Raadsinformatiebrief tussenevaluatie Winteropvang 2024 2025
Tekst van het document
Raadsinformatiebrief
Behandeld door
De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 14 februari 2025 Opvang Wethouder Groot Wassink Jeugd Zorg en Diversiteit (bestuurszaken.ojzd@amsterdam.nl)
Onderwerp
Tussenevaluatie Winteropvang 2024-2025
Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s):
Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief wordt u geïnformeerd over de tussenevaluatie van de eerste twee maanden van de Winteropvang en de Winterkouderegeling (WKR) 2024-2025.Voor de zomer ontvangt u de eindevaluatie van de Winteropvang en de WKR. Beide evaluaties worden uitgevoerd door de GGD van de gemeente Amsterdam. Er is voor deze tussenevaluatie gesproken met o.a. de uitvoerende zorgpartijen, de Straatalliantie, de MDHG, Veldwerk, Arkin, InGeest, bezoekers van de Winteropvang en andere belanghebbenden uit de dakloze keten. Ook zijn data vanuit het registratiesysteem Trajectus gebruikt als input. Opzet Winteropvang en WKR 2024-2025 Winteropvang is een bovenwettelijke activiteit die Amsterdam aanvullend op bestaande opvang organiseert. Als onderdeel van de ‘Versterking aanpak dakloosheid’ heeft uw raad de vorm, omvang en toegangseisen van de Winteropvang vastgesteld tot en met 2026. Van 1 december 2024 tot 1 april 2025 zijn er 250 plekken Winteropvang beschikbaar. We bieden opvang aan kwetsbare mensen die dak-of thuisloos zijn en binding hebben met Amsterdam. Dit jaar is aanvullend afgesproken dat jongvolwassenen van achttien tot 23 jaar altijd toegang krijgen tot de Winteropvang ongeacht kwetsbaarheid en/of binding. Naast de Winteropvang wordt de WKR uitgevoerd.
Dit betekent dat iedereen in Amsterdam die dakloos is toegang krijgt tot de opvang wanneer de gevoelstemperatuur onder de 0 graden is en/of wanneer er sprake is van extreem weer. De start van de WKR wordt door de GGD bepaald in afstemming met de andere G4 steden. Voor deze opvang hebben we 250 plekken beschikbaar. Tijdens de WKR zoekt Veldwerk Amsterdam in de nacht actief naar dakloze mensen. Zij proberen de mensen te motiveren gebruik te maken van de WKR. Belangrijkste bevindingen Door de GGD is een tussenevaluatie gedaan over een deel van de maand november 2024, omdat de WKR toen al van kracht was en de maanden december 2024 en januari 2025. Uit deze evaluatie komen de volgende bevindingen naar voren:
Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief
Datum 14 februari 2025 Pagina 2 van 4
•
De Winteropvang voorziet in een behoefte voor kwetsbare mensen die binding met Amsterdam hebben en dakloos zijn. Op 1 februari hebben reeds 1286 unieke mensen gebruik gemaakt van de Winteropvang en de WKR. Ook kwetsbare EU-burgers, ongedocumenteerde mensen en jongvolwassenen weten de Winteropvang goed te vinden. De criteria voor de Winteropvang zorgen voor een stabiele groep, waardoor er meer mogelijkheden zijn om mensen te begeleiden.
•
De doorstroom naar permanentere plekken vanuit de Winteropvang blijft op dit moment helaas achter op de verwachting. Wenselijk zou zijn dat mensen die in aanmerking komen voor de permanente dag- en nachtopvang direct kunnen doorstromen vanuit de Winteropvang. Doordat er veel vraag is naar dag- en nachtvang en mensen vaak langer dan de afgesproken 6 maanden gebruik maken van deze opvang, vanwege beperkte doorstroommogelijkheden, zijn er vaak geen plekken beschikbaar.
•
Ook is geconstateerd dat zorgaanbieders niet altijd direct perspectiefgesprekken (ook wel winteropvanggesprek genoemd) hebben met de bezoekers en de registratie van deze gesprekken niet altijd goed verloopt. In deze gesprekken moet duidelijk worden wat het mogelijke perspectief voor iemand is na de Winteropvang. Doordat gesprekken niet altijd direct plaatsvinden worden bezoekers pas later in het verblijf gekoppeld aan ambulante begeleiding en aangemeld voor een vervolgplek en/of screening voor de Wmo. Dat het voeren van deze gesprekken niet altijd lukt komt o.a. door de lange WKR periodes de afgelopen tijd waarvoor veel personele inzet nodig was. Ook waren de zorgaanbieders in het begin druk met nieuw personeel wegwijs maken in de Winteropvang en hen uitleg geven over het registratiesysteem. Met de zorgaanbieders wordt nu onderzocht op welke wijze het voeren van de perspectiefgesprekken en het registreren van de relevante informatie beter kan worden opgepakt tijdens de nog resterende maanden Winteropvang.
•
Tot 1 februari 2025 waren er 1286 unieke bezoekers die gebruik hebben gemaakt van de Winteropvang/WKR. Vorige winter waren er op 1 februari 1318 unieke bezoekers. Er zijn dit jaar minder unieke bezoekers ondanks de langdurige WKR (54 nachten) en de vroege start in november 2024.
•
De demografische kenmerken van alle bezoekers voor zowel de Winteropvang als de WKR hebben geen opvallende verschillende met de kenmerken (geslacht, leeftijd en nationaliteit) van de bezoekers van vorig jaar.
•
Voor 115 bezoekers is het perspectief geregistreerd (van de 139 gesprekken). 24% heeft een indicatie voor reguliere zorg/huisvesting binnen de WMO of de WLZ. Voor 31% geldt dat zij zelfstandig een huis zouden moeten vinden, 10% heeft een indicatie voor een plek in de opvang voor EU-burgers of in de LVV en 17% heeft repatriëring als perspectief.
•
Hoewel de meerderheid van de bezoekers van de Winteropvang/WKR (56%) nog nooit eerder gebruik heeft gemaakt van de Winteropvang of anderszins in het registratiesysteem is geregistreerd voor opvang is dit percentage lager dan vorig jaar (62%). Binnen alleen de Winteropvang werd 36% van de bezoekers voor het eerst geregistreerd.
Informatie Winteropvang op www.Amsterdam.nl/dakloos
Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief
Datum 14 februari 2025 Pagina 3 van 4
•
Uit een inventarisatie gehouden op 13 januari 2025 bij de Inloopvoorzieningen van de Regenboog Groep tijdens de WKR bleek ruim 50% van de mensen gebruik te maken van de Winteropvang/WKR en 8% van het Stoelenproject of nachtopvang in zelfbeheer (via de Regenboog Groep). 21% gaf aan in de openbare ruimte te slapen. De meest gehoorde redenen om geen gebruik te maken van de Winteropvang of WKR waren het negatieve beeld, drukte, gebrek aan privacy en zorgen over onvoldoende veiligheid op de locaties.
•
Specifieke doelgroepen op verschillende locaties opvangen werkt goed. Dit wordt ook aangegeven in de bezoekers overleggen met de Straatalliantie. De doelgroepen zouden nog meer gedifferentieerd kunnen worden (bijvoorbeeld mensen die wel/niet werken of wel/geen gebruik maken van middelen). Dit kwam vorig jaar bij de evaluatie ook aan de orde, maar blijkt in praktijk (en zeker met de WKR) moeilijk uitvoerbaar.
•
De LHBTIQ+ doelgroep wordt dit jaar op twee kleinschalige locaties van de Regenboog Groep Inloopvoorzieningen opgevangen. De doelgroep geeft aan dit als prettig te ervaren. Zij geven aan zich veiliger te voelen, minder bang te zijn voor fysieke en verbale aanvallen door andere bewoners en waarderen het om met mensen uit hun community samen te kunnen zijn.
•
Ook deze Winteropvang is er extra aandacht geweest voor mensen met somatische klachten. Op de locatie waar zij worden opgevangen is frequent een verpleegkundige aanwezig van dr. Valckenier (huisartspraktijk van de GGD voor mensen die dakloos zijn) die begeleiding en verzorging biedt. Daarnaast is er wekelijks een huisartsen spreekuur vanuit dr. Valckenier. De verpleegkundige zorgt dat vervolgafspraken worden uitgezet en opgepakt. De verwijzingen naar de ziekenboegbedden van het Leger des Heils (twee bedden) en HVO Querido (één bed) lopen goed.
•
Verzorgingshuis Amsta, dat voor het eerste jaar ziekenboegbedden voor de Winteropvang biedt (vier tot zes bedden), heeft moeite met het adhoc karakter van de Winteropvang en de flexibiliteit die nodig is het goed in te bedden in hun eigen processen. De doelgroep met de bijkomende problemen is nieuw voor hen. De GGD (dr. Valckenier en Veldregie) ondersteunt als het gaat om ingewikkeld gedrag van bezoekers. Amsta vindt het prettig dat deze samenwerking goed is vormgegeven.
•
Deze Winteropvang zijn we gestart met het Project GPS (Gastfunctie, Peer support, Signalering) onder begeleiding van de Straatalliantie. Het gaat hier om het inzetten van mensen met ervaringskennis binnen de Winteropvang als een laagdrempelig aanspreekpunt en vraagbaak. Ervaringsdeskundigen kunnen bezoekers efficiënt doorverwijzen en signalen oppakken en neerleggen bij de aanbieders van de Winteropvang. Bezoekers weten hierdoor sneller waar ze terecht kunnen en waar ze aanspraak op kunnen maken. De samenwerking met de aanbieders loopt goed en knelpunten kunnen direct worden opgepakt.
•
De beveiliging van de opvang wordt als positief ervaren door de bezoekers. De afgelopen jaren hebben we hier op ingezet zodat ook de beveiligers die werken in de
Informatie Winteropvang op www.Amsterdam.nl/dakloos
Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief
Datum 14 februari 2025 Pagina 4 van 4
Winteropvang/WKR beschikken over de juiste kwaliteiten om de opvang zo rustig mogelijk te laten verlopen. •
Van buurtbewoners of organisaties dichtbij de opvanglocaties hebben we weinig tot geen signalen ontvangen van overlast. Mocht er wel sprake zijn van overlast dan wordt er zo snel mogelijk actie ondernomen en in gesprek gegaan met de betreffende buurtbewoners of organisaties om dit op te lossen. Naast één opvanglocatie is een voetbalclub gevestigd, zij ervaren door de aanhoudende WKR meer overlast. Samen met het stadsdeel worden hierover gesprekken gevoerd met de voetbalclub om overlast op het gezamenlijke parkeerterrein zoveel mogelijk tegen te gaan.
•
Er hebben een aantal incidenten plaatsgevonden. Door de langere periodes WKR zitten veel mensen langere tijd dicht op elkaar wat soms zorgt voor onrust. Daarnaast wordt er gesignaleerd dat er deze winter meer alcohol en drugsgebruik is onder de bezoekers waardoor er vaker sprake is van agressief gedrag. Hier wordt door de zorgaanbieders goed op geacteerd en wanneer nodig wordt iemand overgeplaatst of (tijdelijk) geschorst.
We zien dat de Winteropvang en de WKR over het algemeen goed verlopen. Aandachtspunten zijn de perspectiefgesprekken en de doorstroommogelijkheden tijdens en na de Winteropvang. Hierover blijven we in gesprek met de verschillende partijen. Voor de zomer ontvangt u de eindevaluatie Winteropvang/ WKR 2024-2025 Ik hoop u voldoende te hebben geïnformeerd.
Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,
Rutger Groot Wassink Wethouder Opvang
Bijlage 1 – Tussenevaluatie Winteropvang 24-25
Informatie Winteropvang op www.Amsterdam.nl/dakloos