raadsinformatiebrief steunpakket energiekosten versie DEF.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 4 oktober Sport, Economische zaken, Maatschappelijke voorzieningen, Kunst & cultuur, Gemeentelijk vastgoed Sofyan Mbarki, Rutger Groot Wassink, Touria Meliani Karla Buiskool Toxopeus, bestuurszaken.seb@amsterdam.nl

Onderwerp

Stand van zaken steunpakket energiekosten

Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s):

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over de voorgenomen inzet van de middelen uit het steunpakket energiekosten. Zoals toegezegd bij de presentatie van de begroting ontvangt u hierbij de stand van zaken met daarin ook criteria op basis waarvan wij deze middelen willen inzetten, en de verdeling die wij daarbij voor ogen hebben. Op dit moment wordt gewerkt aan het uitwerken van deze criteria in een of meerdere subsidieregelingen. Het college koerst daarbij op zo snel mogelijke publicatie van de regeling(en). We kiezen daarnaast voor het per direct extra inzetten van de fix/coach teams voor ondernemers in de meest kwetsbare wijken, om zo snel mogelijk meters te maken. Sinds midden 2021 zijn de energieprijzen sterk toegenomen. Dit leidt tot (financiële) problemen bij huishoudens, maar ook bij (kleine) ondernemers en maatschappelijke instellingen zoals kunst- en cultuurinstellingen en sportverenigingen. Daarbij zijn energierekeningen die vier keer zo hoog zijn, helaas geen uitzondering. Voor de bakker op de hoek, een klein museum of de voetbalvereniging met veldverlichting is dat vaak simpelweg niet op te brengen. Het college ziet deze ontwikkeling met veel zorg aan. Deze instellingen en kleine bedrijven zijn cruciaal voor het welzijn en welbevinden in onze stad, en het college wil voorkomen dat zij omvallen door hoge energiekosten.

Of dat zij deze kosten zo moeten doorberekenen aan hun gebruikers, dat voorzieningen zoals sportclubs of het theater in onze stad niet meer voor iedereen toegankelijk zijn. Juist in deze tijden van schaarste moeten alle Amsterdammers zoveel mogelijk mee kunnen blijven doen. Het college komt daarom nog deze winter met een steunpakket energiekosten van € 20 miljoen voor kleine ondernemers en maatschappelijke organisaties. Op het moment dat het college besloot deze middelen vrij te maken, was nog niet bekend dat er ook steun vanuit de Rijksoverheid zou komen. Pas in november wordt bekend welke inkomenssteun het Rijk zal bieden. Maar we willen geen tijd verliezen door af te wachten. We zijn bezig de problematiek nader in kaart te brengen en concept-subsidieregelingen te ontwerpen. Daarbij benutten we ook de kennis en ervaring die we opgedaan hebben met de steunmaatregelen vanwege corona. Op die manier kunnen we de middelen toch snel laten landen waar ze nodig zijn.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 4 oktober 2020 Pagina 2 van 7

Algemene uitgangspunten De steun moet komen waar die het hardst nodig is, maar moet ook snel uitvoerbaar zijn. Dat betekent bij voorkeur eenvoudige en geautomatiseerde processen en voortborduren of aansluiten op bestaande systemen en regelingen. Dat betekent tegelijkertijd ook minder precisie in het bereiken van doelgroepen. We werken zoveel mogelijk vanuit vertrouwen, net als bij de coronasteun gedaan is. Daarmee verminderen we de controlelast bij gedupeerden en vergroten we de uitvoeringscapaciteit. De steun is beschikbaar waar geen steun vanuit het Rijk of andere partijen voor de tegemoetkoming in energiekosten gegeven wordt, of waar deze niet toereikend is. De steun moet alleen beschikbaar zijn waar ook verduurzaming en energiebesparende maatregelen genomen zijn of worden, en die verduurzaming ook zoveel mogelijk versterken. Het uiteindelijke doel is immers niet alleen een betaalbare energierekening, maar ook het structureel dalen en verduurzamen van het energieverbruik. Deze steun komt bovenop de maatregelen die de gemeente al neemt om te verduurzamen en energiearmoede tegen te gaan. Op basis van de bovenstaande uitgangspunten vullen we de besteding de komende periode stapsgewijs verder in. Daarbij zullen we u regelmatig informeren over de voortgang en de gemaakte keuzes.

Hieronder schetsen we hoe we op basis van bovenstaande voorwaarden de steunmaatregelen willen vormgeven. Daarbij maken we een onderscheid tussen maatschappelijke organisaties en het MKB. Steun voor maatschappelijke voorzieningen Maatschappelijke voorzieningen, zoals sport, cultuur en welzijnsvoorzieningen, kunnen direct of indirect worden geraakt door de hoge energiekosten. Dat is extra het geval als de energiekosten een heel groot onderdeel zijn van de totale kosten, zoals dat bijvoorbeeld het geval is bij het zwembad en bij sportlocaties met buitenverlichting. Sommigen hebben een eigen energiecontract, en zijn daarom direct verantwoordelijk voor de hogere kosten. Dit kan ook gelden voor verhuurders van bijvoorbeeld sportaccommodaties, voor wie het onwenselijk is dat zij de hogere energielasten niet of slechts gedeeltelijk doorberekenen aan hun huurders. Hiervan is bijvoorbeeld sprake bij de verhuur van sportaccommodaties door de gemeente. Voor veel andere partijen in dit veld geldt echter, dat zij hiermee te maken krijgen wanneer de hogere kosten worden doorberekend in de servicekosten. In beide gevallen kan tegemoetkoming nodig zijn om te zorgen dat de instelling, partij of vereniging niet omvalt.

Daarbij is het ook belangrijk dat zij de kosten niet in dusdanige mate hoeven door te berekenen aan hun leden of gebruikers, dat voorzieningen toegankelijk en betaalbaar blijft voor alle Amsterdammers. Dit geldt met name als de voorziening een belangrijke bijdrage levert aan de sport- en culturele infrastructuur van Amsterdam, en dus een groot bereik heeft of een specifieke kwetsbare doelgroep bedient. De tegemoetkoming is daarnaast specifiek bedoeld voor kleine, Amsterdamse maatschappelijke instellingen, en niet voor grote landelijk actieve partijen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 4 oktober 2020 Pagina 3 van 7

Het is nog onduidelijk bij welke maatschappelijke organisaties de schade het hoogste is als gevolg van de hoge energielasten. Wel is duidelijk, dat algemene steunmaatregelen niet wenselijk zijn. De situatie verschilt daarvoor te sterk. Sommigen instellingen zijn zwaar geraakt door contractveranderingen, anderen hebben een bestaand contract. De mate van energie-intensiteit verschilt ook. Zwembaden zijn bijvoorbeeld grootverbruikers van energie. Ook de mate waarin een hogere energielast een probleem is, verschilt. Het aandeel van deze kosten in de bedrijfskosten verschilt sterk, en daarnaast hebben sommige instellingen nog een fors eigen vermogen. In dat geval hoeft ook een forse stijging van de energiekosten niet te leiden tot extra gemeentelijke steun. Er zijn daarnaast soms andere oplossingen te bedenken, die doelmatiger zijn dan gemeentelijke steun. Voor de Kunst- en cultuursector geldt bijvoorbeeld specifiek, dat een aantal instellingen nog middelen over heeft uit eerdere Rijkssteunmaatregelen. Hoewel deze middelen nog tot en met 2024 ingezet mogen worden om de gevolgen van de coronacrisis te dekken, kan het effectiever zijn deze middelen nu voor de hogere energiekosten in te zetten, dan dat die worden teruggevorderd waarna gemeentelijke steun wordt gegeven. We gaan hierover in gesprek met het Rijk.

Voor maatschappelijke vastgoed is op dit moment ook al ondersteuning beschikbaar bij verduurzaming. Om snel inzicht te krijgen in besparingsmogelijkheden kunnen maatschappelijke organisaties in Amsterdam, waaronder sportverenigingen, een gratis energieadvies en – begeleiding aanvragen. Daarnaast worden eigenaren van maatschappelijke gebouwen ondersteund via de Rijksdienst voor ondernemend Nederland (RVO). De nieuwe Subsidieregeling duurzaam maatschappelijk vastgoed (DUMAVA) komt eigenaren van bestaand maatschappelijk vastgoed tegemoet in de investering in bovenwettelijke verduurzamingsmaatregelen. Sportverenigingen die eigenaar zijn van een accommodatie, kunnen aanspraak maken op overheidssubsidie (BOSA-regeling) bij verbouwing. Voor duurzame maatregelen is het subsidiebedrag hoger. Daarnaast heeft gemeente Amsterdam een eigen subsidieregeling voor sportverenigingen met eigen accommodatie, die gecombineerd kan worden met de rijkssubsidie. Verdeling van de middelen In alle sectoren zijn instellingen zwaar geraakt door de gestegen kosten. Daarom wil het college de steun ook evenwichtig verdelen over de getroffen instellingen.

Om te voorkomen dat de middelen ongelijk terechtkomen doordat sommige sectoren sneller inzichtelijk kunnen maken wat de gevolgen zijn dan andere, worden de middelen vooraf op de volgende wijze verdeeld: - Cultuur € 3 miljoen - Sport € 3 miljoen - Overige maatschappelijke voorzieningen (waaronder welzijnsinstellingen) € 3 miljoen - Flexibel inzetbaar, te alloceren op basis van de opgave: € 1 miljoen Op deze manier kan wel tempo gemaakt worden en wordt duidelijkheid gegeven aan de sectoren die het betreft, en blijft tevens ruimte om specifieke sectoren of instellingen nog extra steun toe te kennen als de problematiek beter inzichtelijk is. Voor de steun aan (verhuurders aan) maatschappelijke voorzieningen wordt op dit moment gedacht aan de volgende criteria:  Middelen worden alleen toegekend als compenserende maatregelen vanuit het Rijk ontbreken of niet toereikend zijn

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 4 oktober 2020 Pagina 4 van 7

 Middelen worden alleen toegekend aan organisaties met een aantoonbare contractveranderingen van energie in de afgelopen 3 maanden (vanaf 1 juli 2022) en/of komend half jaar (gerekend vanaf 1 oktober 2022).  Middelen zijn voor (excessieve) energiekosten waarbij het weerstandsvermogen ontoereikend is en de continuïteit van de organisatie in gevaar komt  Middelen worden ter beschikking gesteld, in combinatie met afspraken over een pakket energiebesparende maatregelen  Middelen zijn zowel voor gesubsidieerde als niet- gesubsidieerde organisaties beschikbaar, maar alleen voor organisaties waarvan de activiteiten geheel of merendeels in Amsterdam plaatsvinden  Middelen zijn zowel beschikbaar voor tegemoetkoming in hogere energiekosten, als voor compensatie van de hogere energiekosten die onderdeel vormen van servicekosten die naast de huurprijs in rekening worden gebracht die aantoonbaar het gevolg zijn daarvan. Op dit moment wordt gewerkt aan het uitwerken van deze criteria in een of meerdere subsidieregelingen. Doel is dat deze regelingen snel nadat bekend is welke Rijkstegemoetkoming er komt definitief gemaakt kunnen worden. Het college koerst daarbij op zo snel mogelijke publicatie van de regeling(en). Voor het uitvoeren van de regeling(en) zal waarschijnlijk capaciteit ingehuurd moeten worden, of andere prioritering nodig zijn.

De krappe arbeidsmarkt maakt externe inhuur lastiger. Dit maakt het extra belangrijk dat de regeling zo uniform en eenvoudig mogelijk is. Steun voor kleine ondernemers Op basis van CBS-informatie over verschillende bedrijfstakken is een eerste analyse gemaakt van de groep ondernemers die het meest in de knel komt door de stijgende energiekosten. Daarbij is de volgende veronderstelling gemaakt:  Bedrijven: Hoe lager de marge (van een sector) en hoe hoger de energiekosten ten opzichte van die marge des te gevoeliger is de betreffende bedrijfstak voor stijgende energieprijzen.  Bedrijfspand: Oudere panden zijn (over het algemeen) minder energiezuinig waardoor deze gebruikers gevoeliger zijn voor stijgende energieprijzen. Op basis hiervan is de eerste, zeer indicatieve, schatting dat circa 3.000-4.000 ondernemers het hardst geraakt worden door de huidige energiecrisis en stijgende prijzen. Voor kleine ondernemers is een bedrag van € 10 miljoen beschikbaar in het steunfonds. Het verdelen van deze middelen kent een aantal specifieke problemen, en er wordt dan ook een andere aanpak gekozen dan voor de maatschappelijke instellingen. De doelgroep is minder goed in beeld bij de gemeente dan maatschappelijke instellingen. Ondernemers zijn bovendien minder geneigd gebruik te maken van steunregelingen, omdat zij geen inzage willen geven in de financiële gegevens van hun onderneming.

Daarnaast is inkomenssteun aan ondernemers juridisch lastiger vorm te geven. Een deel van hen zal in aanmerking komen voor het prijsplafond dat door de Rijksoverheid is ingesteld, wat mogelijk verlichting zal bieden. Tegelijk weten we dat de nood bij kleine ondernemers hoog is, en dat ook zij een belangrijke rol spelen in de leefbaarheid en de economische welvaart van de stad. Daarom is het belangrijk ook hen zo snel mogelijk te helpen de hoge energiekosten het hoofd te bieden. Daarbij wordt gekeken naar tegemoetkoming van de kosten, maar ook naar de mogelijkheden voor het ondersteunen van ondernemers bij het direct verlagen het energieverbruik én hen te

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 4 oktober 2020 Pagina 5 van 7

begeleiden bij verdergaande energiebesparing. Een bijkomend voordeel is dat deze maatregel snel en direct uitvoerbaar is. Het college zet ook op andere manieren al in op preventie en energiereductie bij bedrijven. In het kader van de MKB motor (onderdeel van Duurzame stad, duurzame banen) is € 1,25 miljoen voor onder andere energieadviezen voor MKB-bedrijven, het opzetten en ondersteunen van collectieve acties waaronder de “Licht uit” campagnes op kantorenterreinen en het opzetten van samenwerking op bedrijventerreinen. Ook de energie-intensieve organisaties worden ondersteund bij hun verduurzaming. Daarbij wordt extra ingezet op de tien meest energie intensieve organisaties in Amsterdam. Zo ondersteunen we samen met Port of Amsterdam ondersteunen we de Amsterdamse havenindustrie bij het in kaart brengen hoe zij de energietransitie gezamenlijk effectiever op kunnen pakken. Het college kiest voor de inzet van de middelen uit het fonds een aanpak op twee sporen: 1. Energiebesparing: Extra inzet van de fix/coach teams voor ondernemers in de wijken die het hardst geraakt worden door de energiecrisis en stijgende energieprijzen In augustus is, in het kader van de actie 15% gas terug MRA, een pilot met fix/coach teams uitgevoerd in de Dapperstraat/Dapperplein. De resultaten zijn erg positief, 80% van het klein MKB heeft deelgenomen, ofwel 44 MKB’ers.

Bij hen is direct 5% elektriciteit en 5% gas bespaard door het plaatsen van onder andere tochtstrips, radiator ventilatoren en LED verlichting. Door middelen uit het steunpakket te besteden aan de fix/coach teams, maken we een inhaalslag bij het verduurzamen in het MKB met middelen uit het steunfonds. Deze fix/coach teams installeren direct energiebesparende maatregelen (tochtstrips, LED verlichting e.d.) waardoor de ondernemer direct energie bespaart. Daarnaast adviseert het team de ondernemer bij verdergaande energiebesparing én begeleidt hen bij de realisatie ervan, denk aan offertes opvragen, subsidies aanvragen. De fix/coach teams zijn voor zowel bedrijven als bewoners een bewezen effectief instrument. Door energiebesparende maatregelen (met structurele impact) worden ondernemers snel, laagdrempelig en concreet geholpen. Ook MKB Amsterdam geeft aan dit een zinvolle maatregel te vinden om door te ontwikkelen. De fix/coach teams worden daarom met voorrang extra ingezet voor hulp aan ondernemers in die buurten die op basis van een analyse het hardst geraakt worden door de energiecrisis en stijgende energieprijzen. Tegelijk wordt op die manier zoveel mogelijk ingezet op het behoud van ondernemers in deze buurten. Wanneer in de betreffende wijken ook maatschappelijke instellingen gevestigd zijn (utiliteitspanden), zullen deze worden meegenomen in de aanpak.

We zijn bezig de fix/coach teams per direct extra in te zetten in bovengenoemde wijken. Naar verwachting kunnen op die manier nog dit jaar 500 extra ondernemers geholpen worden. Dit kan in 2023 verder worden uitgebreid. We richten ons hierbij op de volgende gebieden: Noord Oost , De Pijp/Rivierenbuurt, Gaasperdam , Oud Zuid, Oud West/De Baarsjes, Centrum West, Geuzenveld/Slotermeer, Osdorp, Oud Oost en Bijlmer Centrum. In deze gebieden is het aandeel van bedrijven die het hardst geraakt worden bovengemiddeld.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 4 oktober 2020 Pagina 6 van 7

Het aanbod van energiecoaches en –fixers is momenteel overigens kleiner dan de vraag, niet alleen in onze regio. Onderdeel van de 15% gas terug activiteiten is daarom het opschalen van de capaciteit. Hiervoor werken we via het regionaal actienetwerk nauw samen met onder meer BZK. Onder aanvoering van de Green Business Club zet het actienetwerk ook in op energiebesparing in kantorengebieden waar de focus ligt op Doe het licht uit, optimaliseren van klimaatsystemen en uitwerken van breed toepasbare Routekaarten Energieneutraal voor kantoorgebouwen. Ook voor bedrijventerreinen zijn er mogelijkheden om Energiescans & energiecoaches in te zetten. Daarnaast zet het actienetwerk extra in op Koelen en vriezen minder koel en Pilots klimaatbeheersing die met geleerde lessen daarna schaalbaar zijn naar andere bedrijventerreinen. 2. Directe steunmaatregelen: Uitwerken van mogelijkheden voor tegemoetkoming van hoge energiekosten. Op dit moment wordt uitgezocht wat de juridische (on)mogelijkheden zijn ten aanzien van het geven van tegemoetkoming. Daarnaast moet een keuze gemaakt worden tot welke grens kleine MKB-bedrijven worden ondersteund.

Inhoudelijk zijn grotendeels dezelfde criteria van toepassing als voor maatschappelijke organisaties: • Middelen worden alleen toegekend bij het ontbreken van compenserende maatregelen vanuit het Rijk of provincie • Middelen worden alleen toegekend bij een aantoonbare contractveranderingen van energie in de afgelopen 3 maanden (vanaf 1 juli 2022) en/of komend half jaar (gerekend vanaf 1 oktober 2022). • Middelen zijn er voor (excessieve) energiekosten waarbij het eigen vermogen ontoereikend is en de continuïteit van de onderneming in gevaar komt • Middelen worden ter beschikking gesteld, in combinatie met afspraken over een pakket energiebesparende maatregelen Voor de uitvoering wordt gezocht naar een manier om deze eenvoudig te houden, door aan te sluiten op de bestaande infrastructuur vanuit de BBZ-regeling. Sinds corona is doelgroep van deze regeling verbreed. Er zijn echter naar verwachting ook veel kleine ondernemers die op dit moment niet onder de regeling vallen, maar wel behoefte hebben aan steun. Tot slot Met de bovenstaande criteria biedt het college meer duidelijkheid over onze doelstellingen en inzet bij de besteding van het steunfonds. Deze raadsbrief geeft echter nog niet de duidelijkheid over wie steun krijgt waar veel organisaties in de stad op hopen. Daarvoor zijn er simpelweg nog teveel onzekerheden, en is teveel onbekend over wie geraakt wordt.

Het college legt met deze criteria wel de basis voor het oplossen van die onzekerheden.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 4 oktober 2020 Pagina 7 van 7

De komende maanden gaan we daarmee hard aan de slag, ook samen met het Rijk en overige partners. Om op die manier Amsterdamse organisaties en ondernemers de steun te bieden die ze nodig hebben, onze stad leefbaar en onze voorzieningen toegankelijk te houden. Wij informeren u daarbij regelmatig over de voortgang.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Sofyan Mbarki Wethouder Sport en Economische zaken

Hester van Buren Wethouder Financiën

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl