Raadsinformatiebrief Uitvoeringsagenda warmtetransitie_definitieve versie.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 11 juli 2023 Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie Zita Pels Ruimte en Duurzaamheid, bestuurszaken.rd@amsterdam.nl

Onderwerp

Uitvoeringsagenda warmtetransitie

Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s):

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 4 oktober 1960 werd bij het Amstelstation door burgermeester Van Hall het eerste aardgas in Amsterdam aangestoken. Dit was het startsein van een verandering waarbij heel Amsterdam van aardgas zou worden voorzien voor het verwarmen van woningen en andere gebouwen. Deze verandering zorgde voor veel wooncomfort tegen relatief lage kosten. Ondertussen zijn we bekend met de negatieve gevolgen van de verbranding van fossiele brandstoffen zoals aardgas. De uitstoot van broeikasgassen die hierbij vrij komt zorgt voor een stijgende temperatuur op aarde, meer weersextremen en een stijgende zeespiegel. Het is dan ook zaak dat we een warmtetransitie gaan realiseren; een verandering waarbij we onze woningen en andere gebouwen energiezuiniger en op een duurzame manier verwarmen, terwijl de kosten betaalbaar blijven. Voor Amsterdam is dit geen nieuw vraagstuk. Zo is sinds de jaren ’90 al begonnen met de aanleg van een warmtenetwerk in de stad, stemde de raad in december 2016 in met de strategie “Naar een stad zonder aardgas” en in september 2020 met de Transitievisie Warmte1. Het verduurzamen van de warmtevoorziening van de stad is echter veelomvattend en weerbarstig, zoals de Rekenkamer al in 2019 concludeerde2.

In de laatste jaren zijn in diverse buurten in de stad inspanningen op dit gebied geleverd die hebben geleid tot meer aardgasvrije woningen en gebouwen of stappen in deze richting. Zie hiervoor bijgaande 1oe update voortgang warmtetransitie en een memo van Onderzoek&Statistiek met daarin cijfers van netbeheerder Liander. Daarnaast kunt u in het bijgaande overzicht met de stand van zaken per buurt onder andere ontwikkelingen en uitdagingen terugvinden waar we in de praktijk tegenaan lopen. Het college informeert u via deze Uitvoeringsagenda warmtetransitie over hoe het wil zorgen voor een versnelling bij het aardgasvrij maken van wijken (zoals is aangekondigd in het coalitieakkoord 2022-2026 en zoals aan u is toegezegd in de raadscommissie van 12 januari 2023). Daarbij houden we rekening met diverse onzekerheden die momenteel spelen op gebied van de warmtetransitie, zoals de hogere energieprijzen als gevolg van de oorlog in Oekraïne en huidige onzekerheden rondom de aanstaande Wet collectieve warmte (Wcw). 1

https://openresearch.amsterdam/nl/page/63522/transitievisie-warmte-amsterdam https://publicaties.rekenkamer.amsterdam.nl/verduurzaming-warmtevoorziening-metwarmtenetten-onderzoeksrapport/index.html 2

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 juli 2023 Pagina 2 van 10

Het college is op het gebied van het thema duurzaamheid ook actief op tal van andere onderwerpen naast de warmtetransitie. Zo wordt er onder andere gewerkt aan een Uitvoeringsagenda Circulair, een Uitvoeringsagenda Uitstootvrije Mobiliteit en een Voedselstrategie. Over de wijze van sturing op het thema duurzaamheid door dit college, het centraal stellen van de uitvoering en ook hoe deze documenten met elkaar samenhangen, ontvangt u na het zomerreces meer informatie. In de Uitvoeringsagenda warmtetransitie komen achtereenvolgens de volgende onderwerpen aan bod: 1. Opgave warmtetransitie 2. Actuele ontwikkelingen 3. Verbreden van de aanpak 4. Financiële paragraaf 5. Vervolgstappen Ad 1. Opgave warmtetransitie Volgens cijfers van Liander/Onderzoek&Statistiek per februari 2023 is 19% van de woningenequivalenten3 in Amsterdam, met een bouwjaar van 2020 of eerder, reeds aardgasvrij (zie hiervoor bijgaande memo). In totaal gaat dit om 109.000 woningequivalenten. In de Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal 2050 is als streven opgenomen dat in 2030 in totaal 260.000 woningequivalenten aardgasvrij zijn, wat kan zorgen voor een substantiële reductie van de CO2-uitstoot van de stad. Voor woningen ligt het aandeel aardgasvrij momenteel op 14% en voor utiliteitsbouw (zoals kantoorpanden) op 34%.

De warmtetransitie is daarmee overduidelijk op gang gekomen, al is er tegelijkertijd nog een enorme resterende opgave. Bij woningen zijn het vooral de buurten waar het warmtenet aanwezig is waar het aandeel aardgasvrij hoog is. In de periode 2019 tot en met 2022 zijn volgens Liander/Onderzoek&Statistiek in totaal circa 4.000 bestaande woningen aardgasvrij geworden en ruim 2.500 woningequivalenten bij utiliteitsbouw. Beide cijfers gaan over gebouwen uit 2020 of eerder en betreffen daarmee inzichten over de bestaande gebouwenvoorraad. Op gebied van nieuwbouw is aardgasvrij bouwen verplicht voor woningbouw waarvoor een aanvraag voor een omgevingsvergunning is ingediend na 1 juli 2018. Afgelopen jaar is volgens gegevens uit ‘Gebouwd in Amsterdam’ bijna 98% van de opgeleverde woningen aardgasvrij gebouwd4. In de recent gepubliceerde Klimaatrapportage 2023 is daarnaast te lezen dat er in de periode 2019 tot en met 2022 voor in totaal ruim 4.500 woningequivalenten in de bestaande bouw investeringsbesluiten zijn genomen om aardgasvrij te worden. Bij de warmtetransitie is niet alleen het aantal aardgasvrije woningequivalenten is van belang, maar ook een reductie van het totale aardgasverbruik in Amsterdam. In 2021 was het totale aardgasverbruik in Amsterdam van woningen en overige gebouwen ca. 380 miljoen m3. In 2022 lag dit voor kleinverbruikaansluitingen ca.

10% lager dan het gemiddelde voor de periode 2018-2021. 3

Bij deze methodiek worden utiliteiten voor de vergelijkbaarheid op basis van hun oppervlakte omgerekend naar woningen. 4 https://www.gebouwdin.amsterdam.nl/index.asp

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 juli 2023 Pagina 3 van 10

Uit onderzoek dat in het najaar van 2022 in opdracht van de gemeente Amsterdam door I&O Research is uitgevoerd5, blijkt daarnaast dat zes op de tien Amsterdammers achter de ambitie van de gemeente staan om in 2040 aardgasvrij te zijn. Drie op de tien Amsterdammers staan gedeeltelijk achter de gemeentelijke ambitie of weten het nog niet. De overige 10 procent staat er helemaal niet achter, omdat het te duur, niet haalbaar of zinloos/onzin zou zijn. Ad 2. Actuele ontwikkelingen In de Transitievisie Warmte (2020) zijn keuzes gemaakt over de aardgasvrije warmteoptie per buurt en de indicatieve volgorde waarin Amsterdamse buurten aardgasvrij worden. De laagste maatschappelijke kosten vormden de basis bij deze keuzes, zodat de totale kosten van de overstap naar aardgasvrij zo laag mogelijk zijn. Er is daarnaast ook rekening gehouden met de volgende criteria: beschikbaarheid van bronnen, duurzaamheid, bestaande infrastructuur en overlast. Naast de totale kosten van de warmtetransitie is ook de betaalbaarheid voor de gebouweigenaar en/of bewoner/huurder een uitgangspunt. De totale woonlasten voor huishoudens met lage en middeninkomens mogen niet stijgen als gevolg van de kosten van de energietransitie. Sinds de oorlog in Oekraïne is dit extra urgent geworden. Vanwege de turbulente ontwikkelingen van de energieprijzen is ook de inflatie in Nederland flink gestegen.

Hierdoor zijn meer mensen bezig met het besparen van het energieverbruik en/of het zelf opwekken van energie. De afgelopen periode heeft ook aangetoond dat een gespannen energiemarkt veel huishoudens in energie-armoede drukt. Door de warmtetransitie zoveel mogelijk gelijk op te laten lopen met andere onderdelen van de energietransitie is het streven dat dit kan zorgen voor een meer beheersbare energierekening. Inzet op isoleren Het college zet daarom flink in op het reduceren van het energieverbruik, door middel van maatregelen op het gebied van energiebesparing en woningisolatie. Het afgelopen jaar hebben we op dit vlak het tempo opgeschroefd. Via het Isolatieoffensief informeren wij u hier periodiek over6 en in de tweede helft van 2023 ontvangt u hierover een Uitvoeringsplan Isolatie. Het is cruciaal dat energiebesparing, isolatie en woningverbetering hand in hand gaan met de warmtetransitie. Vooral vanwege de betaalbaarheid van de energiekosten voor bewoners. Maar een dalende energievraag maakt het ook mogelijk om meer duurzame warmteopties, zowel collectieve als individuele, binnen handbereik te krijgen. Uitbreiding warmtenetten en wijziging regelgeving Uit de berekeningen voor de Transitievisie Warmte uit 2020 bleek dat voor iets meer dan de helft van de bestaande en toekomstige Amsterdamse gebouwen een warmtenet de laagste

5

https://openresearch.amsterdam/nl/page/95545/communicatie-onderzoek-handelingsperspectiefenergietransitie 6

https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/12508099/1/Bijlage_1+Raadsinformatiebrief+voortga ng+van+het+isolatieoffensief

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 juli 2023 Pagina 4 van 10

maatschappelijke kosten heeft. De afgelopen periode zijn onder andere via het samenwerkingsverband Warm Amsterdam veel inspanningen geleverd voor de uitbreiding van het warmtenet in de bestaande stad. Door middel van het beschikbaar stellen van tijdelijke gemeentelijke subsidies wordt hierbij gestreefd naar een woonlastenneutrale warmtetransitie voor lage en middeninkomens7. Vanuit het Rijk is recent de Warmtenetten Investeringssubsidie (WIS) gepubliceerd die ook een bijdrage kan leveren aan de betaalbaarheid van deze warmteoplossing. De aanstaande Wet collectieve warmte (Wcw) voorziet in warmtenetten waarbij op den duur het meerderheidsaandeel in publieke handen moet liggen. Hier hebben we u in de afgelopen tijd over geïnformeerd8. De geplande inwerkingtreding van deze wet is ondertussen verschoven naar 1 januari 2025. Het college is positief over de koers van de Wcw. Als er duidelijkheid over de definitieve wetteksten is, wil het college starten met het opbouwen van publieke realisatiekracht (uitvoeringscapaciteit en investeringskapitaal), waarbij we ons momenteel nog wel zorgen maken over de bijbehorende financiële middelen. Door marktpartijen zoals Vattenfall zijn vanwege de onzekerheden rondom de Wcw diverse besluiten voor investeringen in warmtenetten on hold gezet.

Dit heeft in 2022 voor minder investeringsbesluiten gezorgd dan was beoogd, zoals is aangegeven in de Klimaatrapportage 2023. Uitkomsten Transitievisie Warmte tegen het licht houden Zoals aangegeven gaan de ontwikkelingen op gebied van de warmtetransitie snel: hoge energieprijzen, extra inzet op isolatie, veranderende subsidiestromen, ontwikkelingen rondom de Wcw en de ambitie om te versnellen. We willen ook zeker weten dat de uitvoering goed aansluit bij wat de stad wil en nodig heeft. Daarbij is zowel een technische als maatschappelijke blik van belang. We willen leren van de lessen van de afgelopen jaren in de buurten waar we actief zijn. Wat is goed gegaan en wat kan beter? Zodoende vindt het college het wenselijk om de gemaakte keuzes in de Transitievisie Warmte over de aardgasvrije warmteopties te toetsen. Bij warmteoplossingen in de gebiedsontwikkeling zien we bijvoorbeeld bij Strandeiland dat recente ontwikkelingen tot andere keuzes hebben geleid (meer individueel, kleinere collectieve oplossingen en kleinere concessies). We willen ons bij de toets op de TVW richten op de buurten waar we momenteel of in de komende paar jaren naar verwachting actief zijn op gebied van de warmtetransitie.

Bij deze toets is het van belang dat voornamelijk bij bewoners met lage inkomens wordt onderzocht in hoeverre de verwachte woonlasten van de huidige voorkeursoplossingen (rekening houdend met eventuele plannen of ambities op gebied van energiebesparing en isolatie) zich verhouden tot de huidige kosten van een aardgasaansluiting, al beseffen we dat hierbij sprake is van diverse onzekerheden. Ook andere criteria zoals eerder in de TVW zijn gehanteerd, zijn relevant om mee te nemen bij deze toets, net als sociaal-maatschappelijke opgaven in de betreffende buurten.

7

Zie ambitie 7a van dit Rekenkamer-onderzoek: https://publicaties.rekenkamer.amsterdam.nl/uitvoering-ambities-coalitieakkoord-2018-2022klimaatenergietransitie-en-amsterdam-aardgasvrij/ 8 https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/12330464/1 en https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/12566461/1

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 juli 2023 Pagina 5 van 10

We gaan deze inzichten voor de relevante buurten in beeld brengen voor de verschillende alternatieve warmtescenario’s die hier mogelijk zijn. We hanteren hierbij een brede blik en kijken zowel naar warmtepompen, het stadswarmtenet en lokale bronnetten. Hiermee maken we inzichtelijk in hoeverre de conclusies uit de Transitievisie Warmte robuust zijn. Door het uitvoeren van deze toets kunnen we de koers voor de komende jaren en het bijbehorende ondersteuningsaanbod (ten behoeve van een beheersbare energierekening) nader vormgeven. Eind 2023 willen we de eerste inzichten met u te delen, zodat u kunt meedenken met wat verstandig is bij de verdere warmtetransitie van Amsterdam. De toets levert ook relevante informatie op voor het Warmteprogramma (update/herijking van de TVW) dat alle gemeentes in het kader van de aanstaande Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) uiterlijk 2026 gereed moeten hebben. Het moet uiteindelijk ook bijdragen aan meer duidelijkheid richting bewoners en ondernemers over welke stappen ze wanneer kunnen zetten op gebied van de warmtetransitie. Ad 3. Verbreden van de aanpak Tegelijkertijd met het uitvoeren van een toets op de TVW gaan we de huidige koers bij de warmtetransitie, waarbij we ons nu voornamelijk richten op de uitbreiding van het warmtenet bij buurten met een hoog percentage corporatiewoningen, verder verbreden.

Ondanks de opgelopen vertraging op gebied van het aantal investeringsbesluiten bij de uitrol van grotere warmtenetten werken we op deze manier aan de gewenste versnelling. We zetten in de periode 2023-2024 in totaal in op 16 acties en maatregelen. Voor een deel betreft het bestaande initiatieven waar we verder mee aan de slag gaan. De genoemde acties en maatregelen richten zich op de bestaande stad en moeten uiteindelijk bijdragen aan een toename van het aantal gebouwen dat aardgasvrij wordt en/of een reductie van het aardgasverbruik. Dit laatste gaat op de korte termijn soms sneller. Hier draagt het Isolatieoffensief ook aan bij. Voor het realiseren van een stad waar alle woningen en andere panden uiteindelijk op duurzame manieren worden verwarmd, is het wenselijk dat ook wordt gezorgd voor een toename in het aantal aardgasvrije gebouwen. In de opsomming hieronder maken we onderscheid in activiteiten op gebied van doelgroepen, warmtetechnieken en randvoorwaarden. Voor alle acties en maatregelen is aangegeven wanneer deze worden uitgevoerd. Vanwege diverse onzekerheden (zoals de eerdergenoemde impact van de Wcw en het innovatieve karakter van een aantal acties en maatregelen) is het momenteel nog niet mogelijk om al volledig aan te geven wat het beoogde tempo bij de warmtetransitie gaat worden. Waar mogelijk geven we aan om welke aantallen het gaat.

Dit betreft een eerste richting. Doelgroepen: 1) We stimuleren bewoners die zelf warmte-initiatieven en -coöperaties starten. Onder andere in Middenmeer (in totaal 5.000 woningen), bij KetelhuisWG (in totaal 2.500 woningen) en minstens zes andere plekken in de stad ondersteunen we al actief de aanwezige warmteinitiatieven. Het college voert momenteel onderzoek uit naar hoe we huidige en toekomstige bewonersinitiatieven en coöperatieven (blijvend) kunnen ondersteunen. Na de zomer van 2023 ontvangt u een kader hoe de gemeente om wil gaan met bewonersinitiatieven en welke (financiële) ondersteuning daarbij van toepassing is.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 juli 2023 Pagina 6 van 10

2) We willen bij de warmtetransitie met alle bewoners goed in gesprek te komen en te blijven. In het najaar van 2023 starten we, in combinatie met laagdrempelige participatiemomenten, een onderzoek naar de wensen van eigenaren van grondgebonden woningen. 3) De gemeente heeft een brede vve-aanpak op gebied van verduurzaming. Deze aanpak is onderdeel geworden van het Isolatieoffensief. Over de aanpak voor de komende jaren wordt u apart geïnformeerd. Voor vve’s worden onder andere haalbaarheidsonderzoeken uitgevoerd (in bijgaand overzicht met de stand van zaken per buurt zijn enkele voorbeelden benoemd). In 2023 streven we het adviseren en begeleiden van 250 vve’s. Het haalbaarheidsonderzoek bevat het in kaart brengen van de technische mogelijkheden voor isolatie-ventilatie, het opwekken van energie en van het gas af gaan. Ook wordt er bijvoorbeeld met vve-beheerders gesproken over rookgasafvoerkanalen die vervangen moeten worden. Het college ziet aanvullende mogelijkheden bij vve’s. Zo gaan we vanaf eind 2023 verkennen in hoeverre er voor vve’s (waarbij de woningen worden verwarmd met blokverwarming op aardgas) kansen liggen om aangesloten te worden op het nabij gelegen warmtenet of andere warmte-opties voor het gebouw of de buurt. Hierbij is het cruciaal dat eventuele oude gebreken aan het warmteleidingstelsel tegelijkertijd verholpen worden.

4) In het Isolatieoffensief wordt ook gewerkt aan een aanpak voor de particuliere verhuursector. Hierbinnen zal verkend worden waar bij deze doelgroep kansen op gebied van de warmtetransitie liggen, aangezien ook zij toe moeten werken naar aardgasvrije warmteoplossingen voor het verwarmen van hun gebouwen. Hiermee starten we in de loop van 2024. 5) Bij het verduurzamen van de warmtevoorziening bij utiliteitsgebouwen (bedrijven en maatschappelijke instellingen) geven we steeds meer energiebespaaradviezen die kunnen zorgen voor een reductie van het aardgasverbruik. In 2023 streven we in totaal naar 480 uitgevoerde energiescans. In het najaar van 2023 wordt een onderzoek afgerond waarin voor enkele buurten (waaronder de Confuciusbuurt) de kosten en mogelijkheden voor de warmtetransitie bij utiliteitsgebouwen in beeld worden gebracht. Daarmee kunnen deze gebouwen op den duur een vast onderdeel worden van de buurtaanpak. Gebouwen waar aardgas wordt gebruikt ten behoeve van ruimteverwarming kunnen hierbij meegaan met de buurtaanpak bij woningen. Het aardgasverbruik ten behoeve van productieprocessen van bedrijven is hierbij een apart aandachtspunt. We willen ook leren van gebouweigenaren die in de afgelopen jaren de warmtevoorziening hebben verduurzaamd.

Warmtetechnieken: 6) Er komt meer en versnelde aandacht voor de ‘all-electric’-buurten in de stad: we gaan rond de zomer van 2023 in 2 buurten met bewoners het gesprek starten over het verwarmen van woningen middels warmtepompen en breiden deze aanpak in 2024, op basis van geleerde lessen, vervolgens uit naar meer (delen van) buurten. Hierbij werken we samen met Liander, zodat we rekening kunnen houden met de belasting op het elektriciteitsnetwerk. 7) In Buikslotermeer Noord werken we al langer en ook in de periode 2023-2024 samen met enkele andere partijen aan een lokaal decentraal bronnet waar met behulp van warmte uit het riool 700 woningen duurzaam verwarmd kunnen worden. Het college is enthousiast over de mogelijkheden van bronnetten en ziet kansen voor een verdere innovatieve groei hiervan. In de genoemde toets op de Transitievisie Warmte nemen we de mogelijkheden hiervan mee.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 juli 2023 Pagina 7 van 10

Dit zou uiteindelijk ook op andere plekken in de stad kunnen leiden tot soortelijke initiatieven als in Buikslotermeer Noord. 8) We gaan verkennen hoe we, onder andere in de ‘aardgasvrije gasnet’-buurten, kunnen zorgen voor een groter aantal woningen dat gebruikt maakt van de hybride warmtepomp. In het najaar van 2023 gaat de gemeente beginnen met collectieve inkoopacties op gebied van hybride warmtepompen. Hierbij wordt gestart met het aanschrijven van kleine groepen bewoners. We streven hierbij naar het aanschrijven van enkele duizenden woningen. Op basis van opgedane ervaringen wordt de aanpak aangepast en uitgebreid. Een hybride warmtepomp bespaart gemiddeld 60% van het aardgasverbruik, wat ook kan zorgen voor een substantiële daling van de energierekening. Het is een nuttige tussenstap richting een aardgasvrije warmteoplossing. Vanuit het Rijk is hiervoor subsidie beschikbaar. Per 2026 wordt het in Nederland naar alle waarschijnlijkheid verplicht om bij het vervangen van de cvketel een duurzaam alternatief aan te schaffen9. Vanuit het Rijk zijn hiervoor ook subsidies beschikbaar. Monumenten en appartementen worden uitgezonderd van de verplichting, maar pandeigenaren kunnen altijd onderzoeken of de hybride warmtepomp een goede tussenstap is.

9) Op gebied van de uitbreiding van het warmtenet werken we met de samenwerkingspartners van Warm Amsterdam aan definitieve investeringsbesluiten in de eerste vier buurten (Confuciusbuurt, Wildeman, De Kameleon e.o. en Hakfoort/Huigenbos). In totaal gaat het hierbij om ca. 4.000 woningen. Het streven is dat hier in de zomer van 2023 besluiten over worden genomen. Deze vier buurten komen ook naar voren in recente documentatie over het Isolatieoffensief10. Zowel de isolatieopgave als de sociaal-maatschappelijke opgave is hier groot. In de praktijk zien we al dat corporaties niet alleen inzetten op warmteopties, maar ook tegelijk aandacht besteden aan isolatie- en renovatiemaatregelen (ten behoeve van een lager energieverbruik, een lagere energierekening en een hogere woningkwaliteit). We treffen daarnaast in deze periode ook de voorbereidingen voor 13 volgende buurten (in totaal ca. 13.000 woningen). Het buurtproces nemen we hierbij onder de loep door goed te evalueren en leren, zodat de gehele doorlooptijd in de toekomst versneld kan worden. Bij de aanleg van warmtenetten zorgen we door middel van het slim programmeren van de werkzaamheden in de ondergrond en openbare ruimte voor zo weinig als mogelijk overlast in de stad. Dit soort grootschalige werkzaamheden zullen echter altijd impact hebben.

Ook benutten we kansen om ruimte te reserveren voor de toekomstige warmtetransitie, zodat de maatschappelijke kosten zoveel mogelijk worden beperkt. Randvoorwaarden: 10) Op gebied van de betaalbaarheid van de energiekosten voor bewoners als gevolg van de warmtetransitie voeren we om te beginnen na de zomer van 2023 de eerdergenoemde toets op de TVW uit. We kijken zowel naar de betaalbaarheid van collectieve als individuele warmteoplossingen en nemen hierbij plannen op gebied van energiebesparing mee. We gaan in kaart (laten) brengen wat nodig is om de betaalbaarheid voor bewoners bij de

9

https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2023/05/01/warmtepomp-de-norm-vanaf-2026-goedvoor-klimaat-en-de-energierekening 10 https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/12917302/1/09012f9780d02a7f

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 juli 2023 Pagina 8 van 10

warmtetransitie te garanderen. Het is namelijk cruciaal dat we in deze collegeperiode in beeld krijgen hoe we uiteindelijk een betaalbare warmtetransitie in de stad kunnen realiseren. 11) Vanaf het najaar van 2023 verbeteren we de informatievoorziening naar bewoners door middel van een mobiel loket onder de noemer ‘Het huis van nu voor straks’. Bij dit loket, dat stadsbreed kan worden ingezet, kunnen bewoners terecht met vragen over energiebesparing, isoleren en het aardgasvrij maken van woningen. Nu al bezoeken we markten en andere locaties. We verbeteren daarnaast continu de website van de gemeente op het gebied van duurzaam wonen. Nog in 2023 zal er een subpagina ‘duurzaam wonen’ op de website Amsterdam.nl zijn waar bewoners de benodigde informatie vinden om energie te besparen, te isoleren en over te stappen op duurzame energie. 12) Waar mogelijk en nodig gaat het college belemmeringen proberen weg te nemen die de verduurzaming van woningen en andere gebouwen nu soms in de weg staan. Dit kan bijvoorbeeld te maken hebben met benodigde vergunningen voor warmtepompen of het plaatsen van dubbelglas bij monumenten. Hierbij verliezen we niet het welstandsniveau van de stad en de eventuele geluidsoverlast uit het oog.

In het najaar van 2023 gaan we een Uitvoeringsagenda duurzaam erfgoed opstellen waarin het college aangeeft hoe om te willen gaan met belemmeringen regels bij het verduurzamen van erfgoed. In maart 2023 bent u hier eerder over geïnformeerd11. Ook stellen we in vervolg op de Handreiking zonne-energie12 een Handreiking verwarmingsinstallaties op, waarin bewoners duidelijkheid wordt geboden over de regelgeving op dit gebied. 13) We werken aan de voorbereidingen voor de aankomende Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw). Als deze wet in 2024 wordt aangenomen door de Staten-Generaal krijgen gemeentes de (aanwijs)bevoegdheid om te besluiten wanneer en hoe een wijk van het aardgas af gaat en welk voorkeursalternatief voor aardgas er wordt gekozen. Het college is van mening dat Amsterdam deze mogelijkheid te zijner tijd moet gaan gebruiken om ervoor te zorgen dat er op een zorgvuldige manier tempo gemaakt kan worden bij de verduurzaming van de warmtevoorziening van de stad. De uitkomsten van de genoemde toets op de TVW gebruiken we bij het opstellen van een wettelijk benodigd Warmteprogramma (de opvolger van de Transitievisie Warmte), waar we in 2024 mee gaan starten. Participatie onder bewoners is hierbij een cruciaal onderdeel.

14) Met de warmtebedrijven en het buurtinitiatief Meer Energie onderzoeken we in de periode 2023-2024 de mogelijkheden en randvoorwaarden om de restwarmte van datacenters te gebruiken voor het verwarmen van woningen. Ook worden door EBN (Energiebeheer Nederland) momenteel voorbereidingen getroffen voor onderzoeksboringen naar aardwarmte. Dit geeft naar verwachting in 2025 inzicht in de potentie van de ondergrond in en rond Amsterdam. Daarnaast zien we kansen voor aquathermie als duurzame warmtebron. In de genoemde toets op de Transitievisie warmte zal voor de betreffende buurten ook onderzocht worden in hoeverre er sprake is van voldoende aanbod en diversificatie van warmtebronnen.

11

https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/12654462/1 https://assets.amsterdam.nl/publish/pages/978460/21278las21053_duurzaam_erfgoed_folder_handreiking-1_003.pdf 12

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 juli 2023 Pagina 9 van 10

15) Er wordt momenteel gewerkt aan een uitvoeringsorganisatie binnen de gemeente Amsterdam die wordt ingericht voor een grootschalige uitrol van de uitvoering energietransitie. Dit start in het najaar van 2023. 16) De grote personeelstekorten van technisch opgeleid personeel op alle niveaus zijn een factor om rekening mee te houden in de uitvoering van de warmteplannen. Hieraan werken we in de gehele periode 2023-2024 via het programma Duurzame Stad, Duurzame Banen, waar u apart over bent bijgepraat13. Amsterdam is bij de uitvoering van de warmtetransitie voor een belangrijk deel afhankelijk van keuzes die door het Rijk worden gemaakt en de financiële middelen die beschikbaar worden gesteld. Van het Rijk en het volgende kabinet vragen wij een flinke inzet in de warmtetransitie. Er is ondersteuning nodig in het aardgasvrij maken van de stad, onder andere voor de aanleg van warmtenetten, maar bijvoorbeeld ook bij het verbeteren van de leenfaciliteiten bij het Warmtefonds voor VvE’s. We werken hierbij samen met de G4 en VNG. De warmtetransitie staat niet op zichzelf. In de buurten waar Amsterdam actief is op dit gebied spelen integrale vragen op tal van onderwerpen (zoals afval, leefbaarheid, criminaliteit en gezondheid). In overleg met de stadsdelen zullen we ernaar streven om de vraagstukken waar mogelijk te combineren. Ad 4.

Financiële paragraaf De totale kosten voor de ambtelijke inzet en de externe uitgaven (exclusief subsidies) bij de warmtetransitie van de bestaande stad bedragen in 2023 ongeveer € 6,8 miljoen. Hiervan is € 3,9 miljoen gedekt door Rijksmiddelen en €2,9 miljoen door de gemeentebegroting. Vanwege de inrichting van de genoemde uitvoeringsorganisatie is de verwachting dat de kosten in 2024 en verder gaan toenemen. Enerzijds betreft dit (op gebied van warmtevraagstukken bij nieuwbouw) een verschuiving van middelen. Anderzijds zijn vermoedelijk aanvullende middelen noodzakelijk. Of het laatste daadwerkelijk het geval is, wordt momenteel nog nader uitgewerkt en begin volgend jaar meegenomen in besluitvorming van de voorjaarsnota. Hiervoor zal dan een passend dekkingsvoorstel worden gedaan. Meer informatie hiervoor ontvangt u via de gebruikelijke Planning&Control-producten. Daarnaast is er nog circa € 20 miljoen ruimte beschikbaar in het gemeentelijke Klimaatfonds14. Dit budget in het Klimaatfonds is gereserveerd voor buurtinitiatieven en huishoudens met een laag inkomen. Ad 5. Vervolgstappen Via deze brief hebben we u geïnformeerd over de warmtetransitieplannen van het college. Begin 2024 zullen we een 11e updatebrief over de voortgang van de warmtetransitie met u delen.

Daarin geven we aan wat de stand van zaken is van alle 16 toegezegde acties en maatregelen die zijn opgenomen in deze Uitvoeringsagenda warmtetransitie en in hoeverre hier sprake is van benodigde 13

https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/12227255/2/09012f9780a64b50

14

https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/12770444/2/2_+Bestedingsperspectief+Klimaatfonds +2023+def

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 juli 2023 Pagina 10 van 10

wijzigingen in de aanpak. Het beoogde tempo bij de warmtetransitie gaat gedurende de tijd naar verwachting steeds duidelijker worden. In de volgende brief worden zullen we hier een update van geven. Tegen die tijd verwachten we dat er meer zicht op de huidige onzekerheden is verkregen. Over de tussenresultaten van de toets die gaat worden uitgevoerd op de TVW wordt u zoals aangegeven eind 2023 apart geïnformeerd. Wij gaan in de komende periode aan de slag om de gewenste versnelling te kunnen gaan realiseren, waarbij de betaalbaarheid van de energiekosten voor bewoners een cruciaal uitgangspunt is. We voelen ons vanwege de wereldwijde klimatologische uitdagingen en de urgentie van het energiearmoede-vraagstuk gesterkt om ons hier maximaal voor in te spannen. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Zita Pels Wethouder Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie Bijlagen 1. 10e update voortgang warmtetransitie - naar een stad zonder aardgas 2. Overzicht stand van zaken buurten 3. Memo aardgasvrij Liander/O&S 4. Cijfers per buurt Liander/O&S 5. Overzicht bestuurlijke besluitvorming, moties, schriftelijke vragen en toezeggingen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl