Raadsinformatiebrief ter afdoening van motie 097.25

Gemeente Amsterdam

Aan: Datum Portefeuille(s) Behandeld door Onderwerp

Raadsinformatiebrief Afdoening motie

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 16 juni2025 Raadsaangelegenheden presidium , raadsbox(ä)amsterdam.nl Afdoening motie 097 van de leden Broersen, Bakker, Khan, Kabamba inzake verkenning fractievertegenwoordigers buiten kieslijsten

Geachte leden van de gemeenteraad, In de vergadering van de gemeenteraad van2en 3 april2025 heeft uw raad bij de behandeling van Wijzigen van het reglement van orde gemeenteraad en raadscommissies Amsterdam motie 097 van de leden Broersen (Volt) , Bakker (PvdD), Khan (DENK), Kabamba (Lijst Kabamba) inzake verkenning fractievertegenwoordigers buiten kieslijsten aangenomen. Daarin wordt het presidium gevraagd om 1. In kaart te brengen hoe andere gemeenten en eventueel provincies omgaan met het toe­ staan van fractievertegenwoordigers buiten de kieslijst, en hier in ieder geval in mee te nemen: Onder welke voorwaarden mensen door een partij kunnen worden voorgedragen en kunnen worden benoemd tot fractievertegenwoordiger; Hoe het proces van benoeming tot fractievertegenwoordiger eruit ziet; Of en zo ja welke beperkingen er zitten aan het aantal fractievertegenwoordigers dat een partij per (bestuurs)periode mag benoemen; Indien deze werkwijze een bewuste keuze is geweest, met welke reden(en) er hier­ voor gekozen is; Hoe lang zij al met deze werkwijze werken; - Welke voor- en welke nadelen er zitten aan de werkwijze. 2. De resultaten van deze verkenning vóór het zomerreces aan de raad doen toekomen.

Uitvoering motie Het presidium heeft als volgt uitvoering gegeven aan de motie, waarbij het presidium het rapport "Burgerleden in raadscommissies, Theorie, praktijk en juridisch kader"1 als startpunt heeft geno­ men. Dit rapport is gebaseerd op een onderzoek uit 2020 dat is uitgevoerd door de Universiteit Leiden en de Stichting Thorbecke Leerstoel in opdracht van de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden. Dit onderzoek is breed en gedegen uitgevoerd en gaat in op de aspecten waarvan de motie vraagt om deze in kaart te brengen. Voor de goede orde merkt het presidium op dat de onderhavige motie in de titel spreekt van een verkenning. Aangezien echter een recent onderzoeksrapport aanwezig is, is deze gebruikt bij het 1

https ://scholarlypubi ications.universiteitleiden.n 1/a ccess/item%3A3n9416/view

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 26 juni 2025 Pagina 2 van 3

uitvoering geven aan de motie met onder meer aanvulling op de Amsterdamse situatie. Daarmee is er strikt genomen geen sprake van het uitvoeren van een verkenning, maar het presidium is van mening dat er desondanks op een zorgvuldige en efficiente wijze uitvoering is gegeven aan deze motie. Resultaten: omvang, voorwaarden en benoemingsproces Uit voornoemde onderzoek blijkt dat bijna alle (320) gemeenten met burgerleden2 werken en dat het in totaal om ongeveer 5000 mensen gaat. Er is geen wettelijke beschrijving van de precieze taken en bevoegdheden van fractievertegenwoordigers. Dat is een zaak van lokale invulling. Wel blijkt uit het onderzoek dat er overwegend dezelfde invulling aan wordt gegeven. Benoeming gebeurt in het gros van de gemeenten op verzoek van de fractie. De benoemingsprocedure is redelijk vormvrij, nnaar vertoont overal gelijkenissen met die van raadsleden. Dit betekent concreet dat er, net als bij raadsleden, gekeken wordt of zij tenminste i8jaar oud en ingezetene van de gemeente zijn. Ook wordt vaak verlangd dat zij hun nevenfuncties bekend maken en dat zij geen onverenigbare beroepen uitoefenen of overeenkomsten aangaan. Bijna altijd is benoeming en ontslag in handen van de raad, op voordracht van de fractie. In de helft van de gemeenten wordt ook de eed of belofte afgenomen.

Resultaten: beperkingen De wet stelt geen formele beperkingen aan het aantal fractievertegenwoordigers. In 40% van de gemeenten geldt het vereiste dat een fractievertegenwoordiger op de kieslijst moet hebben gestaan bij de afgelopen raadsverkiezingen; in 6o% van de gemeenten is dat niet het geval. Slechts 3% stelt het lidmaatschap van een politieke partij verplicht. Bij de provincies is sprake van ongeveer hetzelfde beeld. Resultaten: voor- en nadelen fractievertegenwoordigers buiten kieslijsten In Amsterdam stelt het reglement van orde gemeenteraad en raadscommissie Amsterdam dat fractievertegenwoordigers op de kieslijst moeten hebben gestaan van de fractie die zij willen vertegenwoordigen (artikel 12, tweede lid). Het voordeel daarvan is dat er optimale directe legitimatie is. Het nadeel is dat kleinere partijen met kleinere kieslijsten een kleinere `vijver om uit te vissen hebben'. Dat terwijl kleine partijen juist meer baat bij fractievertegenwoordigers kunnen hebben omdat zij het raadswerk met minder mensen (raadsleden) moeten doen. Conclusie Concluderend kan worden gesteld dat de beperkte wettelijke voorschriften en de uiteenlopende praktische verschijningsvormen ruimte bieden aan lokale afwegingen. Deze lokale afwegingen leiden in gemeenten dus ook tot verschillende uitkomsten, hoewel er ook veel overeenkomsten blijken te zijn.

Het is aan de raad om in een Verordening (in Amsterdam in het reglement van orde gemeenteraad of raadscommissies Amsterdam) te bepalen hoeveel fractievertegenwoordigers er mogen zijn en aan welke vereisten zij dienen te voldoen.

2 De term 'burgerleden' wordt in het rapport gehanteerd. In de praktijk bestaan er 39 verschillende benamingen. In Amsterdam spreken we over fractievertegenwoordigers.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.n1

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum i6juni 2025 Pagina 3 van 3

Het mogelijk schrappen van de kieslijstverplichting maakt het mogelijk dat ook partijen met een kleinere kieslijst (en dat zijn vaak kleinere en/of nieuwere partijen) in staat gesteld blijven om volwaardig deel te nemen aan alle raadscommissies. In hoeverre dat ten koste gaat van de democratische worteling is een vraag die met een beroep op de wet of kijkend naar praktijken in den lande niet te beantwoorden is. Het presidium beschouwt de motie hiermee als afgehandeld. Met vriendelijke groet,

Kune Burgers

Dafne Str

voorzitter presidium

plaatsv rvangend griffier

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.n1