Raadsinformatiebrief Uitvoeringsplan 2025 AmR voor veilig lopen en fietsen

Raadsinformatiebrief

Aan:

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 21 januari 2025 Verkeer & Openbare Ruimte Melanie van der Horst V&OR, bestuurlijkezaken.VOR@amsterdam.nl

Onderwerp

Uitvoeringsplan 2025: Amsterdam maakt Ruimte voor veilig lopen en fietsen

Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s):

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over het Uitvoeringsplan (UVP) 2025: Amsterdam maakt Ruimte voor veilig lopen en fietsen. Ook in 2025 werken we aan een samenhangend pakket van maatregelen die bijdragen aan een veilige, ontspannen en gezonde stad. Amsterdam maakt Ruimte voor veilig lopen en fietsen In onze drukke stad is het belangrijk om rekening te houden met kwetsbare verkeersdeelnemers. Kinderen, ouderen, mensen met een beperking, voetgangers en fietsers. Zij moeten op straat kunnen meekomen. Op straat durven meedoen. Want anders geldt in onze stad alleen nog maar het recht van de snelste. Daartoe blijven we stappen zetten. Eind 2023 is voor het merendeel van de wegen in het stedelijk gebied van Amsterdam een maximumsnelheid van 30 km/u ingevoerd. Hierdoor zijn de wegen rustiger en veiliger geworden. 60 % van de Amsterdammers is positief over deze maatregel, blijkt uit een tussentijdse meting. De evaluatie volgt medio 2025. Ondertussen gaan we door met het handhaven op 30km-wegen met flitspalen na een positief geëvalueerde pilot van het Openbaar Ministerie. Ruimte voor de voetganger De koers van Amsterdam Maakt Ruimte zet in op ruimte voor opgroeien, ontmoeten, gezond leven en verplaatsen. De aandacht verschuift van snelheid en doorstroming naar leefbaarheid en bereikbaarheid.

Om dit kracht bij te zetten is een aantal maatregelen opgenomen in het UVP 2025 om de situatie voor voetgangers te verbeteren: • Veiliger maken van voetgangersoversteekplaatsen; • Bij onderhoud en vervanging extra aandacht voor toegankelijke voetpaden, bijvoorbeeld door deze vrij te maken van hinderlijk geparkeerde fietsen of andere obstakels; • Aanbrengen van extra op- en afritten voor kwetsbare doelgroepen en geleidelijnen voor blinden en slechtzienden; • Verkennen of de sociale veiligheid op een aantal routes kan worden verbeterd, met name bij onderdoorgangen; • Optimaliseren van verkeerslichten op drukke voetgangersroutes; • Vergroten van de bewustwording bij ondernemers over het vrij houden van de stoep; • Onderzoeken of bij bouw- en wegwerkzaamheden voldoende rekening wordt gehouden met de toegankelijkheid voor voetgangers en hoe dit te verbeteren;

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 21 januari 2025 Pagina 2 van 5

Implementatie nieuwe richtlijnen voor zebrapaden. Daarnaast roepen we 2025 uit tot Jaar van de Voetganger. We versterken de positie van de voetganger en voeren maatregelen uit voor een toegankelijke openbare ruimte. Dat betekent dat we zichtbaarder zullen communiceren over en sturen op het belang van toegankelijke stoepen en veilige oversteken. Over het Jaar van de Voetganger wordt u in februari verder geïnformeerd. Inbreng van Amsterdammers, stadsdelen en stakeholders In het Uitvoeringsplan 2025 ‘Amsterdam Maakt Ruimte voor veilig lopen en fietsen’ vertalen we de koers naar concrete maatregelen die bijdragen aan meer ruimte voor veilig verplaatsen, gezond leven en ontmoeten. Voor het uitvoeringsprogramma is inbreng opgehaald binnen en buiten de gemeentelijke organisatie. De stadsdelen, verkeersontwerpers en de Vervoerregio Amsterdam hebben locaties aangedragen die verbeterd kunnen worden. Ook de Voetgangersvereniging, Cliëntenbelang en de Fietsersbond hebben inbreng geleverd. We hebben deze input meegenomen in de uitwerking van het uitvoeringsplan 2025, al kunnen om uiteenlopende redenen niet alle ideeën uitgevoerd worden.

Thema's die veel terugkomen in de reacties waren: • Fatbike/e-bike overlast en onveiligheid op fietspaden; • Maatregelen tegen te snelle e-bikes, waaronder een leeftijdgrens; • Roep om meer handhaving; • Voetgangersruimte op de stoep, geleidelijnen voor een betere toegankelijkheid; • Veilig spelen voor kinderen op straat, veilige routes naar schoolomgevingen. Deze thema's komen ook terug in de recente, digitale raadpleging van Amsterdam maakt Ruimte, waarbij meer dan 5000 Amsterdammers en bezoekers gevraagd is naar waar men ruimte voor wil maken in de stad1. Meer ruimte voor spelende kinderen en meer ruimte voor veilig verkeer kregen de hoogste prioriteit. Deze thema’s zijn zoveel mogelijk vertaald in het maatregelenpakket van dit Uitvoeringsplan en/of het uitvoeringsprogramma van Stadsbehoud. Naast thematische inbreng hebben stadsdelen ook locaties aangedragen die als onveilig of onprettig worden ervaren voor voetgangers en fietsers. In totaal zijn meer dan 400 locaties genoemd. Er is vervolgens geprioriteerd binnen de beschikbare middelen, de haalbaarheid om een maatregel in 2025 uit te voeren en passend binnen de scope van het uitvoeringsplan. Een deel van de locaties kan namelijk beter bij onderhoudswerkzaamheden worden meegenomen. De maatregelen in dit uitvoeringsplan zijn een forse, additionele investering in verkeersveiligheid, voetganger en fietsmaatregelen.

Mede op basis van de aangedragen reacties werken we in 2025 langs de volgende vier thema's aan een verkeersveilige en ontspannen stad: 1. Verbeteren verkeersveiligheid Een veilig netwerk bestaat uit een infrastructuur die gericht is op het faciliteren van de mogelijkheid tot veilige verplaatsingen met speciale aandacht voor kwetsbare verkeersdeelnemers. Hieronder vallen: • Infrastructurele verkeersveiligheid maatregelen (IVM), onderzoek naar aanleiding van ernstige of dodelijke verkeersongevallen (WBA);

1

Amsterdam Maakt Ruimte Participatieve Waarde Evaluatie (2024)

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

• •

•

Datum 21 januari 2025 Pagina 3 van 5

Het onderzoeken en het aanpakken van blackspots en dode hoek locaties en het realiseren van veilige schoolomgevingen; Voor 30 km/u-wegen gaan we op 10 risicolocaties de weg aanpassen. We gaan door met het project dode hoek maatregelen, waarbij we het zicht op kruisingen voor rechts afslaand verkeer verbeteren; Schoolomgevingen krijgen in 2025 extra aandacht. De basis voor een stad waar ruimte is voor veilig opgroeien en gezond leven, ligt in de woonbuurten en de plekken waar kinderen naar school gaan. Daarom zetten we onze aanpak voor verkeersveilige schoolomgevingen voort: in 2025 realiseren we vijf tot tien nieuwe schoolstraten.

2. Veilig en uitnodigend voor voetgangers Voetgangers moeten zich comfortabel en veilig kunnen verplaatsen door onze stad. Ook als zij gebruik maken van een rolstoel, rollator of scootmobiel, een kinderwagen voortduwen of met boodschappentassen sjouwen. Dat betekent in de eerste plaats dat de voetganger in Amsterdam voldoende ruimte nodig heeft. Met name daar waar het drukker wordt, de stoepen smal zijn, obstakels op de stoep voorkomen en netwerken/voorzieningen samenkomen. Met verschillende maatregelen wordt gekeken naar onder meer: • Het oplossen van voetgangersknelpunten; • Ruimte maken voor voetgangers op de stoep en de toegankelijkheid van de openbare ruimte voor voetgangers; • Investeren in het veiliger maken van voet- en fietsoversteken. 3. Veilig en uitnodigend voor fietsers Een vitale stad heeft een openbare ruimte die uitnodigt om je fietsend te verplaatsen. Amsterdam beschikt over een uitgebreid fietsnetwerk, dat volop wordt gebruikt. Dit levert soms ook onveilige situaties op. Daarom zijn er uiteenlopende maatregelen voor het oplossen van fietsknelpunten, ruimte maken voor de fietser, de snelheidsverschillen op het fietspad, het fietsparkeren en de fietsenstallingen bij OV-locaties. 4. Bewust mobiliteitsgedrag Bewust mobiliteitsgedrag gaat over het stimuleren van gewenst en het tegengaan van ongewenst (verkeers)gedrag.

Duurzame, gezonde en actieve vervoerswijzen zoals lopen, fietsen en openbaar vervoer worden gestimuleerd. Onveilig en/of hufterig gedrag wordt tegengegaan, met speciale aandacht voor risicogroepen. Het gaat dan over maatregelen gericht op gedragsverandering door middel van educatie, communicatie en handhaving. Handhaving is het sluitstuk voor verandering van gedrag in het verkeer. Twee specifieke ontwikkelingen wil ik graag nog onder uw aandacht brengen: a. Actualisatie richtlijnen vrijliggende zebrapaden op wegvakken De richtlijnen voor zebrapaden op wegvakken zijn onlangs geactualiseerd en aangescherpt. Dit als uitvoering van motie 070.24 inzake ‘de weg is van de voetganger; verhoog zebrapaden’ van de raadsleden Moeskops (D66) en Van Pijpen (GroenLinks) van 28 februari 2024 die per raadsinformatiebrief van 16 mei 2024 is afgedaan. In deze motie werd gevraagd om voetgangersoversteken zoveel mogelijk op een verhoogd niveau aan te leggen zodat de oversteek

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 21 januari 2025 Pagina 4 van 5

op dezelfde hoogte ligt als het trottoir, waardoor de voetganger meer centraal wordt gesteld en de toegankelijkheid wordt verbeterd. Deze geactualiseerde richtlijnen kennen drie belangrijke uitgangspunten: 1. Een beperking van de snelheid op het conflictpunt (naar maximaal 30 km/uur). Dit wordt gerealiseerd door een (verhoogd) 30km/h-plateau waar de zebra op ligt; 2. Een goede openbare verlichting van het zebrapad, inclusief specifieke richtlijnen voor de openbare verlichting in de directe omgeving; 3. Een verhoogd plateau wordt gelijkvloers gerealiseerd ten behoeve van een betere toegankelijkheid van kwetsbare verkeersdeelnemers, waardoor deze comfortabel en veiliger kunnen oversteken. In de voorbereiding van de aangepaste richtlijnen heeft overleg plaatsgevonden met de Nood- en Hulpdiensten, Cliëntenbelang Amsterdam, Voetgangers Vereniging Nederland, OV-partijen Vervoerregio Amsterdam, Fietsersbond en Veilig Verkeer Nederland. De politie, het CROW en Programma Taxi hebben een schriftelijke reactie gegeven. b. Ontwikkelingen snelle elektrische fietsen We zien steeds meer elektrische fietsen in Amsterdam. De verwachting is dat deze trend de komende jaren doorzet. Het aantal verkeersslachtoffers op een e-bike stijgt, zowel landelijk als in de regio Amsterdam. Afgelopen oktober zijn in alle Amsterdamse eerstehulpposten een week lang alle e-bike ongevallen geregistreerd.

We zetten ons ervoor in om deze ongevalscijfers structureel beschikbaar te maken om zodoende ons verkeersveiligheidsbeleid zo effectief mogelijk in te kunnen richten. Hierover zijn we in overleg met de ziekenhuizen in onze regio. De slachtoffers van verkeersongelukken met e-bikes worden helaas steeds jonger. Bij de meetweek in oktober 2024 bleek dat 60% van de slachtoffers op een fatbike binnen de Vervoerregio Amsterdam jonger was dan 18 jaar, circa 15% van de overige e-bikeslachtoffers was jonger dan 18 jaar en circa 30% van de slachtoffers op een niet-elektrische fiets was jonger dan 18 jaar. Dit baart ons grote zorgen. Nieuwe regelgeving e-bikes noodzakelijk De snelle stijging van het aantal verkeersslachtoffers onder e-bikes en jongeren is zorgwekkend. Daarom heb ik meermaals gesproken met de minister van Infrastructuur en Waterstaat over nieuwe maatregelen die ik samen met andere gemeenten noodzakelijk acht om de verkeersveiligheid te verbeteren. Ondertussen zijn er afgelopen september in de Tweede Kamer vier relevante moties aangenomen waarmee de regering wordt verzocht: • • •

•

Alleen voor fatbikes een minimumleeftijd van 14 jaar en een helmplicht in te voeren; De mogelijkheden te onderzoeken van een vorm van typegoedkeuring voor alle elektrische fietsen met trapondersteuning, bijvoorbeeld een keurmerk; Het voor de politie mogelijk te maken om in alle gevallen van controle van de fatbike in het menu van de fiets te kijken, zodat de overtreding kan worden geconstateerd en direct tot sanctionering kan worden overgegaan; Te onderzoeken of en hoe geofencing in Nederland ingezet zou kunnen worden om de verkeersveiligheid in de openbare ruimte te bevorderen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 21 januari 2025 Pagina 5 van 5

In aanloop naar het komende debat van de Tweede Kamercommissie over Verkeersveiligheid in februari 2025 zal duidelijker worden welk vervolg hieraan gegeven wordt. Het is zaak om kinderen te beschermen en te behoeden voor ernstige verkeersongevallen. Ik ben daarom voorstander van een minimumleeftijd van 14 jaar voor bestuurders van de fatbike en steun dan ook de hierboven genoemde oproep van de Tweede Kamer aan minister Madlener hierover. Vanuit het ministerie van I&W is aangegeven dat het moeilijk zal zijn om goed onderbouwd juridisch onderscheid te maken tussen fatbikes en e-bikes. We volgen de ontwikkelingen hierover nauwgezet. Intussen zitten we niet stil. We blijven inzetten op controles met rollerbanken door de verkeerspolitie. Daarnaast verkennen we samen met het ministerie van I&W de opties voor pilots die betrekking hebben op plaats op de weg van lichte elektrische voertuigen, een lokaal verbod voor bepaalde voertuigen (maatwerk) en het beperken van snelheidsverschillen op het fietspad. Tot slot: UVP 2025 Financiën Voor dit uitvoeringsplan is uitgegaan van de begroting 2025. Er is in totaal € 15,2 miljoen beschikbaar in het budget Stadsverbetering, waaronder een incidenteel budget van € 1 miljoen voor extra fietsparkeerhandhaving.

Daarnaast verwachten we circa € 7 miljoen aan cofinanciering vanuit de Vervoerregio Amsterdam en van de Rijksoverheid (vanuit het Strategisch Plan Verkeersveiligheid). Naast de maatregelen in dit uitvoeringsplan worden er ook andere projecten gerealiseerd, bijvoorbeeld vanuit gebiedsontwikkeling of Stadsverbetering, waarmee de verkeersveiligheid, de positie van de voetganger en fietser in de stad wordt verbeterd. In de verwachting u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Wethouder Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit

Bijlage: Amsterdam maakt Ruimte voor veilig lopen en fietsen, Uitvoeringsplan 2025 Verkeersveiligheid, Voetganger en Fiets

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl