Raadsinformatiebrief Taalaanbod.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door

Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 18 november 2025 Opvang (MO/BW, Ongedocumenteerden en Vluchtelingen) Rutger Groot Wassink WPI, programma Migratie, Asiel en Ongedocumenteerden, bestuurszaken.mao@amsterdam.nl Flankerend Nederlands taalaanbod voor Oekraïense vluchtelingen

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeer ik u over de taalondersteuning voor Oekraïense vluchtelingen, in de vorm van flankerend taalaanbod Nederlands. De aanpak sluit aan bij het beleidskader ‘De Amsterdamse inzet voor vluchtelingen en ongedocumenteerden’, zoals vastgesteld door de gemeenteraad in oktober 2024. Het heeft als doel om vluchtelingen en ongedocumenteerden zo volwaardig mogelijk te laten deelnemen aan de samenleving. Dit betekent dat zij beschikken over bestaanszekerheid, onderwijs kunnen volgen, mee kunnen doen en/of werken, en toegang hebben tot zorg. Op 7 september 2025 waren er zo'n 127.000 Oekraïense vluchtelingen geregistreerd in Nederland. Daarmee vormt deze groep een van de grootste vluchtelingengroepen die Nederland in de afgelopen 25 jaar heeft opgevangen. Volgens onderzoek van het WODC (2024), beschreven in Memorandum 2024-1, gaf 75% van de 3.460 ondervraagde Oekraïners aan in ieder geval op de korte termijn in Nederland te willen blijven1. Europese Richtlijn Tijdelijke Bescherming Veel van de gevluchte Oekraïners verblijven inmiddels al langer dan drie jaar in Nederland. Ze werken of willen werken, hebben dagelijks contact met instanties, scholen of werkgevers, en velen van hen streven naar actieve deelname aan de samenleving. Taal blijkt daarbij een belangrijke barrière.

Veel Oekraïners geven aan Nederlands te willen leren, maar weten niet altijd waar zij terecht kunnen of komen op wachtlijsten terecht. De behoefte aan toegankelijke en aanvullende taalondersteuning is daarom groot. Oekraïense vluchtelingen hebben sinds 2022 tijdelijke bescherming op basis van de Europese Richtlijn Tijdelijke Bescherming. Daardoor vallen zij, in tegenstelling tot andere vluchtelingen, buiten de Wet inburgering en hebben zij geen recht op het reguliere inburgeringstraject waaronder professioneel taalonderwijs. Volwassenen uit Oekraïne mogen wel deelnemen aan bestaand gemeentelijk cursusaanbod dat vanuit de Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB) 1

WODC Memorandum 2024-1, Tijdelijk thuis? De positie van Oekraïense vluchtelingen in Nederland. Verkregen via: WODC Repository.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

18 november 2025 Pagina 2 van 4

wordt bekostigd. Het WEB-budget dat de gemeente ontvangt, is de afgelopen jaren verhoogd met het oog op de toename van het aantal vluchtelingen uit Oekraïne. Bestaand professioneel taalaanbod: het Taaloffensief De gemeente Amsterdam biedt via het Taaloffensief structureel professionele taalcursussen aan voor niet-inburgeringsplichtige Amsterdammers. Oekraïners kunnen hier sinds 2022 aan deelnemen. Zij moeten, net als andere deelnemers, vaak wachten voor zij kunnen starten met een cursus. Sinds 2024 werkt de gemeente Amsterdam daarom met voorrangsregels, waarbij bepaalde doelgroepen voorrang krijgen om te starten, bijvoorbeeld inwoners met een bijstandsuitkering, ontheffing inburgering Wi2013 of een stadspas. Omdat Oekraïners zijn uitgesloten van inburgeringsvoorzieningen, krijgen zij nu ook voorrang. Op dit moment verblijven er ongeveer 5.000 Oekraïense vluchtelingen in Amsterdam. Tot en met de zomer 2024 hebben 500 vluchtelingen uit Oekraïne gebruik gemaakt van dit professionele taalaanbod. Toen bestond 10% van het aantal cursisten uit deze doelgroep. Samen met De Regenboog Groep biedt de gemeente daarnaast praktische taallessen aan op de opvanglocatie Bijlmerdreef. In 2025 zijn drie groepen Oekraïners gestart met lessen op deze locatie.

Gericht flankerend taalaanbod voor Oekraïense vluchtelingen: stap naar zelfredzaamheid Om de zelfredzaamheid, participatie en arbeidsmarktkansen van Oekraïense vluchtelingen te vergroten, ontwikkelt de gemeente flankerend aanvullend taalaanbod. Dit betreft een nieuwe inzet, boven op het bestaande aanbod in de stad. Het gaat om laagdrempelige activiteiten zoals vrijwillige Nederlandse taallessen, een taalmaatjesprogramma en de verspreiding van zelfstudiemateriaal. Het nieuwe aanbod is een gerichte aanvulling op bestaande gemeentelijke voorzieningen, zoals de professionele cursussen via het Taaloffensief en het informele aanbod vanuit de Sociale Basis in de stadsdelen. De aanpak is ontwikkeld met aandacht voor de behoeften van de doelgroep en biedt ruimte voor maatwerk, zodat goed kan worden aangesloten bij de leerwensen en persoonlijke situatie van Oekraïense vluchtelingen. Dit doet het college door het verstrekken van incidentele subsidies aan meerdere informele (vrijwilligers)organisaties in de stad. Uit onderzoek blijkt dat veel Oekraïense vluchtelingen een grote behoefte hebben om Nederlands te leren. Een aanzienlijk deel van hen is in het thuisland opgeleid op hbo- en wo-niveau. Onvoldoende beheersing van de Nederlandse taal belemmert hun mogelijkheden om passend werk te vinden.

Dit vormt een barrière voor integratie en is een belangrijke reden waarom veel Oekraïense vluchtelingen momenteel onder hun opleidingsniveau werken2. Taal is een sleutel tot een betere situatie voor zowel Oekraïners als Nederland. Het biedt hen de kans om meer sociale contacten op te bouwen, zelfstandiger te worden en te functioneren op het juiste opleidingsniveau binnen de arbeidsmarkt. 2

Van Enk, B., Negash, S.M., Otten, K.D., Barsegyan, V.M., Noyon, S.M., Maliepaard, M., & Schans, D. (2024). Oekraïense vluchtelingen in Nederland. Representatieve cijfers over hun welzijn en positieverwerving (Factsheet 2024-2). Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC). Verkregen via: WODC Repository.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

18 november 2025 Pagina 3 van 4

Kwantitatief onderzoek van het programmateam Migratie, Asiel en Ongedocumenteerden (MA&O) (november 2024) bevestigt eerdere signalen dat veel Oekraïners in de praktijk taalbarrières ervaren en een grote behoefte hebben aan Nederlandse taallessen. Het onderzoek is uitgevoerd om inzicht te krijgen in de taalbehoeften van deze doelgroep en om te verkennen hoe aanvullende ondersteuning effectief kan worden ingericht. Inzet van Rijksmiddelen Het Rijk heeft in 2023 middelen ter beschikking gesteld om Oekraïense vluchtelingen te ondersteunen bij het leren van de Nederlandse taal. Op basis van hierboven geschetste inzichten heeft het college besloten om deze beschikbare Rijksmiddelen gericht in te zetten voor flankerend taalaanbod voor Oekraïense vluchtelingen. Voor de realisatie door de gemeente Amsterdam is een budget van € 200.000 beschikbaar gesteld. Dit bedrag wordt ingezet via incidentele subsidieverstrekking aan maatschappelijke organisaties die over voldoende capaciteit en vrijwilligers beschikken om het aanbod te realiseren. Het te ontwikkelen aanbod omvat de volgende onderdelen: A. Vrijwillige Nederlandse taallessen (stadsbreed): Het college gaat in de stadsdelen Oost, Noord, West en Nieuw-West toegankelijke Nederlandse taallessen laten organiseren door maatschappelijke organisaties en vrijwilligers.

Deze lessen worden afgestemd op het taalniveau en de leefwereld van Oekraïense vluchtelingen en dragen bij aan hun zelfredzaamheid, integratie en maatschappelijke participatie. Uitvoering: Civic Amsterdam, Stichting Komite Onderwijs Buitenlanders Amsterdam en Stichting Home Empowerment, voor een subsidiebedrag van € 141.983,-. B. Taalmaatjesprogramma: De inzet is om Oekraïense vluchtelingen te koppelen aan een taalmaatje. Taalmaatjes kunnen ondersteunen bij het oefenen van spreekvaardigheid en het opbouwen van sociaal contact buiten de eigen taal- en cultuurkring. Uitvoering: VluchtelingenWerk Nederland, voor een subsidiebedrag van € 39.556,-. C. Verspreiding van zelfstudiemateriaal Nederlands: Op gemeentelijke opvanglocaties zal een zelfstudiepakket beschikbaar worden gesteld (basisniveau Nederlands, inclusief lesmateriaal over Kennis van de Nederlandse Samenleving). Hierdoor kunnen vluchtelingen zelfstandig en in hun eigen tempo starten met het leren van de taal. Ook Oekraïners die buiten de opvanglocaties op particuliere adressen verblijven, kunnen dit materiaal ontvangen via de opvangbeheerorganisatie die de verspreiding coördineert. Zo wordt een bredere groep bereikt, waaronder mensen die (nog) niet deelnemen aan groepslessen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

18 november 2025 Pagina 4 van 4

Uitvoering: De Regenboog Groep en Het Nederlandse Rode Kruis, voor een subsidiebedrag van € 17.630,-. Totaal subsidiebedrag: € 199.169,-. Door deze drie onderdelen uit te voeren, bieden we divers aanvullend Nederlands taalaanbod dat aansluit bij de verschillende leerwensen en levenssituaties van Oekraïense vluchtelingen. Aanvullende ondersteuning richting werk en participatie Naast het taalaanbod wordt binnen de gemeente samengewerkt om Oekraïense vluchtelingen verder te begeleiden richting werk en scholing. Dit gebeurt via de Servicedesk, met bemiddeling van klantbegeleiders in samenwerking met het Werkgevers Servicepunt (WSP). Er leeft bij veel Oekraïners de wens om meer voorlichting te krijgen over de Nederlandse arbeidsmarkt en hun rechten en plichten als werknemer. Sinds september 2025 kunnen zij daarom vrijwillig deelnemen aan de Module Arbeidsmarktparticipatie (MAP). Deze module is onderdeel van de inburgeringstrajecten voor statushouders en gezinsmigranten onder de Wet inburgering, en wordt in aangepaste vorm aangeboden aan vluchtelingen uit Oekraïne. Het college verwacht met deze aanpak Oekraïense vluchtelingen te stimuleren om hun talenten te benutten, hun zelfredzaamheid te vergroten en maatschappelijke participatie te bevorderen.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Rutger Groot Wassink Wethouder Opvang (MO/BW, Ongedocumenteerden en Vluchtelingen)

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl