Raadsinformatiebrief Uitvoeringsplan Verkeersveiligheid 30km voetganger en fiets 2024.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 16 januari 2024 Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit Melanie van der Horst Verkeer & Openbare Ruimte, Bestuurlijke.Zaken.VOR@amsterdam.nl

Onderwerp

Uitvoeringsplan Verkeersveiligheid, 30 km/u, voetganger en fiets 2024

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Hierbij ontvangt u het Uitvoeringsplan Verkeersveiligheid, 30 km/u, voetganger en fiets 2024. Ook in 2024 werken we aan samenhangende maatregelen die bijdragen aan een veilige, ontspannen en gezonde stad. De afgelopen jaren is veel werk verzet om Amsterdam verkeersveiliger te maken en te zorgen voor meer ruimte voor voetgangers en betere voorzieningen voor fietsers. De meerjarenplannen voor verkeersveiligheid (2016) en fiets (2017) die nu aflopen hebben daarin een belangrijke rol gespeeld. Het Beleidskader Ruimte voor de voetganger is onlangs vastgesteld en per 8 december 2023 is voor het merendeel van de wegen in het stedelijk gebied van Amsterdam een maximumsnelheid van 30 km/u ingesteld. Op weg naar een veilige, gezonde en ontspannen stad Dit uitvoeringsplan staat niet op zichzelf, maar ligt in het verlengde van vastgesteld beleid, zoals de Omgevingsvisie Amsterdam 2050. Hierin kiest Amsterdam voor een leefomgeving die uitnodigt tot ontmoeten, spelen en bewegen, die voor iedereen toegankelijk is en met meer ruimte voor voetgangers en fietsers. Amsterdam werkt aan een nieuwe benadering voor de inrichting en het gebruik van de openbare ruimte onder de titel ‘Amsterdam maakt ruimte’. Deze nieuwe benadering vraagt om een meer integrale aanpak.

De openbare ruimte is namelijk de huiskamer voor alle Amsterdammers en heeft vele functies, zoals verblijven, ontmoeten, spelen en verplaatsen. Amsterdammers gaven eerder in de Stadsgesprekken Verkeersveiligheid1 aan zich zorgen te maken over de verkeersveiligheid de eigen buurt. De belangrijkste thema’s die genoemd werden waren: snelheid, snelheidsverschillen op het fietspad, handhaving, roekeloos gedrag, beperkte ruimte voor fietsers en voetgangers. In het voorliggende integrale uitvoeringsplan dat voortbouwt op de programma’s fiets en verkeersveiligheid en 30km in de stad en het thema voetganger staan de maatregelen die in 2024 in uitvoering gaan. Deze maatregelen zijn niet uitputtend. In het kader van vervanging en herinrichting, gebiedsontwikkelingen en in diverse (stadsdeel)projecten en programma’s worden ook maatregelen uitgevoerd die bijdragen aan de opgaven.

1 Gemeente Amsterdam, Amsterdammers en hun beleving van de verkeersveiligheid (2022)

https://www.amsterdam.nl/stadsgesprekken-verkeersveiligheid/

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 januari 2024 Pagina 2 van 5

In het uitvoeringsplan wordt gewerkt aan de hand van drie pijlers: 1. Uitnodigend voor voetgangers en fietsers Lopen en fietsen zijn duurzame vormen van verplaatsen. Met meer prioriteit en ruimte voor voetgangers en fietsers wordt de stad (ruimte-)efficiënter ingericht en daarnaast aantrekkelijker, gezonder en veiliger. Meer dan tweederde van de doden en ernstig gewonden op Amsterdamse wegen zijn fietser of voetganger (kwetsbare verkeersdeelnemers). Dit onderstreept de noodzaak om te blijven investeren in het verbeteren van de verkeersveiligheid in het algemeen en voor deze groepen in het bijzonder. Een van de maatregelen uit deze pijler is het aanleggen van veilige schoolomgevingen. We willen een veilige stad zijn voor iedereen. Maar toch vinden veel kinderen het onveilig op straat in Amsterdam, met de schoolomgeving – en route als belangrijk knelpunt waar we aan werken. 2. Veilig en gebruiksvriendelijk netwerk Een veilig en gebruikersvriendelijk verkeersnetwerk is van belang voor de verkeersveiligheid in Amsterdam. Alle weggebruikers profiteren van veilige infrastructuur. Daarom is verkeersveiligheid een randvoorwaarde in alle infrastructurele projecten van de gemeente en verbeteren we de verkeersveiligheid altijd bij de uitvoering van onderhoud.

Onder deze pijler vallen infrastructurele maatregelen die Amsterdam veiliger en gebruikersvriendelijker maken, zoals een lagere snelheid in de stad, aanpak van blackspots en infrastructurele verkeersveiligheidsmaatregelen (IVM). Ook gebruikersvriendelijke fietsparkeervoorzieningen bij ov-locaties om de keten fiets-ov te versterken is daar onderdeel van. 3. Bewust mobiliteitsgedrag Bewust mobiliteitsgedrag gaat over het stimuleren van duurzame en ruimte-efficiënt gedrag: lopen, fietsen en openbaar vervoer. Het gaat over veilig en sociaal verkeersgedrag en oog hebben voor een toegankelijke openbare ruimte. Bijvoorbeeld door het aanpakken van onveilig gedrag met aandacht voor risicogroepen en het stimuleren van het toegankelijk houden van stoepen. Het gaat ook over maatregelen gericht op gedragsverandering door middel van educatie, communicatie en handhaving. Binnen deze pijler werken we onder meer aan fietsstimulering, omdat niet iedereen in Amsterdam durft, wil of kan kiezen voor de fiets. Ontwikkelingen en opgaven De anonieme verkeersongevallendata van de Ambulancedienst Amsterdam-Amstelland waar we sinds kort toegang toe hebben laten een veel grotere opgave zien in Amsterdam: We zien vier keer het aantal verkeersslachtoffers dan tot op heden bekend was. Meer dan de helft van de slachtoffers zat op de fiets (52%, 2500). Het college is hierover zeer bezorgd.

Verkeersongevallenen doden kosten de maatschappij veel leed. De gevolgen zijn groot voor de betrokkenen en voor de maatschappij. Denk maar aan verwondingen, materiële schade, werkonbekwaamheid en menselijk leed. Ze traumatiseren veel meer mensen dan alleen de verwanten in de eerste graad. Het verwerken van verlies en revalideren duurt bij veel mensen vele jaren, soms decennia.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 januari 2024 Pagina 3 van 5

De maatschappelijke kosten van verkeersongevallen worden volgens het SWOV2 geschat op c.a. € 27 miljard in 2020 in Nederland. Per dodelijk verkeersslachtoffer gaat het om c.a. € 6,5 miljoen en per ernstig verkeersgewonde € 0,7 miljoen. Dit zijn enorme bedragen, beduidend hoger dan andere maatschappelijke kosten door verkeer, zoals congestie (in totaal in Nederland € 3,5 tot € 4,6 miljard) en milieuschade (€ 7,3 miljard). Voor Amsterdam geldt, uitgaande van c.a. 15 dodelijk en een bandbreedte van tussen de 1000 gewonde verkeersslachtoffers (o.b.v. politiecijfers) en 4000 (ambulancecijfers) dat we tussen de € 710 miljoen – € 2,8 miljard maatschappelijke kosten per jaar uitkomen. Verreweg het grootste deel van de kosten van ongevallen (90%) komt voor rekening van particulieren en kan dan voor schrijnende situaties zorgen. Een relatief klein deel van de kosten, naar schatting 1%, komt voor rekening van de overheid, waarbij het gaat om het deel van medische kosten dat niet door verzekeraars wordt vergoed en afhandelingskosten (politie, brandweer en justitie). Dit is nog steeds een fors bedrag: tussen de € 7,1 en € 28 miljoen in Amsterdam per jaar. Deze gegevens laten zien dat de urgentie voor meer verkeersveiligheid groot is; er zijn meer maatregelen nodig om tot onze ambitie ‘0 slachtoffers in 2050’ te komen in de stad.

We verwachten veel van de invoering van 30 km/u in de stad maar dit alleen is niet voldoende. De anonieme ambulancedata geven ons inzicht in ongevalslocaties waarmee we onze blackspots aanpak kunnen verrijken. De komende tijd werken we aan een verdere analyse op deze data, mogelijk aangevuld met anonieme Spoed Eisende Hulp ziekenhuisdata waarbij de toedracht bekend is. We zien dat de druk op de openbare ruimte door de groeiende en verdichtende stad toeneemt. De toenemende drukte en variatie in voertuigen en snelheid in Amsterdam heeft ook gevolgen voor de (ervaren) verkeersveiligheid in de stad. Zo bleek uit de Stadsgesprekken verkeersveiligheid dat tweederde van de Amsterdammers het verkeer in zijn buurt onveilig vindt. Door de groeiende stad neemt de druk op de openbare ruimte en trottoirs toe, terwijl het juist zo belangrijk is dat de stoepen goed toegankelijk zijn. Dit heeft impact op het comfort en veiligheid van voetgangers, maar ook op de toegankelijkheid. Daarnaast is fietsen op dit moment niet voor iedereen weggelegd. Iedereen die wil fietsen en daartoe in staat is, zou geen barrière moeten voelen om het daadwerkelijk te doen.

Ondanks dat Amsterdam een sterke fietscultuur heeft, zijn er nog genoeg bewoners die niet durven of kunnen fietsen, bijvoorbeeld door de toegenomen drukte, omdat ze het nooit geleerd hebben of geen financiële middelen hebben een fiets aan te schaffen en te onderhouden. In 2024 werken we op drie punten anders dan in het verleden: 1. Een geïntegreerd uitvoeringsplan in plaats van plannen per modaliteit en/of project We voegen de uitvoeringsprogramma’s samen tot één geïntegreerd uitvoeringsplan met maatregelen voor verkeersveiligheid (inclusief 30 km/u), voetganger en fiets. Maatregelen die we vanuit dit plan uitvoeren zijn vaak gerelateerde opgaven, waarbij verbeteringen voor de fiets vaak ook verbeteringen voor de voetganger en de verkeersveiligheid zijn in de stad. Ook verwachten we hiermee efficiënter te kunnen sturen op de resultaten. Het is daarmee geen nieuw beleidsdocument maar een 2 SWOV, Kosten van verkeersongevallen (2022) https://swov.nl/nl/factsheet/kosten-van-verkeersongevallen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 januari 2024 Pagina 4 van 5

integratie- en actualisatieslag van de opgaven en maatregelen die we uitvoeren. 2. Een uitvoeringsplan voor 2024 in plaats van een meerjarenplan We kiezen voor een uitvoeringsplan met een looptijd van 1 jaar in plaats van een meerjarenprogramma. Dit doen we om flexibel in te spelen op meerdere actuele ontwikkelingen. De invoering van 30 km/u is een belangrijke verandering voor ons mobiliteitssysteem en de openbare ruimte. We monitoren in 2024 wat de effecten hiervan zijn. Op basis van die monitoring reageren we adaptief. Een andere belangrijke ontwikkeling is de recent beschikbaar gekomen ambulance-ongevalsdata. Op basis van deze cijfers moeten we constateren dat het aantal ongevallen flink hoger is dan we tot op heden cijfermatig konden onderbouwen. Deze data moeten echter nader geanalyseerd worden voordat we deze als beleidsinformatie kunnen inzetten om onze aanpak (waar nodig) bij te sturen. Dit zullen we in 2024 verder uitwerken. Ten slotte voeren we met het Rijk gesprekken over de aanstaande nieuwe regelgeving rond Licht Elektrische Voertuigen (LEVs). We spreken onder meer over een verbod op opvoeren, de handhaving op illegale en opgevoerde e-bikes en het invoeren van een minimumleeftijd. In het kader van ‘Amsterdam maakt Ruimte’ worden de komende tijd een reeks gesprekken met de stad georganiseerd over hoe we de stad van de toekomst willen vormgeven.

Ook hieruit komen mogelijk inzichten die gedurende het jaar invloed hebben op onze aanpak. 3. De USTOR centraal bij werkzaamheden in de openbare ruimte. We werken in de openbare ruimte conform de op 11 april door het college vastgestelde Uitvoeringsstandaard Toekomstbestendig Werken aan de Openbare Ruimte (USTOR). De doelen van deze uitvoeringsstandaard zijn een duurzamer en efficiënter werkproces, het beter benutten van bestaande materialen en kapitaal en een grotere maatschappelijke meerwaarde per euro die we uitgeven. In deze uitvoeringsstandaard is het uitgangspunt vastgelegd dat de technische noodzaak (voor onderhoud aan en vervanging van assets) leidend is bij het programmeren van werkzaamheden. Dat maakt de noodzaak nog groter om zoveel mogelijk werk met werk te maken. In het coalitieakkoord is een verschuiving afgesproken van financiële middelen van stadsverbetering naar stadsbehoud. Ook voor verkeersveiligheids- en fietsverbeteringen geldt dat deze zoveel mogelijk worden meegenomen bij gepland onderhoud en/of vervangingswerkzaamheden aan de wegen en fietspaden. Daarnaast blijven we verkeersveiligheidslocaties zoals blackspots en risicolocaties Infrastructurele Verkeersveiligheidsmaatregelen (IVM) aanpakken indien nodig, ook als er geen onderhoud gepland staat.

Aansluitend op dit uitvoeringsplan zijn verschillende gerelateerde onderzoeken uitgevoerd waarmee we onze aanpak verder aanscherpen. Deze onderzoeken zijn ook aan de commissie MOW toegezegd dan wel aangekondigd. Uw raad wordt via een separate raadsinformatiebrief geïnformeerd over deze onderzoeken. Het betreft de volgende onderzoeken: 1. Monitor verkeersslachtoffers (MOVE) Ambulancedata 2022 (VeiligheidNL) 2. Onderzoek LEV snelheden en conflicten op het fietspad (DTV, Dufec, Verkeershuis) 3. Verkenning dode hoek maatregelen voor veilig vrachtverkeer (RHDHV) 4. Evaluatie pilot camerahandhaving snorfiets naar de rijbaan evaluatie (Gemeente Amsterdam) 5. Monitor Fietstevredenheid 2023 (Gemeente Amsterdam) Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 januari 2024 Pagina 5 van 5

Verkeersveiligheid als prioriteit Voor dit uitvoeringsplan wordt uitgegaan van de begroting 2024. Er is in totaal € 25,3 miljoen beschikbaar. Daarvan wordt € 19,5 miljoen gedekt uit Stadsverbetering. Daarnaast verwachten we € 5,8 miljoen dekking van derden (VRA en Rijksoverheid, vanuit het Strategisch Plan Verkeersveiligheid). Er is € 2,5 á € 3 miljoen extra nodig ten opzichte van de begroting indien we alle opgenomen maatregelen in het uitvoeringsplan willen uitvoeren. Verkeersveiligheid staat voor het college voorop. Lopende het uitvoeringsjaar prioriteert het college daarom de maatregelen waarbij maatregelen die (meer) bijdragen aan het verbeteren van de verkeersveiligheid in principe voor gaan, zoals de aanpak van blackspots en risicolocaties. We werken flexibel en middels een lichte overprogrammering zorgen we ervoor dat er zoveel mogelijk projecten uit het uitvoeringsplan in 2024 worden uitgevoerd. Voor het nu opgenomen maatregelenpakket betekent deze herprioritering dat we naar verwachting niet alle fietsmaatregelen in 2024 kunnen uitvoeren. Concreet worden een groot aantal projecten die bijdragen aan fietscomfort en fietsveiligheid niet of op een later moment uitgevoerd, waaronder het verbreden van de fietspaden op de Ringdijk, de Veelaan en de Middenweg.

Maar voor ook andere maatregelen, zoals fietsstimulering voor volwassenen en het verbeteren van fietsparkeren buiten de Ring A10 ontbreekt het budget. Het is onze ambitie om uiteindelijk zoveel mogelijk maatregelen uit te voeren, al dan niet een of enkele jaren later. Medio 2024 herijken we het uitvoeringsplan voor 2024 en blikken we vooruit op 2025. We kijken dan naar de totale maatregelenlijst op basis van tussentijdse resultaten, analyses en budgetten. Uiteraard zal ik u hierover informeren. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Wethouder Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit Meegezonden stukken: 1. Uitvoeringsplan Verkeersveiligheid, 30 km/u, Voetganger, Fiets 2024

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl