Raadsinformatiebrief uitkomsten BO Leefomgeving en MIRT 2024.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 14 november 2024 Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit, Grond en Ontwikkeling en Ruimtelijke Ordening Melanie van der Horst/Reinier van Dantzig Verkeer & Openbare Ruimte, bestuurszaken.VOR@amsterdam.nl) Uitkomsten Bestuurlijk Overleggen Leefomgeving (BOL) en Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT) 2024

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief willen wij u informeren over hetgeen besproken en afgesproken is in het Bestuurlijk Overleg Leefomgeving (BOL) en het Bestuurlijk Overleg Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (BO MIRT), beide op donderdag 7 november 2024. BO Leefomgeving Het BOL is een jaarlijks overleg waarin Rijk en regio afspraken maken over ruimtelijke vraagstukken. Het BOL, normaal altijd in juni, was dit jaar voorafgaand aan het BO MIRT gezien de Kabinetswissel. Voor de besluitteksten van het BOL verwijzen wij naar de bijgevoegde Kamerbrief van de minister van Volkshuisvestering en Ruimtelijke Ordening (VRO), waarin de uitkomsten uitgebreider zijn verwoord. Deze is te lezen via de bijlagen: 1. Kamerbrief uitkomsten BO Leefomgeving 2. Afsprakenlijst BO Leefomgeving Ruimtelijke voorstellen provincies Noord-Holland en Flevoland. De provincies Noord-Holland en Flevoland hebben met de ruimtelijke voorstellen de ruimtelijke opgaven voor de MRA-regio geagendeerd. De ruimtelijke voorstellen worden gevolgd door ruimtelijke arrangementen, waar het Rijk en provincies wederkerige, bestuurlijke afspraken maken om de ruimtelijke puzzel die gelegd is in het ruimtelijk voorstel daadwerkelijk uit te voeren. De provincie Noord-Holland heeft in haar ruimtelijk voorstel aandacht gevraagd voor de stapeling van (ruimtelijke) opgaven.

Gezien de aantrekkingskracht van het economisch profiel neemt de druk op de ruimte en daarmee de leefbaarheid toe. De NOVEX MRA Uitvoeringsagenda Als vervolg op het ontwikkelperspectief wordt gezamenlijk door Rijk en regio het komend jaar een uitvoeringsagenda met een regionale investeringsagenda opgesteld. In deze agenda wordt bepaald wie wat doet en wanneer. Vanuit onze regio is aan de ministers een ‘preview’ overhandigd van de NOVEX-MRA-uitvoeringsagenda.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 14 november 2024 Pagina 2 van 6

In het kader van de NOVEX MRA zijn afspraken gemaakt over onder meer de woonwerkbalans en ‘groenblauwe’ maatregelpakketten, de maatregelen in verband met natuur, water, sport en recreatie. Deze maatregelen zijn in samenspraak met de andere MRA-deelregio’s opgehaald. De MRA heeft met de waterschappen en met het Rijk afgesproken om gezamenlijk financiering te vinden voor de groenblauwe maatregelpakketten. Voor Amsterdam staan hier belangrijke maatregelen tussen zoals het openhouden van de scheggen en een kwaliteitsslag voor de entreegebieden in Spaarnwoude. Dit zijn prioritaire maatregelen die voor 2030 nodig zijn om het groen- en blauwe watersysteem te behouden voor een gezonde, veilige en aantrekkelijke leefomgeving. Bij een volgend BOL willen we concrete afspraken maken voor deze financiering. Daarnaast is er afgesproken dat Rijk en regio samenwerken om de woonwerkbalans in de regio te verbeteren. Er is nu een eerste onderzoek gedaan waarbij is geconstateerd dat er voor de hele regio een scheve woonwerkbalans is, met uitzondering van Amsterdam. Dit zorgt voor onnodige pendelbewegingen, een tekort aan (praktische geschoolde) arbeidskrachten en heeft effect op onze welvaart waar ook wij in Amsterdam de gevolgen van ondervinden. Rijk en regio inventariseren welke maatregelen genomen kunnen worden om dit te verbeteren.

NOVEX Noordzeekanaalgebied als groene energiehoofdstructuur van Nederland Voor het Noordzeekanaalgebied (NZKG) hebben Rijk en regio afgesproken om het gebied te positioneren als nieuwe groene energiehoofdstructuur van Nederland en zo de basis te leggen voor de verduurzaming van onze industrie, de productie van groene brandstoffen en de ontwikkeling van een circulaire economie. Tussen het Rijk en de regio zijn afspraken gemaakt over de stedelijke vernieuwing IJmond en is het belang van de Energiehaven IJmond herbevestigd voor de realisatie van de Nederlandse Energietranisite. Ook is de afspraak gemaakt de gezamenlijke verkenning naar het maatschappelijk draagvlak ten aanzien van de energie-infrastructuur te bespreken in het BOL van 2025. Wonen en mobiliteit Tot slot is in het BOL gesproken over de voortgang van de woningbouwopgave. Door het kabinet is € 5 miljard gereserveerd voor de woningbouwopgave en € 2,5 miljard voor bereikbaarheidsmaatregelen. Voor deze middelen worden spelregels en nadere randvoorwaarden opgesteld. Deze worden bekend bij de Woontop op 11 december 2024. Nadere afspraken worden verwacht bij het BOL in 2025. BO MIRT In tegenstelling tot het BO Leefomgeving, vond het BO MIRT wel plaats conform de jaarlijkse cyclus.

Voor de besluitteksten verwijzen wij naar de bijgevoegde Kamerbrief van de minister van Infrastructuur en Waterstaat (IenW), waarin de uitkomsten uitgebreider zijn verwoord. Deze is te lezen via de bijlagen: 3. Kamerbrief uitkomsten BO MIRT 4. Afsprakenlijst BO MIRT Oproep om Rijksfinanciën effectiever te besteden De Metropoolregio Amsterdam (MRA) heeft voorafgaand aan dit BO MIRT aan de bewindspersonen een brief gestuurd over de onderuitputting van Rijksfinanciën in relatie tot het

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 14 november 2024 Pagina 3 van 6

mobiliteitsfonds (zie bijlage 5). De aanwezige bewindspersonen gaven aan de oproep in deze brief te herkennen en de afspraak is gemaakt dat het ministerie van IenW deze brief betrekt in de gesprekken over de Voorjaarsnota 2025. Met als doel om de boodschap kracht bij te zetten dat de middelen in het mobiliteitsfonds ontoereikend zijn voor de noodzakelijke mobiliteitsopgave en dat we als regio onnodig zijn geconfronteerd met een Rijksuitname van circa €1,8 miljard uit het project OV-verbinding Amsterdam-Haarlemmermeer (OVAH). Aandacht voor de grote beheer- en onderhoudswerkzaamheden en relatie korting BDU De regio heeft ook aandacht gevraagd voor de grote beheer- en onderhoudswerkzaamheden de komende jaren in onze regio. Om de hinder hiervan zoveel mogelijk te beperken is de komende periode veel inzet nodig van alle betrokken partijen (ook van het Rijk) en zijn alternatieve maatregelen nodig. Ook het openbaar vervoer speelt hierbij een belangrijke rol. Vanuit de regio is richting de aanwezige bewindspersonen aangegeven dat dit haaks staat op de door het Rijk doorgevoerde korting op de BDU vanaf 2026. De verantwoordelijk staatssecretaris erkent dit en heeft aangegeven dat er geen sprake mag zijn van cumulatieve effecten. Rijk en regio blijven hierover de komende tijd in gesprek.

Pakket projecten Zuidasdok, OV-verbinding Amsterdam – Haarlemmermeer (OVAH), knooppunten De Nieuwe Meer en Amstel, derde perron Amsterdam Zuid, OV-verbinding Sloterdijk – Amsterdam Centrum (OVSA) Rijk en regio werken hard aan de projecten Zuidasdok, OV-verbinding AmsterdamHaarlemmermeer, knooppunten De Nieuwe Meer en Amstel, derde perron Amsterdam Zuid en OV-verbinding Sloterdijk-Amsterdam Centrum. Daarbij zijn al belangrijke stappen gezet. De projecten zijn niet alleen van belang voor de bereikbaarheid van de regio, maar ook voor het verdere nationale OV-netwerk. De projecten kennen ook elk de nodige uitdagingen, zowel inhoudelijk als financieel. Rijk en regio zijn hierover in gesprek en blijven deze gesprekken doorzetten, waarbij de samenhang tussen de gemaakte afspraken steeds in ogenschouw wordt genomen. Rijk en regio hebben afgesproken voor de zomer van 2025 een goed voorbereid bestuurlijk overleg te organiseren over de zorgen over de samenhangende projecten uit het pakket. Daarbij wordt de minister van VRO uitgenodigd. Hierbij spelen verschillende zaken. OVAH is als prioriteit door de coalitiepartijen opgenomen in het hoofdlijnenakkoord en is door het kabinet opgenomen in het Regeerprogramma. Daarentegen is sprake van de hierboven benoemde rijksuitname uit het OVAH-budget en verwacht het programma Zuidasdok een tekort van € 600 mln. tot € 800 mln.

In het BO MIRT 2022 is vastgelegd de bijdrage van het Rijk met prioriteit beschikbaar is gesteld voor Zuidasdok. Voor tekorten en meevallers dekt het Rijk het tekort uit de reservering van het Rijk voor OVAH. Met oog op het in het programma Zuidasdok lopende aanbestedingsproces tunnel hebben de opdrachtgevers afgesproken uiterlijk in de tweede helft van 2025 een besluit te nemen over de uitvoering en financiering van de noordelijke tunnel. Dit mede in het licht van afspraken op het BO MIRT 2022 waarin Zuidasdok, de OV-verbinding Amsterdam – Haarlemmermeer, het derde perron en de metro-ringlijn Amsterdam in samenhang zijn beschouwd (zie ook de brief aan uw Raad “Bestuurlijk Overleg Zuidasdok d.d. 21 mei 2024” van 20 juni 2024). Er is perspectief nodig op realisatie van het gehele pakket. Daarbij heeft de regio richting het Rijk aangegeven ook creatief te kijken naar het soepeler omgaan met de MIRT-spelregels en naar vormen van alternatieve bekostiging. Een bestuurlijk overleg voor de zomer over de bekostiging van het gehele investeringspakket is ook van belang om in het BO MIRT 2025 een richtinggevend conceptbesluit te nemen voor OVAH

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 14 november 2024 Pagina 4 van 6

en in het BO MIRT 2026 een voorkeursbeslissing te nemen. Vlak voorafgaand aan dit BO MIRT heeft een BO OVAH plaatsgevonden. Daarin is vastgesteld dat de MIRT Voorkeursbeslissing verschuift van 2025 naar 2026. De langere doorlooptijd is het resultaat van diverse oorzaken. Zo heeft het meer tijd gekost om in de samenwerking met de vele betrokken partijen een goed en gedragen besluitvormingsproces en aanpak van het project overeen te komen. Maar ook zijn vanuit de eerste ronde inspraak extra oplossingsrichtingen en kansen vanuit de omgeving in beeld gekomen die nader onderzoek verdienen om tot een goede Voorkeursbeslissing te kunnen komen. Eerder is overeengekomen dat het Rijk de kosten voor de MIRT-Verkenning draagt en de langere doorlooptijd valt nog binnen het budget dat het Rijk hiervoor beschikbaar heeft gesteld. Door het besluit in dit BO MIRT om in 2025 een belangrijk richtinggevend conceptbesluit te nemen, voorafgaand aan voorkeursbeslissing in 2026, lukt het om zoveel mogelijk in lijn met de oorspronkelijke planning te blijven. Tenslotte is er nog goed nieuws met betrekking tot de MIRT-Verkenning OV-Verbinding Sloterdijk-Amsterdam centrum (OVSA). Rijk en regio hebben namelijk een samenwerkingsovereenkomst getekend, wat een belangrijke stap is in de volgende fase van de uitvoering van deze MIRT-Verkenning.

In deze overeenkomst hebben de drie opdrachtgevende partijen afspraken gemaakt over de inhoud, organisatie, planning, kosten en dekking van de verkenningsfase. IJmeerverbinding Op initiatief van de regio is verder afgesproken een zogenaamde ‘P-verkenning’ te starten naar de mogelijkheden en kansrijkheid van alternatieve bekostiging van een IJmeerverbinding, als alternatieve route naar de start van een MIRT-verkenning. Zoals al eerder dit jaar met de raadscommissie MOW besproken, is deze verbinding randvoorwaardelijk voor de ontwikkeling van Almere Pampus waar 75.000 woningen gebouwd moeten worden. Naast Pampus heeft ook de verdere ontwikkeling van de oostkant van Amsterdam baat bij deze ontwikkeling. Bij deze afspraak is ook besproken dat er gekeken moet worden naar een betere woon-werkbalans om de eenzijdige pendel op te vangen. OV Schiphol-Amsterdam-Almere-Lelystad (SAAL) OV SAAL is nodig om meer treinen te laten rijden op de corridor Schiphol Amsterdam Almere en Lelystad. Dit is nodig voor de bereikbaarheid van (nieuwe) woon- en werklocaties, waaronder in Amsterdam. In totaal gaat het om meer dan 100.000 woningen die langs deze corridor bijkomen. In tweede kwartaal 2024 is de regio medegedeeld dat de afronding van SAAL vertraagd.

De inzet van de regio is dat SAAL hoger in de prioritering komt bij het Rijk, zodat de dienstregeling in de huidige Hoofdrailnetconcessie gaat rijden voor 2033. Streven is om voor de zomer hier een bestuurlijk overleg te hebben. Programma woningbouw en mobiliteit Omdat de eerste investeringsafspraken pas in 2025 voor woningbouw en de ontsluiting hiervan worden gemaakt, konden er geen majeure financiële besluiten genomen worden. De regio heeft wel opgeroepen dat bij de verdeling van nieuwe middelen voor versnelling woningbouw bestaande projecten die eerder financiering hebben ontvangen niet uit te sluiten. Veel projecten zijn geconfronteerd met kostenstijgingen, die terecht komen bij de regiopartijen. Regio’s hebben moeite om deze extra kosten in hun eentje op te vangen en projecten lopen daardoor risico te vertragen. De regio heeft, net als andere regio’s in Nederland, opgeroepen te zorgen dat deze projecten eerst voldoende dekking moeten hebben voordat overgegaan kan worden tot nieuwe afspraken. Te meer ook bij nieuwe afspraken waarschijnlijk weer een cofinancieringsbijdrage van

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 14 november 2024 Pagina 5 van 6

de regio gevraagd zal worden. En de regio dus ook hier middelen voor moet zien te reserveren als het tot nieuwe afspraken leidt. Met al lopende tekorten op bestaande afspraken, wordt het moeilijk voor regio’s nieuwe afspraken te maken. Draaiend houden Ringen Amsterdam zijn afspraken gemaakt over de invulling en financiering In het BO MIRT 2022 zijn afspraken gemaakt over de doorstroming van het toenemend verkeer op de Ringwegen om Amsterdam (A10, A5 en A9) door de grote woningbouw in onze regio. De afspraken betreffen het doorvoeren van maatregelen gericht op doorstroming van de Ringwegen (A10, A5, A9). Het betreft een pakket aan meer toepassing van slimme technieken in combinatie met relatief kleine infrastructurele maatregelen zoals betere op- en afritten (waaronder de S116 en de S118) en mobiliteitshubs. Met betrekking tot dit laatste is er een budgetreservering van maximaal € 7 mln voor de uitbreiding P+R locatie Muiden van 170 naar ten minste 700 parkeerplekken. De maatregelen zijn een goed begin om zowel de groeiende woon-werkpendel op te vangen van en naar Amsterdam/Schiphol als om binnensteden zoals die van Amsterdam leefbaar te kunnen houden door meer (auto)verkeer via de ringwegen te laten plaatsvinden.

Maar tegelijk is het nu overeengekomen pakket nog maar een kleine eerste stap ten opzichte van de grote uitdaging die er de komende jaren ligt om de Ringwegen (en sporen) om Amsterdam niet vast te laten lopen. Rijk en regio hebben afgesproken hierover in gesprek te blijven via het bereikbaarheidsprogramma Samen Bouwen aan Bereikbaarheid. Regionaal trendonderzoek stedelijke gebieden De regio heeft onderzoek gedaan dat aantoont dat door ons ruimtelijk en mobiliteitsbeleid, door slim te verstedelijken, te verdichten en in te zetten op nabijheid, mobiliteitsbehoeften veranderen. En het onderzoek laat zien dat de praktijk afwijkt van de landelijk gebruikte modellen. In stedelijk gebied blijkt fietsgebruik aanzienlijk hoger, terwijl autogebruik juist aanzienlijk lager is dan wat modellen aangaven. OV is wel redelijk in lijn met de modellen. Deze inzichten bieden kansen en kan kosten, openbare ruimte en onnodige files besparen. Deze conclusies zijn ook belangrijke bouwstenen voor de modellen Welvaart- en Leefomgevingsscenario’s en Integrale Mobiliteitsanalyse, waar het Rijk beleid en investeringen op baseert. Volgende stap is om deze inzichten in elk geval in onze regionale planning mee te nemen en te gebruiken bij verdere investeringsbesluiten in de toekomst.

Meerjarenprogramma mobiliteitsgedrag Samen Bouwen aan Bereikbaarheid (SBaB) In een eerdere programmaraad (bestuurlijke overleg) van SBaB zijn er afspraken gemaakt in het kader van Meerjarenprogramma mobiliteitsgedrag SBaB 2024 – 2030. Dit om verdere invulling te geven in gedragsbeïnvloeding om mobiliteit te sturen op de juiste tijd en plaats, zoals thuiswerken, spitsmijden, onderwijs- en werkgeversaanpak. In het BO MIRT is bevestigd dat Rijk en regio gezamenlijk maximaal €3.930.000 investeren voor de uitvoering van deze activiteiten in 2025. De komende periode zal deze inzet van het programma SBAB zo goed mogelijk gekoppeld worden met de inzet die er de komende jaren nodig is met betrekking tot de hinderaanpak vanuit Amsterdam Bereikbaar. Bereikbaarheidsmaatregelen SBaB voor Uitvoeringsagenda NOVEX-gebied Rijk en regio hebben de beelden vastgesteld welke bereikbaarheidsmaatregelen op weg, OV en fiets voor de komende 25 jaar nodig zijn in het kader van de verstedelijkingsopgave. Met deze vaststelling zal de komende periode een nadere fasering gemaakt worden welke maatregelen op welk moment nodig zijn en zullen deze gefaseerde maatregelen ook gelegd worden naast andere NOVEX-opgaven, bijvoorbeeld rondom woningbouw, energiecongestie en klimaatadaptatie. Dit

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 14 november 2024 Pagina 6 van 6

moet een brede integrale uitvoeringsagenda opleveren waarmee Amsterdam, regio en Rijk in de MRA de komende decennia aan de slag gaan. Start pilot Metrobus Haarlem-Schiphol-Amsterdam Rijk en regio starten een pilot rond de Metrobus Haarlem-Schiphol-Amsterdam en investeren samen maximaal €2 miljoen om deze uit te voeren. Daarmee wordt een hele mooi stap gezet in het versterken van ons lokaal en regionaal OV-net. Vervolg Op 25 november 2024 worden de uitkomsten van het Bestuurlijk Overleg MIRT besproken door de Tweede Kamer. Dit gebeurt aan de hand van de Kamerbrief MIRT en afsprakenlijst (bijlage 1 en 2). In het BO Leefomgeving en BO MIRT 2025 zullen nadere investeringsafspraken worden gemaakt. Wij hopen u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Wethouder Verkeer en Vervoer, Water en Luchtkwaliteit

Reinier van Dantzig Wethouder Woningbouw en Stedelijke Ontwikkeling

Bijlagen 1. Kamerbrief uitkomsten BO Leefomgeving 2024 2. Afsprakenlijst BO Leefomgeving 2024 3. Kamerbrief uitkomsten BO MIRT 2024 4. Afsprakenlijst BO MIRT 2024 5. MRA-brief “Aanvullen van het door het Rijk ontstane tekort door inzet middelen onderuitputting” d.d.25 oktober 2024

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl