aangekondigd de wens van de werkgroep te ondersteunen om zelf activiteiten te organiseren rondom bewustwording, zichtbaarheid, kennisdeling en het leren van andere emancipatiebewegingen. Hiervoor is een eenmalig activiteitenbudget van €30.000 beschikbaar gesteld voor 2025. De groep heeft zelf de regie, met New Pack Inclusion Creators als coördinator en budgetbeheerder. Samen hebben zij een

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 oktober 2020 Pagina 2 van 4

activiteitenprogramma uitgewerkt, waarbij de gemeente ondersteuning biedt via haar netwerk. Voor de zomer vond de eerste activiteit plaats. Stand van zaken werkgroep De werkgroep heeft zich inmiddels ontwikkeld tot een enthousiaste en betrokken groep die zichtbaar is voor de gemeenschap en ook steeds meer daarbuiten. De werkgroep komt elke twee weken samen en heeft, met hulp van New Pack, een vernieuwend activiteitenprogramma ontwikkeld. De activiteiten richten zich op bewustwording over validisme, het versterken van de zichtbaarheid van ervaringsdeskundigen en het stimuleren van ontmoeting en dialoog. Inmiddels zijn er al meerdere activiteiten georganiseerd, die als vernieuwend worden gezien binnen de gemeenschap. Bijvoorbeeld de bijeenkomst “Dialoog van het Lichaam” , over de invloed die een beperking heeft op de manier waarop we met intimiteit en seksualiteit omgaan. De activiteiten worden druk bezocht door mensen met en zonder beperking. De werkgroep heeft een eigen website waarop ze de activiteitenkalender publiceert. Om hun zichtbaarheid te vergroten heeft de werkgroep verder een eigen social media kanaal gelanceerd, waarop zij online campagnes voeren en actief communiceren over hun activiteiten.

Daarnaast nemen zij zelf deel aan uiteenlopende evenementen om zo ook aandacht te vragen voor toegankelijkheid en validisme, want niet alle voorzieningen zijn zo ingericht dat het voor mensen met een beperking uitnodigt om deze te bezoeken. De werkgroep werkt actief samen met diverse partnerorganisaties, zoals Cliëntenbelang, Pakhuis de Zwijger, het Volkshotel en The Black Archives. Daarnaast onderzoeken zij mogelijkheden om aan te sluiten bij de Week Tegen Racisme. Deze partnerschappen bieden belangrijke kansen om de maatschappelijke impact te vergroten, breder aandacht te genereren voor validisme en aan te sluiten bij een bredere strijd voor eerlijkheid en emancipatie. De werkgroep wordt door externe partijen positief ontvangen en voelt zich breed gesteund. Evaluatie Werkgroep Validisme Amsterdam Een ambtelijke tussentijdse evaluatie met de werkgroep laat onder meer zien welke ervaringen mensen met een beperking in onze stad dagelijks hebben en welke knelpunten ze tegenkomen, zowel in de fysieke leefomgeving als in sociale en institutionele contexten. Beperkt energieniveau De werkgroep laat veel betrokkenheid en motivatie zien. Tegelijkertijd hebben de leden te maken met uitdagingen die kenmerkend zijn voor mensen met een beperking, zoals een beperkt energieniveau, wisselende belastbaarheid, intensief zorggebruik en praktische drempels in het dagelijks functioneren.

Deze omstandigheden vragen soms om extra tijd, flexibiliteit en ondersteuning bij het organiseren en uitvoeren van activiteiten. Dit zorgt voor een spanning tussen de wens om door te groeien en de realiteit van beschikbare energie en tijd.

Eigenaarschap, regie en de beweging naar een beweging

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 oktober 2020 Pagina 3 van 4

Uit de evaluatie blijkt ook dat de werkgroep een unieke rol vervult als plek waar mensen met uiteenlopende beperkingen op gelijkwaardig niveau kunnen praten en ervaringen kunnen delen. Dit creëert een sense of community, waarin men zich begrepen voelt, zonder steeds te moeten uitleggen wat een beperking inhoudt. Er wordt gewerkt vanuit het principe van ‘samen tegen validisme’, waarbij men niet alleen discussieert over de problemen, maar ook gezamenlijke oplossingen zoekt. Dit versterkt het gevoel van eigenaarschap en eigen regie en maakt de groep onderscheidend ten opzichte van meer algemene belangenorganisaties, die zich niet specifiek richten op validisme. isolatie die mensen met een beperking vaak ervaren. Bovendien ervaart de werkgroep dat de gemeenschap eindelijk serieus genomen worden en draagt het proces bij aan hun empowerment. Niet alleen mogen zij meepraten, ze zitten voor het eerst echt aan tafel; zij hebben zelf de regie over hun activiteitenbudget en zij kunnen zelf bepalen aan welke activiteiten behoefte is en die uitvoeren. De groep heeft het gevoel dat er echt een blijvende anti-validismebeweging begint te ontstaan Knelpunten De evaluatie legt ook een aantal knelpunten/belemmeringen bloot, zoals het ontbreken van een vaste, inclusieve en toegankelijke ontmoetingsplek en dat er behoefte is aan ondersteuning ten behoeve van structurele groei en continuïteit.

Het komende jaar zien zij als een cruciale fase om verder uit te bouwen en de groepsvorming voor mensen met een beperking te verduurzamen met het oog op het belang van gemeenschappelijke strijd tegen validisme en verdergaande bewustwording en emancipatie. Ondersteunen Werkgroep Amsterdam Het college vindt deze beweging van grote waarde en we wil deze daarom ook in 2026 helpen versterken met een eenmalig budget voor het organiseren van activiteiten in toegankelijke locaties. Daarnaast wordt het budget ingezet voor de begeleiding van de werkgroep door New Pack Inclusion Creators. De gemeente blijft de werkgroep bovendien ondersteunen door hun zichtbaarheid te vergroten en door kennis, expertise en hen te verbinden aan netwerkpartners. Samen met de groep verkennen we tevens de mogelijkheden voor een meer structurele, toegankelijke ontmoeting op locatie. Op deze manier verwacht het college dat de werkgroep kan uitgroeien tot een krachtige en duurzame beweging tegen validisme. Bewustwording validisme Het college vindt het daarnaast van groot belang dat in onze stad meer inzicht ontstaat in wat validisme is en welke invloed dit heeft op het dagelijks leven van mensen. Discriminatie op basis van beperking blijft vaak onzichtbaar, terwijl de gevolgen voor betrokkenen ingrijpend kunnen zijn.

Daarom kiest het college nadrukkelijk voor een aanpak die bewustwording vergroot, empathie stimuleert en bijdraagt aan een cultuur waarin elke vorm van discriminatie resoluut wordt afgewezen. Dit gebeurt op basis van kennis uit onderzoek en inzichten in welke interventies daadwerkelijk bijdragen aan het terugdringen van discriminatie. Deze uitgangspunten vormen de basis van onze aanpak. Hieronder lichten we toe welke inzet we plegen om bewustwording te creëren.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 oktober 2020 Pagina 4 van 4

“Kom Op” Campagne Eind november 2025 lanceerden we de stadsbrede campagne Kom op Amsterdam opnieuw. Met deze campagne wil het college Amsterdammers aansporen om niet weg te kijken wanneer zij discriminatie zien gebeuren. Omstanders worden gestimuleerd om hun stem te laten horen, daders aan te spreken en zo actief bij te dragen aan een veiligere en inclusievere stad. De campagne richt zich op alle discriminatiegronden die in het Inclusie- en Antidiscriminatiebeleid zijn benoemd. Daarbij is nadrukkelijk ook aandacht voor validisme, zodat de vaak minder zichtbare vormen van uitsluiting op basis van beperking beter worden herkend en erkend. Disability day Op verzoek van de Werkgroep Validisme Amsterdam is op 3 december 2025, de Internationale Dag voor Mensen met een Beperking, in alle stadsdelen voor het eerst de Disability Pride-vlag gehesen. Dit vormt een belangrijke symbolische stap in onze inzet om validisme actief tegen te gaan en om te erkennen dat Amsterdammers met een beperking volwaardig deel uitmaken van onze stad. Het moment is benut om binnen en buiten de organisatie bewustwording te vergroten, verhalen te delen en het gesprek over inclusie en gelijke behandeling te stimuleren.

In samenwerking met de Werkgroep Validisme Amsterdam is op deze dag in Pakhuis de Zwijger ook de bijeenkomst “Over inclusie en gelijkwaardig meedoen” georganiseerd, waarin met een aantal organisaties is gesproken over belangrijke thema’s zoals validisme en microagressies en was er de gelegenheid om de reizende tentoonstelling “Hoe zie je mij?” te bekijken waarin acht mensen met een licht verstandelijke beperking belichten hoe andere mensen hen zien. Tot slot De gemeente blijft zich onverminderd inzetten om validisme in al zijn vormen tegen te gaan. Iedere Amsterdammer, met of zonder beperking, moet volwaardig kunnen deelnemen aan onze samenleving en zich hier onderdeel van voelen. Dit vraagt om blijvende aandacht, structurele verbeteringen en nauwe samenwerking met inwoners, partners en ervaringsdeskundigen. Wij blijven ons daarom actief inspannen om letterlijk én figuurlijk drempels weg te nemen, bewustwording te vergroten en inclusie in alle gemeentelijke domeinen te versterken. Een stad is pas écht toegankelijk wanneer iedereen er gelijkwaardig en met waardigheid kan leven - en daar blijven wij ons met volle overtuiging voor inzetten. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Touria Meliani Wethouder Inclusie en Antidiscriminatie

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl