Raadsinformatiebrief uitbreiding steunplan kunst en cultuur - 3nov2021

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 3 november 2021 Kunst en Cultuur Touria Meliani Kunst en Cultuur, info.kunstencultuur@amsterdam.nl Uitbreiding steunplan kunst en cultuur 2021-2022

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over de uitbreiding van het steunplan kunst en cultuur met onder meer nieuwe noodsteunregelingen en over de verruiming van het financieel kader. In de raadsbrief van 1 oktober jl., waarin de uitbreiding van het steunplan kunst en cultuur is aangekondigd, heeft het college u geïnformeerd over de aanhoudende nijpende situatie in de cultuursector en nieuwe uitdagingen die zijn ontstaan. Hoewel de economie in Nederland in het algemeen zich weer (snel) herstelt, bevindt de cultuursector zich nog steeds in een crisissituatie. De Amsterdamse cultuursector is door de geldende coronamaatregelen nog steeds niet volledig open, de aantallen bezoekers (uit binnen- en buitenland) blijven sterk achter, personeel is niet meer te vinden en de reserves zijn verdampt. De nieuwe coronamaatregelen die ingaan per 6 november a.s. kunnen de verliezen in de sector verder doen oplopen. De landelijke Taskforce culturele en creatieve sector heeft grote zorgen uitgesproken over de gevolgen van de beëindiging van algemene economische steunmaatregelen van het Rijk per 1 oktober 2021. De kans bestaat dat de culturele en creatieve sector – in 2019 nog een van de snelst groeiende sectoren in de Nederlandse economie – alsnog volledig onderuit worden gehaald.

Het gemis aan publieksinkomsten wordt door de Taskforce landelijk geraamd op 1 miljard euro voor de tweede helft van dit jaar. Amsterdam – met de grootste cultuursector van het land – wordt en blijft onevenredig hard geraakt. De gemeente heeft waar mogelijk extra hulp geboden. De eerste noodsteunregelingen zijn in 2020 uitgevoerd, in maart 2021 hebben we vervolgens een breed steunpakket ingericht inclusief nieuwe noodsteunregelingen voor de eerste helft van 2021. Nu heeft de cultuursector in Amsterdam opnieuw hulp nodig, in aanvulling op de maatregelen in het steunplan kunst en cultuur dat het college op 30 maart 2021 heeft vastgesteld. Doel van de uitbreiding van het steunplan is: - het opnieuw verlenen van (nood)steun aan kunst- en cultuurinstellingen; - het stimuleren van het weer opstarten en het toekomstbestendig maken van de cultuursector; - het extra ondersteunen van projecten van zelfstandig werkende kunstenaars/makers en van kleine initiatieven via het Amsterdams Fonds voor de Kunst.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 3 november 2021 Pagina 2 van 8

Voor de uitbreiding van het steunplan kunst en cultuur, inclusief de uitvoeringkosten voor de nieuwe regelingen, stellen we in 2021 een bedrag beschikbaar van € 12,15 miljoen (via uitbreiding en herbestemming van middelen). Daarnaast is de verwachting dat over 2022 een aanvullend bedrag nodig is van € 1,85 miljoen, waarmee het totale budget voor de uitbreiding van het steunplan op € 14 miljoen komt. Over het resterende deel besluiten we later, als meer bekend is over de besteding van de budgetten in 2021. Dit steunplan kunst en cultuur bestaat concreet uit: •

Een nieuwe subsidieregeling eenmalige noodsteun voor culturele instellingen die in zwaar weer verkeren als gevolg van de coronamaatregelen (gericht op de tweede helft van 2021)

De noodsteun is nodig voor de onderdelen van de culturele infrastructuur in Amsterdam die geen (structurele) subsidie ontvangen, waaronder buurtpodia, gezelschappen en (kleine) presentatieinstellingen en voor de Kunstenplaninstellingen. Doel van deze nieuwe noodsteunregeling is wederom het overeind houden van een cruciaal en fundamenteel onderdeel van de Amsterdamse culturele infrastructuur dat als gevolg van de aanhoudende coronacrisis ernstig wordt bedreigd in zijn voortbestaan met zeer ingrijpende maatschappelijke en economische gevolgen voor de stad. Het college kan een eenmalige subsidie verlenen als gedeeltelijke compensatie van de verliezen die instellingen lijden als gevolg van de coronamaatregelen in de periode van 1 juli 2021 tot 1 januari 2022. Evenals de vorige noodsteunregeling (voor de eerste helft 2021) richten we ons ook nu op gesubsidieerde en niet gesubsidieerde instellingen.

We definiëren deze doelgroepen als volgt: - groep 1: culturele instellingen die een vierjarige subsidie ontvangen van de gemeente of het AFK in het kader van het Kunstenplan 2021 2024; - groep 2: culturele instellingen die geen vierjarige subsidie ontvangen in het kader van het Kunstenplan 2021 2024, in Amsterdam zijn gevestigd, gericht zijn op het algemeen nut en die op basis van statuten hun kernactiviteiten ontlenen aan één of meer kunst en cultuurdisciplines, en artistiek inhoudelijke (met inbegrip van cultuur-educatieve ) publieksactiviteiten organiseren. Uitgangspunt is en blijft dat de extra financiële steun daar terecht komt waar het het hardst nodig is. Dit betekent dat we kijken naar de omvang van de verliezen, de mate waarin een instelling gebruik heeft gemaakt van generieke en specifieke Rijksmaatregelen (in het derde kwartaal van 2021), en de mate waarin een instelling zelf in staat is de verliezen op te vangen (door inzet van eigen reserves), dan wel met hulp van gelieerde partijen (b.v. een steunfonds). Het maken van een inschatting van het benodigde bedrag voor de tweede helft 2021 is zeer complex.

Op basis van de financiële gegevens die we van de instellingen hebben ontvangen in het kader van de noodsteunregeling voor de eerste helft 2021, zien we dat de instellingen die een aanvraag bij de gemeente hebben ingediend ruim € 6,7 miljoen aan NOW-bijdragen en circa € 4 miljoen aan TVL-bijdragen verwachtten in de eerste helft van 2021. De mogelijkheid voor deze

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 3 november 2021 Pagina 3 van 8

bijdragen (NOW, TVL) is per 1 oktober 2021 komen te vervallen. Dit betekent een hoger verlies. Tegelijkertijd zijn de beperkingen versoepeld wat grote gevolgen heeft voor zowel de uitgaven als de inkomsten van de instellingen. Voor de noodsteunregeling voor de eerste helft 2021 hebben we aan 66 culturele instellingen in totaal een bedrag van € 9,7 miljoen verleend. Voor de tweede helft 2021 is de inschatting dat een vergelijkbaar bedrag nodig is. Daarom is het subsidieplafond voor deze noodsteunregeling vastgesteld op €9 miljoen. Evenals bij alle vorige noodsteunregelingen zullen we ook nu bij de vaststelling van de subsidie het teveel uitbetaalde bedrag terugvorderen als blijkt dat de noodsteunsubsidie niet of niet volledig nodig was. •

Een nieuwe subsidieregeling voor broedplaatsen die in zwaar weer verkeren als gevolg van de coronacrisis (gericht op de tweede helft van 2021)

Ook de broedplaatsen worden nog steeds flink geraakt door de crisis. Huurders en bewoners in broedplaatsen blijven in onzekerheid over de komende periode. Broedplaatsen hebben slechts beperkt een beroep kunnen doen op de Rijksregelingen. Veelal zijn het kleine en (deels) onbetaalde organisaties. Dat betekent ook dat er weinig kan worden bezuinigd op dit punt. De subsidieregeling voor broedplaatsen die in zwaar weer verkeren als gevolg van de coronacrisis - zoals uitgevoerd in de eerste helft van 2021 - wordt daarom opnieuw uitgevoerd voor de tweede helft van dit jaar. De regeling werkt aanvullend op de generieke economische Rijksmaatregelen (tot 1 oktober 2021), de specifieke Rijksmaatregelen voor de cultuursector en de subsidieregeling eenmalige noodsteun voor culturele instellingen die in zwaar weer verkeren als gevolg van de coronamaatregelen 2021. Doelstelling is het overeind houden van broedplaatsen, een cruciaal en fundamenteel onderdeel van de Amsterdamse kunst- en cultuurinfrastructuur, die als gevolg van de coronacrisis ernstig worden bedreigd in hun voortbestaan. De broedplaatsen kunnen het beste beoordelen waar de subsidie het hardst nodig is om de om de broedplaats overeind te houden, met als uitgangspunt dat de middelen zoveel mogelijk bij de individuele huurders terecht komt.

In de eerste helft van 2021 is voor de uitvoering van deze regeling € 0,3 miljoen uitgegeven. Voor de tweede helft van 2021 is de inschatting dat eenzelfde bedrag nodig is. Daarom is het subsidieplafond voor deze noodsteunregeling vastgesteld op € 0,3 miljoen. Evenals bij alle vorige noodsteunregelingen zullen we ook nu bij de vaststelling van de subsidie het teveel uitbetaalde bedrag terugvorderen als blijkt dat de noodsteunsubsidie niet of niet volledig nodig was.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

•

Datum 3 november 2021 Pagina 4 van 8

Een eenmalige ophoging van het budget voor projectsubsidies en het budget voor Cultuurleningen van het Amsterdams Fonds voor de Kunst (AFK) ten behoeve van onafhankelijk werkende makers en kleinere (waaronder buurtgerichte) initiatieven

Zelfstandig werkende kunstenaars en makers in de cultuursector hebben zwaar te lijden onder de coronacrisis. Volgens onderzoek1 is de vraag naar dienstverlening en producten van zelfstandigen in creatieve en beroepen afgenomen met ruim 73%. Vooral in de beginfase van de coronacrisis konden makers weinig beroep doen op steunmaatregelen van het Rijk, terwijl zij als zzp’er en onafhankelijk werkend van instellingen vaak als eerste zonder werk kwamen. Daarbij komt dat onafhankelijk werkende makers ook pas als laatsten weer ingeschakeld worden door culturele instellingen zodra daar ruimte voor is. Dit maakt dat zij sinds maart 2020 zwaar hebben ingeteerd op toch al kleine reserves en dat hun beroepspraktijk in gevaar is. Ook kleine kunst- en cultuurinitiatieven en beginnende culturele instellingen hebben extra steun nodig om te overleven en om weer op te kunnen starten. Voor de eerste helft van 2021 is het budget van het AFK in het kader van het steunplan kunst en cultuur eenmalig opgehoogd met € 2 miljoen. Dit bedrag is inmiddels volledig besteed en een deel van de positief beoordeelde aanvragen kon niet gehonoreerd worden. Daarom is opnieuw extra budget nodig om voor zelfstandig werkende makers, voor kleine initiatieven en jonge organisaties.

Deze groepen kunnen extra geholpen worden via de regelingen projectsubsidies professionele kunst en cultuurmakers en de regeling ontwikkeling van het AFK. Om deze doelgroep met het oog op herstel extra te ondersteunen is daarnaast een extra budget nodig voor de Amsterdamse Cultuurlening, een project van het AFK en Cultuur+Ondernemen. Deze faciliteit biedt Amsterdamse kunstenaars en culturele organisaties de mogelijkheid om te investeren in hun beroepspraktijk. Het betreft een revolverend fonds waarvan het budget vanwege de crisis nu niet wordt aangevuld. In het kader van de uitbreiding van het steunplan kunst en cultuur worden eenmalig de volgende bedragen ter beschikking gesteld aan het AFK:

Ophoging projectsubsidies AFK tot eind 2021 Ophoging projectsubsidies AFK besteedbaar tot in 2022 (aanvragen starten in 2021) Ophoging tweede ronde subsidies Ontwikkeling AFK (behandeling eind 2021 t.b.v. 2022) Ophoging budget Amsterdamse Cultuurlening Totaal

1

CBS en TNO, d.d. 7 juli 2021.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

2021 € 0,5 mln € 0,5 mln

2022 € 1,5 mln

€ 1 mln

-

€ 0,2 mln €2,2 mln

€ 1,5 mln

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

•

Datum 3 november 2021 Pagina 5 van 8

Bijdrage aan het Kickstart Cultuurfonds ten behoeve van Amsterdamse instellingen en makers

De gemeente Amsterdam sluit zich aan bij de doorstart van het Kickstart Cultuurfonds, een gezamenlijk initiatief van de VriendenLoterij, VSBfonds, Prins Bernhard Cultuurfonds en de VandenEnde Foundation en met betrokkenheid van onder andere het ministerie van OCW, Stichting Droom en Daad, Ammodo, Fonds 21, Zadelhoff Fonds/Zadelhoff Cultuur Fonds/Fonds Neven en diverse kleinere private cultuurfondsen. Uitgangspunt bij de doorstart is een nieuw privaat-publiek fonds, gericht op stimulering van toepassing van digitale technologie door culturele instellingen met als doel de relatie met het publiek te versterken en de organisaties weerbaarder te maken. De samenwerkende fondsen en partners stimuleren theaters, muziekpodia, podiumkunstenfestivals, musea en producenten van professionele podiumkunsten met het fonds om zich op dit vlak te ontwikkelen. Enerzijds via financiering, anderzijds via actieve kennisdeling – want nog niet alle (voornamelijk middelgrote en kleine) instellingen zijn zich al volledig bewust van de kansen van digitale innovatie. De gemeente levert in 2021 een bijdrage van € 0,25 miljoen aan het Kickstart Cultuurfonds. Dit budget wordt  aangevuld met financiële middelen van de andere partners binnen het Kickstart Cultuurfonds  specifiek voor Amsterdamse instellingen aangewend. De start is gepland voor het eerste kwartaal van 2022.

Over de geplande tweede bijdrage in 2022 van € 0,25 miljoen wordt later besloten, als meer bekend is over de besteding van de budgetten in 2021. •

Aansluiting op subsidieprogramma van de Europese Unie ten behoeve van herstel van de cultuursector

Bij de vaststelling van het steunplan kunst en cultuur kondigde het college in maart 2021 dit jaar aan dat er ook actief gekeken wordt naar de mogelijkheden die de Europese Unie biedt om het herstel van de Amsterdamse culturele en creatieve sector te bevorderen. Daarom doet de gemeente Amsterdam mee aan een Europees consortium voor een subsidieaanvraag bij het European Institute of Innovation & Technology (EIT) voor een nieuwe Knowledge and Innovation Community (KIC), gericht op cultuur en creatieve industrie. Voor het consortium waarvan de aanvraag wordt gehonoreerd, is een bedrag van € 150 miljoen beschikbaar. Als de aanvraag van Amsterdam wordt gehonoreerd, betekent dit onder andere meer mogelijkheden voor instellingen, bedrijven en kennisinstellingen in de creatieve en culturele sector om deel te nemen aan de programma’s binnen de KIC en Europese financiering hiervoor. En denk bijvoorbeeld ook aan de ontwikkeling van nieuwe businessmodellen voor een veerkrachtige creatieve en culturele sector. De bijdrage vanuit de uitbreiding van het steunplan kunst en cultuur  voor de vereiste cofinanciering voor deelname aan het consortium  is een reservering van € 0,1 miljoen. Dit bedrag wordt aangevuld met middelen (€ 0,35 miljoen) uit de regeling Subsidie Economische Structuur en Arbeidsmarktversterking.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 3 november 2021 Pagina 6 van 8

Uitbreiding financieel kader steunplan kunst en cultuur Het totale bedrag dat nodig is voor de uitbreiding van het steunplan kunst en cultuur, inclusief de uitvoeringkosten voor de nieuwe regelingen (€ 0,4 miljoen) voor 2021 en 2022 is € 14 miljoen. Dit wordt al volgt verdeeld: 2021 9 mln

subsidieregeling eenmalige noodsteun voor culturele instellingen die in zwaar weer verkeren als gevolg van de coronamaatregelen (tweede helft 2021) subsidieregeling voor broedplaatsen die in zwaar weer verkeren als gevolg van de coronacrisis (tweede helft 2021) ophoging budget voor projectsubsidies en budget voor Cultuurleningen van het Amsterdams Fonds voor de Kunst (AFK) bijdrage aan het Kickstart Cultuurfonds reservering aanvraag voor een nieuw te vormen Knowledge and Innovation Community (KIC) gericht op cultuur en creatieve industrie uitvoering van de regelingen (door gemeente en AFK) SUBTOTAAL 2021

ophoging budget voor projectsubsidies en budget voor Cultuurleningen van het AFK tweede bijdrage aan het Kickstart Cultuurfonds 2022 uitvoering van de uitbreiding regelingen (door AFK) SUBTOTAAL 2022

0,3 mln

2,2 mln

0,25 mln 0,1 mln

0,3 mln 12,15 mln 2022 - onder voorbehoud van dekking 1,5 mln

TOTAAL 2021-2022

0,25 mln 0,1 mln 1,85 mln 14 mln

Het voor 2021 benodigde bedrag wordt gedekt uit de volgende budgetten: Onderuitputting noodsteunregelingen eerste helft 2021 Terug te vorderen middelen noodsteunregelingen 2020 OCW/BZK compensatiemiddelen derde kwartaal 2021 Heroverweging/ombuiging van korting op leges uit eerder goedgekeurd steunpakket TOTAAL 2021

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

6,5 mln 2,3 mln 2,45 mln 0,9 mln 12,15 mln

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 3 november 2021 Pagina 7 van 8

Omdat dit bedrag nu niet volledig beschikbaar is, kiezen we ervoor het grootste deel van de uitbreiding van het steunplan in 2021 uit te voeren en het resterende deel in 2022 zodra de aanvullende middelen beschikbaar zijn. Bij de Najaarsnota 2021 heeft het college besloten om van de onderuitputting op de noodsteunregeling voor de cultuursector eerste helft 2021 en de terugvordering noodsteun 2020 van in totaal € 10,5 een bedrag van € 8,8 miljoen te reserveren voor de uitbreiding van het steunplan kunst en cultuur. Bij de uitvoering van de noodsteunregeling voor de cultuursector in de eerst helft 2021 is, mede door aanpassing en ophoging van steunmaatregelen door het Rijk, een onderschrijding van de subsidieplafonds ontstaan van in totaal € 6,5 miljoen. Daarnaast zullen we van de noodsteunsubsidies die de gemeente heeft verleend in 2020 op basis van de verantwoordingen een bedrag terugvorderen van naar verwachting € 4 miljoen. € 2,3 miljoen hiervan wordt ingezet voor de verruiming van de dekking van de uitbreiding van het steunplan. De terugvordering van naar verwachting in totaal € 4 miljoen komt voort uit de inrichting van de noodsteunregelingen waarbij de extra subsidie uitsluitend ingezet kan worden voor het compenseren van de aantoonbaar geleden verliezen.

Bij de aanvraag hebben de instellingen vorig jaar vooraf een inschatting moeten maken van de verliezen die ze zouden lijden in 2020. Voor de dekking van de uitbreiding van het steunplan is ook de inzet nodig van nog te verwachten corona compensatiemiddelen van OCW ten behoeve van de lokale cultuursector in het derde kwartaal van 2021. Deze middelen voor lokale cultuur worden ontvangen via het Gemeentefonds via het ministerie van BZK. Het betreft voor de gemeente Amsterdam naar verwachting een bedrag van € 2,45 miljoen. Indien deze middelen niet (geheel) nodig blijken voor 2021 worden deze middelen ingezet voor compensatie van het bedrag van 17 miljoen dat eerder vooruitlopend op de rijkscompensatie uit de noodkas beschikbaar is gesteld voor de noodsteunmaatregelen. Het college heeft besloten om het bedrag van € 0,9 miljoen dat op basis van het op maart 2021 door het college vastgestelde steunpakket kunst en cultuur bestemd is voor het niet of gedeeltelijk in rekening brengen van leges voor festivals en evenementen, nu te bestemmen voor de uitbreiding van het steunplan kunst en cultuur.

Vanwege de aanhoudende coronamaatregelen gericht op festivals en diverse aanvullende steunmaatregelen van het Rijk voor deze branche (waaronder de ATE regeling en de suppletieregeling via het Fonds Podiumkunsten), is de steun door de gemeente via niet of gedeeltelijke leges niet effectief en nu minder acuut. In 2022 dient opnieuw bekeken te worden of er extra maatregelen nodig zijn om de opstart van festivals en evenementen te stimuleren. De dekking van €1,85 miljoen in 2022 voor ophoging van het budget voor projectsubsidies van het Amsterdams Fonds voor de Kunst wordt opgebouwd uit: - Extra terugvorderingen van noodsteunsubsidies 2020 (fase 1 en 2) bovenop de verwachte € 4 miljoen (in de Najaarsnota2021 is rekening gehouden met € 4 miljoen). - De eventuele extra terugvorderingen noodsteunsubsidies fase 3 (eerste helft 2021) en fase 4 (tweede helft 2021).

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

-

Datum 3 november 2021 Pagina 8 van 8

Eventuele nieuwe aanvullende steunpakketten van het ministerie van OCW voor de lokale cultuursector.

Vervolg Met de uitbreiding van het steunplan hoopt het college een belangrijke bijdrage te kunnen leveren aan het overeind houden van de Amsterdamse cultuursector die cruciaal is voor de toekomst van de stad. Zoals velen hopen we dat we binnen afzienbare tijd weer kunnen gaan bouwen aan een solide toekomst van de stad met een weerbare cultuursector. Juist nu moeten we voorkomen dat er in de kunst- en cultuursector van onze stad een nog grotere crisis ontstaat. Uiteraard blijven we hierover ook in gesprek met het Rijk. Over de stand van zaken van de andere onderdelen van het steunplan kunst en cultuur, waaronder de bijdragen aan de nachtcultuur, ontvangt u in november meer informatie. In januari 2022 kunnen wij u berichten over de uitvoering van de nieuwe regelingen.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Touria Meliani Wethouder Kunst en Cultuur

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl