Raadsinformatiebrief Tijdelijk soepeler voorwaarden voor de woonkostentoeslag, d.d. 7-10-2021

Raadsinformatiebrief

Aan:

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 7 oktober 2021 Armoede Marjolein Moorman Directie Inkomen (wpi.strategie@amsterdam.nl)

Onderwerp

Tijdelijk soepeler voorwaarden voor de woonkostentoeslag

Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s):

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over het volgende. In het college heeft op 5 oktober 2021 besluitvorming plaatsgevonden over een tijdelijke versoepeling van de voorwaarden voor de woonkostentoeslag. Hieronder volgt een toelichting op de achtergrond van deze tijdelijke versoepeling en de uitwerking en kosten hiervan. Tijdelijke ondersteuning noodzakelijke kosten, de uitwerking in Amsterdam Met de bedoeling om huishoudens te ondersteunen waarvoor de bestaande steunmaatregelen in verband met de coronacrisis geen of onvoldoende soelaas bieden, heeft het kabinet de TONK geïntroduceerd: Tijdelijke tegemoetkoming noodzakelijke kosten (Kamerbrief van 9 december 2020). Het gaat om een tegemoetkoming voor huishoudens die te maken hebben met een inkomensterugval en daardoor de noodzakelijke kosten niet meer kunnen betalen uit het inkomen, met name hun woonkosten. Daarbij werd gemeenten gevraagd tijdelijk af te wijken van regels die normaal worden gehanteerd bij de bijzondere bijstand. Gemeenten konden hiervoor in deze periode de regels van de bijzondere bijstand op onderdelen tijdelijk aanpassen. Met de Tijdelijke beleidsregels TONK Amsterdam heeft het college hieraan invulling gegeven. Hierbij is aansluiting gezocht bij het instrument woonkostentoeslag in het kader van de bijzondere bijstand.

Met een aantal aanpassingen is deze beter toegankelijk gemaakt, met name door de vermogensgrens te leggen bij een bedrag van € 31.320 per persoon aan liquide vermogen. Om de uitvoering te stroomlijnen werd onder meer een vaste peilmaand gehanteerd, die midden in de tweede lockdown viel (januari 2021), en een vereenvoudigde manier om rekening te houden met financiële draagkracht en het delen van de woning met anderen. De tegemoetkoming TONK kwam zo veel mogelijk op hetzelfde niveau uit als de woonkostentoeslag. In deze zin bood de Amsterdamse een tegemoetkoming op maat. Daarbij hoeft iemand zich bij de TONK niet in te zetten om goedkopere woonruimte te vinden; deze inspanningsverplichting wordt normaal gesproken wel gehanteerd bij toekenning van bijzondere bijstand voor hoge woonlasten.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 oktober 2021 Pagina 2 van 4

Tot medio september 2021 is aan 3.117 huishoudens een TONK-uitkering verstrekt. Circa 80% van de TONK-aanvragen kwam van zelfstandigen. Het uitbetaalde was gemiddeld € 575 per maand. De meesten kregen twee betalingen voor een periode van bij elkaar negen maanden. Uiteindelijk zal het aantal toekenningen naar verwachting uitkomen op ca. 3.250. Afloop sociaal-economische coronamaatregelen, overgangsregeling voor zelfstandigen Eind augustus 2021 heeft het kabinet definitief besloten om de sociaal-economische coronamaatregelen niet te verlengen (Kamerbrief Steun- en herstelpakket vanaf het vierde kwartaal van 2021). Dit betekent onder meer dat de TONK niet wordt verlengd en er ook geen nieuwe Tozoregeling komt. Vanaf 1 oktober zijn zelfstandigen voor ondersteuning in hun levensonderhoud aangewezen op het Bbz (Besluit bijstandverlening zelfstandigen). Wel heeft het kabinet besloten tot een tijdelijke verruiming, voor zowel corona-gedupeerden als andere zelfstandigen. Deze Bbzverruiming geldt in Q4-2021 en betreft met name de volgende onderdelen: a. Buiten toepassing laten van de vermogenstoets bij Bbz-aanvragen voor levensonderhoud; b. De Bbz-uitkering kan worden aangevraagd met terugwerkende kracht (max. twee maanden); c. De Bbz-uitkering wordt per maand berekend en betaald als gift en niet als voorlopige lening. Er wordt rekening mee gehouden dat ca.

5.000 Amsterdamse zelfstandigen na 1 oktober 2021 een beroep doen op het Bbz. Naar schatting 1.000 van hen zullen in het vierde kwartaal 2021 nog te weinig inkomsten hebben om hun woonlasten te betalen. Daarnaast zijn er ook niet-zelfstandigen die na 1 oktober onvoldoende inkomen hebben om hun woonlasten te kunnen betalen. In totaal kan dit na 1 oktober 2021 leiden tot een extra beroep op woonkostentoeslag door 1.250 huishoudens, waarvan verreweg de meeste eerder een TONK-uitkering ontvingen. Dit aantal staat los van het gegeven dat het aantal WKT-ontvangers momenteel ongeveer 200 hoger ligt dan precorona, waardoor de WKT-uitgaven nu ca. € 300.000 per maand meer bedragen dan voorheen. Voor de ca. 5.000 Bbz-aanvragen waarmee in het vierde kwartaal rekening wordt gehouden, is voor de gemeente Amsterdam een aanvraagprocedure ingericht met een on-line formulier. Dit stelt ons tevens in staat voor zelfstandigen de aanspraak op woonkostentoeslag vast te stellen. Het veel lagere aantal WKT-aanvragen van niet-zelfstandigen kan via het reguliere proces worden ingediend en behandeld. Op deze basis kunnen we in het vierde kwartaal 2021 een woonkostentoeslag op basis van maatwerk bieden, zonder dat hiervoor een aparte regeling noodzakelijk is.

Tijdelijke versoepeling WKT-voorwaarden in het 4e kwartaal 2021 Nu zo veel mensen nog steeds te maken hebben met sterk achterblijvende inkomsten als gevolg van de coronacrisis, is er aanleiding om de WKT-voorwaarden op een aantal onderdelen tijdelijk te versoepelen. Dit wordt hieronder toegelicht. Met deze tijdelijke versoepeling voor WKTaanvragen in het vierde kwartaal 2021 hoeven mensen die nog onvoldoende verdienen, nog niet hun spaargeld of ander vermogen in te zetten voor hun woonlasten. Betrokkenen kunnen zich daarbij maximaal inzetten om meer inkomsten te verwerven, zonder tegelijkertijd al te moeten omzien naar een andere woning.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 oktober 2021 Pagina 3 van 4

 Tijdelijk soepeler vermogenstoets WKT De vermogensgrens om voor WKT in aanmerking te komen ligt op € 6.295 voor een alleenstaande, en op € 12.590 voor een alleenstaand ouder en twee samenwonenden. Deze vermogensgrenzen zijn onderdeel van de Participatiewet en van de gemeentelijke Beleidsregels Participatiewet, IOAW en IOAZ (artikel 3.2, vierde lid). Voor overwaarde in een eigen woning kent de Participatiewet een vrijlatingsbedrag van € 53.100. Wanneer we, zoals gebruikelijk is bij de WKT, een strikte vermogenstoets hanteren, zal naar verwachting meer dan 80% van de verwachte 1.250 huishoudens met een inkomenstekort voor hun woonlasten, een te hoog vermogen hebben om voor WKT in aanmerking te komen. Sowieso geldt dit voor vrijwel alle eigenwoningbezitters met hoge woonlasten, maar het geldt ook voor huishoudens waar sprake is van enig spaargeld, een wat duurdere auto en/of andere waardevolle bezittingen. Door nog tijdelijk de vermogensregels van de TONK te hanteren kan een geleidelijke overgang ontstaan van de TONK-voorwaarden naar de reguliere WKT-voorwaarden. Dan gaat het er om dat bij een WKT-aanvraag in het vierde kwartaal 2021 net als bij de TONK alleen gekeken wordt naar liquide vermogensbestanddelen en dat een vermogensgrens wordt gehanteerd van € 31.130 per persoon. Zo komen we huishoudens tegemoet die nog niet op het inkomensniveau zitten dat zij pre-corona hadden.

Zij hoeven in een overgangsperiode niet direct al in te teren op hun spaargeld (tot een bedrag van € 33.310 p.p.) of op ander vermogen.  Tijdelijk geen inspanningsverplichting voor goedkopere woonruimte Bij de TONK hoefde iemand zich niet in te zetten om goedkopere woonruimte te vinden; deze verplichting wordt normaal gesproken wel gehanteerd bij de WKT. Omdat met name onder zelfstandigen mensen nog sterk beperkt zijn in hun werkmogelijkheden als gevolg van de coronamaatregelen, is er aanleiding om vooralsnog af te zien van de voorwaarde dat iemand gaat zoeken naar goedkopere huisvesting. Wel zal de komende tijd het hanteren van deze voorwaarde worden aangekondigd. Wanneer in 2022 nog steeds een beroep wordt gedaan op WKT zal wel de voorwaarde worden gehanteerd om zich in te zetten om goedkopere woonruimte te vinden. Naarmate het inkomenstekort voor de woonlasten hoger is, zal iemand ook meer zijn best moeten doen voor andere huisvesting.  Tijdelijk geen leenbijstand / krediethypotheek bij nieuwe WKT-aanvragen Wanneer iemand WKT aanvraagt voor een eigen woning waarbij sprake is van een hoge overwaarde van de woning, wordt een eventuele WKT verleend als leenbijstand. Dit geldt bij een overwaarde van meer dan € 53.100. Bij meer dan € 5.000 aan leenbijstand geldt als voorwaarde dat de betrokkene meewerkt aan het vestigen van een krediethypotheek.

Als voor WKT-aanvragen in Q4 geen toets wordt gedaan op vermogen in natura, is ook de toekenning van leenbijstand en het vestigen van krediethypotheek nog niet aan de orde. Wel is het zaak mensen voor te bereiden op de striktere voorwaarden die per 2022 zullen gelden.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 oktober 2021 Pagina 4 van 4

Financiële kader De extra uitgaven voor de WKT in het vierde kwartaal 2021 worden geraamd op € 2,3 miljoen, inclusief uitvoering. Het grootste deel van deze uitgaven, naar schatting 80%, houdt verband met het tijdelijk blijven hanteren van de vermogenstoets TONK. Circa 20% van de extra uitgaven zouden we naar verwachting ook hebben wanneer de WKT-voorwaarden direct onverkort toegepast zouden worden. Wel zou daarbij normaal gesproken de verhuisvoorwaarde gelden en/of leenbijstand worden ingezet. Nu deze voorwaarden in Q4 nog niet worden gehanteerd, is het redelijk om in het 4e kwartaal 2021 alle WKT-uitgaven boven op het niveau van september 2021, toe te rekenen aan het voorliggende besluit. In totaal is de verwachting dat in 2021 voor de TONK € 17,2 wordt uitgegeven. Daarmee resteert van de rijksmiddelen een bedrag van € 6,0 miljoen. Bij de Begroting 2022 is voorgesteld om € 2,4 miljoen door te schuiven naar 2022 om de stijging in de bijzondere bijstand/WKT op te vangen. De resterende TONK-middelen bieden dekking voor de extra WKT-uitgaven in Q4. De komende tijd wordt goed gemonitord hoe groot het daadwerkelijke beroep is op de versoepelde voorwaarden voor de woonkostentoeslag en welke inzet van financiële middelen hiermee gemoeid is. Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Marjolein Moorman Wethouder Armoede

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl