raadsinformatiebrief transitie wagenpark afvalinzameling.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 18 juli 2023 Afval en Grondstoffen, Bedrijfsvoering Zita Pels en Hester van Buren Afval en Grondstoffen, bestuurszaken.afvalketen@amsterdam.nl

Onderwerp

Transitie wagenpark afvalinzameling

Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s):

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over het volgende. In de Raadsvergadering van 28 juni j.l. heeft u vragen gesteld over de gepubliceerde aanbesteding voor de aanschaf van 37 zware inzamelvoertuigen (emissieklasse 6). Een aanbestedingen die we nodig achten om de inzameling van afval binnen de uitstootvrije zone (de ring A10) te kunnen waarborgen. Dit op basis van de beschikbaarheid van de randvoorwaarden voor de inzet van elektrische inzamelvoertuigen, de (oude) status van de inzamelvoertuigen die we in eigendom hebben, de situatie rondom de inhuurvoertuigen en de beschikbare alternatieven. In deze brief gaan we in op de achtergrond van de keuze van het college om in eerste instantie nog eenmalig 37 biodiesel inzamelvoertuigen aan te kopen op de korte termijn. Bij opnieuw uitgebreid tegen het licht houden van deze keuze, is het college tot de conclusie gekomen dat het met 27 biodieselvoertuigen toekan. Aan het doel om in 2030 uitstootvrij te rijden wordt hoe dan ook voldaan. In de commissie Duurzaamheid en Circulaire Economie van 12 januari 2023 heeft wethouder Pels toegezegd dat wij u informeren op het moment dat dat de ambitie van uitstootvrij rijden in 2025 door gemeentelijke voertuigen in de milieuzone in gevaar zou komen.

We hadden u dan ook moeten informeren over de planning van de transitie naar een uitstootvrij wagenpark en deze aanbesteding, waartoe het college op 13 juni 2023 besloten heeft. We betreuren dat dit niet is gebeurd. Achtereenvolgens behandelen we in deze brief de volgende onderwerpen: 1. Toewerken naar een uitstootvrij wagenpark in 2030: hierin schetsen we ons doel en de relevante context zoals de regels waar we mee te maken hebben. 2. Afwegingen bij de transitie naar een uitstootvrij wagenpark, met daarin o.a.: a. Ervaringen met de huidige uitstootvrije (elektrische) inzamelvoertuigen. b. Randvoorwaarden die ingevuld moeten zijn voor de inzet van uitstootvrije (elektrische) inzamelvoertuigen en de status van deze randvoorwaarden waarbij wordt ingegaan op: beschikbaarheid van nieuw te ontwikkelen werflocaties, geen

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

3.

4. 5. 6.

Datum 18 juli 2023 Pagina 2 van 11

netcongestie, en beschikbaarheid van laadsystemen in bestaande en toekomstige werflocaties.1 c. Het borgen van genoeg inzamelvoertuigen in de uitstootvrije zone om de inzameling binnen de uitstootvrije zone per 01-01-2025 te waarborgen. Beschrijving van de alternatieven die onderzocht zijn, voor de aanschaf van biodiesel inzamelvoertuigen, te weten: a. Andere aandrijfvormen; b. Inhuren van uitstootvrije elektrische inzamelvoertuigen; c. Laadsystemen op tijdelijke werflocaties en commerciële laadpleinen. Een toelichting op de noodzaak om nu 37 biodiesel inzamelvoertuigen aan te schaffen. De vervolgaanpak, die is opgebouwd uit drie fasen. De heroverweging waarmee de lopende aanbesteding zal worden aangepast.

1. Toewerken naar uitstootvrij in 2030 In oktober 2019 is door het college (na bespreking in uw Raad) het Actieplan Schone Lucht vastgesteld, waarin de ambitie staat geformuleerd om in Amsterdam per 2025 een uitstootvrije zone stadslogistiek in te voeren. Begin 2021 heeft het college de landelijke Uitvoeringsagenda Stadslogistiek (UAS) ondertekend. In de landelijke uitvoeringsagenda zijn overgangsregelingen voor bestaande bestel- en vrachtvoertuigen opgenomen tot en met 2030. De UAS is medeondertekend door het ministerie van I&W, diverse andere gemeenten en vertegenwoordigende partijen namens het bedrijfsleven . De concrete uitwerking en de wijze van uitvoering van het Actieplan Schone Lucht is de Uitvoeringsagenda Uitstootvrije Mobiliteit Amsterdam 2023-2026 (college, juni 2023). De uitvoeringsagenda is ter kennisname naar de gemeenteraad gestuurd en wordt op 7 september 2023 besproken in de raadscommissie Mobiliteit, Openbare Ruimte en Water. De maatregelen uit het Actieplan en de uitvoeringsagenda hebben als doel verkeer en vervoer te verschonen in Amsterdam, zowel ter verbetering van de luchtkwaliteit als de reductie van CO2-uitstoot. De ambitie is een Amsterdam zonder biodiesel voertuigen.

In de uitvoeringsagenda staat de invoering van een uitstootvrije zone voor stadslogistiek (bestelen vrachtauto´s) binnen de Ring A10 per 1 januari 2025 beschreven, volgens de afspraken die zijn gemaakt binnen de Landelijke Uitvoeringsagenda Stadslogistiek (2021). Nieuwe vrachtwagens die vanaf 2025 op kenteken worden gezet moeten uitstootvrij zijn om toegang te krijgen tot de uitstootvrije zone. Vanzelfsprekend moet ook het gemeentelijk wagenpark aan de kaders van het actieplan en de uitvoeringsagenda voldoen. Uiterlijk 31 december 2029 heeft de gemeente een uitstootvrij wagenpark. Dus niet alleen afvalwagens. In de aanloop naar de aanbesteding van nieuwe inzamelvoertuigen is gebleken dat deze opgave complex is. Er zijn intern vele directies betrokken. Momenteel loopt er een herijking van Transitieplan Verduurzaming Gemeentelijk Wagenpark, waarop we aan het einde van deze brief verder op in gaan. Deze herijking is einde van het jaar gereed en daarin wordt beschreven hoe we 1

Het laadsysteem dat aangelegd wordt bestaat uit de laadinfrastructuur en de laadvoorziening.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 juli 2023 Pagina 3 van 11

de komende jaren de randvoorwaarden op orde brengen, en hoe de aanbestedingen voor elektrische voertuigen de komende jaren er uit gaat zien. Overgangsregeling en ontheffingen Er is een overgangsregeling voor voertuigeigenaren van fossiele vrachtvoertuigen om de transitie naar uitstootvrij te kunnen maken. Amsterdam volgt de landelijke afspraken die zijn gemaakt binnen de Landelijke Uitvoeringsagenda Stadslogistiek (UAS). De overgangsregeling geldt voor bestaande vrachtauto´s tussen 2025 en 2030. Deze vrachtauto’s moeten dan: o Minimaal emissieklasse 6 hebben; o Bakwagens, waar deze zware inzamelvoertuigen onder vallen, mogen op 1-12025 niet ouder zijn dan 5 jaar. Daarnaast komen er ook mogelijkheden voor ontheffingen voor wagens die ouder zijn dan 5 jaar maar die op korte termijn vervangen worden door uitstootvrije wagens. Bijvoorbeeld op basis van bijzondere financiële omstandigheden of vanwege de levertijd van een uitstootvrije voertuig. Het ontheffingenbeleid is nog in voorbereiding en wordt landelijk ingesteld om te voorkomen dat elke ondernemer bij elke gemeente een ontheffing moet aanvragen met verschillende uitkomsten. De overgangsregeling en het ontheffingenbeleid gelden voor iedereen, dus ook voor ons.

De gemeentelijke afvalinzameling rijdt dagelijks met een groot aantal vrachtwagens vanuit de verschillende stedelijke werven rond in de stad en dus ook binnen de uitstootvrije zone. De vloot zware inzamelvoertuigen2 is daarbij uniek omdat het gaat om speciale voertuigen die (o.a. door hun laadkraan en/of persmechanisme) vergaande eisen stellen aan vereiste batterij- en laadcapaciteit. Ook voor deze inzamelvoertuigen werken we toe naar ons doel van een uitstootvrij wagenpark voor 2030. Een belangrijke stap die we hierin al gemaakt hebben is de overgang naar het rijden op biodiesel (HVO 100). Alle 183 huidige inzamelvoertuigen die door de gemeente worden gebruikt voor de inzameling van afval rijden sinds 2022 op biodiesel. Het rijden op biodiesel reduceert de CO2-uitstoot tijdens de inzet van onze inzamelvoertuigen met ca. 85%. 3 2. Afwegingen bij de transitie naar een uitstootvrije inzamelwagens De transitie naar een uitstootvrij inzamelwagens is een complexe puzzel. De continuïteit van de bedrijfsvoering (en daarmee de uitvoering van de wettelijke inzameltaak) borgen, in combinatie met de ambitie om zo snel mogelijk de transitie te maken naar uitstootvrij is uitdagend. 2a. Ervaringen met de huidige elektrische inzamelvoertuigen De directie Afval & Grondstoffen (hierna: A&G) heeft sinds 2022 twee elektrische inzamelvoertuigen in bezit.

Deze inzamelvoertuigen zijn geschikt voor de inzameling van ondergrondse containers. Dit zijn zogenaamde bovenladers met een relatief zware laadkraan en een zwaar persmechanisme, waardoor er tijdens de inzet (extra) veel gevraagd wordt van de beschikbare accucapaciteit. Dat maakt dat de batterij al eerder opgeladen moet worden dan bij de andere wagens. Met de opgedane ervaringen met deze twee voertuigen blijkt dat het snel kunnen (bij)laden op eigen werf- en overslaglocaties een randvoorwaarde is om de continuïteit en 2

Voertuigen zwaarder dan 12 ton, op een vrachtwagen chassis met een opbouw geschikt voor de inzameling van (huishoudelijk)afval. Hierna: inzamelvoertuigen. 3 Ten opzichte van een situatie waarin een inzamelvoertuig, dat voldoet aan emissieklasse 5 en rijdt op ‘gewone’ diesel.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 juli 2023 Pagina 4 van 11

efficiency van de bedrijfsvoering en -processen te borgen. Dit snelladen is noodzakelijk om de wagens op tijd weer in te kunnen zetten voor een dienst. Een dubbele dienst per dag is ook economisch van belang gezien de hoge aanschafkosten. Voor het collegebesluit tot aanschaf van initieel 37 voertuigen zijn diverse opties verkend, die altijd getoetst zijn aan deze 2 essentiële criteria:  Zijn de randvoorwaarden voor de inzet van elektrische uitstootvrije inzamelvoertuigen (hierna: elektrische inzamelvoertuigen) ingevuld? Concreet is gekeken naar doorlooptijd die nodig is voor het invullen van de randvoorwaarden, zoals werflocaties met voldoende parkeerbeschikbaarheid, aanleggen van laadinfrastructuur en het beschikken over voldoende netcapaciteit die nodig zijn om elektrische inzamelvoertuigen in te kunnen zetten.  Hebben we voldoende inzamelvoertuigen beschikbaar om het afval in de uitstootvrije zone op te halen? Het gaat hierbij om het aantal inzamelvoertuigen dat binnen dit gebied nodig is voor de uitvoering van de wettelijke inzameltaak en dus vanaf 01-01-2025: a) uitstootvrij zijn, b) onder de landelijke overgangsregeling vallen of c) waarvoor ontheffing verkregen kan worden op grond van landelijke regelgeving.

Daarbij is ook gekeken naar de beschikbaarheid van benodigde nieuwe inzamelvoertuigen aan de hand van het aanbod in de markt, actuele levertijden en van toepassing zijnde toeleverrisico’s. 2b. Randvoorwaarden voor de inzet van elektrische inzamelvoertuigen Voor de transitie van biodiesel inzamelvoertuigen naar uitstootvrij wordt momenteel, op basis van de huidige stand van de techniek, vooral gekeken naar de inzet van elektrische inzamelvoertuigen (zie aanvullend onder 3, ‘Alternatieven die onderzocht zijn’ verderop in deze brief). Elektrische inzamelvoertuigen hebben een accu, welke dagelijks en snel opgeladen moet worden om de dubbele diensten te kunnen maken. Op dit moment kunnen deze accu’s (nog) niet dagelijks worden opgeladen op de werflocaties van A&G, laat staan snel geladen worden. De reden daarvoor zijn:  Beschikbaarheid van nieuw te ontwikkelen werflocaties A&G maakt momenteel een transitie door naar uiteindelijk vijf werflocaties, dit is onderdeel van het Transitieplan Werven- en Overslaglocaties (hierna: TWO).4 Dit transitieplan is eind 2022 vastgesteld, en gaat uit van een nieuwe situatie waarin A&G 5 werflocaties krijgt in plaats van twee. In het plan verlaat A&G - om ruimte te maken voor stedelijke ontwikkeling - een drietal bestaande werflocaties en verhuist naar twee nog nieuw te ontwikkelen werflocaties.

Deze nieuwe werflocaties zijn naar verwachting in 2027 (locatie Toetsenbordweg in Noord: ca. 54 geplande plekken voor inzamelvoertuigen) en 2028 (locatie Meerkerkdreef in Zuidoost: ca. 26 geplande plekken voor inzamelvoertuigen) beschikbaar om elektrische inzamelvoertuigen te kunnen opladen.

4

Zie Transitieplan werven en overslagpunten - Overgang naar eigentijdse uitvoeringslocaties voor Stadsbeheer van maart 2020.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 juli 2023 Pagina 5 van 11

 Netcongestie rondom bestaande werflocaties Van de in het TWO voorziene aantal van vijf werven zijn er drie reeds in gebruik door A&G, op deze werf komen na de doorvoering van het TWO: - Nieuw-Zeelandweg in Nieuw-West met 55 plekken voor inzamelvoertuigen van A&G; - Schepenbergweg in Zuidoost met 23 plekken voor inzamelvoertuigen van A&G; - Luchtvaartstraat in Zuid met 12 plekken voor inzamelvoertuigen van A&G. o Werflocatie Nieuw-Zeelandweg De werflocatie aan de Nieuw-Zeelandweg ligt in een netcongestiegebied, waardoor er op dit moment onvoldoende netcapaciteit is voor het opladen van elektrische inzamelvoertuigen. Uitbreiding van de netcapaciteit wordt door Liander op zijn vroegst verwacht in Q2 van 2026 en uiterlijk in Q4 2028. Sinds april 2023 wordt er aanvullend onderzoek gedaan naar de mitigerende maatregelen die op deze locatie zouden kunnen worden ingezet zodat er ondanks de congestieproblematiek wellicht eerder elektrische inzamelvoertuigen opgeladen kunnen worden. Deze mogelijke mitigerende maatregelen zijn gericht op het reduceren van de benodigde netcapaciteit, bijvoorbeeld door de inzet van batterijen en zogenaamd slimladen. De mitigerende maatregelen worden om de haalbaarheid en inzetbaarheid specifiek voor deze werflocatie te kunnen beoordelen nog verder onderzocht.

Het is nu nog onduidelijk of en op welke termijn er mitigerende maatregelen ingezet kunnen worden, tegen welke kosten én wat het effect hiervan precies is (lees: hoeveel elektrische inzamelvoertuigen kunnen er als gevolg van deze maatregelen opladen worden en per wanneer). Op deze werflocatie was en is de situatie dus te onzeker om vanaf 2025 te starten met inzamelen middels elektrische inzamelvoertuigen. Als uit het onderzoek blijkt dat de beschikbare netcapaciteit eerder ruimte biedt voor het opladen van elektrische inzamelvoertuigen, geeft dat mogelijkheden om de transitie te versnellen. o Werflocaties Schepenbergweg en Luchtvaartstraat In het gebied waar de werflocatie aan de Schepenbergweg ligt moet een lokale middenspanningskabel verzwaard worden en daardoor komt er eind 2023 netcapaciteit vrij. De gemeente heeft contact met de netbeheerder (Liander) om tijdig voldoende netcapaciteit te kunnen verkrijgen, deze aanvraag is in voorbereiding. Voor de locatie aan de luchtvaartstraat lijkt voldoende capaciteit beschikbaar te zijn. Op deze twee locaties is het dus naar de huidige inzichten waarschijnlijk in Q4 van 2025 mogelijk om een geschikt laadsysteem gereed te hebben.5 Voor het aanleggen van de laadsystemen op deze werflocaties moet nog een laadstrategie worden uitgewerkt, een aanbesteding worden gedaan en uiteindelijk de laadsystemen worden aangelegd.

Hiermee kunnen er naar verwachting vanaf begin 2026 35 elektrische inzamelvoertuigen opladen worden. Samenvattend concluderen we voor deze drie locaties dat het begin 2026 mogelijk is om 35 van de 183 inzamelvoertuigen die nu in door A&G gebruik zijn te elektrificeren.

5

Conform de huidige informatie kunnen er op één á twee werflocaties in Q4 2025 laadsystemen gereed zijn.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 juli 2023 Pagina 6 van 11

2c. Beschikbaarheid voertuigen voor afvalinzameling in de uitstootvrije zone 165 inzamelvoertuigen (van de 183 die in gebruik zijn) zijn in eigendom, de rest huren we in waar nodig. Dit zijn verschillende soorten wagens voor de verschillende soorten inzamelsystemen in Amsterdam. Op dit moment hebben 62 in eigendom zijnde inzamelvoertuigen toegang tot de uitstootvrije zone6, terwijl er 135 inzamelvoertuigen nodig zijn binnen dit gebied. We komen dus 73 inzamelvoertuigen te kort per 01-01-2025 voor inzameling in de uitstootvrije zone. Op basis van de geïnventariseerde randvoorwaarden die nodig zijn voor de inzet van elektrische inzamelvoertuigen is er pas tussen medio 2027 en begin 2028 gegarandeerd voldoende oplaadcapaciteit voor 73 elektrische inzamelvoertuigen op de werflocaties van A&G. Er kan helaas niet gewacht worden tot dat moment met het aanschaffen van nieuwe inzamelvoertuigen. Dit heeft twee belangrijke redenen:  Status in eigendom zijnde inzamelvoertuigen Veel van de 165 inzamelvoertuigen die A&G in eigendom heeft zijn aan het einde van hun technische- en economische levensduur. Een deel van de in eigendom zijnde inzamelvoertuigen (in 2025 34 stuks en in 2026 nog eens 16 stuks) is dringend aan vervanging toe is. Dit aantal neemt de komende jaren steeds verder toe.

Het risico op uitval van deze verouderde inzamelvoertuigen en de kosten voor reparatie en onderhoud voor deze inzamelvoertuigen nemen snel toe. De trend is reeds zichtbaar in het toenemende aantal inzamelvoertuigen dat tijdelijk niet inzetbaar is of tijdens de inzamelactiviteiten uitvalt. Dit maakt dat we staan voor een grote vernieuwingsopgave om de continuïteit van de dienstverlening voor zowel medewerkers als inwoners, bezoekers en ondernemers van onze stad kunnen waarborgen.  Beschikbaarheid (structureel) ingehuurde inzamelvoertuigen A&G huurt structureel 18 biodiesel inzamelvoertuigen in. Dit aantal zal de komende jaren, door de ouder worden de wagens, gaan oplopen naar ruim 30 wagens. Het huuraanbod van inhuurvoertuigen die op 01-01-2025 toegang hebben tot de uitstootvrije zone is beperkt en zet daarmee de beschikbaarheid onder druk. De vraag wordt nog eens extra groot door de druk van de landelijke invoering van uitstootvrije zones (is een toeleveringsrisico). Daarbij zijn de jaarlijkse kosten per huurvoertuig ca. €50.000 hoger in vergelijking met een nieuw aan te schaffen biodiesel wagen die we vervroegd (binnen 5 jaar i.p.v. de reguliere 8 jaar) vervangen. 3. Onderzochte alternatieven Omdat het niet mogelijk bleek om op korte termijn meer elektrische inzamelvoertuigen in te zetten, zijn de volgende alternatieven onderzocht. 3a.

Andere aandrijfvormen  Hybride inzamelvoertuigen: deze inzamelvoertuigen stoten iets minder uit, maar hebben nog wel een verbrandingsmotor waardoor deze onder dezelfde regels vallen als reguliere biodiesel inzamelvoertuigen. Dit is in het kader van de uitstootvrije zone geen oplossing;

6 Deze 62 in eigendom zijnde inzamelvoertuigen vallen allemaal onder de landelijke overgangsregeling voor vrachtverkeer

doordat deze op 01-01-2025 niet ouder zijn dan vijf jaar én voldoen aan emissieklasse 6.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief





Datum 18 juli 2023 Pagina 7 van 11

Inzamelvoertuigen op bio LNG (gas): het effect van bio LNG is in termen van CO2-uitstoot gelijkwaardig aan het rijden op de biodiesel die wij als gemeente gebruiken (HVO). Derhalve is dit geen beter alternatief dan de brandstof waar we nu al mee werken; Inzamelvoertuigen op waterstof: rijden op waterstof biedt op termijn mogelijk perspectief. Op dit moment zijn inzamelvoertuigen op waterstof echter niet beschikbaar op de schaal die de gemeente nodig heeft. Voor de transportsector is dat wel het geval. Voor inzamel- en andere speciale voertuigen moet de techniek nog verder ontwikkeld worden om toepasbaar te zijn. Experts verwachten dat oplossingen nog circa 7 jaar op zich laten wachten. Daarnaast is ook de ombouwtijd van dieselwagens naar waterstof een lang en onzeker proces. Overigens werken ook waterstofvoertuigen (tot nu toe) altijd op een batterij dus moeten nog steeds worden opgeladen. We blijven de toepassingen voor waterstof technologie met interesse volgen. Tevens hebben we hier contact over met andere gemeentes. Zo heeft Groningen drie wagens op waterstof op een wagenpark van 50 a 60 voertuigen.

3b. Structureel inhuren van elektrische inzamelvoertuigen Gehuurde elektrische inzamelvoertuigen moeten ook opgeladen worden op de werflocaties van A&G. Dus ook hiervoor geldt dat hier op korte termijn onvoldoende laadsystemen voor beschikbaar zijn. Daarnaast is het huuraanbod van elektrische inzamelvoertuigen beperkt. Zeker voor de typen inzamelvoertuigen die in het inzamelgebied van Amsterdam nodig zijn (bovenladers met kraan en/of persmechanisme voor de inzameling van ondergrondse- en bovengrondse verzamelcontainers terwijl de meeste gemeenten gebruik maken van kraakperswagens, ook wel achterladers) is het toeleverrisico van dit alternatief te hoog. Maar mocht het lukken om eerder laadsystemen te kunnen realiseren dan we elektrische inzamelvoertuigen ingekocht hebben, dan zullen we bij de inhuur van wagens zo veel als kan kiezen voor elektrische inzamelvoertuigen. 3c. Laadsystemen op tijdelijke werflocaties en commerciële laadpleinen Overwogen is om op een deel van de huidige werflocaties (die A&G in het kader van het TWO verlaat) tijdelijke laadsystemen aan te leggen. Het aanleggen van laadsystemen op werflocaties die niet voorzien zijn in het TWO, is gezien de uitvoeringstijd (denk aan 50 weken), de financiële impact (circa 1 miljoen euro per werf) en de benodigde verzwaring van het netwerk niet realistisch.

Ook is er onderzoek gedaan naar het gebruik van commerciële/collectieve laadpleinen. Mogelijk risico van een commercieel laadplein is dat je geen gegarandeerde plek hebt om te kunnen laden. Aan dit alternatief wordt de komende jaren gewerkt door verschillende partijen, maar is nu (nog) niet betrouwbaar om daar vanuit te kunnen gaan. 4. Keuze voor het besluit tot aanbesteding van initieel 37 biodiesel wagens Om de inzameling binnen de uitstootvrije zone te garanderen hebben we dus gekeken naar het bovenstaande (1) tekort aan inzamelvoertuigen met toegang tot de uitstootvrije zone, (2) de beschikbaarheid van de randvoorwaarden voor de inzet van elektrische inzamelvoertuigen, (3) de status van de inzamelvoertuigen in eigendom, (4) de situatie rondom de inhuurvoertuigen en (5) de beschikbare alternatieven. Op basis daarvan constateerden we dat we nog eenmalig een aanbesteding voor biodiesel wagens moesten doen om de inzameling binnen de milieuzone te kunnen waarborgen. We wilden dit aantal zo klein mogelijk aanbesteden en zijn daarmee initieel op 37 wagens uitgekomen. Dit is als volgt opgebouwd (zie ook onderstaande tabel). We hebben 62

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 juli 2023 Pagina 8 van 11

wagens die op 1 januari 2025 niet ouder dan 5 jaar zijn en dus in aanmerking komen voor de overgangsregeling. We komen dan nog 73 wagens tekort. Vanaf begin 2026 is er, conform de huidige inzichten voldoende laadsystemen voor 35 elektrische inzamelvoertuigen. Voor de aanschaf van deze 35 uitstootvrije inzamelvoertuigen wordt in 2024 een aanbesteding doorlopen. Conform de huidige inzichten kan op deze manier voor dit aantal biodiesel inzamelvoertuigen (die niet onder landelijke overgangsregeling vallen) ontheffing verkregen worden tot aan het moment dat deze (in 2026) geleverd worden. Dan zijn er nog 38 wagens tekort. Dit zijn zowel de wagens die we zelf hebben als inhuren. Het aantal van 37 inzamelvoertuigen is opgebouwd uit:  Het vervangen van 20 in eigendom zijnde inzamelvoertuigen die technisch én economisch nu al zijn afgeschreven en daardoor voor de meest acute problemen in de uitvoering zorgen. Deze moeten dus op korte termijn vervangen worden om uitvoering van de wettelijke inzameltaak in de uitstootvrije zone te kunnen garanderen. Er is dus niet gekozen om ook nog eens de 14 voertuigen te vervangen die in 2025 aan vervanging toe zijn. Zie pagina 5 onder kopje status van eigen voertuigen.  Het vervangen van 17 inzamelvoertuigen die we structureel inhuren, maar veelal te oud zijn om per 2025 in aanmerking te komen voor de overgangsregeling.

Daarbij hebben we de komende jaren meer inhuur wagens nodig gezien het ouder wordende wagenpark, terwijl de beschikbaarheid van (jonge) inhuurwagens minder betrouwbaar wordt o.a. door de extra vraag binnen Nederland en de inhuur kosten aanzienlijk hoger. Met de aanschaf van deze 37 inzamelvoertuigen zijn er voldoende inzamelvoertuigen die per 0101-2025 toegang hebben tot de uitstootvrije zone. Ervan uitgaande dat de aan te schaffen 37 biodiesel inzamelvoertuigen voor 01-01-2025 geleverd worden, vallen deze onder de landelijke overgangsregeling voor vrachtverkeer. Deze voertuigen mogen dan tot 01-01-2030 ingezet worden in de milieuzone. Om levering voor 01-01-2025 mogelijk te maken was het (gezien de levertijden van ca. 40 tot 60 weken) noodzakelijk om de aanbesteding in juni 2023 te publiceren. Tabel: Aantal inzamelvoertuigen in eigendom op 1-1-2025 met toegang tot de uitstootvrije zone

Beschikbaar per 01-07-2023: huidige situatie Wagens ouder dan 5 jaar die met de aanbesteding van 2024 vervangen kunnen worden voor elektrische wagens Beschikbaar per 01-01-2025: 37 nieuwe biodiesel inzamelvoertuigen Totaal per 01-01-2025

62 35 37 134

Samenvattend beschikt A&G hiermee over 134 inzamelvoertuigen die toegang hebben tot de uitstootvrije zone. Dit is in theorie één inzamelvoertuig minder dan benodigd, maar de verwachting is dat dit tot in ieder geval tot begin 2028 op te vangen is met maatregelen binnen de bedrijfsvoering van A&G. Bovenstaande tabel geeft de situatie weer per 2025. Het wagenpark wordt waarna, volgend op de planning van voor randvoorwaarden voor elektrische wagens, zo snel mogelijk getransformeerd naar uitstootvrije wagens waarbij we ieder jaar minder biodiesel wagens hebben. 5. Hoe nu verder? Om de verduurzaming van de vloot inzamelvoertuigen behapbaar en realiseerbaar te maken wordt voor dit project een gefaseerde strategie toegepast, bestaande uit:  Fase 1: korte termijn (Q2 2023 – Q4 2024);

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

 

Datum 18 juli 2023 Pagina 9 van 11

Fase 2: middellange termijn (Q1 2025 – Q4 2027); Fase 3: lange termijn (Q1 2028 – Q4 2029).

Met deze gefaseerde aanpak denken we de onzekerheden het beste te kunnen managen en de inzameling te kunnen blijven garanderen. Fase 1 (Q2 2023 – Q4 2024) In deze nu lopende fase zijn er verschillende scenario’s uitgewerkt voor de totale vervangingsopgave die nodig is om uitstootvrij in te zamelen. Die zijn hierboven beschreven. Er zijn ook scenario’s opgenomen die rekening houden met een versnelling, bijvoorbeeld als de randvoorwaarden (gedeeltelijk) eerder ingevuld kunnen worden. Aanvullend op de aanbesteding voor de aanschaf van 37 biodiesel inzamelvoertuigen wordt er in deze fase ook een aanbesteding uitgevoerd voor inhuurvoertuigen. De huidige overeenkomst voor inhuurvoertuigen loopt namelijk aan het einde van 2023 af. We willen de inhuur van wagens zo laag mogelijk hebben, maar ook na 2023, en in ieder geval tot in 2026, is het zeer waarschijnlijk dat inhuurvoertuigen nodig zijn vanwege kortstondige uitval (bijv. als gevolg van schade) van de in eigendom zijnde inzamelvoertuigen of omdat speciale voertuigen nodig zijn bijvoorbeeld voor de kerstbomeninzameling vangen. In deze aanbesteding wordt het mogelijk gemaakt om zowel elektrische inzamelvoertuigen als biodiesel inzamelvoertuigen in te kunnen huren, zodat we (zodra randvoorwaarden eerder zijn ingevuld zoals de mogelijkheid tot (snel)laden dan op de werven beschikbaar is) daar ook meteen gebruik van te maken.

Het huuraanbod van elektrische inzamelvoertuigen op basis van de huidige inzichten wordt overigens als laag ingeschat. Fase 2 (Q1 2025 – Q4 2027) Vanaf fase 2 worden er enkel nog uitstootvrije inzamelvoertuigen ingekocht. Verwacht wordt dat er aan het eind van deze fase circa 35 tot 55 elektrische inzamelvoertuigen aangekocht zijn. Dit is mede afhankelijk van de dan verwachte beschikbare laadcapaciteit. Fase 3 (Q1 2028 – Q4 2029) In fase 3 wordt de transitie naar uitstootvrij inzamelen afgerond door het nog resterende aantal biodiesel inzamelvoertuigen te vervangen door een uitstootvrij alternatief. Hiervoor ligt het inzetten van elektrische inzamelvoertuigen het meest voor de hand, maar de gemeente zal eventuele nieuwe ontwikkelingen (zoals bijvoorbeeld het gebruik van voertuigen die rijden op waterstof) uiteraard met grote belangstelling volgen en indien nodig de strategie hierop aanpassen. 6. Heroverweging t.a.v. de lopende aanbesteding Met deze brief hebben we u uitgelegd hoe we tot het besluit voor de aanbesteding van initieel 37 biodiesel wagens zijn gekomen. Zoals aangegeven in de raad van 28 juni j.l. hebben we de organisatie gevraagd om alle overwegingen voor het besluit niet alleen uit te leggen maar ook intern te challengen. Dat is de afgelopen weken uitgevoerd.

Door elk puzzelstukje om te keren en door te vragen en zo te onderzoeken of een verandering of versnelling mogelijk is. Hier is een voorstel uit gekomen om 10 inzamelwagens minder te bestellen. Concreet gaat het om

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 juli 2023 Pagina 10 van 11

het intrekken van één perceel van de aanbesteding (de aanbesteding bestaat uit 3 percelen). Juridisch mag het intrekken van een aanbesteding alleen geheel of voor één of meer percelen, mits onderbouwd. Na het publiceren van de aanbesteding in de huidige vorm zijn er enkele ontwikkelingen geweest op gebied van laadvoorzieningen. Bij één van de beoogde werflocaties komen er extra laadvoorzieningen beschikbaar. Daarvoor gaan we parkeerplekken voor grote wagens mogelijk maken door andere (kleine) afvalwagens te verplaatsen naar een (tijdelijke) locatie. Dit, samen met de benodigde netcapaciteit, kan voorzien worden in Q1 van 2026. De elektrische wagens zullen besteld worden in 2024 met een levering rond de zelfde periode. In de tussentijd zullen we dan langer doorrijden met de huidige wagens, wat het risico verhoogt op uitval en daardoor meer inhuur. Die inhuurmogelijkheden moeten dus voldoende beschikbaar zijn. Die beschikbaarheid achten we het grootst voor de kraakperswagens (ook wel achterladers genoemd). De verwachting is dat er voor dit perceel voldoende voertuigen in de markt beschikbaar zijn om tijdelijk in te kunnen huren. Voor de andere twee percelen ligt dit ingewikkelder en zien we grotere onzekerheden en risico’s. We kiezen er daarom voor om het perceel van 10 kraakperswagens uit de aanbesteding in te trekken.

Consequentie van het intrekken van dit ene perceel is dus dat we in 2025 en mogelijk in 2026 langer moeten rijden met de bestaande oude wagens. Dit tot het moment dat nieuwe elektrische wagens geleverd zijn, en de randvoorwaarden ingevuld zijn om deze te kunnen rijden. De risico’s van deze keuze achten we echter acceptabel en beheersbaar. We kijken als volgt naar deze risico’s:  De huidige wagens zijn oud, maar kunnen nog wel een of twee jaar langer doorrijden na 2024. Bij uitval zien we voor de inhuur van kraakperswagens voldoende beschikbaarheid, in tegenstelling tot de wagens van de andere twee percelen.  Indien een wagen uitvalt doordat deze aan einde van levensduur is zijn er hogere inhuur kosten, maar die staan ook weer tegenover de afschrijvingskosten die wat hoger zijn vanwege de afschrijvingstermijn van 5 jaar i.p.v. de reguliere 8 jaar.  We gaan binnengemeentelijk de organisatie verstevigen met als doel het tijdig realiseren van 10 oplaadsystemen. Tot slot Zoals in begin van de brief gemeld wordt er gemeentebreed gewerkt aan een ‘Herijking Transitieplan Verduurzaming Gemeentelijk Wagenpark’. Deze wordt begin 2024 gepresenteerd. Een rapportage over deze herijking zal elk jaar worden gemaakt. De inzet van het college daarbij is dat er vanaf nu alleen nog uitstootvrije bedrijfswagens aangeschaft worden.

En hiervan alleen afgeweken kan worden als daar zwaarwegende redenen voor zijn. Het gaat dan vooral om bedrijfswagen bij de directie Stadswerken, THOR en Sport & Bos. Dat dit een complexe en grote opgave is, heeft de onderhavige aanbesteding aangetoond. Het is een transitieproces waarbij een integrale aanpak onontbeerlijk is. Daarvan moeten we leren. Daarom gaat het college de organisatie van de verduurzaming van het wagenpark steviger neerzetten, en houden we dit proces en alles wat daar bij nodig is nauwlettend in de gaten.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 juli 2023 Pagina 11 van 11

Gezien de complexheid van de materie bieden wij u ook een technische sessie, mocht u daar behoefte aan hebben. We hopen u zo voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam,

Zita Pels Wethouder Reiniging, Afval en Duurzaamheid

Hester van Buren Wethouder Bedrijfsvoering

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl