Raadsinformatiebrief toewijzingen PHKG in stadsdelen en buurten (005).pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 15 november 2022 Volkshuisvesting Zita Pels en Rutger Groot Wassink Directie Wonen, (bestuurszaken.wonen@amsterdam.nl)

Onderwerp

Onderzoek Toewijzingen PHKG 2017-2021 in stadsdelen en buurten

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over het volgende. Hierbij stuurt het college u het onderzoek “Toewijzingen PHKG 2017-2021 in stadsdelen en buurten” en vraagt u hiervan kennis te nemen. Dit onderzoek laat zien waar de kwetsbare groepen die wij via het Programma Huisvesting Kwetsbare Groepen (PHKG) huisvesten, zijn gaan wonen. In het PHKG werken de gemeente, woningcorporaties en zorgaanbieders samen om passende woonoplossingen te realiseren voor Amsterdammers met een urgent woonprobleem dat zij niet zelf tijdig kunnen oplossen. Dit zijn bijvoorbeeld statushouders, mensen met een medische of sociale urgentie of mensen die moeten uitstromen uit maatschappelijke opvang of beschermd wonen. De laatste groep krijgt behalve een woning in de eerste periode ook begeleiding bij het zelfstandig wonen. De groep woningzoekenden die via het PHKG een woning krijgt aangeboden is groot. Vanwege de krapte op de woningmarkt is er een groot tekort aan woningen en de groep mensen die snel een woning nodig heeft groeit. Met de corporaties is afgesproken dat zij elk jaar tenminste 1.800 woningen voor het programma beschikbaar stellen. Voor de doelgroepen van het programma is een passende woning noodzakelijk. Maar minstens zo belangrijk is, dat zij verhuizen naar een omgeving waar zij goed kunnen aarden en een leven kunnen opbouwen.

De zorg bestaat dat sommige wijken te weinig veerkracht hebben om kwetsbare mensen op te vangen. Vooral voor de hoofdgroep die gaat wonen met begeleiding is er zorg of deze in kwetsbare wijken goed kan werken aan het herstel. Ook zijn er zorgen over een stapeling van kwetsbaarheid en de gevolgen daarvan voor de leefbaarheid. Partijen willen daarom weten waar de doelgroepen van het PHKG naartoe verhuizen. Deze informatie kan helpen bij het zorgen voor voldoende en bereikbare voorzieningen en bij het zorgvuldig matchen van woningen aan de doelgroepen van het programma. Om deze reden is in het programmaplan van het PHKG opgenomen dat periodiek wordt onderzocht waar de woningtoewijzingen aan kwetsbare groepen plaatsvinden in de stad. De resultaten zijn te lezen in het onderzoek “Toewijzingen PHKG 2017-2022 in stadsdelen en wijken”. Een eerdere rapportage is op 29 oktober 2019 aangeboden aan de toenmalige raadscommissie Bouwen en Wonen.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 15 november 2022 Pagina 2 van 5

Samenvatting van het onderzoek In het onderzoek zijn voor de periode 2017 – 2021 de woningtoewijzingen onderzocht aan de doelgroepen van het PHKG per stadsdeel en buurt. De volgende thema’s komen aan bod: - Overzicht van de toewijzingen over de stad - Verschillen tussen de hoofdgroepen “wonen met begeleiding”, “wonen zonder begeleiding”, en “statushouders”. - De mate waarin de doelgroepen PHKG worden gehuisvest in kwetsbare wijken. Het onderzoek is een feitelijke weergave van de stand van zaken. Daarbij is onder andere gekeken naar hoe de woningtoewijzingen via het PHKG zich verhouden tot de woningvoorraad in een gebied en tot de verhuringen van sociale huurwoningen. Ook zijn de cijfers gecombineerd met kwetsbaarheidsscore van wijken, een score die aangeeft in welke mate een buurt of wijk kwetsbare bewoners kent. Met deze brief geef ik u een korte samenvatting en enige toelichting op de bevindingen. In de periode 2017 t/m 2021 werden in Amsterdam bijna 9.000 woningen toegewezen aan kwetsbare groepen. De verdeling tussen de 3 hoofdgroepen is ongeveer gelijk en in grote lijnen per stadsdeel hetzelfde. Van de woningtoewijzingen ging: - 35% naar statushouders, waaronder 9% in tijdelijke projecten voor jonge statushouders en andere jongeren. Dit laatste percentage is hoger in Oost en Noord (21% en 13%). - 34% naar de groep Wonen met begeleiding.

Dit percentage is hoger in Centrum en West (48% en 42%). - 31% naar de groep Wonen zonder begeleiding. In Zuidoost ligt dit aandeel hoger (41%) en in Nieuw-West is dit in 2021 sterk toegenomen. Er zijn verschillen tussen stadsdelen in het aantal woningen dat wordt toegewezen via het PHKG. Dit is grotendeels te verklaren door het aanbod aan corporatiewoningen: daar waar meer corporatiewoningen vrijkomen, worden ook meer woningen verhuurd aan kwetsbare groepen. Ook de omvang van de woningvoorraad is van invloed. - In Centrum zijn relatief weinig corporatiewoningen. Deze komen relatief weinig vrij voor nieuwe huurders. Het aandeel verhuringen aan kwetsbare mensen is het laagst van alle stadsdelen (19,4%). Wel is het zo dat dit sinds 2020 stijgt: ruim 24% in 2021. - West en Oost laten op alle kerncijfers een gemiddeld beeld voor Amsterdam zien. - In Nieuw-West zijn relatief veel corporatiewoningen en er komen relatief veel sociale huurwoningen vrij. Van de nieuwe verhuringen wordt iets minder dan gemiddeld toegewezen via het PHKG. Toch gaat het om een relatief groot deel van de woningvoorraad. - Zuid telt relatief weinig corporatiewoningen. In dit stadsdeel wordt het hoogste aandeel vrijkomende woningen toegewezen via het PHKG. Het gaat echter om een relatief klein deel van de woningvoorraad. - Noord kent een hoog aandeel corporatiewoningen en relatief veel sociale verhuringen.

De vrijkomende woningen worden vaak toegewezen via het PHKG. Hiermee is een relatief hoog aandeel van de woningvoorraad toegewezen aan kwetsbare mensen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

-

Datum 15 november 2022 Pagina 3 van 5

In Zuidoost staan veel corporatiewoningen, maar er zijn relatief weinig nieuwe verhuringen. De laatste jaren daalt het aandeel dat wordt toegewezen via het PHKG. Het aandeel op de woningvoorraad komt daarmee rond het gemiddelde.

Ook op buurtniveau zijn de verschillen groot. Elk stadsdeel heeft minimaal 1 buurt waar meer dan de helft van de sociale verhuringen via het PHKG is toegewezen. In West, Zuid en Noord gaat het om 4 of meer buurten. Bij 1 op de 10 buurten werd meer dan 4% van de woningvoorraad toegewezen via het PHKG. Deze buurten liggen vaker in Noord en delen van Oost, Nieuw-West en Zuidoost. In de buurten met een zeer hoog aandeel (>10%) zijn vaak tijdelijke projecten voor statushouders geplaatst. De onderzoekers hebben de toewijzingen via het PHKG vergeleken met de kwetsbaarheidsscore van wijken. Deze geeft aan hoeveel bewoners van een gebied kwetsbaar zijn op minstens 3 van de volgende hulpbronnen: inkomen, opleidingsniveau, werk en gezondheid. De meest kwetsbare Amsterdammers wonen relatief vaak in wijken met veel sociale huurwoningen. Dit zijn dezelfde wijken waar kwetsbare huishoudens via het PHKG een woning toegewezen kunnen krijgen. Voor wijken met een relatief lage kwetsbaarheidsscore in West, Noord en Centrum geldt dat de woningen die worden toegewezen relatief vaak naar huurders met begeleiding gaan. Het rapport bevat een hoofdstuk met uitleg over de manier waarop de woningtoewijzing aan kwetsbare groepen in zijn werk gaat.

In dat hoofdstuk is te lezen dat corporaties enige invloed hebben op de wijk of buurt waar de kwetsbare groepen terecht komen en dat zij die meer dan voorheen gebruiken om de spreiding te beïnvloeden. Voor de groepen met begeleiding proberen de corporaties meer woningen aan te bieden in sterkere buurten en wijken (in Zuid, Centrum en West). In deze buurten komen weliswaar relatief weinig corporatiewoningen vrij voor verhuur, toch is dit terug te zien in de cijfers: In de stadsdelen Centrum, West en Zuid is een stijgende lijn in het aantal toewijzingen PHKG, waarbij het bovendien relatief vaak gaat om de groep met begeleiding. Voor wijken met een relatief lage kwetsbaarheidsscore in West, Noord en Centrum geldt dat de woningen die worden toegewezen relatief vaak naar huurders met begeleiding gaan. In kwetsbare buurten zijn corporaties juist in toenemende mate terughoudend met het aanbieden van woningen aan kwetsbare groepen met begeleiding. Op klein schaalniveau worden door sommige corporaties in kwetsbare complexen of straten tijdelijk geen woningen aangeboden aan huishoudens met begeleiding. Dit laatste is in de cijfers uit het rapport niet terug te zien. Maar op hoger schaalniveau zijn er trends zichtbaar. In Zuidoost is het aandeel kwetsbare groepen zonder begeleiding het hoogst, in Nieuw West is het sterk toegenomen.

Omdat in de kwetsbare stadsdelen de meeste corporatiewoningen worden verhuurd, kan deze vorm van sturing alleen op kleine schaal worden toegepast. De sturingsmogelijkheden zijn beperkt en in grote mate afhankelijk van het aanbod van corporatiewoningen. Vanuit de stadsdelen blijft de stapeling van kwetsbaarheid in sommige buurten een aandachtspunt. Vanuit het PHKG is hier blijvend aandacht voor.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 15 november 2022 Pagina 4 van 5

conclusie Onze conclusie uit het onderzoeksrapport is dat het toewijzen van woningen aan kwetsbare groepen verloopt conform de afspraken die hierover met corporaties en zorgaanbieders zijn gemaakt. Het onderzoek laat zien dat de doelgroepen van het PHKG overal in de stad waar sociale huurwoningen beschikbaar kwamen, zijn gehuisvest. Er zijn verschillen tussen stadsdelen en buurten, maar dat is verklaarbaar door de verschillen in de beschikbaarheid van sociale huurwoningen. Ook laat het onderzoek zien dat er geen eenduidig verband is tussen de kwetsbaarheidsscore van wijken en het aandeel van de sociale verhuringen aan doelgroepen van het PHKG. Wel geldt: hoe meer corporatiebezit in een wijk, hoe groter het aantal toewijzingen PHKG, en dit zijn vaak de meer kwetsbare wijken. Tot slot is het college van mening dat het rapport laat zien dat de corporaties en zorgaanbieders zorgvuldig te werk gaan bij het matchen van woningen aan mensen, waarbij zij zowel rekening houden met de invloed van de omgeving op het herstel van kwetsbare groepen als met de stapeling van kwetsbaarheid in buurten. Voor de groepen met begeleiding proberen de corporaties meer woningen aan te bieden in sterkere buurten en wijken. In kwetsbare buurten zijn corporaties juist in toenemende mate terughoudend met het aanbieden van woningen aan kwetsbare groepen met begeleiding.

Tekort aan woningen Het college is positief over het feit dat de woningtoewijzingen in het PHKG zijn verlopen volgens de afspraken en dat, binnen de beperkte mogelijkheden die er zijn, rekening is gehouden met de kwetsbaarheid van buurten. Wel is nodig om hier blijvend aandacht aan te geven. De opgave is namelijk onverminderd groot en in 2022 gegroeid, onder andere door de vluchtelingencrisis. De vraag naar woningen onder de doelgroepen van het PHKG is daardoor veel hoger dan het aanbod. Dit jaar kent Amsterdam een totale opgave van 1.904 te huisvesten statushouders, bestaande uit de taakstelling van 1.174, de ruggensteunregeling van 492 en de in te halen achterstand van 276. In 2023 neemt de druk nog verder toe. De taakstelling statushouders wordt fors hoger: voor de eerste helft van 2023 is die al vastgesteld op 1081. Ook het aantal mensen dat een beroep zal doen op de ruggensteunregeling neemt toe en de achterstand loopt verder op. Bovendien zullen zich naar verwachting meer Oekraïners vestigen in de stad. Daar komt bij dat niet alleen de huisvesting van kwetsbare groepen, maar ook de opvang van daklozen een groeiende opgave is waar buurten en wijken mee te maken hebben. Het college vindt het daarom belangrijk dat we blijven zoeken naar mogelijkheden in de hele stad om mensen onderdak te bieden en dakloosheid te voorkomen.

Evenwichtige wijken Het college vindt verder de constatering belangrijk dat de ongelijke verdeling van sociale huurwoningen over de stad een ongelijke verdeling van kwetsbare groepen over de stad betekent, of die nu zijn gehuisvest via het PHKG of niet. We hechten er daarom aan dat we blijven streven naar evenwichtige wijken met een gedifferentieerde woningvoorraad. In ons Woningbouwplan is het uitgangspunt vastgelegd dat bij nieuwbouw van woningen 40% sociaal, 40% middelduur en 20% in de vrije sector wordt gebouwd. Dit uitgangspunt zorgt ervoor dat in elk nieuwbouw- of transformatiegebied sociale woningen worden gebouwd, waarbij corporaties een voorrangspositie hebben bij de bouw van sociale woningen. Maar ook naast nieuwbouw is het belangrijk dat we streven naar voldoende huisvestingsmogelijkheden en spreiding van sociale huurwoningen over

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 15 november 2022 Pagina 5 van 5

de stad en dat we samen met onze partners zorgen dat kwetsbare groepen overal in de stad, ook in de kwetsbaarste wijken, adequaat ondersteund worden en goed kunnen participeren. Daarom nemen we dit thema mee in de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Zita Pels, wethouder Volkshuisvesting

Rutger Groot Wassink, Wethouder wethouder Opvang MO/BW, ongedocumenteerden en vluchtelingen

Bijlagen 1. Onderzoeksrapport “Toewijzingen PHKG 2017-2021 in stadsdelen en buurten”

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl